(Иако ги има милиони, односно сето тоа е еден голем апсурд, но сепак…)
1.Секоја балканска држава смета дека треба да биде поголема од што е, до таа мера што би ни бил потребен барем уште еден Балкански полуостров за да се задоволат сите.
2. Но, никоја не смета дека треба да им земе нешто на другите, туку само дека треба да „си го врати своето“.
3. Сите држави имаат „историски аргументи“ дека треба да бидат поголеми, како стари мапи, камења од розети, пророштва и сведоштва, манастирски списи, и особено книги што се чуваат во западни музејски библиотеки „каде што вистината се крие за да не излезе на виделина“.
4. Сите, исто така, имаат замислен непријател – масони, илуминати, Ватикан, Билдерберг, англиската круна или некој друг, што со векови работи и крои заговори против нивното обединување, за да ги спречи да станат голема и силна држава што би го покорила Балканот, а потоа и светот.
5.Главната причина поради која сите овие држави се во тињата од секој аспект со кој се мери квалитетот на животот или животниот стандард, не се бара во тоа како ги водат нивните политичари, туку токму во „фактот“ дека не се обединети, зашто токму тој дел што им фали е клучен за да станат моќни и просперитетни. Секогаш тоа е најплодното поле, најбогатите планини, излезот на море, стратешките позиции, и особено светите места, кои би требало веројатно со некоја магична сила да направат државите да процветаат и да ги покорат другите, ама нивната сила со сите средства се чува затворена и не и` се дозволува да се ослободи
6. Но, од друга страна, „деловите што фалат“ не се ниту исчезнати, ниту потопени, ниту префрлени некаде на запад, туку повторно се под власт на некоја друга балканска држава, па колку и да се плодни, богати, стратешки или волшебни, ниту неа не успеале да ја извадат надвор од тињата.
7. Има една мала држава сред Европа, толку мала што одвај се гледа на карта, заглавена меѓу карпи и планини, завеана во снегови, одвај некоја нива да има, опколена со големи држави, оддалечена околу 200 километри од најблиското море, па според сите балкански географски „стандарди“ би требало да е пропадната, ама не е. Се вика Швајцарија.
8. Има и една друга држава што зафаќа речиси цел полуостров, а доминира и над тоа што не го контролира, владее и со земји што се нејзини и со територии што бараат да се отцепат од неа, но има широки плодни полиња, богати планини, две мориња, океан, стратешки не може да биде подобро позиционирана дури и да сака, а и со светињи е во суфицит, па сепак се дави ли се дави во новава европска тиња, и никако да излезе. Се вика Шпанија.
Во учебниците се учи за многу војни. Но недоволно се учи против војните. Еден наставник по англиски јазик сака да го смени тоа.
Кога училницата е празна, учителот не престанува да работи.
„Војната не е статистика, војната е страдање. Секоја друга претстава е илузија и верувам дека е измама на реалност“.
Влатко Секулоски со споредба меѓу англиските и македонските учебници открива какви промени треба да се направат за напредок на целото општество.
„Кога се учи еден јазик, не се изучуваат само зборовите. Се учи еден цел начин на живот и на размислување. Концептите кои тие ги претставуваат на граѓани кои дејствуваат. За разлика од овие примери во учебниците кои се од македонски издавачи концептот на дејствувачки граѓанин целосно изостанува“.
Наставникот не учи – активниот граѓанин е пред се индивидуалец. Пасивниот е дел од колектив.
„Во британскиот учебник имате неколку индивидуи кои зборуваат за кого навиваат или која им е омилена храна, без разлика на нивното етничко потекло или бојата на кожата. Во македонскиот учебник, во Македонија живеат етникуми како Македонци, Албанци, Турци или Роми, а претставени се преку облеката која ја носеле нашите прабаби во 19 век“.
Влатко Секулоски си поставил мисија. Бара примери во учебниците. Ги споредува едни со други. Собира аргументи за поинаква културна политика во образованието.
Секулоски е од Прилеп, и предава англиски во училиште во Долнени. Еднаш присуствувал на часот по македонски, каде што ја работеле песната „Заплакало Мариово за Ѓорѓи Сугаре“.
