Tag: Солун

Боза и Салеп: Нaјдобри пијалоци за студените зимски вечери

Боза и салеп се традиционални пијалоци со специфични и надалеку познати вкусови. Тие немаат потреба од скапи реклами, маркетинг агенции. Нивните клиенти се редовни, и едвај чекаат да дојде зимскиот период. Особено во балканските земји.

Голем број на љубители на традиционалните вкусови со големо нетрпение чекаат да се појави зимата за да можат да уживаат во вкусовите на сезонските пијалоци како што се бозата и салепот. Иако тие за жал, полека им го отстапуваат и последното место на новите, популарни пијалоци, сепак на балканските простори традицијата за носталгичните производи продолжува. Во Истанбул `Вефа`, во Анкара `Акман`, во Скопје `Апче` и `Шехерезада`, во Атина во областа “Paleo Faliro” се местата каде што можете слободно да навратите и да уживате во неодоливиот, но и хранлив вкус на бозата и салепот. Балкон3 ве запознава поблиску со овие стари пијалоци, стари вкусови кои паметат дамнешни времиња.

БОЗА ЛЕК ЗА НЕРВОЗА

За почетоците на бозата се верува дека датираат од пред неколку илјади години. Според некои истражувања со помош на номадите од Централна Азија е пренесено во Анадолија и околината. Сегашното име боза потекнува од персискиот збор `бузе`, кое значи пијалок произведен од просо и ориз.

Во Турција традицијата за боза започнува многу одамна, поточно во 1876 година, со специјалните продавници `Вефа` отворени од страна на Хаџи Садик. За кратко време станува препознатлива марка низ цела Турција. Се наоѓа во општината Еминону, во населбата Вефа. Ако разговарате со постарите истанбулчани, сигурно ќе ви раскажат многу ориказни за мобилните бозаџии од сокаците на метрополата.

Мобилните бозаџии, до пред 15-20 години во студените ноќи, шетајќи низ улиците пеејќи различни, од нога составени песни извикуваа `боза`, `бозааа`. Но, постепено, со смената на старите дрвени куќи со високи згради, се поголемата врева на улиците предизвикана од производите на модерната технологија, граѓаните повеќе не можеа да го слушнат повикот на мобилните бозаџии. И затоа тие исчезнаа.

Познатата марка Акман, пак е карактеристична за нас. Сопственици се скопските иселеници од албанско потекло, браќата Мухарем и Вахап Акман. Првиот дуќан за боза го отвараат во далечната 1936 година.

Во Македонија со децении добрата боза се поврзува со слаткарницата „Апче“ во Дебар Маало, Скопје блиску до Универзална Сала. Отворена е во 1934. година од Исман Кадри. Поради добрата боза за која луѓето често велеле дека е лек за сите болести тој во 1940 година ја прекрстил слаткарницата во Апче, и така се вика и ден денес.

Во Грција, можеби ќе се изненадите, бозата всушност и не е многу позната. Во Атина може да се најде само во специјализирани локали и традиционално во областа “Paleo Faliro” која претставува всушност предградие на југот од Атина. Во оваа област живее поголема заедница која почнала да се доселува од Истанбул постепено од 1960-тите години па наваму. Таму се наоѓаат овие специјализирани продавници и локали. Иако, мора да кажеме дека бозата не е изрекламирана доволно, па ако сакате да најдете да се напиете треба да побарате, да прашате. Но, барем локалното население овде знае и ужива во пиење боза. Во северна Грција исто така, но овде постои исклучок. Во Солун има специјализирана слаткарница која се вика “Hatzis“, основана во 1908 година, кога нејзиниот сопственик дошол од Косово и почнал со производство на боза во Солун. Сега семејството Hatzis има отворено неколку локали во Атина, но цените се превисоки. И покрај тоа, бозата не се рекламира, не се прават обиди да се популаризира, иако ја има по локалите.
САЛЕП

Салепот пак, многу одамна попушти пред налетот на двојецот чај-кафе. Во денешно време, во Скопје, можете да го пробате само во најстарите слаткарници и во чајџилниците во турската чаршија.

Салепот во 17 век покрај во медицината со додавање на различни зачини и розова вода, почнува да се користи и како пијалок. Во 18 и 19 век салепот се засладува со мармалад, мед или шеќер, потоа врз него се додава ѓумбир или цимет.

Во средновековна Европа за време на долгите пловидби, во магацините на бродовите, поради хранливите материи кои ги соддржи во себе, бил складиран салеп. Првиот дуќан за салеп во Англија бил отворен во првата половина на 18 век. Верувале или не, во средината на 18 век, особено во Англија и Франција во утринските часови, во дуќаните и локалите се консумирал топол салеп.

Пиењето салеп се смета за еден по постарите обичаи во Атина, тоа е зимски пијалок што ќе ви го омекне грлото и ќе ве затопли. Може да се најде во центарот на градот кај продавачите на салеп, плоштадите околу центарот као и во продавниците за храна и тоа најчесто го пијат во раните утрински часови. некои од традиционалните старомодни локали продаваат салеп на улица, а семејството Hatzis почна да продава и надвор од нивната продавница, за минувачите набрзина да земат и да се напијат салеп. Овој начин на продажба е од скоро.

Домашен рецепт за боза

Потребни состојки

3 чаши булгур

2 филџани за кафе ориз

3 чаши шеќер во прав

1 чаша стара боза или квасец во големина на една кутија кибрит

Подготовка

Булгурот уште во текот на ноќта се натопува во вода. Утредента булгурот и оризот се варат се додека добро не омекнат. Се меша со електричен миксер, потоа треба да помине низ сито. Потоа таа мешавина се става во тивок оган. Се додава шеќер и убаво се меша додека се раствори шеќерот. Потоа се вади од огнот и се остава да се олади, при тоа од време на време се меша. Откако ќе се олади се додава старата боза или пак квасецот кој што претходно сме го раствориле убаво во топла вода. Убаво се меша. Мешавината се става во сад и добро се затвара, 2-3 дена се остава да стои на температура од 20-25 степени, при тоа повремено се меша. Откако ќе се појават меурчиња се смета дека смесата е готова. Потоа се остава да се лади, па се сервира. По желба може да се додаде леблебија или цимет.

