Tag: планини

17 обележја на најживописниот пат во Македонија, Маврово-Струга

Четири езера, пет планини, две реки, два града, села, манастири, мостови, неверојатна природа… Сето тоа е спакувано во само стотина километри, на патот Маврово-Струга, покрај западната граница на Македонија. Патот воопшто не е лесен, многу е кривулест, на места и тесен, со повремени одрони од камења или со оштетувања на асфалтот. Поради тоа возачите често го избегнуваат. Но ако сте совозач или патник, тогаш ќе уживате. Следете не`, километар по километар, низ 17 обележја на веројатно најживописната патна делница во Македонија.

км 1: Букова шума. Патот можеби се вика Маврово-Струга, но почнува десетина километри пред Маврово, каде што се одвојува од главниот пат од Скопје кон Охрид. Буковата шума ќе ве следи уште од првиот чекор, со своите шарени стебла и зелени лисја.

км 8: Мавровско езеро. Оттука е првиот поглед на најфотографираната вештачка акумулација во Македонија, создадена во 1947 година, кога се изградила браната и таа станала дел од хидроенергетскиот систем на земјата.

км 11: Маврови Анови. Друмската населба е целосно ставена во служба на патниците, со своите ресторани, продавници, бензински пумпи и места за одмор.

км 20: Радика. Првиот поглед на реката што ја сметаат за најубава и за најчиста во Македонија доаѓа кај мостот преку кој се оди кон планината Кораб. Совршена хармонија на брзата и бистра вода со карпите, густите шуми и со растенијата со листови широки и по половина метар.

км 24: Кањонот на Радика. Неколку километри низводно, високите карпи од двете страни на патот создаваат чувство како да се движите меѓу облакодерите на некој велеград. Но со многу чист воздух и со песната на птиците наместо бучава.

км 35: Бигорскиот манастир Свети Јован. Целосно е обновен по катастрофалниот пожар во 2009 година, што му ги уништи конаците. Манастирот е стар речиси илјада години и неколку пати бил уриван и подигнуван. Највредното нешто во него, црквата и иконостасот со бесценетиот дрворез, беа спасени. Внатрешноста на црквата не смее да се фотографира, но има повеќе од доволно мотиви околу неа.

км 37: Ростуше и Дуфскиот водопад. До селото Ростуше има помалку од два километра од патот.

Од него се тргнува по планинарска патека до Дуфскиот водопад, висок 25 метри, специфичен поради огромниот камен што се заглавил меѓу карпите од кои паѓа водата. Знакот дека до водопадот има само 1.020 метри нека не ве залажува. Патеката е тесна и лизгава поради влагата, и движењето може да биде напорно за оние што вообичаено се неактивни. Затоа, одвојте си барем еден час за оваа посета.

км 45: Мостот Еленски Скок. Кај Бошков Мост се врти лево (кон исток) и се патува два километра до овој импресивен мост стар 200-300 години, направен од камен во еден лак, кој виси дваесетина метри над провалијата во Мала Река.

км 47: Каменоломот кај Долно Косоврасти. Лекција по геологија за планините во чие што зеленило ќе уживате целиот пат.

км 50: Центар Жупа и Коџаџик. На почитувачите на Мустафа Кемал Ататурк веројатно нема да им пречи да поминат 17 километри покрај источниот брег на Дебарско Езеро, по пат што е предизвик и самиот по себе, до Коџаџик, родното место на неговиот татко, каде што има и спомен куќа посветена на неговите предци.

км 53: Манастирот Свети Ѓорѓи во Рајчица. Старата црква и беспрекорно уредените конаци што се извишуваат над неа привлекуваат посетители од целиот Балкан. Точка што не смее да се промаши, дури ни на поминување.

км 55: Дебар. Градот за кој во Македонија важи стереотипното сфаќање дека е на изумирање бидејќи секој се отселува од него, изненадува со бројот на новоизградени куќи и згради.

км 60: Дебарско Езеро. Иако езерото ќе го видите многу порано (уште кај Косоврасти), најубавите панорами се на околу пет километри јужно од Дебар. Внимавајте, ако возите кон југ, местата за застанување и за уживање во глетката ќе ви бидат од левата страна на патот и за да го паркирате автомобилот ќе треба да ја пресечете лентата за возилата што доаѓаат од спротивниот правец. Тоа мора да го направите многу претпазливо, за да не се доведете во сериозна опасност.

