Balkon3

Tag: САД

  • Кевин Сбрага за Балкон3: Македонската кујна е прекрасна, и треба само повеќе креативност!

    Амбасадата на САД деновиве беше домаќин на еден од најпознатите американски кувари,Кевин Сбрага кој ја посети Македонија. Кевин имаше средби со кувари, студенти по гастрономија, менаџери на ресторани и сопственици со цел да ги сподели искуствата и американските рецепти, но и да научи за традиционалната македонска кујна. неговата посета е дел од програмата на Американскиот Стејт Департмент за Кулинарска дипломатија.

    Балкон3 го интевјуираше Кевин Сбрага во ресторанот Барбакан откако тој на група македонски ученици им одржа практична настава за подготвување на американски палачинки.

    sbraga44_balkon3

    Г-не Сбрага за прв пат сте во Македонија, Како се чувствувате?

    • Земјата е убава, луѓето се многу фини. Денеска готвев со децата, тие беа прекрасни, восхитувачки трпеливи. Навистина сите се интересираа за она што го правиме и се грижеа како ќе излезе. Мислам дека им беше многу забавно.

    Која е идејата на кулинарската дипломатија, што еве со вашето доаѓање почнува овде?

    • Целата идеја на кулинарската дипломатија е американски кувари, да дојдат овде, да бидат еден вид кулинарски амбасадори, да презентираат дел од американската кујна, американските јадења, додека истовремено учат и стекнуваат знаења за храната и културата на земјата во која се дојдени. Овде, јас зготвив пилешко, но исто така јадев и гледав како се прави ѓомлезе. Јадев и бурек денеска и слични јадења. Тие рецепти и знаења ќе можам да ги земам со себе во САД.

    sbraga2_balkon3

    Гледав многу интересни фотографии од Охрид. Што готвевте таму, според фотографиите сте си поминале прекрасно.

    • Првото што го зготвив таму беше нешто што е многу американско, многу традиционално. Пржено пилешко и салата од компири. И сакав да зготвам нешто што ние го јадеме таму. Потоа, следниот ден, зготвив салата од праски со козјо сирење, и тоа беше малку повеќе фенси и креативно.

    Има ли некои сличности меѓу македонската и американската кујна?

    • Мислам дека сличностите се во одличните свежи, непроцесирани состојки. Видов одлични ротквици овде, а исти такви можам да најдам и во САД. Овде можам да најдам и многу добра зелена салата, исто како и во САД. Можеби само начинот на кој ја подготвуваме е различен. Американската храна е како еден сад за претопување, мешање. Има многу културно влијание од страна, можеби има влијание од Индијанската храна, можеби од Тајландската, можеби има влијание од Македонија, од Порторико, очигледно има доста влијанија во храната. Додека овде во Македонија и во Балканскиот регион генерално, сите употребуваат локални јадења и рецепти и специфики. Мислам дека тоа е најголемата разлика.

    sbraga6_balkon3

    Кои се позитивните работи, а кои се недостатоците на македонскиот бизнис со храна? Во последно време има многу кампањи за промоција на македонската храна и вино во светот.

    • Мислам дека еден од плусевите, позитивните работи е виното. Вчера пробав прекрасно вино, всушност секој ден пробувам по некое одлично вино. А виното и храната прекрасно функционираат едно со друго. Мислам дека тој баланс на добро вино и добра храна е одличен овде. Јас сум импресиониран од тоа. Второ, повторно, тоа се состојките, свежите состојки. Фактот што луѓето во Македонија одат во продавница и пазаруваат секој ден, јас мислам дека тоа е прекрасно. Тоа го немаме во САД. Луѓето не пазаруваат секој ден, пазаруваат еднаш неделно. Но, кога одите на пазар на свежи производи и набавувате свежи состојки секој ден, тоа е за восхит. Недостатоци? Не знам дали има некои крупни недостатоци. Можеби треба да има поголема креативност со храната, можеби да се прифати малку повеќе влијание од страна, но толку. Мислам дека одличната храна е овде, луѓето овде го знаат тоа.
    gomleze
    gomleze

    Дали мирисот на храната е тоа што е најважно во едно јадење? Како што е убаво отсликано во познатиот цртан филм Рататуј, за глувчето кувар, кој на озлогласениот критичар за храна му го подготви омиленото јадење и со тоа го врати во сеќавањата од детството, на кујната на неговата баба, времето кога се беше едноставно и лесно..

    • Добро прашање.. Не знам.. Знаете, кога ги враќате сеќавањата за храната.. кога готвам, сакам да креирам сеќавање, сакам да креирам искуство.. За мене, ако помислам што готвеше мајка ми.. Таа правеше сендвич со чадено сирење.. Јас не мислам дека е само мирисот.. мислам дека е начинот како изгледа јадењето, знаете, можам да го помирисам путерот во сендвичот, путерот врз кој се става смесата од палачинките, можам да го слушнам путерот како чрчори на лебот и можам да се сетам како истекува стопеното сирење од сендвичот. Тогаш ми доаѓа оној крцкав звук кога го јадете и мирисот во исто време.. па потоа вкусот.. Мислам дека убавата храна треба да го содржи сето тоа.. И кога првиот ден овде јадевме мезе и седевме надвор, јадевме печени пиперки во масло со лук и магдонос. Јас никогаш нема да го заборавам тоа поради тоа како изгледаше, поради луѓето и поради тоа што се беше совршено.. За прв пат искусив такво нешто. Мислам дека храната го прави тоа.. покрива се друго.. Не мислам дека е само аромата или само вкусот. Мислам дека е се заедно.

    Ќе го цитирам Златко Гал, познатиот хрватски новинар, готвач, коментатор, рок критичар. Во интервју за Балкон3 тој вели: да јадеш само житарки, некои зелени листови, да пиеш Евиан вода и да трчаш 50 км дневно. По ѓаволите со тоа! Тоа не е живот! Дали се согласувате со тоа?