Домашен рецеп за салеп на салеп

Потребни состојки

2 и пол лажици шеќер во прав

½ половина лажичка салеп во прав

2 лажички цимет

4 чаши млеко

Подготовка:

Салеп и шеќерот се става во тенџере и убаво се промешува, врз него полека се додава млекото, се вари на тивок оган се додека не добие густина, околу 10-15 минути. Потоа ставете ги во чаши или филџани, посипете го со цимет.

Таа е најзначајниот знак дека сме преминале од есен во зима.

Хусамедин Гина

January 10, 2017
Зимски марш – викенд на планина

Да се искачиш на врвот е опција (право на избор), но да се симнеш долу е задолжително. Ова го напиша познатиот алпинист Ед Вистурс, првиот Американец кој се искачил на сите 14 врвови повисоки од 8.000 метри во светот, во својата книга во која го опишува подвигот. Дури и далеку поедноставните авантури почнуваат со тешка одлука-дали воопшто да се појде. Нашиот пријател Сашо Новески одлучи за прв пат да го освои врвот Солунска Глава на планината Јакупица во Македонија. Патешествието го овековечи на два начини-со зборови во неговиот дневик и со одлични фотографии. Уживајте во дневникот и во фото-галеријата.

Чеплес – Даутица – Солунска Глава

Петок

За мене работен ден до 18:30, а веќе со спремен ранец за тргнување. Во 19:20 го фативме возот за Богомила. Во 20:10 на железничката во Богомила не чекаше Роберт, човекот кој со кола требаше да не однесе до Папрадиште. Кога стигнавме во селото, направивме кратка пауза да се подготвиме и да тргнеме на пат до Планинарскиот дом Чеплес. Само што ги изодевме првите стотина метри, почна да врне дожд. Нејсе, ние сме направени од поцврст материјал, си велиме.

По половина час одење низ густа шума налетавме на уште една група планинари од Скопје од планинарскиот клуб „Македон“ кои се движеа кон Чеплес. По вообичаеното здраво живо, продолживме заедно и стигнавме до домот во 22:00 часот. Откако се сместивме и средивме, се запознавме со сите луѓе што беа пристигнати во домот. Краток муабет, по една чаша топла ракија или топол чај и заминавме на спиење. Не чекаше станување рано сабајле и напорен ден, па требаше да имаме бистри и наспани глави.

Сабота

Саботата станавме во 5:30 часот. Мрзоволно се протегнавме, но сепак сите станаа набрзина. По завршување на утринските хигиенски обврски, некои појадуваа, а некои се напија само топло чајче. Поради густата магла, стартот го одложивме за уште еден час. Тргнавме во 7:05. Времето сега беше бистро, а пред нас видливо.

Маглата се спушти под нас, лежејќи над населените места Нежилово, Папрадиште, Црешново, Богомила, Ореше, Ораовдол…

Јасното време не дружеше по целиот шумски пат, па по зимската патека, се до гребенот над горна ливада. Од левата страна на гребенот можевме да го видиме Плавник, но не и Јакупица, односно само врвовите на Јакупица беа гордо исправени над густата магла. А, од нашата десна страна видливоста беше едвај 50 -тина метри и не можевме да се радуваме на Нежилова карпа со врвот Солунска Глава, но после десетина минути се пружи поглед на Нежилова карпа. Можете само да замислите…

Врвот Солунска глава се наоѓа на 2.540 метри надморска висина. За името, се вика Солунска глава затоа што кога времето е јасно и бистро, од тука, можете да го видите дури и Солун.

Во 12:00 тргнавме назад за да стигнеме со време до Планинарскиот дом Чеплес. Овој пат се враќавме по летната патека. Бргу одевме. Кога стасавме здивнавме малку и на брзина се пресоблековме, па се подготвивме за ручек. Добро јадење со добра салата и прекрасни луѓе. Планините не прават подобри. Планот беше да преспиеме и оваа вечер во Чеплес, но околу 21:00 часот ни текна да се симнеме во Папрадиште и таму да преспиеме во планинарскиот дом. Тоа и го напраивме. Си ги собравме ранците и пат под нозе. По широкиот пат се симнавме надолу. Минувавме низ прекрасната шума, прекрасните мали водопади кои шумеа во ноќта. Замислете ја оваа слика, со малку осветлување од месечината и од нашите челни ламби.

Не ни се брзаше. Полека надолу со добар муабет стасавме до селото. Но, во домот немаше никој. Почекавме 20 минути и дојде Емил, домарот на планинарскиот дом. Ни отвори и ни покажа каде ќе се сместиме. Што ни остануваше освен да сумираме импресии до долго во ноќта.

Недела

Во Папрадиште останавме цел ден. Утрото пристигнаа деца од Русија кои во Македонија биле дојдени да го изучуваат македонскиот јазик и да ги запознаат нашите убавини. Помуабетивме, им одговоривме на пољубопитните од нив. Поминавме еден неамбициозен ден, како што доликува на недела, во одмор и во муабети, восхитувајќи се на убавината што не опкружуваше.

Околу 16:00 часот пристигна Роберт, човекот што требаше да не однесе до Богомила. Во 18:35 се качивме на возот за Прилеп. После 45 минути возење стасавме. Се разделивме со пријателите и секој по дома. Туш и веднаш на спиење затоа што за мене сепак понеделникот е работен ден.

Ако некој реши да го искачува овој врв првпат како што направив јас, секако, добро подгответе се и задолжително побарајте луѓе што ја познаваат планината за да ви ги покажат сите убавини. Нормално, и безбедно да ве однесат до врвот и да ве вратат назад. Јас бев импресиониран од ова авантура. Се надевам дека и вие ќе го направите истото, а до тогаш уживајте во фотографиите.

