Balkon3

Tag: Атина

  • Во потрага по грчко-еврејски обележја во Атина

    Со цел да ви ги претставиме еврејските обележја на Атина на Балкон3, ги побаравме архивите на Музејот на Евреите во центарот на Атина. Таму нè дочекаа со одлична вест: група од околу 600 луѓе од нееврејско потекло наскоро требаше да тргнат во иста потрага, па се приклучивме на турата со водич, организирана од Полис/Атенистас – група која активно работи на подобрување на сите аспекти на урбаното живеење. Тие ја организирале оваа турa инспирирани од успехот на претходната во која ги пронаоѓале остатоците од отоманска Атина.

    Краток вовед

    Евреите во Грција се најстарата еврејска заедница во Европа која датира од пред 2300 години. За себе велат дека се “грчки Евреи” и нивната приказна е цврсто вткаена во историјата на Грција. Во Атина живее мнозинството од заедницата (2500 од вкупно 5500) и атинската заедница е официјално признаена од страна на современата грчка држава во 1889 година. Следејќи го трендот на иселување од центарот на Атина кој започна во 1970тите тие, како и повеќето Атињани, сега живеат во бетонските блокови на предградијата.

    Музејот на Евреите во Грција

    Основан е во 1977 година и претставува место кое не смеете да го пропуштите ако сакате да се запознаете со историјата, наследството и секојдневниот живот на еврејската заедница во Грција. Музејот е награден за својот придонес кон интеркултурно разбирање и е сместен е во зграда со неокласицистички стил, која во 1997 беше реновирана за да ги задоволи потребите на постојаната изложба и редовните образовни активности.Г-ѓа Ориета Тревеза-Сусиис е одговорна за образовната програма која се одвива повеќе од деценија. Таа истакна дека има сè поголем број на училишта од цела Грција кои организираат посети на музејот кои се планирани во 3-4 дена во неделата. Исто така музејот организира семинари за наставници (во редовната образовна програма децата учат за Холокаустот), а има и образовни пакети наменети за деца од 10 до 15-годишна возраст и посети на училишта ширум земјата.

    Г-ца Тревела нè пречека и понуди да нè поведе во специјална обиколка на извонредната музејска колекција. Толпата луѓе го исполни подземниот дел каде се наоѓа старата синагога која била отстранета од своето првобитно седиште во една зграда во Патрас, југозападна Грција. Двата вида на традиционална облека ги претставуваат двете главни потекла на грчко-еврејското наследство: Романиоти (“Rom-” е генеричко име за сите грци кои биле под Римската Империја) и Сефарди (од “Sefarad” – од Шпанија) прогонети од шпанските монарси откако целата земја била освоена од Кралот Фердинанд (1492). Романиотите се уникатен грчко-еврејски амалгам. Тие биле длабоко интегрирани во грчката заедница во сите фундаментални аспекти на секојдневниот живот но сепак ја зачувале својата вероисповед. Карактеристично е што тие зборувале грчки но користеле еврејско писмо. Во период од 1800 години тие биле доминантни претставници на еврејскиот народ сè до XV век кога 20 000 Сефарди се доселиле како бегалци од Шпанија, јужна Италија и Португалија. Сефардите имале еднакви права како и сите други немуслимани во Отоманската Империја, што значело признавање на вероисповед и други права, според политиката на Султанот Бајазит II. Тие зборувале јудео-шпански или Ладино (дијалект на јазикот зборуван во Кастиља), имале развиена градска култура и со себе донеле еден нов космополитски изглед на местата во кои се населиле. Повеќето се населиле во Солун (наречен “Мајка на Израел”) кој оттогаш е значајна колепка на наследството на еврејската дијаспора во Грција, Балканот и Медитеранот.

    Вино и потребните работи за молитвата на Сабат од неколку синагоги во Грција. Исклучок е долната извезена покривка за леб која доаѓа од Битола, Република Македонија. Денес централна синагога во Солун е синагогата Монастириотес (1925) која била изградена со донации од евреите од Битола (Манастир).

    Опремата за церемонијалното невестинско капење од отоманските денови (сад за вода и дрвени кломпи) многу личи на онаа пронајдена во историските амами во Истанбул, Турција. Предметите потекнуваат од Истанбул, но и од Египет и Грција.Судбината на евреите во Грција е поврзана со судбината на земјата и турбулентните настани во првата половина на XX век во долгиот список на војници и офицери кои биле жртва на Балканските војни, Првата светска војна, Војната во Мала Азија, Втората светска војна и Антифашистичкиот отпор. Музејот одвојува посебно место за Мордехај Фрицис – еден од првите грчки офицери кој го загубил животот на фронтот бранејќи ја земјата од трупите на Мусолини во 1940 година.