„Песната е народна и е пишувана под емоционален набој, тука не може ништо да се смени, но како денешниот автор, во кој контекст ја става таа песна? Во една прилика наставничката ги праша „што биле Параловци“, и децата како од хор извикаа „шпиони“. Значи дали може да се обработува таа песна без граѓанска перспектива? Дали може а да не праша авторот на учебникот дали е во ред едно цело село да се окарактеризира по карактеристиката на неколку луѓе“.
Напишаното во учебниците за децата се пресликува и во животот на возрасните.Наставникот го покажува тоа со примери. Пример број еден: објава за климатските промени – малку реакции. Објава за националните прашања – бројни реакции. Пример број два: освојувачите се лоши, освен ако се – наши.
„Неспорно е дека Александар е дел од културата на овие простори. Но дали на него може да гледаме како на позитивен лик знаејќи дека тој одел на туѓа територија, освојувал туѓи територии и од сиот тој процес загинале многу луѓе. За жал не можеме да најдеме писма од неговите војници како што има писма од војниците во Првата светска војна. Но сепак треба да се запрашаме во кој контекст го разгледуваме. За жал таквите, таквата дилема недостасува во учебниците“.
Учебници со сеприсутна војна. Цареви, војсководци, војници. Мажи, мажи, мажи со оружје.
„Тоа што овдека изостанува е животот на луѓето во тоа време, изостануваат ужасите на војната. Не, не, чекај нешто друго ни треба, посуштински. Има една перспектива одозгора, дека загинале толку и толку милиони цивили, но изостанува описот на страдањата на одредени индивидуи. На пример зошто немаме тука пример од дневникот на Ана Франк, или зошто немаме пример од писмата во рововите од Првата светска војна, кои најдобро би ни доловиле што значи самата војна?“
Има ли друг начин? Има, го имаме и кај нас. Војна на ѕвездите? Не, мир во светот.
„Она што е интересно и добро кај овој споменик е што е апстрактен. Со тоа тој ја велича борбата за слобода без да го глорифицира насилството. Многу е важно кога ја пренесуваме историјата на идните генерации да го величаме мирот, а никако да не го величаме насилството“.
Наставникот Секулоски продолжува да собира примери од училишните материјали.Планира во соработка со граѓански организации да бара промени во начинот на кој се прикажуваат или се толкуваат одредени појави во учебниците. Но кога учебникот ќе дојде пред наставниците, тие можат само да го предаваат напишаното. Процесот на подготовка на учебниците е далеку од нив.
„Овие рамки се тесни за да можат да произведат еден квалитетен учебник. Мислам дека процесот на создавање учебници мора да биде многу повеќе отворен, да не мора да се чека конкурс и повик за да може одредена група автори да состави учебник“.
Рационално гледање на историјата: Споменик на германски злосторства во Германија. Оспорен споменик на колонист во Холандија. Секулоски вели – едностраното гледање на минатото создава национализам. Дури и несвесно.
Бебе, мајка, лулка…Божествената комуникација помеѓу бебето и мајката несомнено најдобро ја овозможува лулката. Покрај тоа што нејзината историја започнува во првиот век, лулката сеуште е актуелна. Се користи се` помалку, но се` уште е одлична идеја за подарок за новите родители…
Ако ја истражуваме историјата на лулката, ќе видиме дека таа потекнува уште од првиот век од новата ера. Според археолошките ископувања, првата лулка е пронајдена во централна Азија, во областа Седум води. Во истражувањето значајни се историските мотиви кои се појавуваат заедно со лулката. Еден од најзначајните фактори за појавата на лулката е миграцијата на номадските народи. Тие на своите патувања се труделе да обезбедат удобност за бебињата, а за тоа нема подобар „лек“ од лулката. Таа слободно можело да се стави врз коњ или камила, а при тоа бебето се чувствува максимално удобно и заштитено.