Текст: Сашо Новески

Фото: Ване Михајловски

January 2, 2015
Солун: малите изненадувања надвор од патеката

Сите сакаат да ги видат главните знаменитости на еден град. Грандиозните градби, плоштади, простори, мостови, кули, храмови, статуи… Тие се причините поради кои се патува, и во многу случаи вреди да се посетат. Но сигурно ви се случило да отстапите од туристичката патека зацртана во мапата што сте ја зеле од хотелот или од информативниот киоск, и да ве дочека пријатно изненадување. Сте влегле во светот на секојдневието на местото што сте го посетиле. И тука има многу нешта што може да ви го привлечат вниманието. Мала интересна семејна куќа, тесна уличка што повеќе личи дека е во некое далечно село, отколку во голем град, љубопитни домашни миленици, интересен графит или убаво насликан мурал на ѕидот на некоја стара зграда и многу други нешта. Секако, тука се и пријатните луѓе што ќе ве дочекаат со насмевка и ќе помислат дека сте се загубиле, па ќе ви го покажат патот назад кон зацртаната патека. Дури и ќе се изненадат кога ќе им кажете дека всушност сакате да го разгледате нивниот свет. Во нашата галерија од Солун нема да ги најдете познатите знаменитости на градот. Не дека нешто не е во ред со Белата кула, Света Софија, Свети Димитрија, Портата на Галериус, Ротондата и другите. Но овојпат решивмеда ги откриеме убавините зад нив.

[portfolio_slideshow id=10505]

November 5, 2014
Солунскиот Алкатраз

Имало ли ќелии со поглед на море?

Ако до пред триесетина години сте сакале да имате поглед од највисоките точки во градот Солун, на располагање ви биле две опции: да го прекршите законот и да ве осудат на затворска казна, или да се вработите како затворски чувар или службеник.

Меѓу многуте изненадувања што овој град ги има за посетителите (за оние што сакаат да видат повеќе од шопинг-центрите и од продавниците на главните улици) е тврдината Ептапиргион. Оддалечена е нешто помалку од три километри од централниот кеј со познатата Бела кула. Тоа растојание не е ништо посебно на рамен терен, но овде треба искачување од најмалку еден час покрај византиските ѕидини.

Може да стигнете и со автомобил, но ниту тоа не е едноставно, зашто треба да поминете низ лавиринтот од тесни сокаци на стариот Солун. Ова е единствениот дел од градот што не бил уништен и целосно изменет по пожарот во 1917 година, туку го задржал духот од минатото.

Зошто би вредел еден таков физички или возачки напор? Затоа што Ептапиргион е една од најинтересните солунски приказни. Тврдината била изградена во времето на Византија, во 12 век, врз темелите на античко утврдување од пред новата ера. Тогаш била цитадела, односно утврден град на врвот од ридот. Откако отоманската империја го освоила Солун во 1430 година, ја претворила тврдината во воен објект. Но пред крајот на 19 век, Отоманците решиле да ја направат затвор. Изградиле нови објекти во внатрешноста и им ја смениле намената на ѕидините, кои веќе не служеле да го задржат непријателот надвор, туку да ги задржат затворениците внатре.

Затворската ера траела се` до 1989 година, кога последните осуденици го напуштиле Ептапиргион и биле префрлени во нов затвор. Грчките власти сепак заклучиле дека тврдината е културно-историско богатство на градот и не треба да се користи за таа намена. Но, затворските елементи се` уште стојат.

Додека се приближувавме кон ова здание, се прашувавме дали во него ќе се чувствува присуството на затворениците, бидејќи поминале само 25 години откако тие си заминале. Позитивниот одговор на тоа дојде веднаш, само што ја отворивме тешката железна врата што води во предворјето, пред импресивната главна порта. Колку само збунувачко чувство создава тоа. Од една страна пред вас стои масивна средновековна градба, со врвни камени орнаменти од византискиот и од отоманскиот период. Толку е голема што е невозможно да се фотографира целата. Окото го привлекуваат украсните детали.

Но од друга страна во нејзиното подножје стои затворската врата со познатото минијатурно прозорче низ кое чуварите гледале кој доаѓа.

Ептапиргион не е обично место. Според податоците во водичите, тој бил озлогласен затвор, особено во периодите како диктатурата на Метаксас, окупацијата во Втората светска војна, грчката граѓанска војна и додека владеела воената хунта. Тогаш таму се носеле политички затвореници, а тешките времиња меѓу старите ѕидини се опеани во песните од жанрот „ребетико“. Таму почесто се споменува турското име на затворот, Једи Куле. И на двата јазика името значи „тврдина со седум кули“, но таа ги има десет.

Како изгледа да се посети вистински затвор, но како турист, без ниедна друга причина? Особено затвор кој е дел од живата историја, а не од некои дамнешни епохи? Влегуваме внатре, во тесниот ходник во кој осудените ги правеле последните чекори на патот кон ќелиите. Како што одиме низ тесниот сив премин покриен со зелена лозница, со секој чекор во нас се засилува борбата меѓу чувствата на восхитеност и на морничавост.

Уште неколку тешки железни врати со мали прозорчиња. Сите се заклучени. Се` е тивко. Дури и малкумината градежници што работат на реставрација на градбата не прават врева. Други посетители немаше во тој момент. Иако посетата на Ептапиргион е незаборавно искуство, само малкумина од оние што патуваат во Солун доаѓаат до овде, повеќето остануваат во пониските делови, блиску до морето.

Патот води само до скалите кон централната набљудувачница и двата моста што чуварите ги користеле за да ги надгледуваат затворениците одозгора.

За жал, може да почувствувате само како било да се биде чувар, но не и затвореник. Оттука се гледа се` како на дланка: затворските згради, средновековниот бедем, како и дворот. Тој е поделен на четири дела. Едниот е празен, другиот е обраснат, третиот е полн со камени предмети ископани при скорешните археолошки истражувања, а во четвртиот се наоѓа тажната мала црквичка. Молитвите што таа ги слушнала, не се изустени на ниедно друго место во светот.