    Во цела Европа е познат фактот на спасувањето на илјадници Евреи со отворена и координирана акција на грчките нееврејски институции, имено, грчката црква, полицијата, академијата, институтите за терцијално образование, техничките и професионални комори и разни локални институции, факт којшто разбирливо е посебно истакнат во музејот. Евреите биле криени од своите сограѓани, им биле издавани нови лични карти со грчко-христијански имиња и на тој начин избегнале прогон и смрт во некој од концентрационите логори.Ова бил случај со мнозинството евреи кои живееле во 1940-тите во Атина која била окупирана од страна на италијаните (околу 4000 староседелци и 3000 бегалци од Солун окупиран од германците). Тие биле “сметани за сограѓани и луѓето имале доверба во нив” (Хроника на Централниот Еврејски Совет на Грција). Тие живееле и работеле во културно мешана средина во областите на стара Атина – Плака, Монастираки, Петралона и Тисиан. Хрониката и Еврејската Енциклопедија го бележат заговорот за “киднапирање” (и чување на безбедно место) на рабинот Барзилаи со помош на локалните власти и членови на антифашистичкото движење. Сепак, и покрај огромната помош која рабинот ја пружал на локалнотот население, околу 1500 евреи не успеале да избегнат апсење и прогон во Аушвиц- Биркенау, а 800 од нив биле заробени токму овде пред синагогата.Првите Eвреи во Атина

    Нашата група застана да го слушне краткото предавање по историја на нашиот водич/истражувач пред античката Агора (археолошко наоѓалиште) каде се пронајдени остатоци од стара синагога кои датираат од III век н.е.Според историчарот М.Молко забележан е контакт помеѓу атињаните и јудејците во VI век п.н.е. иако населувањето ви Грција започнало во хеленистичко време по освојувањата на Александар на Блискиот Исток. Во римско и византиско време грците и јудејците живееле во заедничка империја и користеле заеднички јазик – грчки. Водичот на групата ни посочи дека лесно можеме да пронајдеме еврејски населби од доцната антика низ цела Грција ако ги побараме во Библијата (Делата на Апостолите), особено во Посланијата на Апостол Павле (и неговите посети) до еврејските заедници во I век н.е.

    III век н.е. Фрагмент од плиток релјеф (бас релјеф) пронајден во атинската Агора на кој е прикажана Менора и палмин лист (lulav). Евреите продолжиле да пристигаат и да се населуваат во Грција по бунтовите во Јудеа и уништувањето на храмот на Соломон од Римјаните.

    Нов споменик на Холокаустот

    Групата продолжи кон најзначајниот споменик на Холокаустот во Атина кој се наоѓа веднаш до Агората на крајот на ул. Ерму во населбата Тисио. Споменикот е поставен во 2010 год. после петгодишна работа и е мермерна скулптура на скулпторот Диана Маганиа. Загубата на животи на еврејската заедница во Грција изнесува 87% од вкупното население и е една од највисоките стапки во Европа, оттаму зраците на Давидовата ѕвезда се скршени и одвоени од јадрото кое сепак опстојува.Имињата на грчките градови изгравирани на зраците се потсетник на некогашните истакнати заедници. Споменати се Солун, Кавала, Драма, Серес, Ксанти, Лариса, Вериа, Волос, Халкида.Градови кои никогаш не ги залечиле раните од загубата на еврејското наследство се Јанина во северозападна Грција (централно место на Романиотите) и Ханиа на островот Крит. Во 2004 година грчкиот Парламент го прогласи 27ми јануари за Ден на сеќавање на грчките евреи, жртви и херои на Холокаустот.

    Мелидони, улицата на синагогите

    Близу споменикот се протега малата, елегантна улица Мелидони каде се наоѓаат двете активни синагоги во Атина. Нашата група трагачи беше пречекана од Рабинот Мизан и членовите на Атинската Еврејска Заедница во сефардската синагога Бет Шалом (изградена 1935), единствената која редовно функционира. Нејзините архитектонски карактеристики се уникатни, поинакви од она што вообичаено се наоѓа во синагогите во Грција, и вклучува два витражи кои прикажуваат гледишта на верата насликани од уметници кои не се Евреи.Кога влеговме во синагогата забележав ненадејна промена кај моите сограѓани кои престанаа да зборуваат и мирно седнаа, такашто рабинот почувствува потреба да ни објасни дека синагогата не е црква, односно не се смета за пребивалиште на Бог, па затоа не мора сите да молчат. Во опуштената атмосфера посетителите беа информирани дека ова е мултифункционално место за социјална интеракција вклучувајќи и неформални средби со пријателите. Јазикот кој е сочуван со зачувувањето на религијата е од најголема важност за одржување цврсти врски помеѓу различните групи евреи кои живееле и живеат на територијата на Грција. Рабинот Мизан, роден во Лариса, одговори на желбата на посетителите да го видат најстариот свиток од Тората што го поседува оваа синагога, којшто тој лично го купил и реставрирал според одредбите на верата.Ец Хаим романиотската синагога (изградена 1904, позната и како Јанотики “од Јанина”) се наоѓа од спротивната страна на Бет Шалом на улицата Мелидони. Единствената романиотска синагога која служи на заедница на грчки романиоти се наоѓа на Менхетен, Њујорк. Кехила Кедоша Јанина била изградена во 1927 од романиотите од Јанина кои се приклучиле на големиот бран доселеници во САД на почетокот на XX век. По Холокаустот во Грција такви поделби според потеклото речиси и да не постојат и заедницата е заинтересирана единствено да го зачува идентитетот кој кореспондира со нивните современи потреби.

