Tag: Измир

Маџун: повеќе од обична бонбона

Секогаш кога одите во посета на историскиот центар на Истанбул мора да поминете по патот кој води кон палатата Топ Капи. Во целата таа гужва од туристи може да не ги забележите малубројните уличните продавачи и нивните мали тезги. Некои продаваат нешто што наликува на лижавче во спирална форма. Пред себе продавачите имаат садови кои наликуваат на кружни кутии за сладолед наполнети со густа течнот во разни бои. Всушност тоа е течна бонбона која се стврднува откако вештите продавачи ќе ја подготват на ваша нарачка. Но, ова сепак не е обична бонбона.

Се нарекува маџун и приказната вели дека за првпат е направена во 1527 по наредба на Султан Сулејман Величествениот како лек за закрепнување на неговата мајка Ајше Хафса (попозната по својата титула Валиде Султан). Султанот бил презадоволен од неговите лековити својства па затоа одредил да се празнува еден ден во пролет (пролетната рамноденица) и на тој ден да се раздели маџун на сите луѓе во престолнината. Турција сега работи на проект маџунот да се стави на листата на нематеријално светско културно наследство на UNESCO. Маџунот е нематеријален од аспект на неговата историја и обичаи, но вкусот е многу реален! Поточно кажано мажунот има силен вкус и се разликува од сите бонбони кои до сега сте ги вкусиле. Има зачудувачки ефект бидејќи никогаш не сте подготвени за нешто толку миризливо, слатко и зачинето.

Легендата вели дека оваа магична смеса се состои од 41 состојка кои можат да излекуваат 41 болест. Католиците некогаш го нарекувале Балзамот на Султанот и ја нагласувале неговата употреба како афродизијак. Чудно но вистинито, етимолошките речници го имаат истото име на Хинду но има потполно поинакво значење: ги опушта мускулите и има благ седативен ефект. На турски зборот значи “паста”. Старите книги за фармакологија и готвачот на палатата спомнуваат еден рецепт со огромен број состојки, од кои некои доаѓаат од далечни земји. Од долгиот список ги издвојуваме: амбер, мошус, црвена детелина, куркума, ѓумбир, детелина, цимет, морско оревче, ванила, кокос…
Освен историскиот Сарај како симболично место на кое може да пронајдете маџун подготвен на улица, постојат и други локации каде може да купите спакуван маџун. На пример на Египетскиот пазар имате тони зачини и тревки кои почнуваат да наликуваат на наша природна средина. И последно но не и најмалку важно, (од нам непознати причини) градот Маниса близу Измир е поврзан со истата прослава во пролет и со дистрибуција на маџунот сè до денешен ден, под името Manisa Mesir Macun. Лесно ќе го пронајдете маџунот под ова име во големите слаткарници “kuruyemis” низ Турција.

Сигурна сум дека постои добра причина зошто на грчки зборот “matzouni” означува “практичен лек кој се користи како тоник” или било кој друг вид на инфузија од билки, па дури и меки бонбони. Но, во денешно време името сè почесто означува “бапски лек”. Да се вратиме на вистинскиот маџун. Мислам дека најдобро би било да го пробате откако веќе ќе ја посетите палатата Топ Капи затоа што сигурно ќе бидете изморени и зашеметени од нејзината убавина, а предлагам да се напиете и шолја турски чај. Маџунот и помогна на Валиде Султан да закрепне па сигурно ќе биде корисен и за нас, обичните посетители на градот над градовите!

Добар апетит! Уживајте!

Софија Николау

August 13, 2014
Плоштадот Неа Смирни низ песна

Каде и да одиш, секогаш ќе бидеш овде

Го имаш клучот кој ја отвора оваа брава

Но бејби, жал ми е, изгледа дека јас ќе заминам

Дојди! Ајде да одиме на прошетка, само ние двајцата…

Кога прошетката ве води до плоштадот Неа Смирни можеби ќе почувствувате расположение како во песната на Стаматис Краунакис за која ги напишал текстот и мелодијата.