Лулката на фотографијата е стара околу 80 години. Мојата прабаба и ја подарила на нејзината ќерка откако се родил татко ми. Започнувајќи со татко ми, во лулката пораснале десетици деца од нашето семејство. Ако ги изброиме и комшиските, бројката е многу поголема. Во нејзе се крие едновековна историја. Да можеше да зборува сигурно би ги кажал следните реченици: „80 години беа доволни да видам многу работи на овој свет. Бев сведок на радосни моменти, исто така се соочив со смртта како дел од животот. Тоа несомнено ми беа најтешките моменти. Приспивните песнички ми беа најслатки, а приказните најдобри другарки. Слушнав разни муабети, оговарања. Се надевам дека бебињата уживаа во мојата прегратка и дека ги сонуваа најслатките соништа.“
Од пред неколку месеци во оваа лулка расте третата генерација во нашето семејство, мојата новородена внука. Лулката е најстариот мебел во нашиот дом. Дали традицијата ќе продолжи ќе покаже времето.
Лулката е многу корисна за бебето, бидејќи овозможува телото да биде здраво, а во исто време е важна и за нормалното развивање на коските. Има особено големо значење и во формирањето на психологијата на бебето. Ако ги земеме предвид дуоховните аспекти, лулката ја овозможува божествената комуникација помеѓу бебето и мајката.
Лулките најчесто се изработуваат од бор, бреза или дрва што растат покрај водените површини затоа што тие се најфлексибилни. Најскапите и најквалитетни лулки се изработуваат од бор. Но, во денешно време има многу малку лулки изработени од бор и побарувачката за нив е многу мала. Освен тоа, денеска мајките ги растат децата без да ги стават во лулка. Во османлиското време при церемониите кои се правеле за децата на султаните, главниот симбол бил токму лулката. Сега многу често овој предмет се користи само како сувенир.
Скопје има осум музеи, Охрид четири, Битола два, а повеќето помали градови по еден. Но едно мало село од 200-300 жители, затскриено меѓу планините во централниот дел на Македонија, има дури пет. Горно Врановци е познатото село-музеј, со многу повеќе историја отколку што може да се очекува од еден таков изолиран крај. Но токму тоа била неговата предност во историјата што го направила славно.
Во еден момент од историјата, во Втората светска војна, ова мало селце на некој начин било главниот град на Македонија. Партизаните се бореле против неспоредливо помоќните окупаторски сили. Но имале добра стратегија, создале голема слободна територија во непристапните планински краишта во централниот и во западниот дел на Македонија. Таа територија, како и целата борба, се раководела од Горно Врановци. Тука бил Президиумот на АСНОМ, значи државното собрание, Централниот комитет на Комунистичката партија на Македонија, која била еден вид влада, Главниот штаб на НОБ, како денешен генералштаб, и ОЗНА, разузнавачката служба.
По конечното ослободување, сите тие институции се префрлиле во Скопје и таму функционирале. Но куќите во Горно Врановци, каде што биле сместени, денес се нивни спомен-музеи. Заштитени и одржани, го чуваат споменот на таа борба.
Музеите се мали, сите имаат по една-две соби, главно полни со стари документи или копии, големи фотографии од славното борбено минато и понекое парче оружје што го користеле партизаните. На нив точно може да се види колку било тешко, на пример по фотографијата од тројца партизани, сите облечени во различни униформи, кој каква успеал да најде. Но имало и интересни моменти, како тој кога готвачот со црпалката в рака застанал да се слика до борците со пушки.
Петтиот музеј е поинаков. Тоа е печатницата во која бил испечатен првиот број на дневниот весник „Нова Македонија“. Внатре е печатарската машина тешка еден тон, која партизаните кришум ја носеле в раце од Скопје до таму, преку планини и долини.
Во соседната соба може да се види и како се сложувале страниците за печатење, буква по буква. Тоа што денес се прави за неколку минути на компјутер тогаш било макотрпна работа. „Нова Македонија“ веќе не е ниту партизански ниту државен весник, но се` уште излегува, како најстар во Македонија и еден од најстарите на Балканот, со 69 години. Членовите на нејзината редакција секој октомври го посетуваат музејот, по повод годишнината од првиот број на 29 октомври 1944 година.
Шестиот музеј е спектакуларен. Но нели беа само пет? Да, но шестиот не е спомен-куќа важна поради историските настани од Втората светска војна, туку е милиони години постар. Тоа е природата околу Горно Врановци. Малата Врановска река во ова осојничаво место создава толку влага што камењата и корите од дрвјата се прекриени со мов.
