Братучетката успеала да се вработи преку партијата, а нема поим од работата што треба да ја врши. Браво, секоја чест! Ама – кога следниот пат ќе загубите цел ден, две третини од нервите, а и некоја пара на шалтерите и низ ходниците на државните служби, тоа е зашто зад вратите седат нејзините колеги, вработени на ист начин.
Имам една пријателка што постојано се вози со службеното возило, од работа си носи хартија за печатење и се што може да искористи. Браво, секоја чест! Ама – ако нема ќебе во болницата, парите отишле за бензинот и на пријателката.
Школскиот другар го исчистил целиот подрум. Но не ги чекал комуналните служби. Се снашол и најмил некој со камионче да му го исфрли ѓубрето во реката, за неколку стотки. Браво, секоја чест! Но следната есен, купи си вреќи со песок или кофи за црпење вода, ако затрупаната река се излее.
Ситната корупција не е проблем само поради директните штети што ги нанесува. Многу поголем проблем е што таа ја поттикнува културата на корупција. Поттикнува општество во кое не е важно дали се почитуваат правилата што се добри за сите, туку секој се обидува да искористи колку што може. Со таквата свест, борбата против крупната корупција е речиси невозможна, а државниот систем се повеќе ќе тоне.
Партијата не е верска заедница. Партијата не е агенција за вработување. Партијата не е државата. Поимот политичка партија во Македонија е синоним за многу нешта, но не и за демократија. Не смее лепењето партиски плакати да е единствениот критериум за добивање работно место и привилегии во државните институции. Не случајно, партиите во Македонија се организации во кои граѓаните имаат најмалку доверба. Еве накратко што значи Партијата за сите што заборавиле дека таа е доброволна организација, а контрапротести и водење списоци за учество на протести не е дозволиво.
Партијата треба да биде организација каде што се разменуваат и спротивставуваат идеи, со цел да се дојде до најдобрите политики за најголемиот дел од граѓаните.
Ова е верска заедница, ова е агенција за вработување, а ова е политичка партија. Тие не се исти. Во современото демократско општество секоја од нив си ја извршува својата улога. Но ниту една не може да се меша со другите.
По 26 години плурализам, поимот политичка партија во Македонија е синоним за многу нешта. Но не и за демократија. Партиите се организации во кои граѓаните имаат најмалку доверба*.
Каде грешиме со партиите? Постои Закон за политички партии, кој уште во членот 2 дава дефиниција што е тоа политичка партија. Тоа е доброволна организација на граѓани, формирана за остварување и заштита на политички, економски, социјални, културни и други права и уверувања и заради учество во процесот на донесување на политички одлуки при учество во власта.
Но да одиме по ред. Прво, тоа е доброволна организација. Ова значи дека се што еден член прави во партијата мора да биде доброволно. Чувањето членови на закачалка што можат во секој момент да бидат употребени за митинг или за контрапротест – не е дозволиво. Водењето списоци за присуство на спонтани настани – не е дозволиво. Чекањето упатство за да се напише „свое мислење“ на интернет – не е дозволиво. И не, не се важи ако некој рече дека исполнува наредби, ама доброволно.
Друга особина на партијата е дека таа служи за остварување економски и социјални права. Ова не треба да се сфати премногу лично. Добивањето работно место како „награда“ или „надомест“ за служењето во партијата не е остварување економско и социјално право. Тоа е стекнување нефер привилегија, или злоупотреба. Како што веќе заклучивме, лепењето плакати и веењето знамиња на митинзи е доброволно. Не следува ништо за возврат. Освен, можеби, економски и социјални права што партијата ги застапува, но кои би важеле еднакво за сите.
И најважно, партијата служи за донесување политички одлуки. Таа не си служи самата на себе, и не постои заради себе.Особено не служи за обожување. Ниту партијата е религија, ниту лидерот е светец, ниту партискиот амблем е икона или свето писмо. Затоа, нема потреба од нив да се прават олтари во домовите, да се носат на себе како накит, особено кога нема изборна кампања, или да се учат напамет светите партиски зборови.
Кога кон партијата ќе се развие култ, таа веќе не е политичка организација и повеќе личи на верска. Членот 19 од македонскиот Устав вели – за таквите нема место во политиката и во државните работи.
Политичките партии се непрофитни организации. Така вели членот 9 од Законот. Кога партијата служи за преку неа да се добие незаслужена корист од државните институции, таа се претвора од политичка во измамничка организација. На таквите им се посветени повеќе членови од Кривичниот законик, а не од Законот за политички партии.
А кога партиската припадност значи дека човекот и припаѓа на партијата, како нејзина приватна сопственост, и зависи од неа за да се прехрани себеси и семејството, тоа е сериозно прекршување на човековите права. Би можело да се толкува и каковоспоставување ропски однос. Што е кривично дело, за кое споредчленот 418 од Кривичниот законик се предвидува затвор до 10 години.