Но, расположението може бргу и да се смени. Плоштадот е полн со живот и постојано нешто се случува. Нови луѓе постојано доаѓаат и исчезнуваат, а често се појавуваат ѕвезди од музичката и спортската сцена кои живеат и работат овде.

Има безброј кафе барови наоколу, а посетителите повеќе сакаат да седат нa отворено – дури и во зима. Секое друштво си има свое омилено место за дружење и таму сигурно можете да ги најдете во одредено време без да закажувате средба. Секој бар има своја приказна: сопственикот е познат ТВ лик или пак ваш пријател; можеби капучиното е легендарно или нудат happy hour за питите со сирење; или пак посетителите се строго избрани – како што е случајот со “Пантери” кои се големи навивачи на локалниот спортски клуб “Паниониос”; а понекогаш и затоа што барот има тајни простории со сокриени градини каде можете да најдете место кога е сè полно. “Адонис” е еден од најстарите барови овде.

Ајде во Адонис на кафе,

Таму ќе сретнете згодни млади луѓе, фрикови и спортисти,

И една луда, нервозна, дебела дама доаѓа во недела да се ослободи од стресот!

Рефренот опишува вистински ликови кои можеле да се сретнат на плоштадот во 1980-тите кога е напишана песната. Тогаш било невозможно да не ја забележите дебелата дама како крева голема врева. Си замислувам како композиторот и неговите пријатели често го посетувале местово заедно со илјадници студенти од блискиот универзитет во кој немало пристојна кафетерија. Факултетот за Социологија Пандион … па има ли подобро место за доживување и набљудување на социјално однесување во нашата култура на пиење кафе од плоштадот Неа Смирни?

И сè изгледа ништовно

И сите седат без да се сомневаат…

Навистина првиот впечаток е дека луѓето овде не се свесни за проблемите во светот и оклоу нив. И да бидеме искрени, студентите доаѓаат овде за да им помине времето помеѓу предавања или да се одмараат. Но, на сите луѓе им е потребно чувство на заедништво во град каде преовладува индивидуализмот и изолираноста, па во таа гужва ќе сретнете парови излезени на романтичен состанок.

Ти си мојата желба

Ти си моето кафе и цигара!

Времето проаѓа, некои луѓе се заминати и многу барови се затворени и заменети со други. Адонис се повлече во просториите на мезанинот, друг бар се отвори на приземјето, но и двете места се доволно прометни. Графитите избледуваат но се заменуваат со нови. Плоштадот никогаш не престанал да биде референтна точка за социјализирање, за детска игра, за младите родители да ги прошетаат бебињата и нивните колички.

Повремено ќе забележите понекој уличен продавач од далечни земји како Судан или Сенегал. Алкистис Протопсалти, пеачот на оваа песна, доаѓа од Александрија, Египет. Поголемиот дел од населението овде имаат корени во еден далечен град, Измир во Турција. Плоштадот и и неговата околина се внимателно планирани и изградени во 1930тите, со цел да им помогнат на жителите да се вселат во нивниот нов дом кој го нарекуваат “Нов Измир” – (Nea Smyrni).

Што и да проживуваме сега веќе сме го виделе,

Како сцена од некој друг филм,

Драга целиот свет може вака да живее,

Ајде! Те честам кафе на плоштад!

Плоштадот официјално нема име. Бил планиран како отворен простор за користење на целата заедница, единствен кварт во Атина на кого му е дадена оваа привилегија. Еден градоначалник од 1970тите го поплочил плоштадот со бетон, изградил огромен споменик и многу водени каскади и езерца (порано можеле да се видат патки како пливаат овде).

Локалните жители велат дека изгледа чудно, но не сакаат да го сменат. Секое дете овде пораснало обидувајќи се да стигне до врвот на бетонската пирамида за потоа горделиво да се спушти по лизгалката – самата градба ја задржала првобитната цел: сенка за уличните продавачи на кафе.

Песната избледува многу бргу и звуците се заменети со смеа и со луѓе кои учествуваат во забавата на различни начини. На крајот сепак има воздишка. “Зошто?”

