Balkon3

Tag: датинацртам

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: НЕ Е ДО МЕНЕ – СЛОГАН НА МАКЕДОНСКИТЕ ИНСТИТУЦИИ

    ДА ТИ НАЦРТАМ: НЕ Е ДО МЕНЕ – СЛОГАН НА МАКЕДОНСКИТЕ ИНСТИТУЦИИ

    НЕ Е ДО МЕНЕ

    Сите примери опишани во ова видео се вистински. Сe случуваат во Македонија. „На барање на преживеаните, имињата се сменети. Од почит кон оние кои не се веќе меѓу живите, се друго е кажано баш онака како што се случило“. *

    Иако темата има многу нијанси, сепак, она по што главно нашата администрација се разликува од онаа во европски држави кои ги цениме како средени, со функционален систем и одговорни институции, е нејзиниот слоган. НЕ Е ДО МЕНЕ.

    Пример прв. Нема учебници во училиште, веќе трет месец. Во обид да најдете одговор кај надлежните, од класниот раководител, директорот, министерството за образование, го добивате истиот одговор – Не е до мене. Иако сигурно сите тие земаат плата за да биде до нив и учебната година да почне со комплет учебници.

    Пример број два. За неполна година по породилиштата низ земјата умираат над 100 бебиња. Наместо да се истражат детално причините и чија е одговорноста за оваа трагична состојба и веднаш да се реагира, од лекарите, директорите на болниците, па до оние со политичка одговорност од највисок ранг го добивате истиот одговор: Не е до мене.

    И за третиот пример остануваме во болница. На преглед. Изнемоштени лица чекаат со часови да ја примат својата терапија или конкретно, хемотерапија. Нема ниту доволно столчиња за седење. Ќе тропнете од врата на врата да прашате зошто е така и тоа секој ден, ќе добиете одговор, Не знам, не е до мене.

    Четврт пример. Ако под вашата зграда има продавница за месо претворена во полукафана која со незаконски изведена вентилација загадува цела зграда, околината смрди, децата играат врз пластови засирена крв, а станарите не можат да отворат прозор, се обидувате да најдете која институција треба да преземе нешто. Веќе погодувате. Во општинскиот инспекторат за животна средина, во градскиот инспекторат, инспекциски совет, кај државните институции, кај сите што се платени од нас граѓаните, да не заштитат од тие што ни го загрозуваат правото на чист воздух и чиста животна средина, сите креваат раменици: Не е до мене.

    Петти пример. Паднал асфалт на улица, од камион со незаштитена приколица. Останува асфалтот и се претвора во џумка на која во наредните месеци, или години ќе внимавате да не скршите некој бандаж. Никој нема да го собере и се прашувате до кого е. Почнувате да се јавувате до надлежните и пак, не е до мене.

    Шести пример. Возила крнтии кои со децении стојат околу зграда. Ќе се јавите до општина и откако ќе ве извртат по повеќе одделенија и демек надлежни, ќе добиете одговор: Не е до мене.

    Пример број седум. Врева, метеж, лудување со автомобили среде ноќ на улица. Се јавувате во полиција. Ја знаете разврската нели, и самите сте се нашле во таа ситуација.

    Е сега, замислете на пазар да ви продаваат скапани домати или бајат леб и да морате да ги купите. Продавачот да крене раменици, да каже не е до мене, да ви ги земе парите, а да ви ја наполни торбата со скапани производи.

    Заклучок. Само државните институции во Македонија, платени со народни пари, го имаат луксузот да ви даваат скапани услуги, да ве шетаат од шалтер до шалтер, да креваат раменици и да велат Не е до мене. А, чекај, до кого е?

    *Цитат од сцената на отварање на серијалот Фарго

  • Да ти нацртам: „CLICKBAIT“ | Како се мамат кликови?

    Да ти нацртам: „CLICKBAIT“ | Како се мамат кликови?

    ЗАДОЛЖИТЕЛНО ПОГЛЕДНЕТЕ: Правевме нова епизода на „Да ти нацртам“, и се случи ова: ја направивме! Морате да ја кликнете нашата епизода за clickbait! Овие пет причини ќе го изменат начинот на кој ги гледате мамците за кликови! Четвртата нема да ви се верува…

    Нема да ви се верува каква врска е пронајдена меѓу риболовот и новинарството!

    Се вика кликбејт и во буквален превод значи мамец за кликови. Тоа се наслови што треба да го заскокоткаат читателот да кликне на некоја приказна.

