Tag: џез

Балкон3 интервју со „The Necks“ – Музиката не носи по свој пат

Австралиското џез-импров-амбиент трио The Necks е активно веќе четврт век. Членовите на овој состав, тапанарот Тони Бак, басистот Лојд Свантон и клавијатуристот Крис Абрамс, се искусни џезери кои приоѓаат кон музиката малку поинаку од вообичаеното.

Пронаоѓајќи инспирација и во електронската, системската и рок-музиката исто колку и во џезот, The Necks ја изменија улогата на џез-клавијатурите и со тоа импровизираат и со текстурите и просторот, а не само со нотите и акордите. Тоа што е карактеристично за нив е дека нивните изведби се долги и нивните изданија најчесто се состојат од една долга композиција. Триото е на турнеја по Европа и едно од местата каде што ќе настапат е Скопскиот џез-фестивал.

Кои се уникатните особини на The Necks?

Мислам дека тоа што е посебно уникатно за нас е дека сѐ произлегува од нашата одлука кога за првпат се најдовме заедно, односно дека ќе свириме само за себе, само за нас. Очигледно е дека го прекршивме тоа ветување. Но мислам дека тоа, додека сѐ уште важеше, ни овозможи да создадеме некој наш пристап на создавање музика кој е целосно слободен од каков било надворешен притисок и еве, скоро 30 години подоцна, ние сѐ уште работиме по истите принципи.

Бендот е активен речиси 30 години и за тој период има издадено 17 изданија. Што е она што е заедничко кај членовите на бендот? Можеби креативниот процес што овозможи да се создаде таа музика?

Кога настапувам со други музичари, јас не свирам на овој начин како со нив (и така треба и да биде). Можам да зборувам за себе, но верувам дека Крис и Тони исто така имаат многу уникатни стилови на нивните инструменти.

Така, имаме три посебни гласови, и меѓу нас постои целосна доверба едни во други, како и во нашиот метод на импровизирање. Ние секогаш се обидуваме да го најдеме позитивното во секоја текстура која ја создаваме колективно; да не бидеме премногу критични. Сите ние имаме доверба еден во друг да не ја забрзаме музиката премногу или да ја насочиме кон места каде што таа не сака да се упати. Знаеме како да отстапиме од музиката и таа самата да ни покаже каде се упатила.

На кој начин еволуирала таа хемија во бендот од дебито Sex, па сѐ до последниот, Open?

Тоа не е возможно да се опише со зборови, но може многу јасно да се слушне. Повторно ќе кажам, така и треба да биде. Самиот би бил многу загрижен ако сѐ уште звучевме исто по 30 години! Но кога го велам тоа, чувствувам дека постои нешто што ги поврзува Necks од 1987 со верзијата од 2014-та.

Дали може да објасните како балансирате помеѓу џез-звуците, импровизациите и сложените амбиенти кои ги создава бендот?

Повторно ќе речам дека тоа е нешто што не може лесно да се искаже со зборови, но можам да кажам дека ние тројцата слушаме не само џез и амбиент, туку и цел еден широк опсег на музика, а од тие различни типови музика ние создаваме наши идеи за тоа што сакаме да го придонесеме кон музиката на The Necks. Меѓу нас ние тоа никогаш не го дискутираме, но се подразбира дека сѐ што сме слушале или на што сме работеле може да се понуди следниот пат кога ќе се најдеме за да свириме.

Обично вашите изданија се состојат од една долга композиција. Како дојдовте до овој концепт?

Откако го откривме начинот како да учиме да не забрзуваме премногу некое дело, ние бргу откривме дека ни е потребен час и нешто за да нафрлиме неколку идеи, да откриеме некои работи кои ни се допаѓаат кај тие идеи, можеби ќе скршневме понекогаш во некоја слепа улица, ќе направевме тоа да се издигне и да земе замав, а потоа го спуштавме на тлото.

Тоа се однесува на нашите импровизации во живо, но тоа се пренесе и на нашите студиски албуми, а ЦД-форматот се појави токму на време за нас. Иако неодамна издадовме ЛП со две 20-минутни дела во него, во раните денови мислам дека ние немаше целосно да можеме да го изразиме тоа што беше уникатно за нашата музика во 20 или нешто повеќе минути. Ќе беше трагично да пресечевме некое дело на половина за да може да се вклопи на двете страни од едно ЛП, поради што ЦД-форматот беше тоа што нам ни беше потребно.

The Necks се познати по своите импровизаторски вештини. Какво е значењето на термините импровизација и композиција за вас, колку стриктно ги одвоите овие две работи?

Тие се две различни, но поврзани начини на создавање музика. Импровизирањето може да биде компонирање во моментот, обично во јавност, или може да биде начин на создавање материјал настрана од јавноста, за некоја поформална композиција. Од друга страна, композицијата може да биде и појдовна точка за импровизација, а најочигледно за тоа е џез музиката. Импровизацијата е нешто што ми доаѓа многу природно; тешко ми е да замислам како им е на музичарите кои не им одговара импровизирањето.

Бендот имаше ретка можност да настапува со Брајан Ино на неговиот фестивал во Сиднеј, Pure Scenius? Какво беше искуството да се настапува со него?

Беше фантастично. Тој е легенда и иако не мислам дека неговата музика имала директно влијание врз нас, едноставно нема шанси ние да започневме да размислуваме за работите кои ги правиме со The Necks да не беше претходната работа на Брајан. Тој е навистина пионер и ние многу сме му должни.

Тој е многу соработлив, советодавен и отворен лидер. Тој имаше „план за играта“ за нашите настапи на Pure Scenuis, но беше апсолутно заинтересиран да ги чуе нашите сугестии, од кои тој многу запамти и ги примени во процесот.