    Храна за размислување

    На крајот на нашата потрага ја запознавме Нехама Хендел од Франција која, заедно со сопругот рабин, е сопственик на нов кошер ресторан (служи храна која е во согласност со правилата за исхрана на Јудаизмот). Таа шармантно се извини за нејзиниот француски акцент и нè покани во “Гостијо” на специјален оброк за нашата група. Сефардскиот ресторан ги таргетира локалните жители и туристи кои ги следат строгите одредби на еврејската исхрана или пак имаат желба да ја запознаат кујната инспирирана од грчката и медитеранската еврејска традиција.Кошер храната е во голем дел компатибилна со традиционалните грчки јадења од зеленчук, љубовта кон виното и морска риба. За жал, тешко се наоѓаат состојки со соодветен сертификат на грчките пазари и најмногу зависат од увоз. Еврејската заедница е премногу мала за да ја зголеми побарувачката, иако има зголемен тренд на сертифицирање на кошер храна која доаѓа од странство, но има за цел локалната грчка храна да добие кошер сертификат.

    Постои еден непобитен факт: бројот на грчките евреи се намалува не само поради мешаните бракови туку и поради општиот тренд на стареење на нацијата (појава распространета во сите јужноевропски држави) и отселувањето на младите погодени од финансиската криза.

    Музиката е нераздвоен дел од секое дружење во Грција па затоа за крај на денот група музичари изведоа песни од традицијата на сефардите. Голем број членови на заедницата ни се придружија на вкусниот ручек.


    Ако сакате самите да одите во потрага еве неколку корисни информации:

    • Jewish Museum of Greece,29 Nikis street (Syntagma)

    www.jewishmuseum.gr

    • The Athens Agora

    http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2485

    • Beth Shalom Synagogue

    http://www.chabad.gr/templates/articlecco_cdo/aid/66375/jewish/Synagogues.htm

    • Gostijo Sephardic restaurant

    https://www.facebook.com/Gostijo?sk=photos#!/Gostijo

    • Kosher food in Athens

    http://www.jewishmuseum.gr/en/information/restaurants.html

    • Kosher consultants in Greece (technical info)

    www.koshertechnicalkonsultants.org

    Софија Николау

  • „Кино Тисион“ – отвореното кино и неговата успешна приказна

    „Кино Тисион“ – отвореното кино и неговата успешна приказна

    „Приходот ни се дуплираше оваа година“ е фраза која ретко може да се слушне во Грција овие денови. Сепак тоа може да го каже Томас Маниакис кој во последните 30 години заедно со своето семејство го води отвореното кино „Сине Тисион“. Бројна интернационална публика се заинтереса за ова кино, кое важи за едно од најстарите кина на отворено во Атина (датира од 1935), откако минатото лето истото беше прогласено за најдобро, според сајтот за патувања Си-Ен-Ен Го.

    http://www.cnngo.com/explorations/escape/worlds-10-coolest-movie-theaters-355218

    Ваквата позиција пред се се должи на погледот на Акропол, но сепак верните фанови знаат дека се работи за многу повеќе од тоа.

    Исечоци од весници за неговата интернационална популарност се изложени на самиот влез, додека Хера, најпознатото куче-синефил во Атина се одмора покрај билетарницата.

    Сине Тисион е лоцирано на променадата која се наоѓа околу археолошките знаменитости во Атина, во непосредна близина на Акропол и метро станицата Тисион. Неговите простории се заштитни со законот за културни споменици.

    Природното ладење на  воздухот, дополнето со подземните потоци и густите лозници што ги опкружуваат неговите ѕидини се одамна познати на Атинската публика. Цената на билетите (регуларна 8 евра, за студенти 6 евра) останува ниска и прфатлива – политика на работење што оваа година ја прифатија повеќето историски кина во Атина.

