Tag: чиста околина

  • Да ти нацртам: НОСИТЕЛИ НА ПРОМЕНИ – Програмерот на воздухот

    Да ти нацртам: НОСИТЕЛИ НА ПРОМЕНИ – Програмерот на воздухот

    Правото на чиста животна средина е загарантирано со Уставот и со меѓународни конвенции.

    Тоа може да се оствари само преку правото да бидеме информирани.

    За тоа колку е загадена околината.

    Една едноставна апликација им ги отвори очите на граѓаните.

    На 26 години Горјан Јовановски веќе е градска легенда. Тој посакува никогаш да не постоеја причините поради кои стана познат. Но е среќен за својот придонес во борбата тие да се надминат.

    „Па мислам дека после четири години постоење на Мој воздух веќе доволно луѓе знаат дека надвор е загадено, дека навистина имаме проблем со загадувањето веќе не е тоа знак прашалник“.

    Црвените кругови со трицифрени бројки драстично ја променија свеста за загадувањето на воздухот. Пораката што ја проширија е едноставна: ова е страшно, мора нешто да се стори.

    „Ова се луѓето што не чекаат решенија, туку ги бараат. Не креваат раце, туку ги засукуваат ракавите. Познати им се и пречките, и неуспесите, и тешките услови. Се борат со бирократски лавиринти, недоречени закони, партиски притисоци, приватни интереси. И не се откажуваат. Тие се носителите на промени“.

    На работа им помага на луѓето од целиот свет да земат здив од секојдневието и да отидат на патување. Работи како софтверски инженер за холандската компанија Букинг. Во слободно време им помага на скопјани и на другите луѓе во земјава да земат здив. Ја развива својата апликација Мој воздух.

    Комплетно беше големо изненадување Мој воздух толку навистина да направи атракција кај луѓето, дека навистина ќе почне да се шерува по социјалните мрежи, да се симнуваат толкав број мислам над 10 илјади симнувања добивме само во првиот месец од Мој воздух што беше навистина за мене чудно и неочекувано за еден таков мал проект кој што не очекував дека ќе направи голем импакт“.

    Малиот проект со голем импакт почнал како студентска вежба. Горјан се вежбал да направи апликација за оперативниот систем Андроид. Ги видел податоците на Министерството за животна средина и сфатил дека тие можеле да се претстават многу поедноставно. Така се создал Мој Воздух, кој за кратко време стана главен извор на информации за загадувањето на воздухот.

    Апликацијата била инстант хит, но почетокот не и бил лесен. Горјан вложил многу за да се справи со нестабилноста и со изложеноста на хакерски напади. Корисниците биле воодушевени. Институциите, не баш.

    Првиот маил кој што го добивме од Министерството за животна средина беше дека не им се допаѓаат боите во самата апликација., што беше како еден ироничен момент, но се надевам дека понатаму  започнавме полека соработка и со самото министерство, а се со цел колку толку едуцирање на граѓаните за да може да се постигне поголема свест, но и секако пружање на еден голем притисок врз самото министерство да сериозно го сфатат овој проблем“.

    Мој воздух има податоци за:

    • Моменталното загадување на над 50 локации, од државните и од волонтерски мерни станици
    • Седум типа загадување
    • Историски преглед на загадувањето од јануари 2018 наваму
    • Мерач на политичките ветувања и исполнувања за почист воздух
    • И многу други податоци добиени од државните и од други мерни станици

    Кога е црвено, сите се алармирани.

    Но кога е зелено, се опуштаат.

    Навистина ми е криво што некогаш луѓето забораваат дека иако може дојде пролет вака и сега се е чисто дека за неколку месеци повторно ќе дојде зимата и повторно ќе го имаме истиот проблем“.

    Проблемите не се решаваат само со информации. Тие ќе вредат само ако предизвикаат вистински реакции. Решенијата се познати, но треба да се применат.