Според вас, што е тоа што сочинува еден добар настап, каков е вашиот пристап кон настапите на сцена?

Научивме да не се нервираме за кој било настап, добар или лош, но кога го велам тоа, мислам дека добра изведба е таа кога сме се обиделе да постигнеме некои убави работи и тие профункционирале без усилба, како и неколку изненадувања кои произлегле како дополнителна награда за нашиот успех.

Како котира музиката за филмот The Boys во однос на останатата работа?

Мислам дека начинот на којшто произлезе оваа музика всушност значи дека ова е албум што звучи малку поинаку од останатите. Филмаџиите ги снабдивме со многу груби текстури за да работат како сакаат, и дури отпосле, откако ги снабдивме со сето тоа и го завршивме нашиот дел, се насочивме да снимиме албум.

Дали постојат некои музички контексти кои остануваат неистражени од бендот?

Постои само еден начин за нас да го откриеме тоа, а тој начин е да продолжиме да истражуваме.

Ненад Георгиевски

October 17, 2014
Балкон3 интервју со Раби Абу Калил – човек што ги премостува културите

Секоја култура е мултикултурна, уште откако човекот ја напуштил Африка и се проширил низ целиот свет. Верувањето во чисти култури е на некој начин фашизоидно, вели музичарот со потекло од Бејрут, додавајќи дека и слепото придржување кон традицијата е погрешно, зашто се` што е традиција денес, било револуција вчера, вели во разговорот за Балкон3, Рабих Абу Калил, човекот кој ги премостува културите.

Истокот и Западот се два различни света и култури, но тие понекогаш се среќаваат. Едно од местата каде што тие доаѓаат во контакт е музиката на познатиот Раби Абу Калил. Тој е еден од најпознатите виртуози на традиционалниот инструмент оуд и реномиран композитор чии интереси и жед за нова музика значително влијаеле врз она што го твори. Неговото сфаќање за музиката како средство за премостување културни бариери му помогнало да освои публика од сите меридијани. Самиот негов бенд се состои од музичари од различни поднебја, а тоа придонело дополнително да се збогати неговата музика. Минатата година по четврти пат настапи во Македонија, на фестивалот за етно музика во Битола, каде го промовираше изданието „Хангри пипл“ (Гладни луѓе), кое ги отсликува желбите и гладта на луѓето на денешницата за нормален живот.

– Вашата кариера е одбележана со преземање ризици, мултикултурални потфати што на крајот резултирало во посебна музика. Што беше тоа што ве инспирираше да направите нешто поинаку и да не се вкорените и ограничите себе си во рамките на една строга култура и традиција?

– Можеби тоа што го правам е резултат на тоа што можеби и сум вкоренет во својата култура. Мислам дека е тоа причината. Музичарите со кои настапувам, секој од нив е длабоко навлезен во своите култури од кои доаѓаат. Исто така, мислам и дека ова е единствениот начин на кој ова може да функционира односно еден да се чувствува удобно во својата култура, а потоа да може да ја надмине, со цел да направи нешто повеќе. Кога луѓето ми поставуваат прашања од типот зошто и како, што е нормално, јас навистина немам никаков план, дури не се трудам да направам нешто. За мене музиката е емотивно изразување, а не стилистичко. Поради тоа, нормално, се што ќе слушнам влијае врз мене. Се што ќе видам влијае врз мене. Се што ќе почувствувам влијае врз мене.

Но јас немав никаков план каде би вовел малку мултикултурализам. Едноставно само работев со музичари со кои можев да работам. Тие се погодија да бидат од сите страни. На пример, ако слушнам некој од Португалија дека добро свири, ќе кажам – супер, би сакал да соработувам со човекот. Тој звучи како некој со кого би можел да се поврзам. Јас долго време живеев во Германија, но многу малку работев со германски музичари бидејќи не мислев дека е неопходно да свирам со нив. Не дека се обидував да ги избегнувам, туку барав вистински личности.

А, кога се зборувам за мултикултурализмот, работите не се промениле уште од времето кога луѓето ја напуштиле Африка и се рашириле низ светот. Не постои чиста култура. Сите тврдења дека постои се на некој начин фашизоидни. Не постои ништо што е чисто. Сите се селеле од едно место на друго, Грците, Римјаните, секој и секаде. Во Либија можете да видите луѓе кои се русокоси. Дедо ми беше русокос и имаше сини очи, а тој беше роден во едно село во планините во Либан. Мултикултурализмот е основата на човечката култура. Без неа не би можеле да одиме ниту еден чекор напред. Погледнете ги Американците и нивната култура. Тоа всушност и не е култура. Тоа е група луѓе од сите страни на светот и кои се собрале поради своите интереси.

Како заклучок, средбите меѓу културите, односно меѓу луѓето од различни краеви на светот секогаш предизвикувало културите да растат. Погледнете го џезот – тоа е средба меѓу Европа и Африка. Целата Римска империја носела робови од сите страни. Во Рим, ако го гледате тој период, било врв на мултикултурализмот. Тие имале робови од сите краишта. Дури и императорите биле родум од различни краишта на империјата – Сирија, Германија, од секаде. И секој од нив додал нешто до работите кои таму постоеле. Така што, кога Мусолини дошол на власт и изјавил дека сака да ја сочува Италијанската култура да биде чиста, мислам, чекај малку, таа веќе беше мешавина од толку многу работи. Размислувањето дека работите треба да ги чуваме чисти е многу, многу погрешно. Ништо не расте кога работите се чисти. Дури и за кафето треба да ставите вода, млеко или шеќер. Ништо што правиме не е чисто. Дури ни емоциите не ни се чисти. Секогаш е мешавина од многу работи.