Но тоа е друга приказна… сигурна сум и друга песна!

«O Adonis», 1985

Софија Николаоу

June 2, 2014
Фотографии кои ја „заробуваат“ душата на Турција

Случаен фотограф или уметник кој само чекал шанса да се разбуди од длабокиот сон?

Турчинот Нејдет Дузен не сонувал отсекогаш да биде фотограф и можеби немало воопшто и да се занимава со фотографија ако не бил неговиот син. Дури ниту во 2006 година кога синот му подарил фотоапарат тој не помислил дека неколку години подоцна неговите фотографии ќе го обиколат светот. На социјалните мрежи денес неретко може да се видат неговите дела на кои многумина им се воодушевуваат и ги споделуваат.

Но, тоа не е случајно. Тој е вистински ловец кој ја „заробува“ убавината на градовите и селата во Турција. Со својот фотоапарат постојано е излезен во потрага по нов „плен“, а ќе се согласиме дека во земјата од која доаѓа има премногу убавина која чека да биде овековечена.

Храмот на Аполон, Анталија

Фотографиите на Дузен се како егзотична храна која ќе ви ги возбуди сетилата и нема да ве остави рамнодушни. Играта со боите и светлината се негова пасија. Вљубеник е во водата, пред се во малите чамци кои осамено пловат по површината на водата. Но, водата или илузијата за вода може да се види на голем број од неговите фотографии, па дури и на оние кои се направени на плоштадите во градовите во Турција.

Плоштад во Измир

Причината за тоа е што Дузен е вљубен и ја користи таканаречената HDR техника на фотографирање и на обработка на сликите. HDR е кратенка од „High dynamic range imaging“ или во превод „голем променлив опсег на сликање“.

За Балкон3 Дузен открива кои му се омилените места во Турција за фотографирање, раскажува како оваа уметност го променила како личност, како и за неговата желба да ја посети Македонија.

– Почнав да се занимавам со фотографија откако синот во 2006 година ми подари дигитален апарат. Од тогаш почнав да ја развивам мојата умешност фотографирајќи претежно пејзажи и историски локации. Откако го открив веб сервисот и онлајн заедница „Фликр“ се запознав со голем број фотографи од целиот свет кои сега ми се пријатели, вели Дузен за Балкон3.

Нејдет Дузен

На „Фликр“ всушност и првпат чул за техниката HDR која сега е негова опсесија, бидејќи преку неа тој си игра со светлината и со боите.

Вели дека моментот на фотографирање честопати е спонтан, но за да се стигне до тој момент потребно е големо трпение. Токму тука е сличноста со ловците, но пленот кој тој го уловува со фотоапаратот продолжува да живее и да ги восхитува луѓето дури и откако неговото „оружје“ ќе направи „клик“. Не крие дека едно од омилените места каде минува долго време со фотоапаратот е Ефес, кој бил всушност и еден од најголемите градови во Римската Империја.

– Местото е премногу близу до мојот дом во Измир и има прекрасна архитектура од Римско време која обожувам да ја фотографирам, вели тој.

Ефес

Историските места му се омилени, а на неговите фотографии неретко може да се видат Сината Џамија и Аја Софија во Истанбул. Денот кога започнал да се занимава со фотографија бил почетокот на крајот на животот што претходно го живеел.

– Фотографијата целосно ме промени како личност. Преку неа научив како да го гледам светот. Сега можам да забележам и најситни детаљи. Без фотографијата потешко би ги забележале и страдањата во светот, со неа се забележува и гладувањето на децата во некои земји, злоупотребите кои некои луѓе ги трпат и слично, објаснува фотографот и додава дека без фотографијата би биле позатворени како личности.

Измир

Покрај Турција, каде најчесто фотографира, Дузен бил и во соседна Грција. Го сака Балканот и културата на народите кои живеат на овој полуостров.

– Македонија, Грција и Турција делат заедничка историја. Токму затоа имаат слична култура и слични навики на живеење. Верувам дека луѓето на овие простори се сакаат меѓусебно, вели тој со доза на задоволство.