Се чувствува дури и затворскиот мирис. Застојан воздух. Слободен избор да ја вдишиме неслободата. Но имало ли ќелии со поглед на морето? Натписот во одделот за посетители вели дека во зградите што се доградени на јужната страна, од надворешниот дел на тврдината, биле сместени административните простории, женскиот оддел, воениот затвор и самиците. Таа страна има поглед на горниот град, но и на бродовите во далечината.

Во светот постојат многу поранешни затвори што се претворени во туристички атракции. Таква е, на пример, дури и познатата Кула на Лондон, во која се чувале затвореници до 1950-тите. Денес во неа се изложени кралските богатства на Велика Британија, а порано се чувале оние што ќе се обиделе да ги украдат. Но убедливо најпознат таков пример е островот Алкатраз веднаш до Сан Франциско, САД. Островот, кој се наоѓа на многу листи на најзастрашувачки места во светот, според официјалните статистики го посетуваат по 4.000 туристи дневно. Сан Франциско е далеку од овде, но Ептапиргион може да понуди слично доживување, барем до некој степен. Иако не е на остров, тој е солунскиот Алкатраз.

На Балканот има и други многу изразени примери на затворски туризам. Најпознат е хрватскиот Голи Оток, островот каде што се носеле политички затвореници во социјалистичка Југославија. Затворот работел 40 години, низ него поминале над 16 илјади затвореници, а околу 400 го загубиле животот таму. Меѓу другите места што потсетуваат на оваа приказна, иако е далеку од слично, е затворскиот остров наречен Алгатраз во црногорскиот дел на Скадарско Езеро.

Пејоративното име го добил бидејќи ја имал функцијата на Алкатраз во езеро полно со алги. Локалните туристички водичи ќе ви раскажат дека таму во минатото се носеле само затвореници-непливачи и поради тоа немало потреба од чувари. Но еден избегал пловејќи на дрвената врата од својата ќелија. Денес таму има само урнатини.

Гоце Трпковски

September 24, 2014
Патување од Скопје до Атина со автомобил за седум часа

Внимавај, кога ќе стигнеш во градот ГПС-от можеби нема да работи како што треба, ме предупреди пред тргнување за Атина мојот братучед кој веќе имал искуство обидувајќи се да вози по ГПС во главниот град на Грција.

Атина има повеќе од 4 милиони жители и делови од стариот град Плака кои се толку густо населени што автомобилите едвај можат да се разминат по тесните улички. Разбирливо, тука бил стариот град населен околу Акропол, многу многу порано од кога луѓето почнале да имаат потреба од автомобили.

Во ред, реков, па и малку се загрижив бидејќи знаев дека ќе стигнеме навечер и дека нашиот хотел е токму во срцето на оној густиот дел што погоре го спомнав, но си реков, прецизно ќе внесам улица, број од нашата дестинација, ќе проверувам неколку пати, и ќе ја намалам веројатноста за грешка на минимум.

Иако зима, одбравме убав сончев ден за тргнување, а подоцна од нашите пријатели во Атина разбравме дека тоа се деновите во средината на јануари кога таму традиционално времето е убаво и сончево.

Од Скопје до Атина се стигнува лесно, патот е убав, речиси цело време автопат, се вози само право, и во еден здив околу 700 километри. Нормално за оние кои што уживаат да патуваат, како нас на пример. А, и онака за семејство е најдобро да се оди со автомобил, бидејќи авионска линија помеѓу овие два града, Скопје и Атина, престолнини на две соседни земји, нема. Може да се одбере железнички превоз, ама тоа сепак го препорачувам за помладите авантуристи, на кои менувањето воз во Солун, стоењето на граница, доцнењето, интересните случки со удобноста и условите во возовите, особено од македонска страна им се чини како добра авантура. Автобускиот превоз би го отфрлил од речиси истите причини.До границата со Грција (160 км) се патува многу бргу, по автопат, освен некои дваесетина километри низ Демиркаписката клисура (кои набргу ќе станат минато бидејќи се гради автопат и на оваа делница). По два часа возење веќе сте на граничниот премин Богородица (од грчка страна Евзони). Патарината до овде чини 180 денари (3 евра) во еден правец. На граница, бидејќи беше обичен ден во средината на јануари, кога сите верски празници поврзани со Христовото раѓање, крштевање и слично беа поминати и од двете страни на границата, а не беше веројатно ниту почеток на викенд кога Македонците во редици се упатуваат на шопинг во Солун), немаше никаква гужва. Поминавме, што би се рекло, европски преку граница. Лесно, брзо, културно, разменувајќи по некоја фина реченица со пограничните служби за убавото време и добрата идеја и тајминг за пат во Атина.

Тајмингот е добар бидејќи ако летно време дојдете на оваа граница тогаш е живо чудо ако поминете лесно и бргу. Зошто? Затоа што Најголемиот дел од македонските граѓани летуваат на грчките краци Халкидики. Зошто? Затоа што морето е прекрасно, цените се прифатливи, местата се пријателски за одмор на семејства со деца, а ако се додаде и близината (само 360 километри од Скопје или 200 километри од границата и тоа убав пат), тогаш уште подобро разбирате зошто е ова така.

Нормално дека овие места од истите причини се преплавени и со гости од Србија, а во последно време и од Бугарија. Тука би додал дека ако Македонците го знаат секој камен и секоја кривина каде треба да свртиш и во кој ресторан да јадеш, каде лежалките се најевтини, а кафето најдобро на Халкидики, ретко, ама ептен ретко, некој од нив патува за Атина.

Како што реков, до Атина се патува непогрешиво. Само право. После граница, за кратко време поминувате покрај Солун (лут ривал на престолнината), па потоа, да не заборавам да ги спомнам за да не ми се налутат сограѓаните, а и дел од потесното семејство кои имаат убави спомени од таму, проаѓате покрај уште две три мали места кои не се на Халкидики, а се ас дестинации за летување на одморџиите од Македонија. Лептокарија и Платамона.