– Вашиот роден град Бејрут важел за космополитски град во 1960-тите и во 1970-тите кога вие сте живееле таму пред граѓанската војна. На кој начин животот таму влијаел врз вас?

– Мислам дека повеќе од растењето во Бејрут, навистина, влијаеше растењето со одреден начин на размислување во моето семејство. Татко ми потекнуваше од едно мало село во Либија и како што е случајот најчесто со луѓето кои доаѓаат од различни краеви од светот, тој беше заинтересиран за се. Тој изучуваше 8 јазици кои ги зборуваше сосема добро. Тоа не беше нешто што очигледно беше карактеристично во фамилијата бидејќи татко му работел со кожа. Но него не го интересирало тоа и воопшто не беше религиозен човек. Веројатно тоа ни помогнало да бидеме отворени за се. Ние воопшто не размислувавме дека сите сме различни, поради што тоа беше работата која допринесе да се почувствувам дека можам да се отворам и да земам се што ми треба и да го помешам тоа со различни идеи.

Втора работа е дека Либан во тоа време беше многу отворена земја. Всушност, целиот арапски свет беше многу отворен тогаш. Воопшто не беше како што е сега. Денеска кога се гледа на него првата помисла е нешто лошо. Можеби тоа е вистина, но тогаш беше многу отворен свет. Арапските општества знаеа повеќе за Европа отколку што Европјаните знаеа за нас. Тоа, се разбира, ни помогна да ги разбереме. И знаете, татко ми беше поет и беше многу заинтересиран за се што има врска со зборот. Тоа исто така некако се пренесе кај мене и мојот начин на размислување како и кај сите нас. Се разбира, денес тој би бил погрешната личност таму

– Какви се реакциите на луѓето од арапскиот свет или пошироко на вашите екскурзии во различни музики ширум светот, а кои подоцна ги инкорпонирате во вашата?

– Сета моја кариера добивам различни рекации, како и за секоја работа во животот. А, кога сите се согласуваат дека нешто е добро, тогаш тоа мора да е лошо. Луѓето никогаш не се согласуваат целосно кога нешто е добро. Има најразлични реакции. Постојат луѓе кои мислат дека ова е одлично и дека е нешто ново, а тука се луѓе кои велат „ да, но ти треба да си ги држиш работите во рамките на традицијата“ што е тема за која сум многу чувствителен, бидејќи кога се работи за традиција, не постои такво нешто. Тоа што е традиција денес било револуција вчера, и ако сте проучувале нешто, ако вашето сеќавање иде подалеку од една генерација ќе сфатите дека ништо не било изградено на ист начин. Дури и ако се обидете и направите работите да испаднат исти тие никогаш нема да останат такви. Се се менува. Размислувањето дека треба строго да се придржуваме кон нешто всушност го убива и го гуши повеќе отколку што го пушта да расте и созрева.

Раби Абу Калил и Ненад Георгиевски

– Кога навлегувате во културата и музиката на другите луѓе вие тука наидувате на различни духовни елементи кои се вткаени во тие култури. Дали духовното игра некаква улога во вашата музика?

– Духовноста е еден неверојатно магловит израз кој е многу, многу тежок за да биде дефиниран што всушност тој претставува. Јас се обидувам да создадам семејство од музичарите со кои соработувам. Ние сме семејство. Со овој бенд работам веќе 15 години и се уште сме добри пријатели. Ние јадеме заедно, се дружиме заедно, уживаме во времето кое го поминуваме заедно и правиме музика заедно која е нешто што верувам може да се случи само во рамките на едно семејство. Тука е нашето пријателство, како и потребата за комуникација меѓу нас, каде ние сеуште се обидуваме да претставуваме нови работи секој пат кога работиме заедно. Ние се уште ги свириме некои од старите песни и секој пат е поинаку. Ние ги гледаме од различна временска дистанца и различна перспектива. Работите се менуваат постојано. Поради тоа, духовноста, во некоја религиозна смисла, за неа нема место во било што креативно.

Имате убави сеќавања од настапот со филхармонискиот оркестар на Скопскиот џез фестивал во 2008?

Да, беше многу убаво. Јас уживам кога работам во Македонија. Како што знаеш, јас сакам да работам со луѓето и со културите. Воопшто не се трудам членовите од бендот , како што е Французинот да звучи какао Арап или Италијан. Повеќе би сакал да видам да можеме да откриеме нешто за што би можеле сите да зборуваме во исто време. И македонската музика е блиска до моето сфаќање и многу е лесно да се комуницира со оркестарот во врска со тоа. Би било убаво ако би можел да работам повторно со нив.

Настапот во Битола ви беше четврт по ред во Македонија..

Чувствувам дека луѓето тука ме сфаќаат и на некој интересн начин, музички сум сфатен. Обично луѓето од разни места ја сакаат мојата музика и секогаш има добра реакција. Меѓутоа, можеби тоа се должи на тоа дека ова место е исто така мешавина од различни култури. Дури и храната. Кога ќе вкусам нешто веднаш помислувам „ова е нешто што и мајка ми би можела да го спреми„. Тука постојат многу работи кои се слични, а во Македонија, музиката има смисла за ритам со која сум многу поврзан. Беше многу лесно да се свири бидејќи секогаш кога настапувам со европски музичари најголемиот проблем е ритамот. Се обидувам да сфатат дека тој не иде 1-2-3-4. Не се работи само за тоа, туку и многу други работи, како и начинот на кој ритамот комуницира. И јас го немав тој проблем со македонските музичари. Се разбира, со нив е лесно да се работи и потоа можеме да се насочиме кон музиката отколку на техничките работи.

