Граѓаните се снаоѓаат криејќи се од директно изложување на сонце, но сепак има и такви кои неможат да ги користат благодетите на денските сенки. Оние пак кои заминаа на одмор, дали во Грција, Турција, во Охрид или подалеку, се надеваат дека жештините нема да потраат додека се вратат. Објективот на Балкон3 ве води низ интересни ситуации на надмудрување на човекот и животните со пеколното сонце:)
Текст: Д.Ч.
Фото: Х.Г.
Каде и да одиш, секогаш ќе бидеш овде
Го имаш клучот кој ја отвора оваа брава
Но бејби, жал ми е, изгледа дека јас ќе заминам
Дојди! Ајде да одиме на прошетка, само ние двајцата…
Кога прошетката ве води до плоштадот Неа Смирни можеби ќе почувствувате расположение како во песната на Стаматис Краунакис за која ги напишал текстот и мелодијата.
Но, расположението може бргу и да се смени. Плоштадот е полн со живот и постојано нешто се случува. Нови луѓе постојано доаѓаат и исчезнуваат, а често се појавуваат ѕвезди од музичката и спортската сцена кои живеат и работат овде.
Има безброј кафе барови наоколу, а посетителите повеќе сакаат да седат нa отворено – дури и во зима. Секое друштво си има свое омилено место за дружење и таму сигурно можете да ги најдете во одредено време без да закажувате средба. Секој бар има своја приказна: сопственикот е познат ТВ лик или пак ваш пријател; можеби капучиното е легендарно или нудат happy hour за питите со сирење; или пак посетителите се строго избрани – како што е случајот со “Пантери” кои се големи навивачи на локалниот спортски клуб “Паниониос”; а понекогаш и затоа што барот има тајни простории со сокриени градини каде можете да најдете место кога е сè полно. “Адонис” е еден од најстарите барови овде.
Ајде во Адонис на кафе,
Таму ќе сретнете згодни млади луѓе, фрикови и спортисти,
И една луда, нервозна, дебела дама доаѓа во недела да се ослободи од стресот!
Рефренот опишува вистински ликови кои можеле да се сретнат на плоштадот во 1980-тите кога е напишана песната. Тогаш било невозможно да не ја забележите дебелата дама како крева голема врева. Си замислувам како композиторот и неговите пријатели често го посетувале местово заедно со илјадници студенти од блискиот универзитет во кој немало пристојна кафетерија. Факултетот за Социологија Пандион … па има ли подобро место за доживување и набљудување на социјално однесување во нашата култура на пиење кафе од плоштадот Неа Смирни?
И сè изгледа ништовно
И сите седат без да се сомневаат…
Навистина првиот впечаток е дека луѓето овде не се свесни за проблемите во светот и оклоу нив. И да бидеме искрени, студентите доаѓаат овде за да им помине времето помеѓу предавања или да се одмараат. Но, на сите луѓе им е потребно чувство на заедништво во град каде преовладува индивидуализмот и изолираноста, па во таа гужва ќе сретнете парови излезени на романтичен состанок.
Ти си мојата желба
Ти си моето кафе и цигара!
Времето проаѓа, некои луѓе се заминати и многу барови се затворени и заменети со други. Адонис се повлече во просториите на мезанинот, друг бар се отвори на приземјето, но и двете места се доволно прометни. Графитите избледуваат но се заменуваат со нови. Плоштадот никогаш не престанал да биде референтна точка за социјализирање, за детска игра, за младите родители да ги прошетаат бебињата и нивните колички.
Повремено ќе забележите понекој уличен продавач од далечни земји како Судан или Сенегал. Алкистис Протопсалти, пеачот на оваа песна, доаѓа од Александрија, Египет. Поголемиот дел од населението овде имаат корени во еден далечен град, Измир во Турција. Плоштадот и и неговата околина се внимателно планирани и изградени во 1930тите, со цел да им помогнат на жителите да се вселат во нивниот нов дом кој го нарекуваат “Нов Измир” – (Nea Smyrni).
Што и да проживуваме сега веќе сме го виделе,
Како сцена од некој друг филм,
Драга целиот свет може вака да живее,
Ајде! Те честам кафе на плоштад!