И речиси секогаш кога се споменуваат идат и двете заедно. Две места, кои зимно време изгледаат како од филмовите за напуштени гратчиња, но летно време едвај се наоѓа сместување. Се паметат години кога немаше мобилни телефони, луѓето кои не можеа да најдат веднаш сместување, по една или неколку вечери преспиваа во своите автомобили надевајчи се дека утредента ќе најдат сместување.

Овде се поминува покрај митскиот Олимп, на врвот обвиткан во магла. Навистина изгледа боговски.Кога се обидов да им објаснам на моите малолетни деца дека тука живееле боговите, не бев свесен дека всушност тоа ќе биде нивниот главен интерес за цело време од нашиот еднонеделен престој во Грција и Атина. Заборавив дека беше исто и со мене како дете кога прв пат ми паднаа во раце Илијада и Одисеја. Така што, почнав да се присетувам, да проверувам дали ме предале спомените, и да раскажувам за семоќниот Зевс, за неговата сопруга Хера, за Атина која се родила од главата на Зевс и тоа со полна борбена опрема, за нејзиниот ривал и бог на морето Посејдон, па за убавата Афродита и.. тоа нема крај. Па на помош ќе ја повикатe фантазијата, филмовите, а малку и свесно ќе измислувате за да одговорите на прашањата, зошто Атина излегла од главата на Зевс, другите како се родиле? Каде се сега тие богови, зошто ги нема, само во Грција ли има богови, зошто нема кај нас. Јас велам има и кај нас. Им редам неколку од словенската митологија, ама не знам многу приказни за нив, само имиња, Перун, Весна, Сварог, Велес..

Тече муабетот, па речиси незабележително сте поминале покрај Лариса, Ламиа и сте стигнале пред портите на Атина, еден од најстарите градови во светот, со историја од повеќе од пет илјади години.

Всушност не баш незабележително. Од Евзони до Атина има десетина патарини и на сите плаќате просек по 2,5 евра, така што само во еден правец патарините чинат од 25 до 30 евра.. А само до пред неколку години немаше ниту една или една до две патарини. Но, криза е, се обидувам да најдам објаснување.

И покрај тоа, сите се радуваме што стигнавме, јас што повторно ќе ги сретнам, а моето семејство што ќе ги запознае драгите Софија и Томас, моите пријатели, со кои не сум се видел одамна. Со Софија од средината на 90-тите години од минатиот век, кога бев на студентска програма што таа ја организираше во Вари (едно од предградијата на Атина), а со Томас од 2008 година кога се запознавме во САД.

Бидејќи Атина е еден час подоцна од Скопје по средноевропско време, па нормално е дека подоцна се стемнува (ова не сум сигурен дали е така, но тоа е мој проблем со часовите по физика веројатно).

Влегуваме во градот и стравувањата се остваруваат. ГПС-от полуде (иако во неколку наврати застанував за да ја ставам точната дестинација, улица Kodrou 2 Plaka ) и почна да не води во очигледно друга насока.

По неколку неуспешни обиди, и еден час кружење низ улиците со густ сообраќај, решивме да се обидеме по старо. Ќе се потпреме на далечниот претходник на ГПС-от. Принципот од човек на човек. Кој прашува не талка. Па така од седум осум одговори во низа, возење по неверојатно тесните улишки низ делови на Атина, стигнавме на поширок булевар, позастанавме и прашавме на каде е Синтагма (главниот плоштад во Атина пред кој се наоѓа и парламентот). Љубезен млад пар со насмевка ни одговори: Синтагма? Па вие сте на Синтагма…

Ние сме застанале пред хотелот Гранд Бретања, еден од највпечатливите, најстарите и најлуксузни хотели, познат како “Royal Box” на Атина, кој веќе 140 години стои карши грчкиот парламент и Националните градини… Откако ги помнавме вообичаените муабети од типот: „ти велев јас, ти не ме слушаш уште прееска ќе дојдевме тука, ама не, си тераш по свое, не даваш никој да ти каже“, свртевме малку во лево и застанавме.

Требаше да се влезе во густиот дел со тесни улички, стариод дел на Атина, некои велат вистинската Атина, Плака.

Овде не се ни обидовме да тргнеме без логистика. Најдов еден таксист го замолив за помош, беше навистина многу љубезен, дури одби и да ги земе понудените пари, и не однесе конечно до нашиот хотел.. И тој исто така не можеше веднаш да ја најде локацијата, но друго е кога локалец ве води, праша лево-десно и за две три минути бевме пред хотел..

Влеговме, хотелот малку старински, но топол, убав, со многу слики во фоајето и рецепција со рецепционер како во постарите филмови.

Веднаш ни ги дадоа клучевите од нашата соба.. додека ја разгледувавме заѕвони телефонот во собата.. чудно си реков, веднаш не бара некој. Добар повик беше, од рецепција ни понудија за речиси истите пари, поголема соба, со убав балкон и што е најважно, одличен, што го одзема здивот, милионски вреден.. поглед на Акропол.. или како што Грците од милост го викаат.. Карпата.

А веќе фати вечер, а Акропол високо, убаво осветлен, подготвен да ни ги раскаже тајните за Партенон, обединувањето под легендарниот атински крал Тезеј, нападите од Персијците, Венецијанците, Турците.. И на шега велиме ако во Италија нешто што се случило пред три четири века е ново, овде се што се случило после Христовото раѓање се смета за ново.. Но за тоа во следната прилика.

Дарко Чекеровски

March 28, 2014
Европски ден на Музиката

Секоја година, на 21ви Јуни, на денот на летната долгоденица, во многу градови ширум Европа,главна тема е Музиката. Идејата на еден ваков настан е создавање на музика и нејзино претставување на слушателите. Музичари од целиот свет, професионалци и аматери се собираат во поголемите градови во Европа за да ја претстават својата музика на љубителите, и тоа бесплатно.