    • Хахаха, Да се согласувам 100% со тоа. Некои луѓе, јадат за да живеат, некои живеат за да јадат. Јас уживам во храната. Не само да ја јадам, туку уживам во целосното искуство во седењето, јадењето, дружењето, разговорите.. Уживам во амбиентот, уживам в музиката, за мене тоа е дел од животот, дел од она што ме прави среќен. Ако има луѓе кои што сакаат да пијат само Евиан вода и да јадат житарки и да трчаат по 50 км на ден, во реед, но тоа не сум јас.

    sbraga16_balkon3

    Кој е вашиот совет за македонските кувари, на што да обрнат внимание, на што да се фокусираат во подготвувањето на добрата храна со цел да станат познати?

    • Утрово бев во продавница и видов блитва. Има многу листови овој вид зеленчук и јас реков. Еј, колку е убаво, одамна немам видено. И еден од пријателите кои беа со мене рече. О, тоа ние го служиме со риба. Е, ние во САД блитвата ја служиме со се. Може да биде со риба, со свинско месо, со пилешко. И јас мислам дека ако Македонците размислуваат на тој начин, на пример: Еј, јас можам да го зготвам ова со малку лук, со масло и можеби магдонос и можам да го послужам со јагнешко, или со свинско, или со пастрмка, со било што.. Само отворете го умот и не размислувајте дека може да се служи само со риба. Има многу начини да се истражува храната!

    Што најмногу ви се бендисува од балканската храна?

    • Ја сакам едноставноста да се има се на дофат. Денеска во маркетот видов ротквици, рано кромитче, лукче, див праз, магдонос.. Јас ги сакам овие вкусови, тоа се моите омилени вкусови..

    Веројатно патувате многу. Кои земји во регионот ги посетивте?

    • Да, патувам често. Бев на Хаити, на Карибите пред две седмици, а во регионот сум бил и порано. Сум ги посетил Грција, Турција и Хрватска, следната недела одам за Косово, така што возбудливо е да се биде во сите овие земји.

    sbraga30_balkon3

    Како го објаснувате се поизразениот став на младите луѓе дека со еден вид гордост објавуваат дека не знаат да готват, или дека знаат само да спржат јајца?

    • Мислам дека е важно за секој да научи да готви иако не секој е гурман.. да се научат некои основни работи. Тоа е како чистење на вашите алишта, сите треба да научат како да си ја исчистат облеката. Така што, кога младите велат не знаат да готват или не сакаат да готват, јас мислам дека би требало да научат малку.

    Храната е вашиот живот. Дали нешто ново, интересно го има привлечено вашето вимание во последно време на ова поле?

    • Многу работи го привлекуваат моето внимание. Всушност, нема нешто што не го привлекува. Вчера набљудував подготвување на јадење надвор на отворено. Луѓето готвеа на отворен оган, правеа ѓомлезе. Не сум видел такво нешто порано. Инспириран сум од тоа. Инспириран сум од тоа како ја користат тепсијата, како палат оган одоздола. Инспириран сум од едноставни нешта.

    Ñ

    Дарко Чекеровски

    Повеќе за кевин Сбрага http://www.sbragadining.com/

  • “Евро – Кафе”, за Ѓурѓовден

    Традиционално, Денот на пролетта, или Ѓурѓовден и православните и Ромите муслимани секоја година го слават излегувајќи на пикник на зеленило.  Оваа година последниот ден од Ѓурѓовден се поклопи со 9 Мај, Денот на Европа. Поради дождливото време, Здружението за развој на ромската заедница Сумнал (види www.sumnal.org) наместо пикник на зеленило, заедно со младите, во просториите на организацијата  организираше активност насловена како “Евро – Кафе”.DSC_0375На дружење со кафе муабет го прославија Денот на Европа и ги изразија своите потреби, размислувања и приоритети од  областа на образованието, човековите права и еднакви можности, животната средина, културата и младите. DSC_0400Целта на активноста беше подигање на европските вредности и принципи и нивната имплементација во реалниот живот во нашата земја.DSC_0373На прославата традиционално, во духот на празникот и добрососедството беа поканети и гости од амбасадата на САД во Македонија како први комшии. На младите од Сумнал и останатите групи им се придружија Kim Spivak, шефот на одделот за млади и образование во Американската амбасада и Chris Henshаw , Директорот на Националниот демократски институт во Македонија.DSC_0384 DSC_0379
    DSC_0380 DSC_0401

    (Х.Г.)

     

  • Илина Арсова – САМУРАЈ меѓу планинските врвови

    Планините не прават подобри и посреќни луѓе

    Со месеци се оддалечува од удобен живот, води борба со освојувањето на планините. Но, сето тоа вели не прави поблагородни и подобри луѓе. Како врвен алпинист, но и ликовен уметник, тоа за неа претставува инспирација, композиција, перспектива.. Епитетот „Највисока Mакедонка“ го добива лани по искачување на врвот Аконкагва 6963м – највисок врв на западната хемисфера, Јужни Анди, Аргентина. Наскоро ќе тргне во освојување на врвот на светот.Алпинистите ги нарекуваат самураи на модерната ера? Се согласувате ли со тоа?

    Искрено го немав слушнато ова порано, но ми звучи магично. Дефинитивно прифатливо. За жал не многу луѓе се запознаени со целата посветеност и пожртвуваност која овие спортови ја бараат затоа и успесите и резултатите од алпинистички подвизи не секогаш вистински се ценат и вреднуваат. Планинските спортови се тешки за категоризација бидејќи во нив скоро и да не постои натпревар. Ако планината ни дозволи да ја искачиме тоа не значи дека сме ја победиле, доколку пак не ја искачиме, тоа не е пораз. „Алпската уметност е уметност на страдање“ вели полскиот алпинист Вождек Куртука. Со месеци се оддалечувате од удобен живот, водите долга `борба` со освојувањето на планините. Што добивате за возврат?

    Тешко да се објасни со зборови. Тоа е една огромна лична сатисфакција, мене лично како ликовен уметник ми претставува ликовна инспирација, композиција, перспектива необичен колорит… Секогаш кога ќе се соочам со невообичаен пејзаж ги разбирам сите сликари низ историјата на уметност кои природата ја претставиле на нереален начин. Тогаш увидувам деке се’ е можно и небото може да биде црвено, а снегот виолетов и облакот може да има секаков облик како на сликите на Ван Гог, како на некој стар цртан филм или пак некоја хипер модерна видео игра. Секое искуство од подолг период на планина, не учи на опстанок и преживување. Но, и на соживот со природата. Стануваме поблагодарни кон животот и малите работи што не прават среќни. Се оддалечуваме од материјалните здоволства и уште еднаш себе си си го потврдуваме фактот дека животот не се состои само од интернет, ТВ, и социјални мрежи (особено ако се користени за непродуктивни цели).