Плоштадот официјално нема име. Бил планиран како отворен простор за користење на целата заедница, единствен кварт во Атина на кого му е дадена оваа привилегија. Еден градоначалник од 1970тите го поплочил плоштадот со бетон, изградил огромен споменик и многу водени каскади и езерца (порано можеле да се видат патки како пливаат овде).
Локалните жители велат дека изгледа чудно, но не сакаат да го сменат. Секое дете овде пораснало обидувајќи се да стигне до врвот на бетонската пирамида за потоа горделиво да се спушти по лизгалката – самата градба ја задржала првобитната цел: сенка за уличните продавачи на кафе.
Песната избледува многу бргу и звуците се заменети со смеа и со луѓе кои учествуваат во забавата на различни начини. На крајот сепак има воздишка. “Зошто?”
Но тоа е друга приказна… сигурна сум и друга песна!
«O Adonis», 1985
Софија Николаоу
Под претпоставка дека сте премногу зафатени и имате само 24 часа за посета на раздвижениот, енергичен и разновиден метрополис Атина, кои места би ги посетиле за да го видите најдоброто од него? За совет не можете да најдете подобар човек од еден искусен урбанист и туристички консултант.
Додека работеше на проектот за заживување на центарот на Атина, Стефано Алесио, Американец по потекло, го создаде Градскиот Водич низ Атина (ACGS-Athens City Guide Service), сервис кој организира тури низ градот прилагодени на потребите на клиентите и им помага на туристите да ги истражат повеќе или помалку познатите богатства на градот, а во исто време да се запознаат со грчката култура на забавен и инклузивен начин.
Откако ги разгледавме местата кои беа предложени, специјално за читателите на Балкон 3, мора да признаеме дека и самите жители на Атина не ги забележуваат овие забавни и интересни места кои се дел од нивниот секојдневен живот. Па, еве ја листата предлози на места поврзани со духот на Атина, специфични за овој град. Избор на места подалеку од вообичаените туристички тури, не многу скапи и лесно достапни со метро.
Многу блиску до срцето на градот, плоштадот Синтагма, се наоѓа едно популарно место за одмор и освежување (наградено од интернет страницата Trip Advisor). „Авокадо“ е вегетаријански/вегански еко-ресторан кој нуди креативни органски јадења со производи набавени по принципите на фер трговија.
Пробајте ги нивните свежо цедени сокови збогатени со грчка спирулина за додатна енергија! На горниот кат се наоѓа Зен собата која често станува место за средби помеѓу посетителите на Атина. (метро станица: Syntagma)
На границата помеѓу старата населба Плака и античката Агора (археолошко наоѓалиште) се наоѓа Врисаки, место кое је претставува отворената културна заедница на градот и кое е раководено од Athens Fringe Network, интернет платформа за поврзување на уметници.
Пред да се искачите до малата но, пријатна тераса на Врисаки може да разгледате една од типичните стари атински куќи (одделни мали домови изградени околу заеднички внатрешен двор). (метро станица: Monastiraki)
Атинците го сакаат италијанскиот сладолед особено кога е приготвен со свежо млеко и квалитетно овошје. Слаткарницата Ice Scream е забавно и вкусно место за одмор. Се наоѓа во Атинскиот пазар за стари работи на познатата улица Pandrossou и нуди 130 различни оригинални вкусови сладолед. (метро станица: Monastiraki)
На плоштадот Монастираки неодамна беше додадено уште едно катче каде може да се восхитувате на Атинската панорама. „360“ нуди поглед кој го одзема здивот и е можност за уште една коктел пауза (цените за комплетна вечера се прилично високи) во тивок и пријатен амбиент. Најдобро е да го посетите на зајдисонце! Не губете време чекајќи го лифтот (пред кого секогаш има гужва) туку следете ги скалите кои водат до градината на врвот. (метро станица: Monastiraki)
Блиската населба Псири, која во минатото беше позната како центар на чевларски и кожарски занаетчии, сè уште нуди сандали со врвен квалитет кои вообичаено ги купуваат и локалните жители и туристите. Од плоштадот Монастираки појдете по улицата Aghias Theklas каде ќе ја најдете Melissinos, необична продавница каде се продаваат рачно изработени кожени сандали покрај спектакуларна изложба на слики со познати муштерии.