    Погледнете како кликбејтот го промени информирањето!

    Повторно со рибарски речник. Кога весниците и телевизиите беа главни, новинарството беше како ловење со мрежа. Медиумите ја фрлаа целата содржина одеднаш кон целото јато риби, без да знаат која на што ќе се фати. Денес тоа е како ловење со трска. Секоја статија е како посебен мамец и мора посебно да се продаде.

    Еве како кликбејтот го уништува новинарството!

    За ова, всушност, постојат различни теории. Од една страна, кликбејтот се смета само за нова форма на изразување, со која може да се пренесуваат и сериозни вести, како – „еве колку поскапел животот од лани до сега“. Од друга, се тврди дека тој неминовно форсира тривијални теми како „видете со колку мажи спиела оваа старлета“. За читателите, најважно е содржината да ги исполни очекувањата од бомбастичниот наслов. Но, бидејќи често се случува насловот да биде „видете што му се случило кога паднал во вода“, а текстот да биде „сe намокрил и излегол“, кај многу читатели опаѓа интересот за кликбејтови и тие поретко се користат за сериозни вести.

    Петте најкористени кликбејтови што треба да ги препознаете:

    1. „Мораш да ме видиш“! Често содржат „фото“ или „видео“ во насловот и се однесуваат на најбесмислени ситуации „нема да ви се верува што се случило на овој брод“. Често содржат или асоцираат на голотија.
    1. „Треба да ме знаеш“. Ова се често совети кои немаат многу смисла. Пример „банките мразат кога им го правите ова“, но наместо практичен совет како да се добие подобра банкарска услуга преку ред, наведена е само некоја и онака позната работа.
    1. „Ќе те научам нешто ново“. Ова се текстови од типот „најдобро чуваните тајни од Втората светска војна“, и иако ги нема навистина најдобро чуваните тајни, може да има интересни информации за прераскажување во друштво. Вистинитоста е сомнителна.
    1. Недовршени информации. Најчесто се користат за да и додадат лажна важност на некоја не многу важна информација. На пример, под насловот „градските власти издадоа ново предупредување“, може да има едноставна информација дека тие што нема да платат билет во градскиот превоз ќе бидат казнети.
    1. Листи како оваа, со наслов „петте најкористени кликбејтови што треба да ги препознаете“.

    Уживајте во кликањето, но не се фаќајте лесно на мамците.

  • Да ти нацртам: Како се растура држава!

    Да ти нацртам: Како се растура држава!

    Бидејќи за се треба знаење, уништувањето на државата почнува со слабеење на знаењето, односно образованието. Кога децата се оптоваруваат со непотребни содржини, преку учебниците им се нудат погрешни дефиниции и збунувачки објаснувања, тие не може да ги развијат потребните знаења. Кога се воспитуваат да бидат послушни и покорни, не може да бидат креативни. А без креативност, не се наоѓаат решенија за проблемите…

    Многу е важно да се уништи и системот на вредности според кој вистинските луѓе се поставуваат на вистински места. Кога семејната поврзаност, пријателствата, партиската послушност и полтронството се критериуми за напредок, институциите ќе ги заземат погрешни луѓе. А кога од нив ќе се извади знаењето и способноста, институциите стануваат шупливи како фасади. Одлуките тогаш се носат нестручно и во корист на малкумина. Нормално, послушниците тоа нема да го спречат затоа што знаат како дошле до раководни места.

    КАКО СЕ РАСТУРА ДРЖАВА

    Секоја држава има територија на која живее население, кое се раководи според закони, непишани и пишани, во што му помагаат избрана власт и институции. Навидум едноставно, но за да функционира една држава, треба многу услови да се исполнат.

    За територијата треба знаење каква е, какви ресурси има, како се поврзува со инфраструктура и како се користи. За населението треба знаење какво е, каде се наоѓа, што знае да прави, какви можности и какви потреби има. За законите треба знаење како да се напишат за да ги постигнат целите поради кои се донесени. А, за власта и институциите треба најмногу знаење, како да управуваат и успешно да ја вршат својата работа за да им помогнат на граѓаните да ги остварат своите права и потреби.

    Но, колку што е тешко да се направи функционална држава, толку е тешко и да се растури ако е веќе направена. Тоа не може да се стори само со негрижа. Се напаѓаат токму столбовите, системски и постојано.