    Какво е чувството кога сте сами на тие височини? Се случило ли некогаш да `разговарате` со некој врв?

    Многу често, понекогаш помислувам дека разговорот со планината претставува еден вид молитва. Во тие моменти искрено ја изразувам својата љубов кон врвот, планината, опкружувањето. Понекогаш тоа е само восхит од убавини кои не опкружуваат, наспроти реалниот урбан хаос во кој мнозинството луѓе претпочитаат да живеат.

    Сигурно имате контакти, се дружите и со алпинисти од другите држави. Сте имале ли алпинистички искуства во Грција или во Турција?

    Грција и Турција со мојот качувачки и експедициски партнер сме ги посетиле повеќе пати. Во Турција интересна авантура беше скоро 40 часовното патување со воз од Истанбул до градчето Ван, близу иранска граница, каде искачувавме интересни вулкани високи до 4300м. Потоа посетивме неколку спортско качувачки локалитети во Југо западниот дел на Турција. Цело време за транспорт користевме јавен превоз, типично за нашите досегашни патешествија. Имено, во Турција имам работено уште од своја 19 годишна возраст во 2002 година, кога работев како хотелски сликар и оперативец во параглајдерска компанија во местото Олудениз.

    Грција исто така нуди огромен избор за качување по карпи, што е одличен тренинг за нашите наредни подвизи. Имаме посетено неколку дестинации во околината на Кавала, но има уште доста карпи и планини во Грција кои ќе бидат дел од нашите следни активности.

    Кој е најинтересниот момент во вашата кариера, која никогаш нема да го заборавите? Може ли да го споделите со читателите на Балкон3?

    Секое искуство се бележи по нешто незаборавно. За разлика од други планинари, алпинисти или спортски качувачи, нашите подвизи малку се разликуваат во начинот на реализација, организација и логистика. Всушност кај мене/нас, организација и логистика скоро и да не постои бидејќи најчесто главен предизвик секогаш ни била средбата со непознатото. Секогаш сме имале повеќе време од колку финансии па сме се претопувале во активностите како дел од локалното население, а не како туристи или комерцијални клиенти. Скоро никогаш не користиме водич (во облик на книга или човек) освен во ситуации кога активноста навистина го налага тоа. Со овој вид на доживувања имаме поголема можност да се запознаеме со културата и традицијата на секое ново место кое го посетуваме не зависно од неговата географска позиција. На тој начин нашите искачувања стануваат по комплетни и добиваат уште една димензија настрана од главната спортска цел. Покрај искачувањето на карпа, планински врв или масив, јас секогаш се обидувам и ликовно да се изразам на местото. Честопати сме биле и волонтерски ангажирани во организација на разни настани, спортски натпревари, подучувања и едукативни презентации.

    Не можам да одвојам најинтересен момент. Се обидувам да селектирам, но постојано ми се мешаат разни искуства и случки. Еве на пр. искачувањето на највисокиот врв на северноамериканскиот континент, врвот Денали 6195м во Аљаска за мене беше навистина поинакво искуство од дотогашните. Секоја вечер шаторите беа затрупани во снег па понеколкупати во текот на секоја ноќ, на смени моравме да ги откопуваме, за да сабајлето успееме да излеземе од нив. Температурите на глечерот на висина од 4300м, беа многу ниски. Таму поминавме 13 дена чекајќи подобрување на временските услови. Интересно е чувството да спиете затрупан во снег со денови, при навистина основни и ограничени услови за хигиена, исхрана и комодитет.

    Неодамна имавте изложба во Скопје, на денот за елиминирање на насилството врз жената, а сте изложувале и во други земји. Кажете ни повеќе за вас како уметник?

    Дипломирав на Факултетот за Ликовни Уметности во Скопје 2005 год. 2006 ја имав првата самостојна изложба „Пејзаж без цензура“ во Младинскиот Културен Центар, Скопје. Од тогаш имам направено преку 10 самостојни изложби во земјава и во странство, а редовно учествувам и на разни тематски групни изложби. Лани во Националната галерија мала Станица се претставив со проектот Ретроменада, каде за прв пат пред македонската публика изложив дела работени и изложувани на 5 континенти. Освен сликарството користам и експериментирам во разни техники со користен рециклиран материјал. Имено борбата против загадувањето и прекумерната конзумација се едни од најчестите теми на кои работам и ликовно се изразувам веќе 7 години. Една од темите кои ме инспирирале низ светов и кои сликарски ја претставувам е и силата на жената и нејзината најразлична функција на глобална сцена.

    Амбасадорот на САД, Волерс на отворањето на изложбата рече дека сте силен пример на она што се човек може да постигне има волја и издржливост? Како се стекнуваат овие особини низ животот?

    Со многу многу обиди, истрајност, желба и љубов. Јас за себе си би рекла дека не сум остварила ни половина од она што сум го имала наумено. Сепак тоа е во ред, бидејќи целите секогаш треба да ги поставуваме повисоко од моменталниот досег. Му благодарам на амбасадорот Волерс, бидејќи тој со својата поддршка како и поддршката на тимот на Американската Амбасада, токму ја поттикнуваат истрајноста, мотивираност и не потсеќаат дека не сме сами.

    Избрани сте во светскиот врв меѓу 17 надежни спортистки од целиот свет во програмата на Стејт департментот која има за цел обединување на женските спортски лидери. Што значи тоа за вас?