Тоа се должи на фактот дека традиционалната музика, која е популарна, е вткаена во нашата ДНК, и сите растеме со неа. Некои од оркестарот и ја изведуваат во слободно време.

Се разбира, тоа го прават сите и тоа ги прави посебни во Македонија. Навистина е многу ретко да се види некој кој не зна да свири на некој инструмент. И ако не свири, тој слуша, што е иста работа. Ако слушате, не мора да свирите. Доволно е. Ова е многу ретко и не сум го видел во некоја друга земја, дури ни во земјите околу Македонија. Има нешто посебно во врска со тоа. Тој елемент постоеше уште првиот пат кога свиревме тука. Тоа беше едно сознание дека се работи за поинаква публика.

Фото: Беким Мустафа

March 18, 2014
Стиан Вестерхус: Да се свири со Сидсел Ендресен е како сон

Стиан Вестерхус е непредвидлив и променлив гитарист, звучен скулптор чија музика е исполнета со необична таинственост. Таа се наоѓа некаде помеѓу фри-импров музиката, експресионизмот на електричниот фри џез и електронската музика. Меѓутоа, тој е повеќе од обичен гитарист. Toj e композитор кој ги потиснал можностите на својот инструмент со крајна цел да ги прошири границите на областите од интерес. Тој е предводник на многу бендови во минатото, од кои најпознат е Пума, а во Скопје има настапено на 30-то издание на Скопскиот џез фестивал заедно со Нилс Петер Молваер. Оваа година на џез фестивалот сцената ќе ја дели со вокалистката Сидсел Ендресен, каде премиерно ќе го изведат проектот „Didimoy Dreams“.

Во вашите раце гитарата е убиствено оружје и средство за компонирање, а резултат на тоа се интригантни амбиенти, текстури, мелодии и енергија. Што се случува кога сте само вие и вашата гитара?

– Целата идеја беше да работам со импровизирана музика без какви било влијанија од други луѓе, активно да скршнам од упатствата и правилата, како еден начин да трагам по „мојата музика“. Гитарата ми служи само како средство за компонирање. Таа е неопходна сила за мене, со цел да се обидам и да создадам музика преку неа.

Голем дел од вашиот звук се базира на електронски направи, но до кој стпен вашата музика се потпира на интуиција? Во која мерка таа е промислена однапред, а до кој степен е интуитивна импровизација?

– Јас би го рекол попрво обратното, иако ја гледам вашата поента бидејќи самата гитара е електронска направа, но моите електронски помагала не ја создаваат музиката и претпоставувамн дека добар пример за тоа е моето последно издание. Сета моја музика е импровизирана, исто како што никогаш не планирам какви било соло настапи, а повеќето мои улоги во бендовите биле сосема слободни. Кога го реков тоа, на пример, кај моето ново трио Pale Horses, ние ќе свириме напишани песни со вокали, но тука нумерите ќе функционираат како основа за заедничко свирење на еден слободен начин.

Во последните неколку години учествувавте во многу проекти почнувајќи од соработките со Нилс Петер Молваер и Сидсел Ендресен, па се до Јан Банг и Supersilent. Да се каже дека сте само плоден би било големо потценување. Како ја одржувате вашата креативност и свежина кога работите истовремено на толку многу проекти?

– Преку работата на моите проекти, а посебно на соло проектот, можам да создадам добра основа за својот понатамошен развој, а како не би бил креативен кога свирам со такви фантастични музичари. Навистина сум размазен.

Како дојде до соработка со Сидсел Ендресен?

– Пред неколку години имавме одвоени настапи на еден фестивал и направивме заеднички бис. Неколку месеци подоцна Сидсел ме покани да настапиме во дует на Молде џез фестивалот. После тоа продолживме да настапуваме заедно.

Како таа соработка резултираше со сега познатото и многу наградувано издание „Didimoy Dreams“?

– Имавме пет настапи кои ги снимивме со надеж дека ќе има доволно работи од кои би бирале за да се направи издание во живо, но кога го слушнав настапот во Берген (на одличниот NattJazz фестивал) престанав да фаќам белешки и внимателно го преслушав целиот концерт. Тоа беше тоа. Сидсел се согласи, го средивме и повторно го преслушав. Ние бевме сосема изненадени кога ја добивме наградата Spellemannsprisen (норвешкиот Греми) за него.

Сидсел Ендресен

Какво е чувството да се соработува со Сидсел Ендресен која е популарен импровизтор од постарата генерација?

– Чувството е прекрасно. Таа поседува многу убав звук и да се свири со неа е како во сон. Никогаш не ми е досадно. Тука секогаш се мотаат беѕброј идеи кои се чини доаѓаат сосема природно. Сето ова е сосема слободно, и ние имаме многу заеднички места каде се среќаваме за време на импровизациите, иако нашите инструменти се сосема различни. Се чини дека размислуваме за звукот на сличен начин.

За време на 30-то издание на Скопскиот џез фестивал вие настапивте со Нилс Петер Молваер кога го презентиравте албумот „Baboon Moon“ кој Вие и го продуциравте. Тоа беше еден од најдобрите концерти на кои сум присуствувал на фестивалот. Беше очигледно дека со Молваер делите некоја чудна и посебна енергија.