Подолу, на улицата Miaouli посетете ја продавницата Karras, каде ќе најдете кожени чанти, торби и модни додатоци со супериорен квалитет, направени да траат доживотно. (метро станица: Monastiraki)
Прошетката по улицита Athinas (која ги поврзува станиците Monastiraki и Omonia) ќе ви ја долови трговската треска која се одвива зад завесите додека ги разгледувате најдобрите примероци од атинската нео-класична архитектура (XIX век). Плоштадот Коциа (Kotzia) вреди да се види поради збиените згради кои се наоѓаат таму, вклучувајќи ги Градското Собрание, седиштето на Националната Банка и палатата Мелас. (метро станици: Monastiraki, Panepistimio за плоштадот Kotzia и Omonia).
Изненадувачки е тоа што малку туристи знаат дека по улицата Athinas се наоѓа централниот пазар (Varvakios Agora) кој се простира на двете страни од улицата и по страничните улички Evripidou и Sofokleous. Сите свежи и најдобри намирници од локалната, националната и интернационалната кујна можат да се најдат токму тука, и тоа по многу пристапни цени. Зградата Varvakios (центар за месо, риба и морска храна) треба да се посети кога продавниците се отворени, од рано наутро до доцна попладне. Ако слушнете како случајните минувачи се смеат на коментарите на продавачите бидете сигурни дека зборуваат за „кризата“!
Не го заборавајте делот од популарната улица Evripidou каде може да се купат најдобрите грчки зачини и билки (како што се malotira – планински чаj од Крит, смола од мастика од Хиос и сафран од Кожани). Elixirio е типична продавница од овој вид.
Традиционални производи, рачно изработени предмети од внатрешноста и алат може да најдете во блиските Мали Продавници на Аморгос (To Magazaki tis Amorgou) опкружени со продавници за храна.
Огладневте? Одлична Атинска таверна, исто така наградена од Trip Advisor, се наоѓа на плоштадот Theatrou веднаш под централниот пазар (Varvakios Agora). Таверната Klimataria, отворена во 1927 година, е популарна кај локалните жители кои бараат автентично мезе, стимулирачки „kefi“ (ќеф), па дури и танцување во придружба на звуците на Ребетико (Rembetika)… и се разбира retsina, локално вино од Атика, сервирано на правилен начин: директно од буре.
Поздрав и се гледаме во Атина! Обидете се следниот пат да останете подолго 😉
Софија Николау
За реалната вклученост во општеството на лицата со попреченост, треба постојано да се подигнува јавната свест во заедницата. За таа цел на плоштадот Македонија се одржа хуманитарна манифестација.
Настанот беше дел од проектот „Еднаков пристап за лицата со инвалидност, хендикеп, попреченост низ услужно учење“, во организација на Македонско-американската алумни асоцијација. Учествуваа лица со посебни потреби, но талентирани за пеење, сликање, спорт…
Балкон 3 низ фотографии ви ја пренесува атмосферата на плоштадот:
Фото: Хусамедин Гина
„Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри.“
Сместен во срцето на градот Монастираки е уникатен спој на стилови, ери и култури, динамичен и постојано променлив, а сепак најмногу посветен на трговијата и дружењето. Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри. Неодамна реставрираниот плоштад е поплочен со мозаик од мермер, камен и ковано железо кои ја симболизираат разновидноста на Медитеранот.
Метро станицата (1895) била изградена за првата надземна линија која ги поврзувала градот и пристаништето Пиреа. Денес има новоизградена подземна линија која директно го поврзува Монастираки со аеродромот.
„Првата метро станица во Атина била изградена во 1895 година.“
Градежните работи на новата Метро станица (2004) беа особено комплицирани во овој дел од градот, поради тоа што линијата се вкрстува со реката Херидан, светата река на древните атињани. Во современа Атина Херидан е отворена само во внатрешноста на Керамикос, археолошкото наоѓалиште на антички гробишта. Течението низ внатрешноста на градот било изгубено, но сега повторно е пронајдено и мали делови се оставени отворени во новата станица и на самиот плоштад.