Европскиот ден на музиката првпат се одржал во Франција во 1982ра година, кога Џек Ланг (тогашен министер за култура), добил идеја да го поттикне создавањето на музиката со тоа што сите музичари настапувале на улица.Следната година на денот на Музиката вкупно 200.000 музичари од сите краеви на светот настапувале по улици, градски паркови итн.

Одтогаш денот на Музиката е прераснат во феномен кој се одржува низ цела Европа.

Оваа година, од 19ти до 21ви јуни, овој настан ке се одржува во вкупно 22 градови во Грција.

Место: Концертна Сала Солун

Датум: Петок 19 – Недела 21 јуни

Време: 19ч.

Влез: Бесплатен

И.К.

June 20, 2013
Над 200 документарци на фестивалот во Солун

Љубителите на филмската уметност кои деновиве се во Грција или пак за викендот сакаат да скокнат до Солун, вториот по големина град по метрополата Атина, не смеат да го пропуштат интернационалниот фестивал на документарни филмови кој се оддржува од 15 до 24 март. Солун десет дена ќе ја слави филмската уметност, а на репертоарот има документарни филмови за сечиј вкус и безмалку од сите континенти. Овој фестивал кој слави 15 години постоење се смета за еден од најреномираните во Европа, кога станува збор за документарни филмови.

Годинава има околу 200 документарци од 45 држави како и над 50 локални филмови. Фестивалот го отвори наградуваниот филм на Бас Каргман „First Position” во кој се зборува за цврстината на умот и на телото кај младите балетани на возраст од 9 до 18 години.

Од домашните документарци ги издвојување „To the Wolf” снимен во планините на западна Грција, а е грчко-британска копродукција. Документарецот раскажува за две овчарски семејства кои се обидуваат да ја надминат економската криза. Филмот доби позитивни критики на дебито на Берлинскиот филмски фестивал. Потоа тука е и филмот „Little Land” на Никос Дајандас кој лани беше награден за филмот „Sayome”. Во новиот филм на Дајандас се раскажува за млад пар кој е незадоволен од урбаниот живот и се обидува да ја најде својата среќа на далечниот егејски остров Икариа.

Но, на менито во Солун нема само документарни филмови. Ако случајно сакате да одморите од гледањето документарци фестивалот нуди и други активности од изложби и дебати, па се до промоции и концерти. Уживајте во уметноста, уживајте во филмот во Солун.

Погледнете го краткото интро на документарецот кој го отвори фестивалот:

Погледнето го краткото интро на еден од документарците од домаќинот Грција:

Балко3 ви ја претставува и програмата на фестивалот.

March 16, 2013
Признание за Тео Ангелопулос во Атина, Солун и Лариса (24-30.01.2013)

Грција одбележува една година од смртта на овој голем филмски режисер и му оддава почест преку серија специјални прикажувања на сите негови дела во кината во трите најголеми градови во земјата.

Филмската панорама ќе се прикажува во неколку кина и културни простори во Атина, во Ster Cinemas во Солун (населба Пилеа) и во Hatziyiannio Cultural Centre Auditorium во центарот на Лариса. Сите филмови имаат превод на англиски, освен “The Hunters” (Ловци) кој е титлуван на француски.

Тео Ангелопулос (роден 1935 во Атина) се сретна со “Вечноста” на 24ти јануари 2012 кога беше удрен од мотоцикл при една прошетка близу Пиреа, каде работеше на третиот филм од трилогијата започната со “The Weeping Meadow” (Расплаканата Ливада) во 2003. Проекциите во негова чест започнуваат токму на овој датум, а во исто време ќе се одржи помен на главните атински гробишта каде беше погребан минатата година.

Ангелопулос се смета за еден од водечките современи европски кинематографи, секако е најпознатиот грчки филмски режисер кој има добиено безброј награди во текот на неговата долга и плодна кариера.

Блескав момент во неговата кариера, Златна Палма во Кан “Eternity and a day” (Вечност и еден ден), 1998

На свој специфичен начин користеше “маглива” природа како симбол на трауматични политички настани и нивното влијание на поделените општества. Неговата порака одразуваше став на борба против неправдата, бидејќи ја имаше болно искусено за време на Грчката Граѓанска Војна (1944 – 1949) и нејзините долготрајни последици, Студената Војна и потоа Железната Завеса која се спушти долж северните граници на Грција.

The suspended step of the Stork (Бавниот чекор на штркот)

Регионот на западна Македонија во Грција, а особено градот Лерин, беше негово омилено место за снимање на филмови кои добиваа меѓународни награди, како што се “The Bee-Keeper” (Пчеларот),1986, “Landscape in the Mist” (Пејсаж во магла),1988, “The suspended step of the stork” (Бавниот чекор на штркот),1991 and “Ulysses’ Glance” (Погледот на Улис),1995.

Лерин (заднина за “The Bee-Keeper” – “Пчеларот”)

Неговата работа беше збогатена преку долгорочната соработка со италијанскиот романописец, сценарист и поет Тонино Гуера, исклучителниот директор на фотографија Јоргос Арвантис и брилијантната композиторка Елени Караиндру.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=wR0k-OxtQcQ

Распоред на филмските проекции (сите во Атина, освен ако не е поинаку наведено):

24/01/13 18:00 Days of ’36 (1972) Atlantis (Hall 2)

24/01/13 19:20 & 22:20 Ulysses’ Gaze (1995) Cine Paradisos

24/01/13 19:30 The Weeping Meadow (2003) Hatziyiannio Cultural Centre, Larissa

24/01/13 19:45 & 22:30 The suspended step of the stork (1991) Gazarte

24/01/13 20:00 The travelling players (1975) Titania Cinemax

24/01/13 20:30 Voyage to Cythera (1983) Microcosmos

24/01/13 20:30 Landscape in the mist (1988) Nana (Hall 3)