км 79: Клисурата на Црн Дрим. Втората река на овој пат е Црн Дрим. И таа се пробива низ планините и создава спектакуларна клисура.

км 87: Глобочица. Водата во ова вештачко езеро е толку темна, а околината толку тивка, што тоа делува истовремено воодушевувачки и застрашувачки. Старото село кое било поплавено кога се направила браната не може да се види, но приказната за него само ја зголемува мистиката. Исто како и кај Дебарско Езеро, внимавајте кога ќе се паркирате.

км 97: Вевчани и вевчанските извори. Вевчани е едно од најтуристичките села во Македонија. До него се скршнува околу четири километри од главниот пат, кон запад. Познато е по карневалот на 13 јануари, по убавата архитектура и по вевчанските извори. Споменик на природата создаден од десетици извори и потоци што се испреплетуваат низ карпите и низ зеленилото. Овде или ќе направите илјада фотографии, или едноставно ќе го оставите фотоапаратот знаејќи дека не може да ја долови убавината што ја гледате.

км 107: Струга. Конечно, последната дестинација. Градот на поезијата, на мостовите, на реката Дрим и на Охридско Езеро ќе го прими уморениот патник со целото свое срце.

Текст и фото: Гоце Трпковски

August 11, 2018
Нашите прекрасни планини: седум сличности меѓу Кораб, Арарат и Олимп

Планините Арарат, Олимп и Кораб се национални обележја. Тоа што е Арарат за Турција, е Кораб за Македонија. Но не само на еден, туку на дури седум начини. Толку сличности успеавме да пронајдеме меѓу овие две планини. Ако се сетите на уште некоја, дополнете ја нашата листа.

– Највисоки врвови. Ова е најочигледната сличност. Со 5.137 метри надморска височина на врвот, Арарат е највисоката планина во Турција, а Кораб, издигнувајќи се 2.764 метри над морското ниво, е највисоката планина во Македонија.

– Големина на масивот. Планината Кораб се протега околу 40 километри од север кон југ. Почнува каде што завршува Шар Планина и продолжува кон реката Црн Дрим. Арарат, пак, е вулканска планина, поради што, гледана одозгора, има форма на круг, а дијаметарот и е околу 40 километри.

– Мал и голем врв. Арарат ги има врвовите Голем Арарат (5.137 метри) и Мал Арарат (3.896 метри), со простор како порта меѓу нив. На Кораб можат да се најдат Голем Кораб (2.764 метри) и Мал Кораб (2.683 метри), а ги има и Голема и Мала корабска врата, како планински премини.

– Меѓународен карактер (погранична зона). Голем Кораб не е само највисок врв на Македонија, туку и на Албанија. Највисоката точка се наоѓа на самата граница меѓу двете држави, дури има и граничен камен на неа. И Арарат е во погранична зона. Иако двата врва и најголемиот дел од масивот се наоѓаат на турска територија, подножјето зафаќа и делови од Иран, Азербејџан и од Ерменија. Снежниот врв добро се гледа од сите четири држави, а е исто така дел од нивните култури и традиции.

– Ограничено движење. Бидејќи се во погранични подрачја, ниту на Кораб, ниту на Арарат не може да се искачува слободно. Традиционално, неколку илјади планинари го освојуваат Голем Кораб по повод 8 Септември, денот на независноста на Македонија, а манифестацијата се одржува последната недела пред празникот. За други организирани искачувања треба да се контактираат пограничните власти на Македонија. Од албанската страна нема ограничувања, но пристапот оттаму е многу потежок. И за искачувањето на Арарат е потребна претходна најава и задолжително ангажирање овластен турски водич. Процедурата може да трае и два месеца. Сезоната на искачување е од јуни до септември.