    За почеток номинацијата од Американската амбасада во Скопје многу ми значеше. Понатаму искрено не очекував дека ќе бидам одбрана и заминав на редовен три месечен работен престој во Африка, каде работам на проект за развој на активен туризам. Навистина пријатно се изненадив кога добив писмо со честитки од амбасадата пратено од Стејт департментот на САД. Така без размислување веднаш го прекратив престојот таму и резервирав нова авионска карта. Дојдов во Македонија за да ги обезбедам потребните документи и за недела дена заминав во САД. Знаев дека тоа е многу престижна програма и дека тоа многу ќе значи за мојот понатамошен развој и надградба. Но овие зборови не доловуваат ниту 5% од она што вистински до добивме за време на програмата во САД. Освен многу темелни обуки, едукативни тренинзи и практична работа, се здобив и со многу нови пријатели и уште дваесетина сестри од најразлични краишта на светот.

    Кога планирате да го освоите врвот на светот, подготвени ли сте?

    Почнувам зимска стратегија за физички тренинг и подготовки. Сето слободно време го користам на планина а сега веќе ја отворивме и сезоната на „бек кантри“ скијање по Македонските планини кои се многу погодни за тоа.

    Сепак заради мојот животен стил и постојана активност во последниве десет години, мислам дека сум подготвена за искачување на Чомолунгма. Ние овој проект го најавивме уште пред 2 години но не успеавме финансиски да ја изменаџираме неговата реализација. Експедицијата почнува на крајот на Март 2013 кога треба и нашиот тим да пристигне во Непал.

    За Илина Арсова, многу повеќе на….

    http://www.ilinaarsova.blogspot.com/p/ilina-arsova-personal-data.html

    Хусамедин Гина

  • Инвентивните млади луѓе ќе ги подобрат нашите општества

    Интервју на Балкон3 со Зинат Рахман

    Зинат Рахман е специјален советник на државниот секретар на САД Хилари Клинтон, за глобални младински прашања и директор на канцеларијата за глобални младински прашања. Во тоа својство, таа работи на координација и унапредување на напорите на државниот секретар Клинтон во поттикнувањето, ангажманот и промоцијата на глобалните прашања за младата популација.

    Г-ѓо Рахман, како специјален советник на државниот секретар Клинтон за пашања поврзани со младите,кажете ни кои програми и кампањи ги спроведувате во САД со цел да се постигне што поголема општествена интеграција на младите луѓе?

    – Државниот секретар Хилари Клинтон навистина верува во силата на младите луѓе, дека тие се носителите на промените, тие се позитивните катализатори за промени во општествата. Моја задача е да осигурам дека нашиот ангажман, работите кои ги правиме заедно со младите луѓе имаат навистина реално влијание во нивните животи во врска со прашањата кои се важни за нив. Во таа насока, моја задача е да им дадам простор да ги кренам гласовите на младината, во нашата билатерална и мултилатерална дипломатија, да разговараме за проблемите на младите, бидејќи тие создаваат повеќе од  половина од популацијата во светот. Над  50 проценти од светската популација е под 30 години.

    Во САД има млади луѓе од различни религии и од различно етничко потекло. Како се справувате со нивните потреби, што е заедничко за сите нив?

    – Во САД често велиме, а тоа го кажа и претседателот Обама минатата седмица за време на инаугуративниот говор, нашата различност е нашата сила. Ние сме нација на различности во секоја смисла на зборот. Имаме религиозна различност, етничка, културолошка, социоекономска различност. Така што, мислам дека прашањето е како го градите заедничкотоопштество, со почит на сите различности и со разбирање на заедничките цели. Што е она што можеме да го постигнеме заедно, а сотоа да ги подобриме нашите општества. Мислам дека дијалогот е важен, локалната акција, локалната заедница е од голема важност, како и почитување на нашите различности.

    Сметате ли дека слични програми можат да работат и на Балканот?

    – Да. Само што доаѓам од една школска програма, програма во средно училиште. Програма која ги учи младите луѓе на интеретнички дијалог. Тие тоа го користат во секојдневниот живот, а не само кога ги имаат овие средби и разговори. Нивното учество во оваа програма им овозможува да гледаат поинаку на различните од себе.

    Кој е вашиот општ впечаток за ситуацијата со младите луѓе овде на Балканот?

    – Ова е моја прва посета на Македонија, и за сега имам многу топли впечатоци. Мислам дека луѓето се многу искрени и пријателски настроени. Пред малку го посетив Американското катче во Тетово, на ручекот имаше околу 20-тина деца, од 13 до 16 години. И од она што го видов можам да кажам дека сум полна со надеж. Овие деца се навистина способни и полни со енергија. Сакаат да направат промени во нивната заедница, аборуваат англиски многу течно. Умеат да дебатираат, да разговараат за се, за правата на жените, за дијалог, и сакаат во сите овие дискусии да се вклучат и нивните врсници.

    Невработеноста е многу голем проблем во Македонија. Многу млади луѓе ја напуштаат земјата. Како да се подобри оваа состојба?

    – Мислам дека има многу предизвици со кои се соочуват младите луѓе во целиот свет, но овој проблем е број еден. Во светот има околу 75 милион и невработени лица. Ако го слушнавте Бан ки Мун минатата недела, тој рече дека ако не се справиме и не направиме нешто за решавање на овој проблем ќе имаме изгубена генерација. Јас мислам дека има многу работи кои треба да се направат на сите нивоа. Она на што сум фокусирана е претприемништвото. Мислам дека за да се биде иновативен, треба да се изнесат иновативни идеи, и со одредена помош да се направи тие идеи да станат реалност. Да се отпочне со претприемништво тоа е крајно придвижувачка и поттикнувачка работа. Тоа, во идеални услови, води до развој на малиот бизнис, кој пак треба да е главниот двигател на економскиот раст. Ние сме фокусирани на тоа. Мислам дека ако се фокусираме на партнерството, иновациите и поттикот, тие се трите делови на претприемништвото. Во различни региони од светот ние гледаме на кој начин да создадеме услови  во кои младите луѓе можат да ги развијат и остварат своите идеи. Понекогаш преку ментор кој бил таму порано и одлично ги познава условите, или преку промовирање на нивната работа, или преку обезбедување контакт со некој кој сака да ја финансира нивната идеја. Бидејќи се работи за иновативна програма. Така што, има доста работа во тоа поле, но јас мислам дека тоа е поле кое многу ветува.

    Постои гнев кај младите луѓе поради кризата. Ако погледнеме на ситуацијата во Грција и во некои други земји во Европа, нели сметате дека мерките на штедење само ќе ја влошат ситауцијата, кај младите, бидејќи на крајот тие ќе бидат најпогодените од тие мерки?