24/01/13 21:00 The Hunters (1977) French Institute of Athens (“Teo Angelopoulos” auditorium)

24/01/13 22:10 Dust of Time (2008) Ster Cinemas, Thessaloniki (Hall 5)

24/01/13 22:30 Reconstruction (1970) Petit Palais

24/01/13 22:40 The Bee-keeper (1986) Danaos (Hall 2)

25/01/13 17:00 Athens, return to the Acropolis (short movie, 1980) Titania Cinemax

25/01/13 17:00 The Broadcast (short movie, 1968) Titania Cinemax

25/01/13 19:20 & 22:20 Ulysses’ gaze (1995) Cine Paradisos

25/01/13 20:30 Voyage to Cythera (1983) Microcosmos

25/01/13 22:00 Reconstruction (1970) Titania Cinemax

25/01/13 22:10 Dust of Time (2008) Ster Cinemas, Thessaloniki

26/01/13 12:00 The travelling players (1975) Titania Cinemax

26/01/13 17:00 The Broadcast (short movie, 1968) Titania Cinemax

26/01/13 17:00 Athens, return to the Acropolis (short movie, 1980) Titania Cinemax

26/01/13 19:30 Megalexandros (1980) Teniothiki Lais

26/01/13 21:30 Eternity and a Day (1998) Cine Paradisos

26/01/13 22:00 Voyage to Cythera (1983) Titania Cinemax

27/01/13 12:00 Megalexandros (1980) Titania Cinemax

27/01/13 17:00 The Broadcast (short movie, 1968) Titania Cinemax

27/01/13 17:00 Athens, return to the Acropolis (short movie, 1980) Titania Cinemax

27/01/13 21:30 Eternity and a Day (1998) Cine Paradisos

28/01/13 20:00 The travelling players (1975) Cine Paradisos

29/01/13 20:00 & 22:00 Reconstruction (1970) Cine Paradisos

30/01/13 21:00 Voyage to Cythera (1983) Cine Paradisos

Реконструкција (Reconstruction)

Voyage to Cythera (Патување до Китера)

За повеќе информации за Тео Ангелопулос, неговата биографија, филмографија и карактеристики:

http://www.theoangelopoulos.com/main.htm

Софија Николау

January 23, 2013
СОСЕДИТЕ ЗАЕДНО ГИ РЕШАВААТ ПРОБЛЕМИТЕ

Пограничните општини во Македонија и Грција, се пример дека двата соседни народа можат да ги издигнат меѓусебните релации над политиката. Локалните самоуправи од двете страни на границата ја интензивираат соработката со реализација на проеkти за подобрување на животот во пограничните градови.

Годинава од европските фондови ќе бидат искористени над 2,5 милиони евра за пограничниот јужен регион од Македонија и северниот дел од Грција. Битола и Новаци од македонска, а Лерин и Аминтео од грчка страна, заедничи ќе се борат против шумските пожари во пограничниот регион, ќе бараат решение пртив аерозагадувањето од термоелектраните што се во близина на овие општини, ќе разменуваат искуства за топлификација, ќе ги модернизираат зоолошките градини.

-Проблемите кои ги имаат општините, немаат граници. Политиката треба да им ја оставиме на политичарите, а наша главна цел е да овозможиме подобри услови за живот на граѓаните. Планираме многу заеднички проекти, а населението ќе има бенефит од тие активности-вели градоначалникот на Лерин, Јанис Васкопулос.

-Многу ни е важна соработката со соседните општини, затоа што проблемите често пати се заеднички. Се надеваме дека со секој преземен проект ја зацврстуваме соработката со нашите пријатели од Лерин и дека чекориме кон нови комуникации и добри односи, смета битолскиот градоначалник Владимир Талески.

Двете земји заеднички работат и на заштита од загадувањето на воздухот. Во Лерин веќе има поставено мерни станици за мерење на аерозагадувањето, а следен чекор е поставување на ваки мерни станици во Мелити, Грција, а потоа и во Битола. Христос Евангелу, претставник на префектурата Западна Македонија во Грција, вели дека ваквите проекти имаат за цел да го подобрат животот во двата погранични региони. „Овие активности секогаш ги поддржуваме, со цел унапредување и овозможување на подобар живот на двата региони. Се надевам дека соработката ќе продолжи во најдобар ред, а најголема корист ќе имаат нашите граѓани, вели Евангелу.

Битола почна соработка и со Солун. Во мај се сретнаа битолскиот градоначалник Владимир Талески и градоначалникот на Солун, Јанис Бутарис. Потпишаа заедничка апликација за проект посветен на претприемништвото во културата.

„И покрај сите политички разлики кои произвлегуваат во моментот меѓу двете земји, двата братски народи ги поврзуваат врски кои понатаму треба да се развиваат. Овие односи и врски, пријателски и братски кои ги имаме, не може да ги прегази ниту една политика ниту било кој друг“, изјави Бутарис . Талески,пак, средбата ја нарече историска, која треба да предизвика промени во размислувањето на двата народи.

Во моментот преку ИПА фондовите на ЕУ се зајакнуваат капацитетите на противпожарните единици за што ќе бидат повлечени околу 500 илјади евра. Се работи план за превенција од пожари во пограничните региони, а ќе биде набавена современа опрема за пожарникарите, системи за мониторинг итн. Исто така во тек е и проектот за развој на зоолошките градини во Лерин и Битола, додека општините Битола и Аминдео работата на проект за спроведување топлификациона мрежа, за што се вклучени Техничкиот факултет во Битола и факултетот Аристотелис од Солун.

December 6, 2012
Градоначалникот на Солун избран за најдобар градоначалник за Октомври 2012 преку светско гласање на интернет

Јанис Бутарис, градоначалник на вториот по големина град во Грција (нешто повеќе од 1 милион жители), беше изгласан на отворено јавно гласање на интернет страницата citymayors.com за најдобар градоначалник во месец октомври 2012.