Тоа го забележал и при посетата на Грција, поточно на островот Лезбос.

– Уметностите како што е фотографијата ги зближуваат луѓето, го завршува Дузен интервјуто за Балкон3, велејќи дека би сакал наскоро да ја посети и Македонија.

Ајвалик

Дотогаш како подарок ни ги остави неговите пет омилени фотографии од храмот на Аполон во Анталија, од магичното место Ајвалик, од библиотеката во Ефес и секако две фотографии од родниот Измир.

(А.М.)

March 27, 2013
Човештвото бара спас во Турција и во Франција за судниот ден

Колони возила од цел свет возат кон турското село Ширинџе и француското село Бугарах, кои според пророштвото на Маите единствени ќе бидат поштедени за судниот ден закажан за 21 12 2012. Меѓу оние што се упатија кон Ширинџе е и американскиот актер Том Круз, сциентолог кој верува дека има вистина во старото пророштво.

Долго најавуваниот крај на светот би требало да се случи за само неколку дена. Според календарот на Маите Апокалипсата е закажана за 21-ви декември 2012. Но сепак, крај на светот нема да има само во измирското село Ширинџе и селото Бугарах во јужниот дел на Франција. “Ако стигнат толкав број на туристи како што се најавува, тек тогаш во селото ќе има суден ден” велат хотелиерите во селото.

Малото измирско село Ширинџе кое има само 687 жители ги заврши подготовките за пречекување на илјадниците луѓе кои сакаат да ја преживеат апокалипсата. На 21 декември се очекува во селото да стигнат десетици илјади туристи, кои нај сериозно го сфатиле доаѓањето на Апокалипсата.

Обезбедување на највисоко ниво

Ширинџе е подготвена за 21 Декември изјави Гувернерот на Селџук Ајхан Бојаџи и додаде: “Хотелските резервации се енормно зголемени, Ширинџе секогаш била туристички атрактивна но оваа побарувачка е нешто сосема друго. Ние ги преземавме вообичаените безбедносни мерки. Здравствените услуги, јавната безбедност, сообраќајот се подготвени. Истотака решени се и паркинг просторите. Сигурносните и безбедносните сили се подготвени за `судниот ден`” изјави тој.

Резерви на храна и вода

Граданочалникот на општината е многу среќен, Ширинџе ќе има прилика да биде запознаена од целиот свет. “Тоа ќе биде една од најголемите и најчудната организација во регионот. Не можам да предвидам колку инфраструктурата ќе го издржи сето тоа. Превземени се мерки за складирање на вода и храна. За да се избегнат проблемите во комуникацијата контактирани се и мобилните оператори. Треба да се инсталираат дополнителни мобилни страници. Исто така ќе се организира и едносмерен сообраќај, за да се намали гужвата” рече градоначалникот Вефа Улгур.

Соба илјада лири (450 евра)

Преголемата побарувачка ги зголеми и цените. Сопственикот на конаците (преноќиштата) Киркинџа во Ширинџе Мустафа Јилдирди вели: “Сместувањата во Ширинџе обично се мали. Има неколку соби и легла. Ние имаме 17 соби. Помеѓу 18-24 демекври слободни места веќе нема. Речиси пред два месеци се е резервирано. Ние не ги зголемивме цените, изнајмувањето соба дневно изнесува 150 лири (65 евра). Сепак слушнавме дека во другите конаци цените се зголемени на 1000 лири (450 евра). ” додаде Мустафа.

“Треба да се превземат рационални мерки. Ако стигнат толкав број на туристи како што се најавува, тек тогаш во селото ќе има суден ден. Јас сакам да поставам шатори за 2000 луѓе, но се откажав. Ширинџе има капацитет за 400-500 луѓе. Можеби треба да се регулира сообраќајот. Да не се дозволи да се влезе во селото. Тој ден хотелот ќе ми биде бесплатен, тоа го прогласив пред три недели. Веднаш се наполни.” изјави Шеван Нишанјан, сопственик на хотел. (Х.Г.)

December 18, 2012