Волшебна зелена земја како од „Господарот на прстените“. Водата се пробива низ камења, карпи, паднати стебла, а со секој чекор љубопитноста расте за тоа што има зад следниот мал водопад. Во природата, со малку среќа, ќе се сретнете и со некои од нејзините жители. Малите гуштери веројатно ќе бидат порасположени да позираат пред вашиот фотоапарат, но верверичките ќе ги снема за неколку секунди.
Низ Горно Врановци не прошетаа две момчиња што веќе се иселиле од таму во Горно Јаболчиште. Велат, има се помалку жители во ова село. Иако е оддалечено по триесетина километри од Скопје, Прилеп и од Велес, до него може да се стигне само преку Велес по тесен планински пат. И покрај тоа што е единствено со толку многу атракции, тешко се наметнува како туристичка дестинација. Дури ни за викенди.
Особено во последнава деценија, откога не работи хотелот „Врановци“. Изграден во 1986 година, дваесетина години ги пречекувал велешките работници од јавните претпријатија и многу други гости. Веќе не е отворен поради судските спорови околу сопственоста. Како секој друг хотел што одамна го испратил својот последен гостин, и овој сега изгледа како сцена од филмот „Сјаење“ на Стенли Кјубрик.
Стар, затворен, напуштен, тивок. Толку тивок што речиси може да се слушнат звуците од минатото, од гостите на големата тераса со поглед на реката или од оние во собите со прозорци завтрени кон планинските врвови. Но се слуша само ветрот, шумот на реката и минатото. Затоа што сегашност таму нема.
Секој кој го посетил Истанбул, сигурно барем неколку пати се запрашал од каде има најубав поглед на Босфорот. Балкон3 Ви ја открива тајната како сите Ваши фотографии од протокот кој ги дели Европа и Азија да изгледаат како разгледници. Едноставно, посетете ја тврдината Румели Хисар, место богато со историја, каде можете да ги разгледате музејските експонати и да уживате во појадок со прекрасен поглед на Босфорот.
Тврдината Румели Хисар се наоѓа во Саријер, област на Истанбул, на еден рид на европската страна на Босфор. Таа го дава името на населбата околу неа. Румели Хисар е изграден од страна на османлискиот султан Мехмед II, помеѓу 1451 и 1452 година, пред тој да го покори Константинопол. Трите големи кули биле именувани по трите везири на султанот, Халил Паша, Заганош Паша и Сарика Паша. Сместена е во најтесниот дел од Босфорскиот канал од 660 метри и е во непосредна (спротивна) близнина на Анадолски Хисар кој бил изграден во времето на Бајазит I. Местото било избрано со цел да се спречи помошта на престолнината која престигнувала преку Црното море за време на османлиската опсада. Во претходните опсади на градот, султанот најмногу се соочувал со проблеми поради блокадата на Босфор од страна на византиската флота. Тврдината која на ова место постоела во времето на Римската империја била користена како затвор, а подоцна на ова место постоел и манастир.
Во рамките на подготовките за освојувањето на Константинопол, Султанот Мехмед II (1432-1481), син на Мурат II, започнал да ја реализира изградбата на тврдината веднаш по неговото второ искачување на тронот во 1451 година. Тој ја одбил молбата за мир со византискиот император Константин XI Палеолог (1404-1453), кој ја разбрал пораката која султанот ја испраќал со изградбата на тврдината. Изградбата започнала на 15 април 1452 година. Секоја од трите главни кули биле именувани по пашите кои ја надгледувале нивната конструкција. Султанот лично на неколку пати доаѓал за да ја надгледува изградбата. Со помош на илјадници ѕидари и работници, тврдината била завршена во рекордно време од 4 месеци и 16 дена, на 31 август, 1452 година.
Тврдината Румели Хисар се состои од една мала кула, три главни кули и тринаесет мали караули поставени и поврзани со ѕидините на тврдината. Тврдината која била дизајнирана од архитектот Муслихидин, во почетокот се нарекувала Богазкесен (Bogazkesen) што значи „тесно грло“ мислејќи на теснецот на Босфор. Подоцна таа била преименувана во денешното Румели Хисар, име кое во превод значи „тврдина на земјата на Римјаните“ т.е. византиска Европа.
