Со години наназад, грчките државјани масовно доаѓаат во Битола, купуваат облека и чевли, ги користат услугите на фризерите, стоматолозите, гинеколозите, па дури и ги поправаат своите автомобили. Шнајдерките во Битола имаа полни раце работа за да ги дотераат грчките муштерики. Но, во последните месеци, грчката финансиска криза предизвика последици и врз кревката економија во Битола, пограничен град, оддадлечен само петнаесетина километри од соседна Грција. Гости од Грција има се помалку. Тоа се одразува на целокупното пулсирање на градот, затоа што овие посетители во изминатата деценија еконосмки го закрепнаа градот под Пелистер и придонесоа за враќање на имиџот на отворен космополитски град.
Најпогодени се продавачите на пазарот, каде Грците купуваа зеленчук, овошје, месо и други производи. Сега тезгаџиите велат дека прометот им е преполовен.
-Слаба е посетеноста од Грци. И оние кои доаѓаат, сега внимаваат на цените, се ценкаат, купуваат домати и краставици на парче домати. Порано една тезга правеше промет и по 3000 денари дневно (50 евра) само од грчките државјани, но сега нема, одиме надолу, велат пазарџиите.
И во Старата битолска чаршија, каде гостите од Грција купуваа облека и чевли, се чувствува истото. Спуштени се кепенците на четириестина дуќани, а и оние кои сеуште работат, велат, ако состојбата не се промени, наскоро и тие ќе затворат.
И жителите во пограничните села, посебно во Кравари, кое е на магистралниот пат кон граничниот премин, се надеваат дека сегашната состојба ќе се подобри и повторно ќе се вратат пријателите и гостите од Грција. Тие овде, на пат кон дома, навраќаа кај домаќините, кои по нарачка им подготвуваа домашни зелници, кифли, колачи, а во сезоната на зимници им ги подготвуваа ајварот и туршијата.
– Денеска дојдовме во Битола да пазариме малку во вашите маркети. Поевтино е тука кај вас, но не можеме да доаѓаме како некогаш. Кризата се одрази и на домашниот буџет. Ќе купиме најосновни работи, ќе ручаме во некој ресторан, ќе прошетаме по Широк Сокак, на заминување ќе туриме бензин и си одиме дома, велат грчките гости од една помала група, која ја затекнавме на Широк Сокак.
Грците со подлабок џеб, сеуште се редовни гости во битолските казина, но намален е бројот на оние кои ги бараат услугите во стоматолошките ординации низ Битола, а за да ги привлечат и полесно да ги најдат грчките пациенти, на домашните стоматолози, имињата на ординациите им се напишани и на грчки јазик.
– Доаѓаа голем број пациенти од Лутраки, Кожани, Костур, Лерин. Сега бројот е преполовен. Велат дека сеуште им се евтини стоматолошките услуги кај нас и им се исплати да ги користат, но заради неизвесноста, не сакаат да ја трошат заштедата, вели Валентина Трајковска, забен техничар од Битола.
Но, од оваа ситуација и од економската криза погодени се и голем број битолчани кои својот леб го заработуваа таму, преку границата, во блиските грчки градови и села. Повеќе медицински сестри работеа како негувателки на стари лица во Грција, некои работеа во угостителски објекти, други пак аргатуваа по нивите или заработуваа како овчари. Од Битола, на гурбет во северниот дел на Грција одеа и молери, ѕидари и други мајстори. Но, сега велат дека дневницата е многу намалена, така што не им се исплати да ја минуваат границата.
Сепак, грчките бизниси во текстилната индустрија се најголемата надеж за битолското стопанство. Во Битола има 12 поголеми текстилни фабрики со грчки капитал, кои заедно со некои угостителски и трговски бизниси, вработуваат околу 4000 битолчани. Грчките бизнисмени велат дека со своите бизниси остануваат во Македонија.
– Имаме 550 вработени и тој број планираме да го зголемиме. Исто така секторот што фирмата го има во сферата на угостителството, функционира одлично, се созадва простор за нова работа и воопшто не се размислува за отстапување од овие планови, вели Дарко Степанулевски, менаџер во фирмата со грчки капитал “Родон” во Битола.
Во очекување Грците да се вратат на Широк Сокак, во Битола и натаму најбарани курсеви за странски јазици се токму оние за изучување на грчкиот јазик. Угостителите и трговците при вработување персонал, бараат кандидатите да го познаваат грчкиот јазик, а работа во грчките текстилни компании во Битола полесно наоѓаат оние кои зборуваат грчки. Најинтересно е кога во обид што подобро да се разберат во рестораните и продавницте, вработените зборуваат грчки, а гостите од Грција, македонски. Едните за да заработат, а другите да поминат што поевтино.
Емилија Мисирлиевска