    Бидејќи за се треба знаење, уништувањето на државата почнува со слабеење на знаењето, односно образованието. Кога децата се оптоваруваат со непотребни содржини, преку учебниците им се нудат погрешни дефиниции и збунувачки објаснувања, тие не може да ги развијат потребните знаења. Кога се воспитуваат да бидат послушни и покорни, не може да бидат креативни. А без креативност, не се наоѓаат решенија за проблемите.

    Многу е важно да се уништи и системот на вредности според кој вистинските луѓе се поставуваат на вистински места. Кога семејната поврзаност, пријателствата, партиската послушност и полтронството се критериуми за напредок, институциите ќе ги заземат погрешни луѓе. А кога од нив ќе се извади знаењето и способноста, институциите стануваат шупливи како фасади. Одлуките тогаш се носат нестручно и во корист на малкумина. Нормално, послушниците тоа нема да го спречат затоа што знаат како дошле до раководни места.

    И територијата се уништува кога ресурсите се даваат на малкумина, а еколошките и другите штети од нивното користење ги трпат сите. Земјата е најограничен ресурс. Ја има колку што ја има. Не може да биде ниту повеќе, ниту помалку. Затоа нејзиното одржливо користење мора добро да се планира. Но тоа е невозможно ако нема знаење и ако не го прават вистинските, квалификувани луѓе.

    Последниот удар е врз населението. Кога овие назадни процеси траат премногу долго, луѓето се приспособуваат да живеат според искривените вредности. Не може да се обвинат, тоа станува начин да се преживее. Кога целосно ќе се приспособат, потоа дури даваат отпор ако некој сака да ги врати вистинските вредности и принципи на функционалната држава. Оние што не се приспособуваат или не сакаат да се приспособат на вакво владеење, заминуваат.

    Важна, важна, многу важна, сериозно важна напомена! Ова не е упатство. Уште еднаш, ова не е упатство. Не правете го ова дома. Ова е предупредување како не треба да се води државата!

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: Политичка коректност – лага или неопходност?

    ДА ТИ НАЦРТАМ: Политичка коректност – лага или неопходност?

    Добредојдовте во светот на политичката коректност. Или на „коректното политичко изразување“, ако сметате дека така е поправилно.

    Се извинуваме ако терминот „поправилно“ ве навреди, бидејќи сметате дека нештата можат да бидат или целосно правилни, или целосно неправилни, и сакаме да знаете дека го почитуваме вашето гледиште. Ете, уште сме на почетокот, а веќе се загубивме.

    Но тоа воопшто не е за изненадување. Политичката коректност е  една од најконтроверзните теми на денешницата. Нејзините поддржувачи сметаат дека таа е неопходна и има позитивен придонес за општеството, а според критичарите таа е непотребна и прави повеќе штета отколку корист. Предизвикува потсмев, гнев, па дури и цензура. Но има барем неколку работи за кои едноставно можеме да бидеме сигурни.

    Да почнеме со критиките. Има мислења дека политичката коректност е голема лага и служи само за да се затскрие или да се ублажи некој проблем, за тој да не звучи толку страшно колку што е. На пример, кога сиромашните се нарекуваат „лица со многу ниски примања“ или „лица во социјален ризик“. Или кога бездомниците се „лица со непостојано домување на јавни простори“. Добро, нив никој не ги вика така, ама може да почне, исто како со сиромашните. Или кога наместо „сиромашни држави„, се користи „држави во развој“. Сиромашни звучи како нешто што е така и останува така, а „во развој“ звучи некако преодно. Како да секој ден се очекува да се развијат и да не бидат повеќе сиромашни. Но, да не сакаме да скриеме нешто на овој начин? Или да минимизираме? На пример, зошто наместо плаќачи на данок се употребува даночни обврзници. Можеби затоа што како плаќачи ќе барате поагилно нешто да ви се испорача за тоа што плаќате, додека како обврзници и не мора да барате нешто за возврат. Критичарите велат дека наместо да измислуваме зборови со кои ќе се преправаме дека овие проблеми не постојат, треба работите да ги кажеме со вистинското име и да се потрудиме навистина да им помогнеме на сиромашните, бездомниците, државите, плаќачите на данок и на другите.