– Тоа што се случува меѓу нас е тешко за опишување, барем не би можел тоа на кратко да го опишам, меѓутоа тоа што го свиревме таму беше отсвирено сосема слободно во концертна средина. Ние ги земавме нашите композиции и ги обликувавме во нешто ново. Беше навистина убаво да се работи на овој материјал подолг период. Од неговото создавање во студио и продукцијата на звукот на албумот, па се до многуте настапи со него. Нилс Петер е феноменален музичар со смешно одличен пар уши така што тој ќе звучи како себе без разлика што и да му фрлам. Тој беше целосно отворен за моите идеи и тука можев да правам што сакам.

Еден од проектите на кои неодамна почнавте да работите е и соработката со познатиот норвешки колектив Supersilent. Какво е чувството да се настапува со нив?

– Многу е интуитивно. Се чувствувам како на некој начин да сум пораснал со оваа музика, така што почувствував дека имаме многу заеднички работи, кога се работи за основното разбирање на музиката. Тие се многу добри музичари на некој свој начин и кога ќе се соберат заедно се случува музика. Кога се работи за Supersilent вие навистина треба да се држите до своето кога сте со нив.

На кој начин овие соработки влијаеле врз вашата музика?

– Претпоставувам дека на ист начин како и другите музики. Навистина не размислувам за тоа и се обидувам себе си да се доведам на исто ниво кај различни проекти.

Дали можете да ми дадете пресек како сте еволуирале како гитарист во текот на вашата кариера?

– Хе, хе, ова можеби ќе ви звучи дрско, но мислам дека сум еволуирал како музичар и композитор, но не и како гитарист. Веројатно пред неколку години бев подобар гитарист, бидејќи од тогаш престанав да се интересирам за гитарата. Јас сум повеќе заинтересиран за музиката отколку за инструментот.

October 18, 2013
На Скопскиот џез-фестивал има магија во воздухот

Интервју со Жига Коритник, долгогодишен службен фотограф на Скопје Џез Фестивал.

Светот на џез-музиката не би бил истиот без познатите фотографии што ја прикажуваат неговата иконографија. Се чини дека оваа музика и фотографијата одат рака под рака уште од почетокот на 20-от век. На некој начин и имиџот на Скопскиот џез-фестивал не би бил истиот без фотографиите на Жига Коритник. Тој веќе долга низа години е службен фотограф на фестивалот и една од личностите по кои се препознава овој фестивал, а и чии фотографии се изложени во многу престижни галерии ширум светот.

Вие веќе долга низа години соработувате со Скопскиот џез-фестивал како негов службен фотограф. Како започна вашата соработка со фестивалот?

– Нашата соработка започна во 1996 година, кога ја објавив мојата мини-монографија Jazzy-ga. Неа ја праќав насекаде, по различни фестивали, и Оливер Белопета беше оној што ме пронајде и ме покани да го посетам фестивалот. Така започна таа приказна. Истата година го објавивме и нашиот прв календар. Кога се случува, на Скопскиот џез-фестивал има магија во воздухот, а која повторно ме враќа кон него.

Кои се некои од најдобрите концерти што сте ги виделе на фестивалот и во истиот контекст, кои се некои од фотографиите од фестивалот на кои сте најмногу горди?

– Тешко ми е да изберам меѓу многуте фотографии бидејќи сум приврзан кон сите мои фотографии. Што се однесува на концертите, листата е навистина долга но одбрана, почнувајќи од Рој Кембел, Хенри Тредгил, Џон Лури, па сè до Ентони Брекстон, Вејн Шортер, Fire! итн.

Како фотограф, вие имате можност да патувате и да ги изложувате овие фотографии насекаде низ светот. Како реагираат луѓето на фотографиите што сте ги сликале тука?

– Последниве неколку години патувам многу бидејќи често правам изложби насекаде низ светот. Различни фестивали ви нудат различни искуства. На пример, во Кина, тие не ги познаваат сите овие музичари бидејќи таму се популарни некоја друга музика и некои други музичари. Сите тие доаѓаат од Европа, Австралија или други континенти, но тоа е сосема поинаков свет. За време на мојата последна изложба во Зуанг, на луѓето многу им се допаднаа емоциите кои зрачеа од фотографиите. Едно слично искуство имав и кога работев во Љубљана пред 3 години, кога имав изложба во Тиволи. Изложбата се состоеше од 150 фотографии со огромни димензии. Таа привлече разни луѓе, не само оние кои посетуваат концерти, и сите беа воодушевени од емоциите кои зрачат од моите фотографии. Секој ден ме среќаваа луѓе кои ме поздравуваа и ми зборуваа за моите фотографии, а тоа мене ми значеше многу.

Жига Коритник (фото: Петра Цвелбар)

Што е тоа што ја прави добра една фотографија? На кој начин ја избирате таа една фотографија меѓу многуте кои ги правите за време на концертот?

– Селекцијата е многу важна и постојат различни типови на селекција. Неа ја правите вие самиот, или некој друг може да го направи тоа за вас. Првата селекција секогаш ја правам јас. Го отфрлам сето она што е вон вкусот, она безживотното, премногу експонираното. Низ годините, можам да препознаам кога нешто е одлично, но на крајот публиката е таа која го прави изборот. Безброј пати сум бил изненаден од нивните избори. Јас сум тој кој ги носи одлуките, но публиката е таа која ме изненадува одвреме-навреме во врска со некоја фотографија за која можеби сум помислил и дека не е нешто посебно. Обично се вели дека од некоја временска дистанца најдобро може да се процени некоја добра фотографија. По 20 години, ги извадив повторно негативите од фотографиите со Џо Завинул и некои други и бев изненаден кога видов многу добри фотографии меѓу оние што не ја поминале селекцијата. Секоја фотографија има своја магија и своја енергија која зрачи од самите нив. Тоа значи дека вие мора да причекате некое време и повторно да ги проверите. Тоа е приказна која нема крај.