Партиите се многу важни организации во демократското општество. Затоа секогаш треба да останат тоа што се по дефиниција: групи на слободни граѓани со слични или со исти политички убедувања, што доброволно влегуваат во натпревар со други партии, во обид да добијат што поголема поддршка за остварување на своите идеи и планови за државата.
*анкета на МЦМС: Доверба во луѓето и институциите (2013)
Кога власта почнува да ја губи легитимноста? Тогаш кога самата веќе не игра според правилата на системот. Кога партијата на власт почнува да мами и да не води сметка за интересите на поголем број граѓани. Кога кон една група луѓе се однесува на еден начин, а кон друга на поинаков. Тоа однесување на крајот создава длабока криза во општеството предизвикана од разнишаните правни, економски и морални темели, а национализмот станува последното упориште на власта…
Додека ние главно работиме преку недела и чекаме малку слободно време за да излеземе во природа, некои биле доволно среќни токму природата да им биде работното место. Во својата „канцеларија“ од 1.917 хектари, позната како парк на природата Езерани, работат Борче Лазаровски и Тони Џеповски, двајца од вкупно тројцата ренџери (заедно со Горан Стојановски) што го чуваат и го заштитуваат. Ова е приказна за нив.
Паркот Езерани е едно од најзначајните места за птиците во Европа. На тоа мало парче земја може да се сретнат дури 42 отсто од европските видови птици. Како и секое водно живеалиште, тоа е портата меѓу копнениот и водениот свет, место каде што можат да се сретнат сите видови, и оние што пливаат, и тие што одат, а особено тие што летаат. Долги години Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП) заедно со Швајцарската агенција за развој и соработка, со државните органи и со локалната самоуправа вложуваат големи напори да го заштитат ова парче. Ренџерската служба функционира веќе три години. Ренџерите се тие што ќе го застанат секој случаен минувач, не за да го избркаат, туку за да му помогнат. Ќе му укажат каде смее, а каде не смее да се движи заради заштитата на кревките екосистеми и ќе му помогнат да се снајде…
Пешачење низ остатоци од зимски снег додека ја чувствувате врелината на летното сонце. Измешани звуци од музиката на кавалот и плисокот на планинскиот водопад. И сето тоа зачинето со вкусот на киселото млеко подготвено во шарпланинските бачила. Балкон 3 ве води на планинарскиот поход кон месноста Лешница на Шар Планина, на кој годинава учествуваа околу 400 планинари од Македонија и од странство.
Мусаката е омилен специјалитет и во Македонија, и во Грција и во Турција. Во сите три земји го носи истото име, но се подготвува на различен начин и со различни состојки. Мусаката исто така е едно од најпопуларните јадења и во земјите на Блискиот и Средниот Исток.
Во продолжение погледнете како да го подготвите овој специјалитет. Добар апетит!
Кога ќе видите група од педесетина луѓе, кои заинтересирано слушаат туристички водич и ревносно фотографираат се наоколу, сигурно ќе си помислите: „еј, некои странски туристи одлучиле да го посетат Скопје“. Сепак во нашиот случај не беше така. Ние бевме странци во сопствениот град.
Екипата на Балкон 3 едно неделно мајско претпладне беше дел од тричасовната прошетка низ Отоманското наследство на Скопје, која за сите заинтересирани бесплатно ја организира археологот и туристички водич, Василка Димитровска. Посетивме четири џамии, изградени во 15-от век (Султан-муратовата џамија, Гази Иса Беговата џамија, Исхак Бег (Алаџа) џамијата и Мустафа-пашината џамија), а имавме можност да се запознаеме и со историјата на Скопското Кале, Куршумли ан, Даут-пашиниот амам, Капан ан, Сули ан и Безистенот во Старата скопска чаршија. Оние кои го пропуштија овој занимлив и корисен „час по историја“, се надеваме дека ќе почувствуваат барем дел од атмосферата, преку видеото кое го подготвивме. Со Димитровска разговаравме за бесплатните тури низ Скопје и за нејзините искуства со странските и домашните туристи.
Екипата на Балкон 3 викендов одлучи да ви подготви специјалитет, кој особено ќе им се допадне на оние гурмани за кои „јадење без месо, не е јадење“. За таа цел го посетивме ресторанот „Мечкуевска куќа – Пуже“ во Свети Николе, каде ни го подготвија специјалитетот на куќата. Се надеваме дека ќе уживате во подготвувањето и во конзумирањето на Мечкуевска тава. Добар апетит!