Своето значење тврдината го изгубила кога на бреговите биле изградени повеќе тврдини. Во 17 век таа се користела како затвор, пред сѐ за странски воени затвореници. Румели Хисар била делумно уништена од земјотрес во 1509 година, а веќе во следните години била на неколку пати реновирана. Во 1746 година, пожарот кој избувнал ги уништил дрвените делови на главните кули. Во времето на Селим III таа повторно била изградена. Од 1960 година Румели тврдина служи како музеј и отворен театар. Во замокот постои изложба на оружјата што се користеле при освојувањето на Истанбул, како што се топовски зрна и синџири.
Тврдината е отворена за посетители секој ден, освен во среда, во периодот помеѓу 09.30 и 16.30 часот. Влезот чини 5 турски лири (две евра).
Научното истражување направено во Америка докажало дека малите зрна (бројаниците) кога се наоѓаат во човечката рака ја намалуваат нервозата, стресот, и го нормализизираат крвниот притисок.
Бројаницата која денес е неопходен прибор на мажите за првпат е изработена во 800 година п.н.е. Луѓето денеска не ги испуштаат од раце за да ја заборават тагата, безнадежноста, а истовремено да го потрошат и слободното време.
Според една компилација од различни извори, бројаницата се користи речиси 2.800 години. Во историските евиденции стои дека бројаницата првпат се користела како средство за богослужба во 800 година п.н.е, од страна на хинду Брахман свештениците. Во минатото, бројаниците се правеле од одредени делови на животни, кои се ределе на јаже. Бројот на бројаниците се разликува од религијата. Најчесто се состои од 33 или 99 зрна.
НЕ Е САМО СРЕДСТВО ЗА ОБОЖУВАЊЕ
Бројаницата не е само средство за обожување, исто така се користи и како средство за рекреација и забава. За време на отоманскиот период изработката на бројаници станува уметност. Таа започнува во 17 век, а според некои извори, својот врв го достигнува во 19 век. Во минатото, прекрасните бројаници кои се изработувале во Истанбул се испраќање во Мека и Медина за времето на аџилакот. Истите извори велат дека уметноста за изработка на бројаници исто така била развиена и во Самарканд (Узбекистан) и Иран. Треба да се спомене дека на крајот на 19 век во Капали Чаршијата во Истанбул имало повеќе од 300 тезги (дуќани) кои продавале бројаници.
БРОЈАНИЦАТА И ТУРЦИТЕ
Според производителите на бројаници, Турците не се откажуваат од старите навики, па така во последно време интересот за бројаницата е многу зголемен, а особено кај женската популација. Статистиката вели дека 70-75 остсто од Турците користат бројаници, таа е буквално интегрирана меѓу турскиот народ. Во Турција генерално секој маж има бројаница. Таа во Турција се нарекува и „мастика за раце“.
Бројаниците најчесто се изработуваат од коска, камен, абанос, змиско дрво, розово дрво, слонова коска, рог од носорог, коска од камила, бисер, килибар, тиркиз (син камен), злато, сребро, различни дрва и камења, па дури и од дијаманти. Според изработувачите, најголем интерес има за бројаниците изработени од скапоцени материјали и скапоцени камења.
КАРНЕОЛОТ НОСИ СПОКОЈСТВО И МИР, КИЛИБАРОТ ОВОЗМОЖУВА ПОЛЕСНО ДИШЕЊЕ
Постои верување дека бројаницата изработена од карнеол дава спокојство и мир, релаксира и лекува од вознемиреност. Килибар каменот пак штити од уроци, добра е за несоница, исто така ја собира енергијата од телото и овозможува полесно дишење. Бројаницата кај некои луѓе е навика која преминува до степен на зависност, кај некои пак како аксесоар е дел од облека. Исто така може да биде спомен сувенир од татко или некој близок пријател. Кај некои секти, бројаницата се смета за скалило преку кое може да се стигне до Господ.
Доколку сте заинтересирани одблиску да се запознаете со грчката историја, музика, но и да го почуствувате вкусот на грчката храна, Музејот Акропол е вистинското место за вас.
По повод 25 март, Денот на грчката независност, музејот за посетителите обезбеди целодневна програма.
Реставраторите од музејот пред посетителите ќе ја презентираат техниката на бојадисување сандали од античко време. Сандалите се еден од трите типа обувки што може да се најдат на античките фигури.