Како ги доловувате тие посебни моменти на концертите?

– Кога се работи за концерти, енергијата што се шири наоколу ви дава мотивација и влијае врз вашите одлуки. Музиката ја слушам кога сум сам и јас самиот ги збирам сите тие емоции кои сите ние ги споделуваме. Тоа е уште нешто што до одреден степен ме насочува таму каде што сум пошол. Кога некој солира, вие го насочувате своето внимание кон него. Меѓутоа, вие сте често изненадени од работите што ги очекувате, на некој начин, а некаде помеѓу се случува нешто што не сте го очекувале и тоа ѝ дава на фотографијата повисока вредност. Тоа е нешто што сакам да да се случи кај некоја фотографија.

October 16, 2013
ИНТЕРВЈУ СО „ЛЕТЕЧКИ ПЕКИНЕЗЕРИ“

„Тоа е музика“ (“It’s all music”). Вака еден од најголемите џез музичари на сите времиња, Дјук Елингтон одговорил на бројните дебати за тоа како треба да се дефинира џезот. За џез музиката, за тоа дали има џез сцена во Македонија и дали постои џез начин на живот, за Дјук Елингтон, но и за Елвис Присли, во опуштена атмосфера во клубот МКЦ разговаравме со Иво Солдатовиќ и Бојан Петков од скопскиот џез состав Летечки пекинезери.

Покрај Иво (кларинет) и Бојан (гитара) во бендот членуваат и Петар Христов (саксофон), Кирил Туфекчиевски (контрабас) и Славчо Коцев (тапани). Џез квинтетот пред неколку месеци го издаде својот деби албум со авторска музика, а веќе работат и на второто издание. Свиреа на неформалното дружење пред почетокот на 30-то јубилејно издание на Скопскиот џез фестивал, кој се одржа во октомври. „Во публиката беа речиси сите гости на фестивалот и забележавме дека ги заинтересира нашата музика. Уживаа, го броеја ритамот“, раскажуваат Иво и Бојан. За настапот добиле комплименти и од новинар од реномираното италијанско списание „Музика џез“, кој дошол да го следи феситвалот. „Ни беше чест да свириме, бидејќи џез фестивалот во Скопје е еден од најдобрите во Европа и публиката има можност да ги види најдобрите светски артисти. Сепак најважно ни е да уживаме кога свириме, бидејќи токму тоа е целта на музиката.“

Дарко Чекеровски / Мирко Трајановски

September 20, 2013
Музиката е како живеењето, но уште подобра

Интервју со Матс Густафсон

И авангардната фри импров сцена има свои ѕвезди меѓу кои далеку најпознат е Швеѓанецот Матс Густавсон, еден од гостите на овогодинешниот Скопски џез фестивал. Не постојат доволно зборови кои ќе можат да го опишат тоа што овој музичар успева да го произведе со својот саксофон. Фри импров музиката е тип на импровизација без никакви музички правила освен емоциите и логиката на музичарот или музичарите кои учествуваат во тие колективни импровизации. Како неуморен изведувач на овој вид музика тој зад себе има бројни изданија и настапи, вклучувајќи и соработки со познати авангардни уметници, како што се Питер Броцман, Кен Вандермарк, Еван Паркер, Дерек Бејли, но и со уметници од поинаков калибар како што се Турстон Мур и Sonic Youth, Џим О’Рурк и Нене Чери. Бендот со кој најчесто е активен е The Thing, а последно нивно издание е соработката со Нене Чери на популарното издание The Cherry Thing. За Густафсон ова ќе биде втор настап на СЏФ, откако минататa година настапи со својот друг бенд Fire! Оваа година тој и The Thing ќе настапат со една од легендите на фри џез музиката, Џо Мекфи.

Како воопшто се сретнавте со џез музиката?

– Со џезот првпат се запознав преку еден 7-инчен винил од колекцијата на мајка ми. Таа музика ми остави голем впечаток. Меѓутоа, моите први вистински средби со креативната форма на џезот, во која спаѓам сега и јас, се случи во џез клубот во мојот роден град Умеа. Тука слушнав огромни количини на фри џез, и таа музика многу наликуваше на панк рок музиката која ја свирев во тоа време: чиста енергија и посветеност!

Од каде се појави интересот за импровизација?

– Преку другите луѓе. Тоа е единствениот начин да научите нешто. Суштината на ова е во споделувањето на сите нивоа. Се работи за комуникација. Поради тоа импровизираната музика ќе биде секогаш валидна и како музичка форма и како форма на отпор. Да кажам дека сите ние кои членуваме во The Thing имаме еден куп различни проекти и бендови и имаме различни пристапи кон сето ова. Со овој бенд имаме еден вид список или книга со неколку стотици можни композиции и ние никогаш однапред пред настапот не одлучуваме кои дела ќе ги изведуваме. Тоа е метод кој најдобро функционира за нас, односно да импровизираме само со она што го имаме. Што и да се појави, ние ќе го свириме.

Кoја беше првата импровизирана музика која ја слушнавте и каков ефект имаше врз вас?

– Првата импровизирана музика на винил која ја чув беше Little Richard, односно неговата дувачка секција, а после тоа беше Питер Броцман со Machine Gun. Кога се работи за живи настапи, тоа е Пер Хенрик Валин Трио. Кога го чув неговото трио како дете тоа имаше голем ефект врз мене. Ќе признаам дека ние зедовме некои од нивните начини за правење музика и ги направивме да бидат наши. Во суштина, со The Thing секоја музика на која ќе наидеме се обидуваме да ја искористиме, без разлика дали е хардкор, метал, шлагер, гаражен рок. Се обидуваме да ја направиме да биде наша музика.