– Лесно искачување. На канцелариски работник што, освен пешачењето од бирото до кафематот и назад, немал речиси никаква физичка активност цела година, ќе му требаат околу шест часа да стигне од караулата Стрезимир (местото до каде што може да се дојде со автомобил) до врвот на Кораб. Најдобрите се фалат дека го поминувале тој пат за два часа, и тоа бидејќи внимавале да не се уморат. Арарат, сепак, не е шега. Таму маршот трае околу четири дена, со спиење во шатори на планината. Но и на едната и на другата планина можат да се искачат и неискусни планинари, не се потребни некои посебни качувачки вештини. Се` што треба е добра физичка кондиција, но и подготвеност да ја издржите честата промена на годишните времиња (од летни во зимски услови и обратно) која веројатно ќе ве снајде на Кораб, а на Арарат гарантирано.

– Митот за Ное. Сите ја знаеме приказната за Ное. Бидејќи луѓето станале грешници, Бог решил да ја потопи земјата. Но Ное изградил брод за да се спаси, и во него внел по еден пар од секој животински вид, од инсекти до големи ѕверови, машко и женско. По долгата пловидба, застанал на планината Арарат. Таа била доволно висока за да остане над водата кога целата Земја била потопена. И планината Кораб го има добиено името според истата легенда, а и зборот кораб значи брод. Ова е најтесната врска меѓу двете планини. Толку импресивно им изгледале со својата висина на народите од минатото, што ги поврзале со библиски приказни.

Олимп, пак, е посебна приказна. Не е во погранична зона и за искачување на него не се потребни никакви формални дозволи, освен што не е препорачливо тоа да се прави зиме. Исто така, неговиот масив се протега на околу 80 километри, колку Кораб и Арарат заедно. Но дали оваа планина е целосно посебна приказна? Не. Тука разликите завршуваат, а сличностите почнуваат.

– И Олимп, како и другите две, е највисока планина на својата држава, Грција во случајов, с о2.917 метри надморска височина. Кај него височината е и буквално надморска, се издига директно од Егејско Море и неговите врвови се гледаат од плажите во Лептокарија и во околните места.

– Исто така, и покривот на грчката највисока планина е составен од два врва, Сколио (2.911 метри) и Митикас (2.917 метри). До повисокиот се пристапува преку понискиот. Инаку вкупно има 52 врвови.

– Планинарите и на Олимп можат да се искачат пеш, без никаква дополнителна опрема, само со голема желба и добра физичка подготвеност. Само последните метри од Митикас се класифицирани како за техничко искачување, но познато е дека и аматери успеваат да го освојат овој врв. Може да се отиде до горе и назад и за еден ден, иако многумина планинари преспиваат во планинарски дом, на над 2.000 метри височина.

– Насекаде во светот високите планини предизвикувале восхит, околу нив се граделе митови дека се дом на богови или на супериорни суштества. А има ли попозната таква митологија во светот од грчката, со 12-те богови на Олимп, со Зевс и Хера, потоа Аполон, Атена, Деметра, Посејдон, Дионис, потоа Афродита, Хермес, Хестија, Хефест, Артемида, Арес… Арарат и Кораб го имаат Ное, но Олимп е можеби најмитската планина на светот.

Гоце Трпковски

February 27, 2014
Илина Арсова – САМУРАЈ меѓу планинските врвови

Планините не прават подобри и посреќни луѓе

Со месеци се оддалечува од удобен живот, води борба со освојувањето на планините. Но, сето тоа вели не прави поблагородни и подобри луѓе. Како врвен алпинист, но и ликовен уметник, тоа за неа претставува инспирација, композиција, перспектива.. Епитетот „Највисока Mакедонка“ го добива лани по искачување на врвот Аконкагва 6963м – највисок врв на западната хемисфера, Јужни Анди, Аргентина. Наскоро ќе тргне во освојување на врвот на светот.Алпинистите ги нарекуваат самураи на модерната ера? Се согласувате ли со тоа?

Искрено го немав слушнато ова порано, но ми звучи магично. Дефинитивно прифатливо. За жал не многу луѓе се запознаени со целата посветеност и пожртвуваност која овие спортови ја бараат затоа и успесите и резултатите од алпинистички подвизи не секогаш вистински се ценат и вреднуваат. Планинските спортови се тешки за категоризација бидејќи во нив скоро и да не постои натпревар. Ако планината ни дозволи да ја искачиме тоа не значи дека сме ја победиле, доколку пак не ја искачиме, тоа не е пораз. „Алпската уметност е уметност на страдање“ вели полскиот алпинист Вождек Куртука. Со месеци се оддалечувате од удобен живот, водите долга `борба` со освојувањето на планините. Што добивате за возврат?