    „Моментот е сега да се натераме да ги смениме нашите навики, да искочиме од нашата комфорт зона со цел подобрување заедничко на овој воздух. Многу сме зависни во Скопје на пример од колите, автомобилот да е главно превозно средство тука , но има многу алтернативни начини на превоз кој што можеме да го примениме со цел намалување на загадувањето. Истото е и за греењето во домаќинствата и секако правење повторно голем притисок врз фабриките кои секако дека допринесуваат за ова загадување и не се некаде во позадина“.

    Горјан повторно ќе помогне како што најдобро знае, со технологијата. Мој воздух веќе се шири надвор од границите на земјава, а целта му е да стигне до вселената.

    Се надеваме дека со соработката со Европската вселенска агенција ќе може да дојдеме до детални сателитски слики кои ќе прикажат точно каде е е изворот на загадувањетѕо, дали тоа би биле фабриките, домовите, пожари итн и ќе може да се интервенира точно на тие места“.

    Младиот софтверски инженер често патува на релација Скопје-Амстердам. Патување што за него значи премин од почист кон понечист воздух и назад. Кога е во Скопје, најмногу го сака своето маало. И по децении градење, сообраќај, греење, сомнителна индустријализација и други погрешни политики што ја уназадија животната средина, се уште има места што изгледаат попристојно. Но ниту на нив им нема спас кога сивата покривка ќе легне врз градот.

    За мене најубав дел од Скопје е Козле, зошто е мој дом, зошто тука израснав сите овие години и некако се уште се држи можеби покрај чистите делови, но скопската котилина е целосно зафатена од загадувањето во зима така  да нема најчист за жал дел во Скопје според сликите што ги гледаме од дроновите или од Водно кога ќе се качиме, навистина се гледа дека загадувањето го опфаќа целиот град и е жално што нема ете чиста еко точка освен врвот на Водно“.

    За Скопје, Тетово, Битола, Кичево се вели – гледаат што дишат.

    Гледа и Горјан, дури и кога е во Амстерам, и на сите им покажува што видел.

    Со информираноста растат и политичките ветувања за почист воздух.

    Но повеќето крукчиња на календарот на „Мој воздух“ и натаму се жолти или црвени.

    Сепак, притисокот мора да се одржува.

    Катерина Спасовска Трпковска

     

  • Да ти нацртам: НОСИТЕЛИ НА ПРОМЕНИ – Очите и лицето на општината

    Да ти нацртам: НОСИТЕЛИ НА ПРОМЕНИ – Очите и лицето на општината

    Локалната самоуправа е најнепосредната власт до граѓаните.

    Но што ако таа стане уште полокална?

    Во Кавадарци е воведен проектот „Мој општинар“.

    Општината е поделена на реони и секој си има матичен општински службеник.

     

    Ласко Кузманов има своја територија. Има улици што треба да ги помине, места што треба да ги посети и луѓе со кои треба да разговара. И една јасна задача.

    Приближување на самите граѓани до општна и до решавање на самите проблеми кои ги имаат граѓаните.

    Тој е еден од кавадаречките општинари чие работно место е отворениот простор. Заедно со колегите од локалниот проект „Мој општинар“ се задолжени да бидат очите и ушите на општината пред граѓаните, и обратно.

    Ова се луѓето што не чекаат решенија, туку ги бараат. Не креваат раце, туку ги засукуваат ракавите. Познати им се и пречките, и неуспесите, и тешките услови. Се борат со бирократски лавиринти, недоречени закони, партиски притисоци, приватни интереси. И не се откажуваат. Тие се носителите на промени.

    Сите локални власти одат на терен, повеќе или помалку. Кавадарци не е исклучок. Разликата е што тука тоа не се прави по потреба, туку системски.

    Општината е поделена на десет реони. Ги покриваат осум општинари. Секој е задолжен за еден, или за најмногу два реона. Тие треба секој ден да направат обиколка и да проверат – дали е чисто, дали тревата е искосена, дали зеленилото е уредено, дали има оштетени клупи или лулашки, дали треба да се бојадисаат пешачките премини, дали работат уличните светилки, дали стојат сообраќајните знаци. За се што не се гледа со голо око, треба да разговараат со граѓаните – за инфраструктурата, за имотно-правните односи, за нивните права и обврски.

    Мобилните телефони и мејл адресите на општинарите се објавени, и тие се постојано достапни.