Кога за првпат се приклучивте на фри импров/фри џез сцената?

– Од првиот момент кога ја чув. Заедницата е многу отворена и сака да споделува. Мене ми се допадна фактот дека е тоа многу DIY (направи сам) култура. Самиот морате да ги развиете сите можности, и за тоа не постои друг начин. Направи го тоа! Направи го тоа или остани си дома.

Зошто е оваа музика важна?

– Музиката е како живеачката, но подобра. Кога тоа го знаете, го чувствувате, го разбирате, Вие ќе го НАПРАВИТЕ тоа. Музиката е живот. Животот е музика.

Колку Ви смета таа жанровска поделеност и етикетирањето?

– За мене именувањето жанрови и класифицирањето музика е негативна работа. На тој начин ги одбивате луѓето и однапред им всадувате идеи во главите. Се работи за МУЗИКАТА. И тие треба отворено да ја слушаат, а тој пристап ќе ги награди. Музиката треба да биде за покажување нови перспективи, да се фрли ново светло врз работите, да се натераат луѓето да слушаат, размислуваат и делуваат. Ако слушате слободно, вие ќе размислувате слободно и ќе ДЕЈСТВУВАТЕ слободно. Ова е основна работа за мене.

Вашето име е поврзано со голем број проекти поврзани со музиката и други уметности. Се чини дека постојано работите. Што е тоа што Ве инспирира да работите со тоа темпо?

– Свесноста дека овој вид на алтернативна/бунтовна музика има вредност и моќ да ги промени работите, и малите и големите. Музикава е сама по себе политички чин. Тоа како наликуваат општествата денес, нам сигурно ни требаат алтернативи. Креативните политики и идеологии слабеат. Некои други интереси доминираат со нашиот секојдневен живот. Оваа музика може да биде алтернатива. Таа би можела…и би требала да биде. Се работи за споделување и истражување. Не можам да се заситам од неа. Тоа е факт.

Во вашата кариера објавивте многу изданија меѓутоа Cherry Thing со Нене Чери е издание на кое за првпат направивте издание базирано на популарни песни. Какво беше искуството да се работи со неа?

– Јас целиот мој живот работам на музика базирана на песни, вклучувајќи проекти со рок, панк и гаражни групи, а и сеуште го правам тоа. Тоа нема воопшто да се промени. Тоа се моите корени. Проектот со Нене беше одлично искуство. Таа е неверојатна пејачка, веројатно и најдобрата. Сите ние отидовме до крајни граници. Ептен ми се допадна тоа. Всушност, тоа е тоа што големите музичари го прават – тие се потиснуваат кон нови искуства и звуци.

Како ги избравте песните за албумот? Прочитав дека бендот имал листа од 50 песни.

– Тоа беше заеднички потфат, односно беше многу демократски. Сите ние избравме различни песни, песни кои не инспирирале. Исто така, напишавме и свои нови песни. Од истата сесија ќе има уште работи. Ќе бидат експлозивни како динамит!!!

Пред настапот во Скопје ќе имате една мини турнеја со Турстон Мур од Sonic Youth. Со него имате различни проекти, а имате и заеднички проект со Sonic Youth.

– Ова е различно во однос на Нене Чери. Тој е Турстон Мур, а Нене Чери е Нене Чери. Тие се различни, но во исто време се навистина супер! Всушност ќе настапиме како трио во Лондон за само еден настап. Би требало да биде забавно. Турстон е супер и двајцата боледуваме од иста болест: дискохолизам (собирање винилни изданија). Таа не може да се излечи и тоа продолжува понатаму. Една плоча дневно прави докторот да биде што подалеку. Навистина е прекрасно да се соработува со овие луѓе кои навистина ви се допаѓаат, а воедно и да се истражуваат работи на подолг период. Тука ги вклучувам Броцман, Кен Вандермарк, Бери Гај, Турстон. Со текот на времето се случуваат нови работи, а истите се продлабочуваат и развиваат.

Што е тоа на што двајцата се восхитувате кај опусот на едниот и другиот?

– Тоа треба да го прашате г-от Мур. Но, јас му се восхитувам баш поради тоа што тој го прави. Ми се допаѓа и фактот дека боледувањето од иста болест му помага на нашето другарство.

Друг музичар со кого често настапувате е легендата на фри импров музиката, саксофонистот Питер Броцман. Каков е вашиот однос со неговата музика?

– Се разбира дека тука постои посебна поврзаност. Питер е посебен. Нема друг кој наликува на него. Тој беше тој кој ме натера да разберам (преку неговите плочи) во што беше и сеуште е суштината на оваа музика. Енергијата и посветеноста. Machine Gun е издание за кое многумина мислеа дека се работи за некаков политички манифести односно анти Виетнам. Меѓутоа Machine Gun всушност бил прекарот на Дон Чери, очувот на Нене Чери. Нема врска со политика. Меѓутоа таа музика ме натера да ја разберам поврзаноста помеѓу фри џезот, панк рок и хардкор музиката, за кои бев заинтересиран во тоа време. Тоа беше тоа што всушност ме инспирираше да се впуштам во фри џезот, но сеуште да ги задржам елементите од панк рок музиката. Оваа музика ми ја отвори секоја нишка од ДНК-та во моето тело и ум.

Во Скопје ќе настапите со Џо Мекфи.