Тешко да се објасни со зборови. Тоа е една огромна лична сатисфакција, мене лично како ликовен уметник ми претставува ликовна инспирација, композиција, перспектива необичен колорит… Секогаш кога ќе се соочам со невообичаен пејзаж ги разбирам сите сликари низ историјата на уметност кои природата ја претставиле на нереален начин. Тогаш увидувам деке се’ е можно и небото може да биде црвено, а снегот виолетов и облакот може да има секаков облик како на сликите на Ван Гог, како на некој стар цртан филм или пак некоја хипер модерна видео игра. Секое искуство од подолг период на планина, не учи на опстанок и преживување. Но, и на соживот со природата. Стануваме поблагодарни кон животот и малите работи што не прават среќни. Се оддалечуваме од материјалните здоволства и уште еднаш себе си си го потврдуваме фактот дека животот не се состои само од интернет, ТВ, и социјални мрежи (особено ако се користени за непродуктивни цели).

Какво е чувството кога сте сами на тие височини? Се случило ли некогаш да `разговарате` со некој врв?

Многу често, понекогаш помислувам дека разговорот со планината претставува еден вид молитва. Во тие моменти искрено ја изразувам својата љубов кон врвот, планината, опкружувањето. Понекогаш тоа е само восхит од убавини кои не опкружуваат, наспроти реалниот урбан хаос во кој мнозинството луѓе претпочитаат да живеат.

Сигурно имате контакти, се дружите и со алпинисти од другите држави. Сте имале ли алпинистички искуства во Грција или во Турција?

Грција и Турција со мојот качувачки и експедициски партнер сме ги посетиле повеќе пати. Во Турција интересна авантура беше скоро 40 часовното патување со воз од Истанбул до градчето Ван, близу иранска граница, каде искачувавме интересни вулкани високи до 4300м. Потоа посетивме неколку спортско качувачки локалитети во Југо западниот дел на Турција. Цело време за транспорт користевме јавен превоз, типично за нашите досегашни патешествија. Имено, во Турција имам работено уште од своја 19 годишна возраст во 2002 година, кога работев како хотелски сликар и оперативец во параглајдерска компанија во местото Олудениз.

Грција исто така нуди огромен избор за качување по карпи, што е одличен тренинг за нашите наредни подвизи. Имаме посетено неколку дестинации во околината на Кавала, но има уште доста карпи и планини во Грција кои ќе бидат дел од нашите следни активности.

Кој е најинтересниот момент во вашата кариера, која никогаш нема да го заборавите? Може ли да го споделите со читателите на Балкон3?

Секое искуство се бележи по нешто незаборавно. За разлика од други планинари, алпинисти или спортски качувачи, нашите подвизи малку се разликуваат во начинот на реализација, организација и логистика. Всушност кај мене/нас, организација и логистика скоро и да не постои бидејќи најчесто главен предизвик секогаш ни била средбата со непознатото. Секогаш сме имале повеќе време од колку финансии па сме се претопувале во активностите како дел од локалното население, а не како туристи или комерцијални клиенти. Скоро никогаш не користиме водич (во облик на книга или човек) освен во ситуации кога активноста навистина го налага тоа. Со овој вид на доживувања имаме поголема можност да се запознаеме со културата и традицијата на секое ново место кое го посетуваме не зависно од неговата географска позиција. На тој начин нашите искачувања стануваат по комплетни и добиваат уште една димензија настрана од главната спортска цел. Покрај искачувањето на карпа, планински врв или масив, јас секогаш се обидувам и ликовно да се изразам на местото. Честопати сме биле и волонтерски ангажирани во организација на разни настани, спортски натпревари, подучувања и едукативни презентации.