    Прокециите се специјализирани за класични и современи филмови кои се наградувани ширум Европа и САД. „Прожектираме барем по еден филм од Алфред Хичкок за време на 6-месечната сезона“, вели Маниакис, а неговата изјава може да се докаже со постерот од „Човекот кој знаеше премногу“ ( „The Man Who Knew Too Much“), кој е поставен на влезот на таблата што ги најавува насловите што ќе бидат прикажани наскоро.

    „Север- Североисток“ на Хичкок се памети како топ хит филм на Сине-Тисион за изминатата декада, со рекорден број на недели на програмата и најширок возрасен ранг на гледачи. Уште еднаш, агонијата на Кери Грант се покажува како исплатилива.

    http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=g458w2X9uHc

    Случајните минувачи исто така му честитаа на г. Маниакис додека го правевме интервјуто за Балкон3. Неговиот внук не нуди со популарната домашна лимонада од вишни, семеен специјалитет кој гостите може да го добијат во барот. Исто така може да се добијат вишни послужени како традиционално слатко (вриено во шербет) или пак домашен ликер (потопени во Метакса 5-стар бренди и кафеав шеќер). На крајот, Сине-Тисион оригинално го нуди најдоброто грчко мезе или таканаречената димена икра („авготарахо“) во прилог со екстра дестрилираниот грчки алкохолен пијалок наречен Ципура.

    Ако се случи ненадејно да истури силен дожд додека гледате филм, може да се сметате себеси за среќајлии: има специјално покриен простор резервиран за гледачите (ако е ладно ќе ви понудат марами и ќебиња). Но, нема ништо подобро од гледање на добар филм додека во позадина се слуша звукот на дождот што паѓа.

    Единствената целосна глетка на осветлениот Акропол навчер исто така е уникатна во споредба со сите останати кина на отворено во Атина. Шоуто со звуци и бои кои прави Партенон да ги менува боите како настан што секогаш се поклопува со проекциите на филмовите на платното во Сине Тисион и нам ни го одвлече вниманието.

    Примарна грижа на семејството Маниакис е да ја запознае младата публика со класичните филмски ремек-дела, со режисерите и актерите кои имаат важно место во кинематографската историја. Ова продолжува да биде важен елемент кој е во контраст со мејнстрим репертоарот на Мултиплекс кината.

    Конкуренцијата од Мултиплекс кината е силна и се очекува да стане посилна ако се  усвојата предложените регулативи за надградување на системите за прожектирање (со цени кои достигнуваат 80 илјади евра). Во овој момент, семејната компанија употребува најнова технологија за да го промовира Сине-Тисион на пошироката публика, со постојано апдејтирање на вебсајтот и фејсбук страницата.

    http://www.cine-thisio.gr/

    https://www.facebook.com/cinethision

    На многу генерации Атињани, слаткиот мирис на лозниците на Сине Тисион им ги враќа спомените за романтичните средби. Атинскиот поет Лукианос Килаидонис  го искористил тој призвук на носталгија што го буди ова место, во поемата во која зборува за својата младост:

    „Она што на крајот останува

    се овие ноќи огреани од Месечина,

    во кината на отворено

    ноќи што минуваат и никогаш нема да се вратат

    со мирис на орлови нокти и јасмин.“

    Брзата поствоена урбанизација на Атина, развојот на телевизијата и промените во начинот на живеење придонела за уништување и затворање не некогаш многубројните отворени кина кои наликувале на градини. Движењето за јавна свет и заштита, почнувајќи од 1980-тите помогна да се регенерира желбатаза поддршка ( преку јавен менаџмент и заштита на културното богатство) Подоцна тоа беше збогатено и со оригинални приватни инцијативи на малите компании. Денес се надеваме и веруваме дека Сине -Тисио како и  повеќето други кина на отворено кои до сега ги издржале сите притисоци , ќе постојат и во иднина за генерациите што допрва доаѓаат.

    Софија Николау

  • Фестивал на италијански филм во Атина

    „La Festadel Cinema Italiano“ на публиката ќе и прикаже вкупно 26 филмови од современата италијанска кинематографија, кои претходно не биле прикажувани во Грција, но сепак популарни и наградувани во Италија. Исто така ќе биде презентирана и италијанската гастрономија, од страна на најдобрите италијански ресторани во Атина, кои после секоја претстава за публиката ќе обезбедат храна и пијалоци по специјални цени.