Џамијата Цистараки (1759) е именувана по отоманскиот управител (војвода) со градот, но во минатото ја нарекувале Џами Като Синтриваниу (џамијата на долната фонтана) низ која течела реката Херидан. После реставрацијата во 1915 се користи како музеј за предмети од рачна изработка, а од 1975 е дом на една колоритна колекција на предмети од теракота од Грција, Кипар, отоманската и современа Турција. Во внатрешноста се чуваат фотографии и податоци за уметниците и за историското значење на џамијата. Место кое навистина вреди да се посети. Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири. Мал совет за посетителите: ценкањето околу цените овде е стандардна процедура па затоа обидете се да бидете што пољубезни…
„Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири.“
Веднаш до џамијата се наоѓа страничниот ѕид од библиотеката изградена од Адријан во 132 г.н.е. Римскиот Император необично го привлекувала Атина. За време на неговото владеење древниот град бил збогатен со значајна инфраструктура, дел од која сè уште импозантно се издигнува во центарот на Атина. Библиотеката на Адријан била поврзана со римската Агора изградена од Јулиј Цезар во 10 г.н.е. која денес претставува археолошко наоѓалиште. Денес ги имаме остатоците од само еден ѕид и не е лесно да се замисли како изгледала во периодот на доцната отоманска империја. Прометен, полузатворен пазар за животни намирници, житарици, месо и риба, поставен на остатоците на некогашната библиотека заедно со византиска црква изградена среде нив. Старото име на ова место било Като Пазариа (долниот пазар). Но, откако Атина стана главен град на современа Грција (1835) пазарот бил затворен со цел ова историско место да им биде на располагање само на трговците со занаетчиски производи.
„Дел од градбите кои ги издигнал римскиот император Адријан во ΙΙ век сеуште импозантно се издигнуваат во центарот на Атина.“
Старите навики тешко умираат … можеби старата продавница за намирници која со години веќе стои на плоштадот воопшто не е случајност!
Малата византиска капела од 10-от век посветена на Богородица Панатинаиса (Царица на Вселената) е единственото нешто останато од женскиот манастир кој егзистирал сè до добивањето на грчката независност. На негово место е денешниот отворен плоштад кој така го добил и своето име Монастираки (мал манастир). За време на француското владеење во XIII-от и XIV-от век, таа функционирала како римокатоличка капела во приватна сопственост на еден венецијански благородник.
Салеп е омилениот топол пијалок на атињаните во текот на ладните зимски денови (и раните утрински часови кога гласот на продавачот гарантирано ќе ве разбуди), и така гласно се нуди што едноставно не можете да не го забележите. Овој продавач го истакнува своето потекло од Истанбул што го прави неговиот производ уште попривлечен, но всушност, тој е Сириец.
Влезот од плоштадот кон улицата Митролеос води кон најпознатите ќебапчилници во Атина. Првата ќебапчилница ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925, чие семејство и денес раководи со ресторанот. Всушност, атињаните се привикнале на вкусот на ќебапите по приливот на бегалци од Анадолија во 20-тите години од минатиот век. Ерменците во Атина се познати како најдобри готвачи на лахмачун (мелено месо, домати, магдонос и зачини испечени на арапски леб) и сите јадења од пастрма (зачинето, сушено говедско) како што е вкусната пита Кесарија (името го добила по турскиот град). Питата се прави со тенки кори во кои се ставаат тенки парчиња говедско, свежи домати и кашкавал. Савас сè уште ги нуди овие деликатесни јадења на своето мени.
„Првата ќебапчилница во Атина ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925 година.“
Грчката верзија на ќебапот е наречена суфлаки и претставува најпопуларна и најевтина брза храна. Едноставно мора да пробате ќебапи како што се овие. Најчесто се служат завиткани, но на Монастираки може да побарате отворени – ќебапи на грчка пита со домати, магдонос и кромид. Ако планирате состанок после оброкот, избегнете го кромидот и додатокот цацики (сос од лук и кисело млеко). Барем така сите велат, да не се разбереме погрешно. Совет: шиш-ќебап (каламаки) и донер-ќебап (гиро) вообичаено се прават со свинско или пилешко месо со истиот избор на додатоци. Уште еден совет: оваа терминологија и состојки важат само во Атина… Не нарачувајте суфлаки на ваков начин во Солун (ќе ги збуните).
На најтивкото место се наоѓаат бетонски згради во стилот кој преовладува во Атина под влијание на градежната легислатива од 60-те. Денес, деловните канцеларии, продавници и банки се затворени и единствено опстојува еден ланец продавници.