    Но, да ја слушнеме и другата страна. Да видиме што е со етничките термини? На сите ни е познато дека припадниците на некои етнички заедници меѓу себе се нарекуваат со зборови со какви не сакаат другите да ги нарекуваат. И често не ни е јасно зошто тоа се случува. Но не треба ни премногу да размислуваме. Секој треба да се нарекува онака како што тој сака. Уште повеќе, ако некој од тие зборови бил употребуван со навредливо или омаловажувачко значење, барањето алтернативен или „политички коректен“ термин е сосема оправдано.

    Кога политичката коректност е недвосмислено правилна? Тогаш кога таа помага да се избегне етикетирањето. Тоа е кога на некој поединец му се припишува некоја особина само затоа што е член на некоја група, нација, религија, град, партија или друго. Дали денешната генерација е виновна за злосторствата направени од претходната генерација, нивните татковци и дедовци на пример? Не, и тука мора да бидеме коректни. Но, дури и со ова мора да се внимава бидејќи во некои случаи се злоупотребува за да се затскријат злосторствата, како никогаш да не се случиле. Единствено коректно е ако јасно се разграничи што е што и кој за што е одговорен, и никој друг да не се обвинува за тоа освен оној што навистина е виновен. Во принцип е поедноставно одошто звучи, но во пракса, не баш.

    Заклучок: политичката коректност може да служи и во лоша и во добра цел. За мачкање очи, криење на вистински систојби, но и за избегнување непријатни ситуации што не ни се сосема јасни, или воздржување од општи констатации и етикетирање. На сите треба да ни е јасно тоа, за да можеме да одлучиме колку коректни ќе бидеме.

    Толку за политичката коректност овојпат. Иако знаеме дека е крајно некоректно на оваа тема да и се посветат само три минути. Но тоа можеби е и поради инсуфициенција на интелигенција

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: „Што е политичар“

    ДА ТИ НАЦРТАМ: „Што е политичар“

    Голем број политичари сакаат да си преземат многу повеќе улоги од онаа што им е наведена во описот на работното место.

    1. Едни од нив се „татковците на нацијата“. Тој е голем, тој е силен, тој е одговорот на сите прашања, решението на сите проблеми, тој треба да биде слушан и почитуван за доброто на народот, тој е народот.

    2. Други се „политичарите-другари“. Тоа се политичари што одат пеш на работа, не земаат плата, учествуваат во акции за чистење или оставаат контакт за лично да им ги решаваат проблемите на граѓаните.

    3. Третите се „политичарите-ѕвезди“. Тие постојано се истакнуваат во јавноста со своите хобија. Тренираат некој спорт, читаат научна фантастика, одат на културни манифестации, ја одржуваат градината…

    Иако популизмот најчесто се поврзува со „татковците на нацијата“, популисти се сите политичари што не ги гледаат граѓаните како свои работодавачи, туку како свои „чеда“, „другари“, или „обожаватели“.

     

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: Корупција на мало

    ДА ТИ НАЦРТАМ: Корупција на мало

    Братучетката успеала да се вработи преку партијата, а нема поим од работата што треба да ја врши. Браво, секоја чест! Ама – кога следниот пат ќе загубите цел ден, две третини од нервите, а и некоја пара на шалтерите и низ ходниците на државните служби, тоа е зашто зад вратите седат нејзините колеги, вработени на ист начин.

    Имам една пријателка што постојано се вози со службеното возило, од работа си носи хартија за печатење и се што може да искористи. Браво, секоја чест! Ама – ако нема ќебе во болницата, парите отишле за бензинот и на пријателката.

    Школскиот другар го исчистил целиот подрум. Но не ги чекал комуналните служби. Се снашол и најмил некој со камионче да му го исфрли ѓубрето во реката, за неколку стотки. Браво, секоја чест! Но следната есен, купи си вреќи со песок или кофи за црпење вода, ако затрупаната река се излее.

    Ситната корупција не е проблем само поради директните штети што ги нанесува. Многу поголем проблем е што таа ја поттикнува културата на корупција. Поттикнува општество во кое не е важно дали се почитуваат правилата што се добри за сите, туку секој се обидува да искористи колку што може. Со таквата свест, борбата против крупната корупција е речиси невозможна, а државниот систем се повеќе ќе тоне.

     

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: ПАРТИЈАТА

    ДА ТИ НАЦРТАМ: ПАРТИЈАТА

    Партијата не е верска заедница. Партијата не е агенција за вработување. Партијата не е државата. Поимот политичка партија во Македонија е синоним за многу нешта, но не и за демократија. Не смее лепењето партиски плакати да е единствениот критериум за добивање работно место и привилегии во државните институции. Не случајно, партиите во Македонија се организации во кои граѓаните имаат најмалку доверба. Еве накратко што значи Партијата за сите што заборавиле дека таа е доброволна организација, а контрапротести и водење списоци за учество на протести не е дозволиво.