Потребни состојки за шест порции:
– ½ килограм свинско месо
– ½ килограм телешко месо
– ½ килограм пилешко месо
(по желба може да се користат само два или еден вид месо)
Започнуваме со подготовка на месото, кое го сецкаме на покрупни парчиња. Во загреано масло за готвење го ставаме месото да се пржи и го посолуваме по желба со сол, црн бибер и вегета. Пржењето е на стандарден начин со повремено мешање. Земаме две главици кромид и ги сецкаме на ситни парчиња. Истото го правиме и со пиперките, морковите, тиквичките, печурките и лукот. Откако завршивме со сецкањето, исецканиот зеленчук го ставаме да се пржи во длабок сад, додаваме сол по вкус и повремено промешуваме. Ја оставаме смесата да се пржи.
Кон веќе испржената смеса од морков, кромид и пиперки ги додаваме ситно сецканите домати и доматното пире и го оставаме да се пржи околу 30 минути.
Месото го ставаме во земјена тава и му додаваме сенф, ловоров лист, магдонос и испржената смеса. Ги промешуваме. Ја додаваме павлаката и димената сланина и налеваме со црвено вино и вода и ги оставаме да се динстаат. Вака приготвената тава ја ставаме во рерна да се потпече на температура од 250 степени целзиусови. Се остава да се пече околу два часа. Кога тавата е готова се ренда кашкавалот и се остава да се растопи. Завршуваме со декорација на тавата по желба.
Среде оваа пустелија во светиниколско која повеќе наликува на некоја далечна долина во Авганистан отколку на Македонија, се крие прекрасна легенда. Досега ја немало во јавноста, но затоа тука сме ние, за да ви ја откриеме! Да ви ја зголемиме лубопитноста, и некогаш и вие да го постетите оваа неверојатно место.
Погледнете ги првин убаво овие овие ѕидови, а сега слушнете ја и приказната:
Еден ден Ѓаволот се намерачил да ја прегради реката Брегалница за да до пoтопи Овчеполе. Mу рекол на Господ дека тоа ке го стори за една ноќ, но за среќа не успеал да го заврши!
Господ го надитрил, откако среде ноќ пронашол еден петел, го удрил и до разбудил. Петелот почнал да кукурика и со тоа предвреме означил дека почнува зората, така ѓаволот само до половина успеал во својата намера, па умрел од мака…
Овче Поле куртулило од поплавување, а Брегалница и ден денес тече, само овој ѕид останал да сведочи за борбата меѓу доброто и злото.
За да се стигне до него треба добро да си ги врзете чевлите. Ѕидот се наоѓа на 2 часа планинарење од селото Богословец. Кога ке стигнете до него, верувајте, напорот се исплатува…
Ѓаволскиот Ѕид се протега неколку километри, имаа остатоци од него, може да видите интересни моменти и детали. Овој ѕид се уште е мистичен, бидејќи на оваа локација доаѓат луѓе, прво заинтересирани да го видат како дел од природата, но доааѓат и луѓе кои што барат злато, зошто постојат легенди дека има закопано злато и има тунели под ридот во близина на Ѕидот. Често пати повеке се прават штети отколку што вистина се наоѓа злато!
Поради сето оваа едно вакво место не може, а да не крие силна инспирација за уметниците, меѓу нив се и сликарите.
Кога ке застане човек пред Ѓаволскиот Ѕид, наеднаш се чуствува мал во однос на него, потоа се чуствува дека постои некоја голема сила, иако тоа можеби е тектонското пореметување на земјиштето, меѓутоа се чуствува некоја интересна сила! Ѓаволскиот Ѕид се протега од Исток према Запад и сигурно оваа не е случајно!
Навистина човек се чуствува мал покрај оваа камено здание, зад која се кријат многу легенди, освен онаа познатата како Господ го победил ѓаволот, често може да се слушнат и сведоштва на рибари за тоа дека оваа место го надлетуваат НЛО летала!
За настанокот на оваа прекрасно место своја верзија секако освен легендите си имаат и научниците, имено голем дел од територијата на Македонија пред 40-тина милиони години била под море, водата почнала да се повлекува пред 25 милиони години!
Засега Ѓаволскиот Ѕид го посетуваат само неорганизирани групи, домашни и странски авантуристи. Со добра промоција и национална стратегија Богословец и Ѓаволскиот Ѕид може да станат една од најинтересните туристички дестинации во земјава…
Боулдерингот е спорт кој е речиси непознат во овој дел на светот. Станува збор за качување на карпи без употреба на јажиња и слична опрема која се користи при алпинизам. Боулдерингот обично се изведува на карпи високи до 6-7 метри, а за заштита од повреди се користат единствено душеци, кои се поставуваат под карпата на која се качува боулдерот.
Група авантуристи од Германија го избраа македонскиот град Прилеп како совршена локација за да ја изведат својата уметност на качување по карпи.