– Обично тие соработки ги прикажуваат нашите различни интереси. Со Џо сме соработувале многу пати и тој имаше оромно влијание врз нас тројцата индивидуално и како група. Тој има 70 и неколку години и сеуште растура како да има 20. Всушност ние старееме додека тој се подмладува.

Ако се земе предвид дека фри импров музиката не може биде толку комерцијално остварлива дали мислите дека еден уметник може да биде искрен кон уметноста, а во исто време да ја одржи комерцијалната страна?

– Ако не сте искрени кон својата уметност, најдобро ќе биде да си останете дома. Тука нема компромиси. Се додека го изразувате својот глас во било каков контекст, ќе биде се во ред. Меѓутоа, тука не смее да има никакви глупави компромиси. Овој начин на правење музика не е на продажба!

October 15, 2012
Време е за џез во Истанбул

Време е за џез во Истанбул. Од 3-ти до 19-ти јули градот на Босфорот ќе пулсира во ритамот на џезот. На 20 локации ќе се одржат педесетина концерти, на кои ќе настапт 300 музичари од целиот свет.

Ѕвезди на годинешниот Истанбул џез фестивал ќе бидат еден од најдобрите пијанисти во светот Кит Џарет, кој ќе настапи во придружба на Гери Пикок на бас-гитара и Џек деЏонет на тапани, потоа кралицата на неосоулот Ерика Баду и англискиот пејач и поет Морисеј. Еден од концертите кој се очекува да привлече најголемо внимание е “Проектот Истанбул“ на Маркус Милер и пријателите, на кој заедно ќе музицираат истакнати турски музичари и познати светски џезери. Наградата за животно дело годинава ќе му биде доделена на Нешет Руаџан, пред се заради промовирање на турската џез музика.

Истанбул џез фестивал се одржува по 19-ти пат, а организатор е Фондацијата за култура и уметност Истанбул, која во текот на годината организира голем број културни настани во најголемиот град во Турција. Џез фестивалот секој година привлекува по 50.000 посетители, а во изминатите изданија публиката имала можност да ги чуе легендарните џез музичари Алди Меола, Херби Хенкок, Чик Корија, но и музички имиња како Ерик Клептон, Стинг, Ник Кејв и Елвис Костело.

Билети за концертите на Истанбул џез фестивал може да се набават на интернет сајтот: www.biletix.com, а доколку сакате да дознаете нешто повеќе за фестивалот одете на: http://caz.iksv.org/en.

June 28, 2012
Македонскиот кларинет – виртуоз Васко Дуковски издаде албум во Њујорк

Македонскиот кларинетист, Васко Дуковски, кој скоро две децении професионално се занимава со музика и е еден од двајцата Македонци кои дипломираa и магистрираa на престижната Академија Џулијард, заедно со неколку врвни музичари од различни земји во светот, издаде нов музички албум во Њујорк, насловен „Critical Models“. Композитор на музиката на овој албум е дваесет и шест годишниот Американец со арапско потекло, Мохамед Феруз кој моментално живее и твори во Њујорк и чие музичко портфолио според престижниот весник Њујорк Тајмс е опишано како „неверојатно топла и брилијантно остварена музика“. Одговорна за издавањето на ова CD е продуцентската куќа „Dorian Sono Luminus“.

На листата на музички артисти кои напорно работеа на издавањето на албумот се и Кејти Рајмер (пијано), која е и главниот продуцент на цедето, Клер Катинг (обоа), Џејмс Орлеанс (бас), Џонатан Енгл (флејта), Мартин Рејџер (гитара), Рејонг Ан (виолина), Мајкл Кипер (саксофон), Томас Флеминг (фагот), и гудачкиот квартет „Lydian String Quartet“.

Васко Дуковски веќе десет години живее и твори во Њујорк. Средното образование го започна во Македонија во средното музичко училиште „Илија Николовски Луј“ се до третата година, по што образованието гопродолжи во САД. Дипломираше и магистрираше на еден од најреномираните музички универзитети во светот, „Џулијард“ во Њујорк. Големината и виртуозноста на музичкиот талент на Дуковски, после долго време имавме прилика да ја доживееме и во Македонија со неговиот настап на Охридско лето на концертот на македонскиот композитор и пијанист Дуке Бојаџиев, „Love is the way“ . Прекрасен спој на автентична, класична и џез музика зачинета со поезија и чувство на музичка магија.

Дуковски настапуваше и како специјален гостин на Велестовски вечери на поезијата, заедно со Старовски бенд, чија музика претставува една есенција од балкански етно ритам и звук со лирски мелодии инспирирани од стихови на македонски поети. Дуковски заедно со Јордан Костов (хармоника) и Круме Стефановски (перкусии) ова лето го формирашe триото „Amniotic Fluid“ (Плодова вода) со кое настапи на познатиот сараевски фестивал Фосна, по што го снимија и својот прв албум, „Свирци из Кавадарци“, кое наскоро треба да биде издадено и пуштено во продажба.

По своето враќање во Њујорк, Дуковски настапи на повеќе концерти меѓу кои и на концертот со „Garden State Philharmonic Orchestra“ изведувајќи дела од стандардниот симфониски репертоар. Пред две недели, Дуковски настапи во синагогата во Западен Хемптон, Њујорк, со најдобриот светски еврејски кантор Џозеф Маловани и оркестарот од здружението на камерни музичари во Њујорк, под диригентската палка на Ицак Хаимов, изведувајќи еврејска религиозна музика. Минатиот викенд ризницата концерти на Дуковски се збогати со три настапи како специјален гостин на победничкиот бенд од „Grammy & Tonny award“, чиј продуцент е Тони Смол.

December 28, 2011