Во претходните месеци оваа титула им беше доделена на градоначалниците на Лондон и Њујорк.

Јанис Бутарис

Случајот на г-дин Бутарис е исклучително интересен од аспект на финансиската и политичка криза во Грција. Како што нагласува интернет страницата, од неговиот избор за градоначалник во 2010, неговото разумно менаџирање на претходно осиромашениот буџет, дистанцирањето од било какви врски со политички партии во однос на начинот на раководење со градот, го претвори Солун во град за пример во однос на многу нешта. Средишна точка во неговата политика на работа беше прифаќањето и промовирањето на мултикултурното минато на Солун, притоа подобрувајќи го односите со соседните балкански земји и градови преку активна културна и бизнос соработка.

Во таквите иницијативи спаѓаат потпишувањето на договор за образовна, туристичка и културна соработка со градоначалникот на Битола, Владимир Талески; повторното поврзување на Солун со неколку градови во Турција преку договор со Turkish Airlines, како и воспоставување на солидна основа за активно подобрување на трговијата и туризмот со Бугарија, Израел, Албанија и Русија.

Солун

Градоначалникот Бутарис е роден во Солун во 1942 во семејство на производители на вино, кариера која самиот ја градеше по завршувањето на факултетот за Енологија на универзитетот Аристотел во Солун. Семејниот бизнис се подели во 1997, па тој го основа својот личен бренд Кир Јани (Kyr – Yiannis) којшто денес е лидер на грчкиот пазар и користи квалитетни технологии за произвоство на вино од локалните вински култури. Со компанијата во моментов раководи неговиот син Стелиос.

Бутарис станал член на градскиот совет во 2002, но тој е познат претходно по неговите успешни напори за конзервација на природното и културно наследство во региони кои не се дел од неговата изборна единица. Во овие активности спаѓа и основањето на невладината организација Арктурос (Arktouros) која работи на заштита на загрозените видови мечки и волци во шумите на западна Македонија. Уникатна личност – комбинација од прагматичен бизнисмен, поранешен алкохоличар, тетовиран и со пирс на увото, сегашниот градоначалник на Солун е познат по својот непосреден однос со граѓаните, едноставен начин на живот и отвореност во директните обраќања до сиот спектар на грчкиот естаблишмент – најзабележително во односите со влијателниот Архиепископ на Солун поради мешањето на црквата во изборите пред да биде избран за градоначалник. Тој лично ги промовираше постоечките одредби на законот кои дозволуваат кремирање на починатите лица (спротивно на верските одредби на Грчката Православна Црква). Неодамна, воопшто не се двоумеше да изјави дека барем половина од водачите на новата неонацистичка партија Златна Зора, треба да бидат во затвор.

Како што е наведено на интернет страницата, Солун е упориште на националистичките и конзервативни политички сили од 1950-тите. Претходната централно-десничарска администрација беше на власт со децении и заврши со судење за проневера на околу 30 милиони евра. Изборот на Јанис Бутарис претставува пресврт во локалната и државна политика. Иако беше избран (со многу мала разлика во бројот на гласови) од редовите на една од грчките традиционални партии (централно-левичарската ПАСОК) тој зазеде независен став во однос на традиционалното врзување со партиска политика. Поради тековната финансиска криза, намалувањето на средства кои доаѓаат од државните фондови Бутарис го употреби како аргумент за промовирање на сопствената агенда. Од самиот почеток тој постави заменици кои се прилично помлади од него, без политички врски туку врз основа на на нивното професионално искуство, кои започнаа да спроведуваат радикален план на реформи на администрацијата, поедноставување на бирократските процедури и евалуација на работата на вработените.

Градоначалникот Бутарис е познат по својата изјава ”Не се трудам да контролирам сè. Ги почитувам напорите на секој од замениците и ги поддржувам во остварување на целите кои ги поставивме.” Еден од неговите заменици е Хасдаи Капан, прв Евреин на висока позиција во градот од 1930-тите.

Салонико

Во 2012 градот одбележува стогодишнина од ослободувањето и припојувањето кон современата грчка држава. Наместо националистички пароли, градот отпочна со многу оригинална кампања на отворање кон балканските соседи во исто време рекламирајќи се како одржлив бизнис, туристички и културен “производ”. Исто така, историјата се преиспитува и истражува низ призмата на повторно откривање на минатите и сегашни идентитети со помош на градските академски и медиумски центри, и со академски придонес од интелектуалците и студентите од соседните балкански земји.

Грција е централизирана држава (според моделот на францускиот државен систем), па локалната администрација во голем дел зависи од фондовите кои доаѓаат од Атина. Во услови на финансиска криза, Градоначалникот Бутарис доби пофалби од колегите од Европа, како и од голем број на официјални лица од Европската Унија кои вршат мониторинг на финансиите на Грција, за реално поедноставување на административната организациска поставеност и намалување на трошоците за вработените со истовремено подобрување на услугите на граѓаните. Ова значеше соочување со долгогодишната корумпираност и бирократија. Негови прв чекор при преземањето на позицијата беше да се направи ревизија на градското финансиско работење при која се потврди долг од околу 100 милиони евра. Во 2011 буџетскиот дефицит, кој претходно се удвојуваше секоја година, се намали за 7.5% а трошоците се намалија за 30%. Како што наведува citymayors.com во 2012 буџетот изнесува 409 милиони евра, што сè уште претставува мал буџет со ниски приходи па градот сам мора да се сврти кон собирање на приходи затоа што се закануваат одредени веќе постоечки проблеми (како што се собирањето и управувањето со отпад, подземната железница и др.)

“Малите нешта се убави нешта.”- вели Јанис Бутарис. “Грците треба да се свртат кон малите нешта кои добро ги познаваат за потоа од нив да создадат производи со одличен квалитет. Не успеваме да се продадеме себе и нашите производи доволно добро.” Начинот на работа на Бутарис, според него, е едноставен, ефикасен и успева да “донесе пари во градот”.

Софија Николау

November 6, 2012