    – Ова е многу важно прашање. Мислам дека живееме во свет на различни јата, различни групи, фаза која претходно ни била непозната. Тоа зборува колку многу сме меѓусебно поврзани, многу повеќе од порано. И мислам дека ако гледате на традиционалните начини на успех во животот, тоа некогаш било да се најде работа во владата или во државната администрација, да се има кариера од  30 години, да се обезбедат услови за пензија, да се живее со семејството во ист град… Тоа веќе не е така. Не е така во САД, ниту во Европа, и веројатно нема да биде случај ниту во Македонија. Така што, оваа генерација на новиот милениум, милениумската генерација или генерација на јата, таа се менува, нејзе и треба промена цело време, да биде иновативна да биде успешна и јас мислам дека ние се уште не знаеме кои се тие патишта на успехот, бидејќи токму тие треба да ги создадат, а тоа пак креира одредена несигурност. И затоа, сметам дека ја имаме таа нелагодност околу ситуацијата која се менува и недовербата во властите, и различноста од условите и вредности кои важеле за нивните родители, но не важат сега за нив. Но се надевам дека ќе се надмине овој тежок период, и тие ќе најдат начин, да бидат водечка сила во иновациите токму поради способноста да ја користат новата технологија. Бидејќи сакаат да ја сменат актуелната состојба, бидејќи статус кво позицијата не оди во нивни прилог.

    Можеме ли да направиме споредба на проблемите со кои се соочуваат младите во САД, Европа, Азија? Кои се главните предизвици во специфичните региони?

    – Од пред половина година сум на оваа позиција. Патував во Латинска Америка, работев со младината на Блискиот Исток и во Европа. И во секое место има разлики, но има и сличности меѓу генерацијата. Ако се фокусирате на сличностите ќе видите дека тие се технички добро потковани како групи, и честопати се служат со исти културни референци насекаде во светот, комуницираат едни со други на истиот начин, можеби не од една земја со друга, но комуницираат преку употреба на друштвените медиуми, употреба на нивни кодови, кратенки, и сите се иновативни, имаат идеи. Без разлика дали се од место во кое можат да ги развиваат идеите, или пак се судираат со доста предизвици, јас гледам искра во нив како носители на промените во заедниците. Мислам дека различноста меѓу луѓето, најголемата разлика меѓу луѓето не е поради разлилните региони, туку разликата помеѓу луѓето кои се поттикнати, храбри да направат промени и луѓето кои не веруваат дека можат да го сторат тоа.  А, јас само што се сретнав со 20 деца во Американското катче во Тетово кои веруваат дека можат да направат промени во нивните заедници.

    Ако има добар рецепт за подобра вклученост на младите луѓе кој би бил тој?

    – Мора да им дадеме место на масата, да ги поттикнеме, да им покажеме дека нивните идеи се важни, значат нешто. Не сакам да поедноставувам, има многу предизвици, но ова е прво за почеток. Нашата амбасада во Скопје има младински совет, и ние младинските совети ги сфаќаме многу сериозно, од нив доаѓаат многу идеи и јас овде дојдов да ја поздравам работата што тие ја вршат во Македонија.

    Кои се предизвиците на 21 век за младите?

    – Мислам дека тоа е предизвикот од недостаток на економски можности. Сметам дека државите како мултинационални организации мораат да се фокусираат на создавање работни места и можности за младите луѓе. На светот има преголем број млади луѓе чии таленти се потрошени залудно бидејќи немаат пристап до образование или вработување.

  • Нашата цел е да го направиме светот побезбедно и посигурно место за сите

    Интервју со Робин Лернер, заменик – помошник секретар во Министерството за образование и култура на САД.

    Г-ѓо Лернер, повеќе од 300.000 странски државјани влегуваат во САД преку Програмата за размена на студенти (J-1 visa). Очигледно Соединетите Американски Држави се многу посветени на идејата за размена на студенти. Зошто е тоа така?

    – Во последните 50 години Програмата за патување и работа во лето е една од најпопуларните можности за странските студенти да ги посетат САД и да научат нешто за нашата земја. Истовремено, програмата претставува најдобар можен начин, непосредно да влијаеме на создавање на позитивно мислење и ставови на младите од целиот свет во однос на САД. Програмата за патување и работа е глобална и универзална програма која ги поврзува луѓето од Америка со млади луѓе од целиот свет. Само во последнава деценија еден милион студенти ја посетија нашата земја, создадоа врски со државјани на САД и работеа со цел да ги покријат трошоците за патувањето. Тие се вратиле во својата држава, дипломирале и започнале кариера во одредена професија. Ангажирањето на толкав голем број луѓе помага да создадеме безбеден и просперитетен XXI век, бидејќи многумина имаат непосредно искуство со луѓето од Соединетите Држави и ние со нив.

    Тоа е добра мешавина на патување, култура и едукација. Кај нас ќе сретнете многу дипломирани млади луѓе кои ги искористиле можностите кои оваа програма ги нуди. Кој може да се пријави, колку долго трае и кои се бенефитите од оваа програма?

    – Потребно е да го познаваат англискиот јазик, да се студенти во редовна студиска програма на акредитирани образовни институции во својата земја. Исто така, потребно е да имаат успешно завршен најмалку еден семестар од студиите. Програмата нуди престој најмногу до 4 месеци во текот на долгиот распуст помеѓу академските години. Студентите имаат голема корист од програмата – го подобруваат познавањето на англискиот јазик, склопуваат пријателства со американци и се здобиваат со драгоцени искуства. Добиваат можност и да ја шират својата култура и да им ја приближат на своите американски домаќини.

    Учествував во Меѓународната Програма за Лидерство (International Visitor Leadership Program) и тоа беше исклучително искуство. Многу познати лидери во светот ја посетувале истата, на пример Премиерот Груевски, хрватскиот претседател и премиер, претседателот на Турција, поранешниот премиер на Велика Британија Тони Блер и други. Очигледно е дека програмата дава резултати, па кажете ни нешто повеќе околу тоа.