Оваа модерна зграда од 30-те години од минатиот век неодамна беше реставрирана (за волја на вистината не баш успешно) и претворена во хотел со тераса која се промовира како место кое го има “најубавиот поглед во Атина”. Можеби изјавата е малку претерана со оглед на тоа што постојат места со подобар поглед кон Акропол, но сепак е убав (погледнете ја насловната фотографија).
Оваа куќа во Атина, која во моментов се реставрира, е типичен примерок од неокласичниот стил. Неокласичните градби може да се забележат во многу населби низ Атина, особено во центарот на градот, и претставувале статусен симбол на буржоазијата која го акумулирала својот капитал по независноста на Грција во 1830.
Последно, но не и најмалку важно: пазарот за стари работи. Влезот од улицата Ифесту го обележува постојаното присуство на оваа старица која продава печени костени или блага пченка во летните месеци. Атињаните го нарекуваат овој пазар Јусурум според добро познатиот сопственик на еврејската антикварница. Овој назив е толку длабоко вкоренет во секојдневниот урбан говор што го инспирираше Николас Асимос, култна фигура од атинската андерграунд сцена од 80-те, да создаде цинична песна за тоа како човечките вредности се продаваат за профит.
Улицата Ифесту е популарно место за купување облека на старо, вклучувајќи ги секогаш модерните војнички униформи и американскиот пазар каде се продаваат стара но вредна облека и модни додатоци. Патики и фармерки, знамиња на држави и спортски клубови, грчка традиционална уметност и накит, индиска облека и артефакти, монистра и материјал за изработка на накит, опрема за велосипедисти и кампување, секаков вид на маици (почнувајќи од Че Гевара па сè до Ајрон Меиден и многу други) се изложени пред малите продавници кои се појавиле во средината на XIX-от век. Цените се ниски па затоа местово никогаш не изгубило популарност, особено кај помладата популација.
Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи. Колекционерите можат да пронајдат стари плочи со добар квалитет и ретки изданија кои се нудат по многу прифатлива цена. Сопствениците се вистински познавачи на џез, соул, рок и поп музиката, особено се услужливи и може да им верувате на изборот. Захариј е најуспешниот од нив кој со текот на времето ја проширил својата продавница низ еден цел пасаж.
„Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи.“
D.J. V и Јусурум Бенд – име на локална продавница за грамофонски плочи кое кажува сè…
Малку подолу улицата излегува на плоштадот Ависиниас каде било предвидено да се изгради простор за јавно наддавање. Но, денес ќе најдете антикварници и занаетчиски продавници каде се поправа стар мебел и се произведуваат копии на мебел од старите атински домови. Главно обележје на ова место се таканаречените узо и мезе барови каде за време на викендите во попладневните часови традиционалната храна ја придружува веселата музика на еден исклучителен ромски бенд. Во текот на летните ноќи луѓето претпочитаат да се собираат во инди-поп барот од спротивната страна, да седат надвор помеѓу затворените продавници за мебел, а одвреме навреме и помеѓу парчиња стар мебел, дабови плакари цврсто врзани со ланец.
„Плоштадот Ависиниас е познат по антикварниците за мебел, но и по узо и мезе баровите.“
На крајот на улицата Ифесту имате избор да свртите десно кон просторот за продавање стари книги, или лево кон црквата изградена во IX-от век и посветена на свети Филип, каде камбаните бијат за попладневниот домашен сладолед кој лично го прави еден доселеник Италијанец.
Можете да се вратите до плоштадот Монастираки по улицата која се движи паралелно со старата метро линија, да се одморите во некое од многубројните кафулиња и да уживате во погледот на античката Агора, значајно обележје од класичното атинско демократско уредување. Помеѓу дрвјата се забележува Тисио, храм кој бил изграден во времето на Перикле во 416 г.п.н.е. во чест на богот Хефест, заштитник на занаетчиите.
И покрај тоа што Монастираки е под влијание на тешката економска ситуација која го осиромашува главниот град, сепак останува мала оаза на трговијата во градот. Ова обележје на обичните луѓе и работничката класа цврсто се одржува на плоштадот и во пасажите, успевајќи и понатаму да опстои.
Софија Николау