    Партијата треба да биде организација каде што се разменуваат и спротивставуваат идеи, со цел да се дојде до најдобрите политики за најголемиот дел од граѓаните.

    Ова е верска заедница, ова е агенција за вработување, а ова е политичка партија. Тие не се исти. Во современото демократско општество секоја од нив си ја извршува својата улога. Но ниту една не може да се меша со другите.

    По 26 години плурализам, поимот политичка партија во Македонија е синоним за многу нешта. Но не и за демократија. Партиите се организации во кои граѓаните имаат најмалку доверба*.

    Каде грешиме со партиите? Постои Закон за политички партии, кој уште во членот 2 дава дефиниција што е тоа политичка партија. Тоа е доброволна организација на граѓани, формирана за остварување и заштита на политички, економски, социјални, културни и други права и уверувања и заради учество во процесот на донесување на политички одлуки при учество во власта.

    Но да одиме по ред. Прво, тоа е доброволна организација. Ова значи дека се што еден член прави во партијата мора да биде доброволно. Чувањето членови на закачалка што можат во секој момент да бидат употребени за митинг или за контрапротест – не е дозволиво. Водењето списоци за присуство на спонтани настани – не е дозволиво. Чекањето упатство за да се напише „свое мислење“ на интернет  – не е дозволиво.  И не, не се важи ако некој рече дека исполнува наредби, ама доброволно.

    Друга особина на партијата е дека таа служи за остварување економски и социјални права. Ова не треба да се сфати премногу лично. Добивањето работно место како „награда“ или „надомест“ за служењето во партијата не е остварување економско и социјално право. Тоа е стекнување нефер привилегија, или злоупотреба. Како што веќе заклучивме, лепењето плакати и веењето знамиња на митинзи е доброволно. Не следува ништо за возврат. Освен, можеби, економски и социјални права што партијата ги застапува, но кои би важеле еднакво за сите.

    И најважно, партијата служи за донесување политички одлуки. Таа не си служи самата на себе, и не постои заради себе.Особено не служи за обожување. Ниту партијата е религија, ниту лидерот е светец, ниту партискиот амблем е икона или свето писмо. Затоа, нема потреба од нив да се прават олтари во домовите, да се носат на себе како накит, особено кога нема изборна кампања, или да се учат напамет светите партиски зборови.

    Кога кон партијата ќе се развие култ, таа веќе не е политичка организација и повеќе личи на верска. Членот 19 од македонскиот Устав вели – за таквите нема место во политиката и во државните работи.

    Политичките партии се непрофитни организации. Така вели членот 9 од Законот. Кога партијата служи за преку неа да се добие незаслужена корист од државните институции, таа се претвора од политичка во измамничка организација. На таквите им се посветени повеќе членови од Кривичниот законик, а не од Законот за политички партии.

    А кога партиската припадност значи дека човекот и припаѓа на партијата, како нејзина приватна сопственост, и зависи од неа за да се прехрани себеси и семејството, тоа е сериозно прекршување на човековите права. Би можело да се толкува и каковоспоставување ропски однос. Што е кривично дело, за кое споредчленот 418 од Кривичниот законик се предвидува затвор до 10 години.

    Партиите се многу важни организации во демократското општество. Затоа секогаш треба да останат тоа што се по дефиниција: групи на слободни граѓани со слични или со исти политички убедувања, што доброволно влегуваат во натпревар со други партии, во обид да добијат што поголема поддршка за остварување на своите идеи и планови за државата.

     

    *анкета на МЦМС: Доверба во луѓето и институциите (2013)

  • ДА ТИ НАЦРТАМ: Кога власта почнува да ја губи легитимноста?

    ДА ТИ НАЦРТАМ: Кога власта почнува да ја губи легитимноста?

    Кога власта почнува да ја губи легитимноста? Тогаш кога самата веќе не игра според правилата на системот. Кога партијата на власт почнува да мами и да не води сметка за интересите на поголем број граѓани. Кога кон една група луѓе се однесува на еден начин, а кон друга на поинаков. Тоа однесување на крајот создава длабока криза во општеството предизвикана од разнишаните правни, економски и морални темели, а национализмот станува последното упориште на власта…