Не можам да одвојам најинтересен момент. Се обидувам да селектирам, но постојано ми се мешаат разни искуства и случки. Еве на пр. искачувањето на највисокиот врв на северноамериканскиот континент, врвот Денали 6195м во Аљаска за мене беше навистина поинакво искуство од дотогашните. Секоја вечер шаторите беа затрупани во снег па понеколкупати во текот на секоја ноќ, на смени моравме да ги откопуваме, за да сабајлето успееме да излеземе од нив. Температурите на глечерот на висина од 4300м, беа многу ниски. Таму поминавме 13 дена чекајќи подобрување на временските услови. Интересно е чувството да спиете затрупан во снег со денови, при навистина основни и ограничени услови за хигиена, исхрана и комодитет.

Неодамна имавте изложба во Скопје, на денот за елиминирање на насилството врз жената, а сте изложувале и во други земји. Кажете ни повеќе за вас како уметник?

Дипломирав на Факултетот за Ликовни Уметности во Скопје 2005 год. 2006 ја имав првата самостојна изложба „Пејзаж без цензура“ во Младинскиот Културен Центар, Скопје. Од тогаш имам направено преку 10 самостојни изложби во земјава и во странство, а редовно учествувам и на разни тематски групни изложби. Лани во Националната галерија мала Станица се претставив со проектот Ретроменада, каде за прв пат пред македонската публика изложив дела работени и изложувани на 5 континенти. Освен сликарството користам и експериментирам во разни техники со користен рециклиран материјал. Имено борбата против загадувањето и прекумерната конзумација се едни од најчестите теми на кои работам и ликовно се изразувам веќе 7 години. Една од темите кои ме инспирирале низ светов и кои сликарски ја претставувам е и силата на жената и нејзината најразлична функција на глобална сцена.

Амбасадорот на САД, Волерс на отворањето на изложбата рече дека сте силен пример на она што се човек може да постигне има волја и издржливост? Како се стекнуваат овие особини низ животот?

Со многу многу обиди, истрајност, желба и љубов. Јас за себе си би рекла дека не сум остварила ни половина од она што сум го имала наумено. Сепак тоа е во ред, бидејќи целите секогаш треба да ги поставуваме повисоко од моменталниот досег. Му благодарам на амбасадорот Волерс, бидејќи тој со својата поддршка како и поддршката на тимот на Американската Амбасада, токму ја поттикнуваат истрајноста, мотивираност и не потсеќаат дека не сме сами.

Избрани сте во светскиот врв меѓу 17 надежни спортистки од целиот свет во програмата на Стејт департментот која има за цел обединување на женските спортски лидери. Што значи тоа за вас?

За почеток номинацијата од Американската амбасада во Скопје многу ми значеше. Понатаму искрено не очекував дека ќе бидам одбрана и заминав на редовен три месечен работен престој во Африка, каде работам на проект за развој на активен туризам. Навистина пријатно се изненадив кога добив писмо со честитки од амбасадата пратено од Стејт департментот на САД. Така без размислување веднаш го прекратив престојот таму и резервирав нова авионска карта. Дојдов во Македонија за да ги обезбедам потребните документи и за недела дена заминав во САД. Знаев дека тоа е многу престижна програма и дека тоа многу ќе значи за мојот понатамошен развој и надградба. Но овие зборови не доловуваат ниту 5% од она што вистински до добивме за време на програмата во САД. Освен многу темелни обуки, едукативни тренинзи и практична работа, се здобив и со многу нови пријатели и уште дваесетина сестри од најразлични краишта на светот.

Кога планирате да го освоите врвот на светот, подготвени ли сте?

Почнувам зимска стратегија за физички тренинг и подготовки. Сето слободно време го користам на планина а сега веќе ја отворивме и сезоната на „бек кантри“ скијање по Македонските планини кои се многу погодни за тоа.

Сепак заради мојот животен стил и постојана активност во последниве десет години, мислам дека сум подготвена за искачување на Чомолунгма. Ние овој проект го најавивме уште пред 2 години но не успеавме финансиски да ја изменаџираме неговата реализација. Експедицијата почнува на крајот на Март 2013 кога треба и нашиот тим да пристигне во Непал.

За Илина Арсова, многу повеќе на….

http://www.ilinaarsova.blogspot.com/p/ilina-arsova-personal-data.html

Хусамедин Гина

December 11, 2012