    Kако што вели познатиот филмски критичар и уметнички директор на фестивалот, Panayiotis Timoyiannakis, влијанието на соседот Италија врз модерната грчка култура и начин на живеење е навистина значаен за многу генерации досега. Воодушевувањето, следењето и соработката со италијанските филмови и музика во минатото е познат факт, а секако сега има потреба од запознавање со современите италијански ремек дела, кои за жал не беа присутни во грчките кина во изминатите неколку години.
    Настанот кој ќе трае една недела почнува со новиот филм „Appartamento ad Atene“ (Апартман во Атина), кој ја поврзува италијанската кинематографија со градот домаќин. Тоа е прв филм на режисерот Ruggero di Paola, кој ќе присуствува на отварањето (19/4, 20:30ч. во киното „ Ideal“). Дејствието се одвива во 1942 година, Атина окупирана од нацистите. На одличната италијанска актерка Laura Morante во филмот и се придружува грчкиот актер Gerasimos Skiadaresis.

    Секоја година се планира на овој настан на публиката да и се претстави личност со специјален придонес за кинематографијата, а оваа година ќе се почне со грчкиот актер Nicolas Vaporidis, кој е голема ѕвезда во Италија. Филмовите ќе се прикажуваат во двете најголеми кино сали во Грција „ Ideal“ (46, Panepistimioust. Tel: 2103826720) и „Elli“ (64, Akadimiasst. Tel: 2103632789) – Метро станица: Panepistimio. Програмата на грчки и англиски јазик можете да ја најдете на: www.tuttoitalia.gr.
    Настанот се одвива под покровителство на Италијанската амбасада, Италијанскиот Институт за култура во Атина и грчко италијанската стопанска комора. (С.Н)

  • Солун и Атина го слават јубилејот 200 години Дикенс

    Ако патувате во Солун или Атина ви препорачуваме неколку интересни настани кои се организираат како дел од глобалната Дикенс 2012 програма за одблежување на големиот јубилеј, 200 години од раѓањето на писателот Чарлс Дикенс. Во овие два града од 29 март до 7 април ќе се одржат повеќе работилници, дискусии и филмски проекции посветени на овој автор. Одлична прилика за книжевниците, но и за сите останати љубители на пишаниот збор да поминат неколку возбудливи денови. Настанот е во организација на Британскиот совет во Грција, на чија официјална страница можете да најдете повеќе информации околу пријавувањето и самата програма

  • Монастираки – историјата на Атина на дланка

    Монастираки – историјата на Атина на дланка

    „Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри.“

    Сместен во срцето на градот Монастираки е уникатен спој на стилови, ери и култури, динамичен и постојано променлив, а сепак најмногу посветен на трговијата и дружењето. Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри. Неодамна реставрираниот плоштад е поплочен со мозаик од мермер, камен и ковано железо кои ја симболизираат разновидноста на Медитеранот.

    Метро станицата (1895) била изградена за првата надземна линија која ги поврзувала градот и пристаништето Пиреа. Денес има новоизградена подземна линија која директно го поврзува Монастираки со аеродромот.

    „Првата метро станица во Атина била изградена во 1895 година.“

    Градежните работи на новата Метро станица (2004) беа особено комплицирани во овој дел од градот, поради тоа што линијата се вкрстува со реката Херидан, светата река на древните атињани. Во современа Атина Херидан е отворена само во внатрешноста на Керамикос, археолошкото наоѓалиште на антички гробишта. Течението низ внатрешноста на градот било изгубено, но сега повторно е пронајдено и мали делови се оставени отворени во новата станица и на самиот плоштад.

    Џамијата Цистараки (1759) е именувана по отоманскиот управител (војвода) со градот, но во минатото ја нарекувале Џами Като Синтриваниу (џамијата на долната фонтана) низ која течела реката Херидан. После реставрацијата во 1915 се користи како музеј за предмети од рачна изработка, а од 1975 е дом на една колоритна колекција на предмети од теракота од  Грција, Кипар, отоманската и современа Турција. Во внатрешноста се чуваат фотографии и податоци за уметниците и за историското значење на џамијата. Место кое навистина вреди да се посети. Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири. Мал совет за посетителите: ценкањето околу цените овде е стандардна процедура па затоа обидете се да бидете што пољубезни…

    „Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири.“

    Веднаш до џамијата се наоѓа страничниот ѕид од библиотеката изградена од Адријан во 132 г.н.е. Римскиот Император необично го привлекувала Атина. За време на неговото владеење древниот град бил збогатен со значајна инфраструктура, дел од која сè уште импозантно се издигнува во центарот на Атина. Библиотеката на Адријан била поврзана со римската Агора изградена од Јулиј Цезар во 10 г.н.е. која денес претставува археолошко наоѓалиште. Денес ги имаме остатоците од само еден ѕид и не е лесно да се замисли како изгледала во периодот на доцната отоманска империја. Прометен, полузатворен пазар за животни намирници, житарици, месо и риба, поставен на остатоците на некогашната библиотека заедно со византиска црква изградена среде нив. Старото име на ова место било Като Пазариа (долниот пазар). Но, откако Атина стана главен град на современа Грција (1835) пазарот бил затворен со цел ова историско место да им биде на располагање само на трговците со занаетчиски производи.