    – Програмата за патување и работа подразбира учесниците сами да обезбедат средства за трошоците, додека Меѓународната Програма за Лидерство се финансирана со грантови од Стејт Департментот. Тоа е главна грант програма која овозможува краткотрајна размена за професионален развој. Има за цел да изгради взаемно разбирање помеѓу САД и другите држави преку внимателно испланирани краткотрајни посети на САД. Учесниците во програмата се актуелни и идни лидери во власта, политиката, медиумите, образованието, културата, бизнисот и други клучни области. Годишно преку 5000 посетители од целиот свет доаѓаат во Америка. Секоја година учесниците се избираат и номинираат од страна на официјалните лица на американските амбасади ширум светот.

    Која е визијата, мисијата на сите овие програми?

    – Со зближување на луѓето од цел свет со американскиот народ, заедница и култура, ние всушност ги надминуваме нашите разлики и градиме долготрајно партнерство и взаемно разбирање. Дипломатијата „човек на човек“ е основа на американските меѓународни односи, а крајната цел е да создадеме  побезбеден свет за сите нас.

    Дали образованието треба да биде основа каде различните земји, култури се среќаваат и доаѓаат до подобро меѓусебно разбирање низ глобално учење?

    – Како што кажавте самиот, образованието е одлична платформа за програми за размена. Нашата  J-1  програма за размена го надградува образованието стекнато во школските клупи, а работата е можност за културна размена. J-1  програмите вклучуваат можности за научни истражувачи, луѓе дојдени на обука, доктори, професори во средни училишта и куќни помошнички.

    Кое е вашето лично видување на обрзованието?

    – Образованието е многу важно и може да се добие на различни начини, вклучувајќи студирање, патување и учење во работниот процес. Сите овие се форми на едукација и јас сум многу среќна што работам на програми на размена кои ги поддржуваат овие активности.

    Ја пронајдов оваа мисла на интернет. Познатиот режисер Милош Форман има изјавено: „Секој човек има два дома, местото каде пораснал и Америка.“ Можеме ли сè уште да тврдиме дека Америка е најлесната и најприфатлива земја за луѓето од различни култури и дојденци.

    – Америка е многу отворена и разновидна земја и тоа нема да се промени. Моето запознавање со оваа разновидност започна кога моето семејство за првпат прифати средношколец на размена. Тој го научи моето семејство на многу работи, но и тој замина на крајот од школската година како поинаков човек. Сум живеела во многу земји оттогаш и секогаш се чувствувам горда кога некој ќе рече „Дали си Американка? Ги сакам Американците.“ Ние сакаме да пречекуваме посетители, тоа е она што нè прави да бидеме голема држава и прави луѓето да се чувствуваат како дома. (Д.Ч.)

     

  • Комшиска прослава на Ѓурѓовден на скопското Кале

    И православните и Ромите муслимани, на Денот на пролетта излегуваат на пикник на зеленилото меѓу американската амбасада и касарната Илинден. Распалени скари, разиграни деца, љубопитни лица. Со игри, забава за децата и здравици за поберикетна и посреќна година го прославуваат Ѓурѓовден.

    „Ромите муслимани го слават првиот ден на овој празник на 6 Мај, кога се дава јагне за Курбан, додека православните одат во црква за да им се отвори среќата“, раскажува Фатма Бајрам Азеловска една од главните организатори на оваа средба.

    Додека разговараме за адетите, за како било во минатото и како е сега, на собирот забележав и една госпоѓа… Со посебна заинтересираност и космополитска смиреност го следеше пикникот.  Елзи Иванчич, професорка во пензија на Универзитетот во Калифорнија Лос Анџелес, истражувач на традиционални танци и ора. „Прв пат дојдов во Македонија во 1967 година. На местото на сегашната американска амбасада за Ѓурѓовден беа собрани неколку илјади Роми, играа народни ора во носии со зурли и тапани. Пред мене се отвори еден нов свет, стоев, ги гледав восхитено.. Се вратив со многу импресии, доаѓав повторно, но 10 години подоцна снимивме документарец за Ѓурѓовден“, вели госпоѓа Иванчич, родена и порасната во САД од родители Хрвати..

    Како први соседи, на веселбата пристигнаа и гостите од американската амбасада. Амбасадорот Волерс им го честита празникот и седна на софрата да помуабети со присутните, да ја даде неговата поддршка за Ромите и ромските организации кои се борат за нивна подобра интеграција  во општеството, но и да поразговара за полежерни теми, во атмосфера, убава, весела, со топло добредојде, која верувам, како амбасадор, ретко може да ја почувствува при други вакви средби.

    А наоколу среќни и насмеани лица, и, ќе се согласите, многумина од нас треба да учат од своите сограѓани од врвот на Калето, дека можеби и не треба многу за мир, спокојство и задоволство..

    Дарко Чекеровски

    фото: Хусамедин Гина

  • Продолжи да возиш, Дејане!

    Продолжи да возиш, Дејане!

    Интервју со Дејан Зафиров, човекот кој со велосипед извози 5.300 километри од Њујорк до Сан Франциско. Дејан пред пет и пол години ја изгубил левата нога и сега се движи со помош на протеза, но не ги заборавил своите соништа.

    Дејан на целта во Сан Франциско

    „Спортот не треба да биде пречка за лицата со физички недостаток…Физичкиот недостаток не треба да биде причина да заборавиме на нашите соништа”. Со оваа мисла младиот штипјанец Дејан Зафиров на 11-ти септември минатата година го започна големиот подвиг – со велосипед да извози од Источниот до Западниот брег на САД. Патешествието од Њујорк до Сан Франциско траеше точно два месеца. За, храброста, примерот што го дава на другите и успешно остварената цел, Зафиров доби признание од амбасадорот на САД во Македонија, Пол Волерс. Сонот на Дејан почнал по кошмарот кој му се случил пред пет и пол години кога во несреќа при работа ја изгубил левата нога. Од тогаш се движи со помош на протеза. Хендикепот го мотивирал пред себе да ја постави целта: со велосипед да мине 24.000 километри на сите континенти. Од 2009 година до денес успеал да извози над 14.000 километри. Овој успех е поттик минатото лето да го организира првиот камп за млади луѓе со хендикеп, на кој тие имаат можност да спортуваат. „Всушност мојата главна цел е да ги поттикнам и да ги охрабрам тие млади луѓе да ги живеат своите соништа. Без тоа, моето возење би било залудно“, вели Зафиров во разговорот за Балкон 3. Ние силно го поддржуваме: „Продолжи да возиш, Дејане!“.