    Иако јасно им се исцртани границите на реоните, за да ги исполнат задачите мораат да работат како тим.

    И никој не може да се ослободи од товарот и да рече „не е до него“.

    „Ние самите како колеги си ги поделуваме обврските меѓусебно, значи кога некој од колегите значи не е во моментот на работа или отсутен е сами меѓу себе си помагаме без разлика кој на кој терен сме дали терен број 9 или терен број 1 на територијата на општината“.

    Дали проектот е успешен се гледа од тоа што не може да се види: ѓубре, оштетувања и запуштени простори. Но како може извршувањето на основните функции на локалната власт да се смета за некаков успех? Само ако во државата неисполнувањето на овие должности е многу почесто, а исполнувањето е по исклучок. Во Кавадарци едноставно сфатиле дека кога е потребно да се повеќе труд, се вложува повеќе труд.

     Мој општинар многу е посветена и на животната средина, значи зачувување и унапредување на животната средина. Значи за 2019 година имаме предвидено околу 30 илјади метри квадратни подигање и обнова на нови зелени површини и нивно хортикултурно уредување“.

    Мој општинар не служи само за чистење улици, туку и за непосредна демократија. Она што се нарекува „учество на граѓаните во креирањето политики“ тука се спроведува преку матичните општинари. Тие собираат информации за се што треба да се направи, и ги преточуваат во општински документи.

    Самата комунална програма што ја донесовме за изградба во 2019 за Општина Кавадарци ја донесе токму проектот Мој општинар заедно во соработка со самите граѓани, на лице место, на терен од каде беа извлечени сите најнеопходни барања за да се остварат нивните барања и остварувања за да можат да живеат поубаво, почисто во оваа наша Општина Кавадарци“.

    Се е убаво и чисто во Кавадарци. Се додека круговите на Мој Воздух не станат црвени,  а околината сива

    Општинарите знаат дека ова е многу поголем предизвик од одржувањето на хигиената.

    „Кавадарци нема зелен катастер, има една невладина организација која што за скоро време треба да го заврши и зелениот катастер. Се надеваме и дека како Мој општинар веќе разговараме и со градоначалникот и со колегите да спроведеме катастер на загадувачи, исто така направивме план и програма за заштита на амбиенталниот воздух. Сакам да го направиме тој стратешки документ, а потоа да влијаеме и за негова реализација“.

    Теренските општинари претходно биле административни работници. За подобра и поубава општина требало да станат од столчињата.

    Сега со овој проект сме повеќе од времето надвор од канцеларија и за мене лично верувам и за другите колеги е подобро“.

    Самите се задоволни кога успешно ќе ја завршат работата.

    Направивме едно зеленило на 12 деца тоа е едно излетничко место близу Кавадарци, кое уште од мали нозе ние како деца пораснавме таму, тоа беше едно излетничко место кое уште од мали бевме таму, а сега се обнови, се прошири се направи баш, баш убаво“.

    Но кога сте лицето на општината пред граѓаните, ваша задача е да ги примите и критиките и незадоволствата.

    Најмногу се соочуваме со имотно-правни проблеми и најмногу се соочуваме со проблеми од типот на земјиште, експропријација, нетрпеливост на граѓаните, самите проекти, самото озеленување е процес кој трае два до три месеци затоа што станува збор за поголеми површини, а треба да се има многу фази за подигнување на самото зеленило, пример од чистење на самото место, до местење систем капка по капка за наводнување, до посејување и до партерно уредување на самиот простор. Проблемот е тоа што некогаш луѓето се нетрпеливи да се среди сето тоа“.

    „Има и непријатен дел од нашата работа затоа што ние сме постојано на терен, треба да ги пријавуваме и самите дивоградби, треба да одиме на дефекти кога се навлегува на приватен имот“.

    Општинарите не можат да поправат онолку колку што несовесните граѓани можат да растурат.

    Но ако тие се навикнат просторот да им биде уреден, и самите ќе се грижат за него.

    Затоа и општинарите велат – работата на теренот ќе вреди само ако се работи и на свеста.

    Катерина Спасовска Трпковска