    „Дел од градбите кои ги издигнал римскиот император Адријан во ΙΙ век сеуште импозантно се издигнуваат во центарот на Атина.“

    Старите навики тешко умираат … можеби старата продавница за намирници која со години веќе стои на плоштадот воопшто не е случајност!

    Малата византиска капела од 10-от век посветена на Богородица Панатинаиса (Царица на Вселената) е единственото нешто останато од женскиот манастир кој егзистирал сè до добивањето на грчката независност. На негово место е денешниот отворен плоштад кој така го добил и своето име Монастираки (мал манастир). За време на француското владеење во XIII-от и XIV-от век, таа функционирала како римокатоличка капела во приватна сопственост на еден венецијански благородник.

    Салеп е омилениот топол пијалок на атињаните во текот на ладните зимски денови (и раните утрински часови кога гласот на продавачот гарантирано ќе ве разбуди), и така гласно се нуди што едноставно не можете да не го забележите. Овој продавач го истакнува своето потекло од Истанбул што го прави неговиот производ уште попривлечен, но всушност, тој е Сириец.

    Влезот од плоштадот кон улицата Митролеос води кон најпознатите ќебапчилници во Атина. Првата ќебапчилница ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925, чие семејство и денес раководи со ресторанот. Всушност, атињаните се привикнале на вкусот на ќебапите по приливот на бегалци од Анадолија во 20-тите години од минатиот век. Ерменците во Атина се познати како најдобри готвачи на лахмачун (мелено месо, домати, магдонос и зачини испечени на арапски леб) и сите јадења од пастрма (зачинето, сушено говедско) како што е вкусната пита Кесарија (името го добила по турскиот град). Питата се прави со тенки кори во кои се ставаат тенки парчиња говедско, свежи домати и кашкавал. Савас сè уште ги нуди овие деликатесни јадења на своето мени.

    „Првата ќебапчилница во Атина  ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925 година.“

    Грчката верзија на ќебапот е наречена суфлаки и претставува најпопуларна и најевтина брза храна. Едноставно мора да пробате ќебапи како што се овие. Најчесто се служат завиткани, но на Монастираки може да побарате отворени – ќебапи на грчка пита со домати, магдонос и кромид. Ако планирате состанок после оброкот, избегнете го кромидот и додатокот цацики (сос од лук и кисело млеко). Барем така сите велат, да не се разбереме погрешно. Совет: шиш-ќебап (каламаки) и донер-ќебап (гиро) вообичаено се прават со свинско или пилешко месо со истиот избор на додатоци. Уште еден совет: оваа терминологија и состојки важат само во Атина… Не нарачувајте суфлаки на ваков начин во Солун (ќе ги збуните).

    На најтивкото место се наоѓаат бетонски згради во стилот кој преовладува во Атина под влијание на градежната легислатива од 60-те. Денес, деловните канцеларии, продавници и банки се затворени и единствено опстојува еден ланец продавници.

    Оваа модерна зграда од 30-те години од минатиот век неодамна беше реставрирана (за волја на вистината не баш успешно) и претворена во хотел со тераса која се промовира како место кое го има “најубавиот поглед во Атина”. Можеби изјавата е малку претерана со оглед на тоа што постојат места со подобар поглед кон Акропол, но сепак е убав (погледнете ја насловната фотографија).

    Оваа куќа во Атина, која во моментов се реставрира, е типичен примерок од неокласичниот стил. Неокласичните градби може да се забележат во многу населби низ Атина, особено во центарот на градот, и претставувале статусен симбол на буржоазијата која го акумулирала својот капитал по независноста на Грција во 1830.

    Последно, но не и најмалку важно: пазарот за стари работи. Влезот од улицата Ифесту го обележува постојаното присуство на оваа старица која продава печени костени или блага пченка во летните месеци. Атињаните го нарекуваат овој пазар Јусурум според добро познатиот сопственик на еврејската антикварница. Овој назив е толку длабоко вкоренет во секојдневниот урбан говор што го инспирираше Николас Асимос, култна фигура од атинската андерграунд сцена од 80-те, да создаде цинична песна за тоа како човечките вредности се продаваат за профит.

     

    Улицата Ифесту е популарно место за купување облека на старо,  вклучувајќи ги секогаш модерните војнички униформи и американскиот пазар каде се продаваат стара но вредна облека и модни додатоци. Патики и фармерки, знамиња на држави и спортски клубови, грчка традиционална уметност и накит, индиска облека и артефакти, монистра и материјал за изработка на накит, опрема за велосипедисти и кампување, секаков вид на маици (почнувајќи од Че Гевара па сè до Ајрон Меиден и многу други) се изложени пред малите продавници кои се појавиле во средината на XIX-от век. Цените се ниски па затоа местово никогаш не изгубило популарност, особено кај помладата популација.

    Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи. Колекционерите можат да пронајдат стари плочи со добар квалитет и ретки изданија кои се нудат по многу прифатлива цена. Сопствениците се вистински познавачи на џез, соул, рок и поп музиката, особено се услужливи и може да им верувате на изборот. Захариј е најуспешниот од нив кој со текот на времето ја проширил својата продавница низ еден цел пасаж.

    „Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи.“

    D.J. V и Јусурум Бенд – име на локална продавница за грамофонски плочи кое кажува сè…

    Малку подолу улицата излегува на плоштадот Ависиниас каде било предвидено да се изгради простор за јавно наддавање. Но, денес ќе најдете антикварници и занаетчиски продавници каде се поправа стар мебел и се произведуваат копии на мебел од старите атински домови. Главно обележје на ова место се таканаречените узо и мезе барови каде за време на викендите во попладневните часови традиционалната храна ја придружува веселата музика на еден исклучителен ромски бенд. Во текот на летните ноќи луѓето претпочитаат да се собираат во инди-поп барот од спротивната страна, да седат надвор  помеѓу затворените продавници за мебел, а одвреме навреме и помеѓу парчиња стар мебел, дабови плакари цврсто врзани со ланец.

    „Плоштадот Ависиниас е познат по антикварниците за мебел, но и по узо и мезе баровите.“

    На крајот на улицата Ифесту имате избор да свртите десно кон просторот за продавање стари книги, или лево кон црквата изградена во IX-от век и посветена на свети Филип, каде камбаните бијат за попладневниот домашен сладолед кој лично го прави еден доселеник Италијанец.

    Можете да се вратите до плоштадот Монастираки по улицата која се движи паралелно со старата метро линија, да се одморите во некое од многубројните кафулиња и да уживате во погледот на античката Агора, значајно обележје од класичното атинско демократско уредување. Помеѓу дрвјата се забележува Тисио, храм кој бил изграден во времето на Перикле во 416 г.п.н.е. во чест на богот Хефест, заштитник на занаетчиите.

    И покрај тоа што Монастираки е под влијание на тешката економска ситуација која го осиромашува главниот град, сепак останува мала оаза на трговијата во градот. Ова обележје на обичните луѓе и работничката класа цврсто се одржува на плоштадот и во пасажите, успевајќи и понатаму да опстои.

    Софија Николау

  • Билетот на солидарноста буди надеж во Атина

    Солидарноста во грчката метропола Атина денес во време кога светската економска криза се усидри во оваа земја доби своја цена. Зрното надаж за будење на културата на солидарност чини само 1.40 евра. Случајно или не толку чини и билетот за метрото во главниот град на Грција. Сигурно се прашувате каква врска имаат билетот од метрото со солидарноста во една земја. За да го добиете одговорот на ова прашање треба да отидете во Атина.

    Токму тоа го сторив и јас. Во возот од Солун за Атина се запознав со студентот Танас кој на излегување ми рече дека ќе ми ја покаже метро станицата каде треба да слезам бидејќи и неговата дестинација е во близина. За возврат му купив билет за метрото, а тој не ја криеше насмевката поради гестот, но и пради фактот што како студент сега , во време на кризата, има далеку помалку пари.

    ОД РАКА НА РАКА

    Цената за билетот со кој може да се возите околу 90 минути можеби не е превисока за некој што престојува во градот на ден или два, но сумата не е мала за оние кои живеат таму. Посебно сега ,кога платите на граѓаните се значително смалени во споредба со последните три години, дури и билетот за метро може да се смета за товар.

    Токму затоа жителите на Атина, смислено или не, создадоа ефикасен систем како да му се спротивстават на системот. За ефинаскоста на тој систем се уверив самиот. Дента кога пристигнав во Атина повторно сакав да го искористам ефикасниот и добар јавен транспорт. Слегов долу на станицата Синтагма со намера да го истражувам градот. Во моментот кога сакав са купам билет забележав како кон мене се движи млада девојка држејќи парче хартија во раката. Се обиде да ми ја даде, но јас ја одминав без да ја земам мислејќи дека е некаков флаер за ресторан или бутик. Го забележав погледот на изненадување кај девојката. Неколку метри потоа ми се повтори истото, тинејџер ми го понуди својот билет и ми рече дека имам уште околу 50 минути возење. Овојпат го зедов. Со доза на сомнеж го ставив билетот во автоматот и без проблеми го прифати. Влегов во метрото и по три изминати станици слегов за да сменам линија. Тогаш го разбрав системот во кој искористените билети за метрото преминуваат од рака на рака и за 90 минути колку што им е важноста ги искористуваат најмалку тројца.