    Мирко Трајановски

  • Македонскиот кларинет – виртуоз Васко Дуковски издаде албум во Њујорк

    Македонскиот кларинетист, Васко Дуковски, кој скоро две децении професионално се занимава со музика и е еден од двајцата Македонци кои дипломираa и магистрираa на престижната Академија Џулијард, заедно со неколку врвни музичари од различни земји во светот, издаде нов музички албум во Њујорк, насловен „Critical Models“. Композитор на музиката на овој албум е дваесет и шест годишниот Американец со арапско потекло, Мохамед Феруз кој моментално живее и твори  во Њујорк и чие музичко портфолио според престижниот весник Њујорк Тајмс е опишано како „неверојатно топла и брилијантно остварена музика“. Одговорна за издавањето на ова CD е продуцентската куќа „Dorian Sono Luminus“.

    На листата на музички артисти кои напорно работеа на издавањето на албумот се и Кејти Рајмер (пијано), која е и главниот продуцент на цедето, Клер Катинг (обоа), Џејмс Орлеанс (бас), Џонатан Енгл (флејта), Мартин Рејџер (гитара), Рејонг Ан (виолина), Мајкл Кипер (саксофон), Томас Флеминг (фагот), и гудачкиот квартет „Lydian String Quartet“.

    Васко Дуковски веќе десет години живее и твори во Њујорк. Средното образование го започна во Македонија во средното музичко училиште „Илија Николовски Луј“ се до третата година, по што образованието гопродолжи во САД. Дипломираше и магистрираше на еден од најреномираните музички универзитети во светот, „Џулијард“ во Њујорк. Големината и виртуозноста на музичкиот  талент на Дуковски, после долго  време имавме прилика да ја доживееме и во Македонија со неговиот настап на Охридско лето на концертот на македонскиот композитор и пијанист Дуке Бојаџиев, „Love is the way“ . Прекрасен спој на автентична, класична и џез музика зачинета со поезија и чувство на музичка магија.

    Дуковски настапуваше и како специјален гостин на Велестовски вечери на поезијата, заедно со Старовски бенд, чија музика претставува една есенција од балкански етно ритам и звук со лирски  мелодии инспирирани од стихови  на македонски поети. Дуковски заедно со Јордан Костов (хармоника) и Круме Стефановски (перкусии) ова лето го формирашe триото „Amniotic Fluid“ (Плодова вода) со кое настапи на познатиот сараевски фестивал Фосна, по што го снимија и својот прв албум, „Свирци из Кавадарци“, кое наскоро треба да биде издадено и пуштено во продажба.

    По своето враќање во Њујорк, Дуковски настапи на повеќе концерти меѓу кои и  на концертот со „Garden State Philharmonic Orchestra“ изведувајќи дела од стандардниот симфониски репертоар.  Пред две недели, Дуковски настапи во синагогата во Западен  Хемптон, Њујорк, со најдобриот светски еврејски кантор Џозеф Маловани и оркестарот од здружението на камерни музичари во Њујорк, под диригентската палка  на Ицак Хаимов, изведувајќи еврејска религиозна музика. Минатиот викенд ризницата концерти на Дуковски се збогати со три настапи како специјален гостин на победничкиот бенд од „Grammy & Tonny award“, чиј продуцент е Тони Смол.

     

  • Нераскажаната приказна за грабнувањето на Мис Стон

    Во прегратките на питомата Беласица и студениот Огражден, струмичкиот крај на тромеѓето на Македонија, Грција и Бугарија, е изобилие од богатства. Богат со историја, недопрена природа, кристално бистра изворска вода, колоритен карневал, румен домат и наделеку прочуената пиперка, куртова капија,  од која се прави вкусниот македонски ајвар. Од Требичино кое е репрезент на селскиот туризам, преку Колешино во кое има 18 различни религии до Смолари кое ги чува најраскошните македонски водопади, со овој регион секогаш владеел позитивен немирен дух. На патот до Струмица, од двете страни на коловозот, пластеници во кои вредно се одгледува извонредeн струмички зеленчук. Поглед од врвот на престолнината на овој регион нуди море од земјоделски фолии кои неуморно играат со одјсајот од срамежливото есенско сонце. Нетипична раздвиженост го краси овој дел од Македонија. Крајот кој одамна е под ореолот што плете многу драмски заплети.

    Мис Стон, Катерина и Елена Цилка

    Приказната за грабнувањето на американската протестантска мисионерка, Елен М. Стон, започнала во летото 1901 година. Првото модерно киднапирање во светот или како што многумина го нарекуваат, одекот на македонскиот пет вековен крик, е навидум еден историски прецизен и јасен драмски заплет.

    Американската протестантска црква која делувала во Солун, се подготвувала да го испрати признатиот доктор Хаус во Банско со цел да ја прошири својата мисија. И токму тогаш, по неколку неуспешни обиди за грабнување на други големци, револуционерниот водач на Македонците, Јане Сандански, намислува да го зароби Хаус со тоа што со помош на месни протестанти од Банско ќе го намами мисионерот на свој терен. Една од верзиите на приказната понатаму вели дека Хаус се откажал од патувањето, а неговото место го зазела Мис Стон која токму во тоа време пристигнала во Солун. Според другата верзија пак, Сандански дознал дека во Разлошко престојува извесна Елен Стон, протестантски мисионер и жител на Соединетите Американски Држави, поради што се одлучил за промена на планот за грабнување на доктор Хаус.

    Историјата натаму забележала дека акцијата била изведена на 3 септември во доцните часови, а грабнувачите биле маскирани како турски аскер. Неколку дена подоцна на Елен Стон и на нејзината придружнича, Катерина Цилка, која била протестантка по вера, им било објаснето дека нивните нови домаќини се борци за слободна Македонија.