    И јас на крајот од околу десетминутното возење го понудив билетот на една постара жена. Бев пресреќен, не од тоа што заштедив 1.40 евра туку што бев дел од синџирот на солидарност што беше цврсто обвиткан околу градот. За кратко време ја научив шемата и со задоволство ја применував.

    ЗГОЛЕМЕНАТА ЦЕНА ЈА РАЗБУДИ СОЛИДАРНОСТА

    Новинарката Сања Ристовска која работи во Атина ми објаснува како се започнало и како и таа станала дел од синџирот на солидарност.

    – На грците им пречеше зголемувањето на цената на билетите за јавниот превоз. Цената претходно беше едно евро за час и половина, но цената се покачи на 1.40 евра за возење од 90 минути или 1.20 евра за едно возење. Токму затоа се појави и солидарноста, објаснува Ристовска.

    И таа исто како и јас на почетокот била скептична, но за кратко време започнала да ја игра играта.

    – Интересно е кога влегуваш во метро и застануваш пред автоматот да извадиш билет. Тогаш ти приоѓа непознат човек и ти вели  „повели девојче се уште е валиден и имаш уште 40 минути возење. На почетокот ми беше чудно, но подоцна почнав и јас да го практкувам тоа.

    Еднаш ми се случи да го понудам билетот на едно девојче, а веднаш зад неа еден господин низ насмевка ми кажа, ах како не дојдов порано, вели новинарката од Атина.

    Инаку, економската криза во Грција создаде и граѓански организации кои ја поттикнаа непослушноста на граѓаните во поглед на плаќањето на јавните давачки. Најпознат е примерот со патарините.

    КРЕНАТИ РАМПИ НА ПАТАРИНИТЕ

    На патиштата низ Грција неретко може да се забележат граѓани како ја држат крената рампата од патарината со цел возачите да поминат без да платат. Се почнало во мал град северно од Атина кога локалните жители гневни што треба да плаќаат патарина за 500 метри автопат кренале табла на која пишувало „Не плаќаме“.

    За неколку месеци нешто што се сметало за инцидент прерасна во национално движење. Но за разлика од размената на билети ова се смета за поттикнување на граѓанската непослушност и за избегнување на плаќање на јавните давачки. Токму затоа билетот од 1.40 евра е тоа што влева трошка надеж во Грција. Размената и искористувањето на билетот не е непослушност туку напротив покажување солидарност, а воедно и ефикасно штедење и искористување на системот на јавен транспорт. Критикувани дека трошат премногу Грците со тоа покажуваат дека работите во иднина може да се променат.  Ако едно парче хартија кое преминува од еден на друг човек може да ја поттикне солидарноста и да ги држи граѓаните заедно тогаш синџирот кој се создава меѓу нив лесно ќе издржи секаква криза.

  • Во Националната галерија отворена една од најзначајните изложби во Грција

    На изложбата можат да се видат досега непознати уметнички скапоцености од колекцијата на Националната галерија, повоениот период и современата уметност. Пикасо, Рембрант, Делакроа, Гикас, Царухис, Моралис, кои чекаа во магацините на Галеријата сега се изнесени на светлото на денот на изложбата која ќе трае до четврти јануари.

    Национална галерија, Атина

    Националната галерија на уметностите и Музејот Александрос Суцос, се најзначајните институции во Грција посветени на историјата на грчката уметност и на западноевропската уметност, кои во оваа форма работат од 1976 година. Сепак нивната историја оди многу поназад, во 1900 година, кога со посебен закон е уредено основањето на институцијата. Должноста на куратор му е доверена на Георгиос Јаковидес, кој ја води оваа институција од 1900 до 1918 година. Во 1934 година како дел од новото општествено уредување и реорганизација,со формирањето на новата грчка држава, донесен е нов закон со кој се удрени темелите на Музејот.

    Во 1896 година, Александрос Суцос, правник и љубител на уметноста ја препушти неговата колекција и неговиот имот го остави на државата што беше почеток на формирањето на „Музејот на ликовни уметности“. За таа цел во 1900 година беше донесен закон со кој е основана Националната галерија, а сликарот Георгиос Јаковидес кој живееше во Минхен, беше поканет да се врати во Грција и да ја води Националната галерија. Вкупно 258 дела, кои до тогаш беа сместени во збирките на Универзитетот, на Техничкиот факултет, беа донирани на новооснованата Галерија. Една година подоцна, во 1901 година, Александрос Суцос донираше 107 дела за Галеријата.

    Томас Цацис