    Веста за киднапирањето се расчула многу брзо и светскиот печат со месеци се занимавал со сензационалното грабнување во Македонија, дотогаш непозната и сметана за дел од Османлиската империја. Деликатната состојба на придружбата на Елен Стон, Катерина Цилка, која била бремена и се породила за време на заложничката драма, донела дополнителен товар на приказната. Но, односот на комитските војводи кон новоредената Елена, особено односот на Јане Сандански, бил можеби клучната пресвртница во перцепцијата на мисионерката и нејзината придружничка за македонските борци за слобода. Елен Стон ја сфатила и поддржала борбата на комитите и на Организацијата за слобода на својот народ и потребата да се слушне за македонското прашање преку сензационалното грабнување на американската државјанка.

    Преговорите за откуп се воделе со месеци. Комитите за слободата на двете жени барале 25 илјади лири, тогашни 100 илјади долари. Но, поради силната потерата по „бандитите“, биле приморани да ја намалат висината на откупот на 14.500 лири. По многу перипетии, приказната завршува со исплаќање на бараната сума на 20 јануари 1902 година во регионот на Банско, а жените се ослободени на 10 февруари истата година во близина на село Василево, струмичко.

    АТАНАС ЦОНЕВ – БРАДАТА И НЕРАСКАЖАНАТА ПРИКАЗНА ЗА МИС СТОН

    И, како што обично бива, таму каде што завршува една, започнува друга приказна. Другата страна на медалот, позната на малкумина, како што вели месното население, се случува во струмичко Василево. Оваа мирна рурална општина, населена од преку 12 илјади жители, повеќе од 110 години грижливо и гордо ја чува тајната за приказната за последните денови од заложништвото на Мис Стон и за нејзиниот чувар, Атанас Цонев – Брадата од село Нивичино и неговата улога во грабнувањето.

    Атанас Цонев, сопственик на мотелот Мис Стон и правнук на Атанас Цонев – Брадата

    – Вистина е дека нема многу пишани документи за овој дел од приказната за грабнувањето на Мис Стон, раскажува Георги Цонев, правнук на огражденскиот револуцинерен водач, Атанас Цонев – „Брадата“ меѓу народот познат и како Нивичански. Прадедо ми по наредба од Јане Сандански бил задолжен да не им фали влакно на заробеничките. Тој раскажува и дека никој во Нивичино не знаел оти токму таму, во куќата на Атанас Цонев, изградена од камен, се крие жената за која зборува целиот свет.

    Односот кон Мис Стон бил беспрекорен, а тоа и самата заробеничка подоцна го потврдила во своите мемоари и со основањето на фондација за помош на македонскиот народ. Била цврста и самостојна жена, но исто така била и разбрана и прилагодлива. Комитите ја хранеле со качамак, кисело млеко, кајмак, леб од фурна или под вршник и со ориз. Кога била донесена во Нивичино, с’е било полесно оти веќе била опуштена и верувала во револуцинерната борба – емотивно ја продолжува приказната Цонев.

    – Потврда на ова доаѓа и од еден ракопис на Мис Стон на кој е напишана молитва за македонскиот народ, веднаш откако била пуштена во Струмица. Кога „Брадата“ ја предал на тамошните власти, разделбата била доста емотивна. Длабоко верувам во вистината на оваа приказна која целиот свој живот ми ја раскажуваше татко ми Никола Митков, тврди Цонев.

    СЛУЧАЈОТ „МИС СТОН“ Е ПОЧЕТОК НА АМЕРИКАНСКО – МАКЕДОНСКОТО ПРИЈАТЕЛСТВО

    Интересно е што до пред случајот „Мис Стон“, комитите биле третирани од страна на Америка како терористи, а од тој момент натаму и споделувањето на искуствата на Мис Стон со светот, датира американско-македонското пријателство – смета Атанас Цонев, правнук на Атанас „Брадата“ и сопственик на мотел во општина Василево кој го носи името на мисионерката.
    Тој раскажува дека комитите за слободата на Елен Стон барале 25 илјади златници, колку што им биле потребни за набавка на оружје од Америка. Според него, фондот за слобода на мисионерката бил далеку поголем околу 70 илјади златници но, комитите одбиле да ја земат целата собрана сума.

    Со 25-те илјади се купени пушки винчестерки и пиштоли колтови кои подоцна се употребени во Илинденското востание. Приказната натаму вели дека, со остатокот од собраната сума за откупот, Американците во јужниот дел на Солун изградиле бараки за бездомници и населбата ја нарекле Мис Стон. За овој настан за жал немам потврда – го завршува своето раскажување наследникот на славното име и презиме на „Брадата“.

    По завршување на сагата Мис Стон амбициозно се заложува за македонското прашање. Таа дури и пишува книга која за жал никогаш не ја здогледала светлоста на денот. Непосредно пре печатењето, целиот материјал изгорел во пожар во американскиот град Челзи. Родниот град на мисионерката во кој и починала во 1927 година, а до неодамна не и се знаеше гробот.

    Струмица е дестинација која ниту еден хедонист не смее да ja пропушти. Градот на жените, лудите забави и расадник на историјата е познат по топлото добредојде за сите свои гости. Случајни или намерни.

    А утрата во Василево. Тие се посебно доживување. Независно од временското доба, воздухот изобилува од помешани мириси на домати, пиперки, свежа зелка и бостан. Василевци се вредни и горди луѓе. Земјоделци повеќето но, ги има и сточари. Живеат со верба во подобро утре како и нивните предци пред повеќе од еден век. Општина Василево е главната порта на далеку прочуениот и племенит струмички регион. Од Добрашинци на влезот до Пиперево на излезот, 18 населени места со децении го негуваат кроткиот и питом струмички дух.

    Нивичино е одамна заминато во историјата. И куќата на Атанас Цонев – Брадата низ времето е раскрчмена од дивокрадци. Централниот магацин за оружје на славното ВМРО никој повеќе не знае дали постои. На неговото место само трева, бршлен и булки. Останата е само трошната црква Свети Илија. Да сведочи за големите дела на непокорливиот македонски народ и неговите идеали за слобода. И за една поинаква приказна за Мис Стон. Која досега не беше раскажана.

    Горан Игиќ

    фото: Галина Страчкова