Покрај античката технологија на бојодисување, реставраторите ќе ја престават и современата техника на чистење на каријатидите (скулптура со форма на жена, која во архитектурата се користи како столб). Посетителите ќе имаат можност да разговараат за методот на нивното чистење, кое се изведува со помош на ласер.
Концерт со музиката на неколку еминентни имиња во грчката музика од последниот век ќе биде одржан во просториите на музејот. Ламбрини Гиоти (Lambrini Gioti) и Јоргос Цибуксис (GeorgeTsibouxis), ќе изведат повеќе нумери на пијано и бузуки.
Пред посетителите ќе биде преставена и исклулителна колекција на антички скулптури, кои делумно ги имаат зачувано своите оригинални бои. Вработените во музејот ќе ја презентираат важноста и перцепцијата за боите во антиката.
Музејскиот ресторан, пак, ќе ги пречека посетителите со традиционални грчки јадења.
„Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри.“
Сместен во срцето на градот Монастираки е уникатен спој на стилови, ери и култури, динамичен и постојано променлив, а сепак најмногу посветен на трговијата и дружењето. Ако застанете во центарот на плоштадот Монастираки и се свртите околу себе добивате потполна слика за минатото и сегашноста на Атина кои се видливи на тие неколку квадратни метри. Неодамна реставрираниот плоштад е поплочен со мозаик од мермер, камен и ковано железо кои ја симболизираат разновидноста на Медитеранот.
Метро станицата (1895) била изградена за првата надземна линија која ги поврзувала градот и пристаништето Пиреа. Денес има новоизградена подземна линија која директно го поврзува Монастираки со аеродромот.
„Првата метро станица во Атина била изградена во 1895 година.“
Градежните работи на новата Метро станица (2004) беа особено комплицирани во овој дел од градот, поради тоа што линијата се вкрстува со реката Херидан, светата река на древните атињани. Во современа Атина Херидан е отворена само во внатрешноста на Керамикос, археолошкото наоѓалиште на антички гробишта. Течението низ внатрешноста на градот било изгубено, но сега повторно е пронајдено и мали делови се оставени отворени во новата станица и на самиот плоштад.
Џамијата Цистараки (1759) е именувана по отоманскиот управител (војвода) со градот, но во минатото ја нарекувале Џами Като Синтриваниу (џамијата на долната фонтана) низ која течела реката Херидан. После реставрацијата во 1915 се користи како музеј за предмети од рачна изработка, а од 1975 е дом на една колоритна колекција на предмети од теракота од Грција, Кипар, отоманската и современа Турција. Во внатрешноста се чуваат фотографии и податоци за уметниците и за историското значење на џамијата. Место кое навистина вреди да се посети. Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири. Мал совет за посетителите: ценкањето околу цените овде е стандардна процедура па затоа обидете се да бидете што пољубезни…
„Под џамијата и на соседната улица се наоѓаат стари продавници на мајсторите за кожа кои на туристите им нудат и сувенири.“
Веднаш до џамијата се наоѓа страничниот ѕид од библиотеката изградена од Адријан во 132 г.н.е. Римскиот Император необично го привлекувала Атина. За време на неговото владеење древниот град бил збогатен со значајна инфраструктура, дел од која сè уште импозантно се издигнува во центарот на Атина. Библиотеката на Адријан била поврзана со римската Агора изградена од Јулиј Цезар во 10 г.н.е. која денес претставува археолошко наоѓалиште. Денес ги имаме остатоците од само еден ѕид и не е лесно да се замисли како изгледала во периодот на доцната отоманска империја. Прометен, полузатворен пазар за животни намирници, житарици, месо и риба, поставен на остатоците на некогашната библиотека заедно со византиска црква изградена среде нив. Старото име на ова место било Като Пазариа (долниот пазар). Но, откако Атина стана главен град на современа Грција (1835) пазарот бил затворен со цел ова историско место да им биде на располагање само на трговците со занаетчиски производи.
„Дел од градбите кои ги издигнал римскиот император Адријан во ΙΙ век сеуште импозантно се издигнуваат во центарот на Атина.“
Старите навики тешко умираат … можеби старата продавница за намирници која со години веќе стои на плоштадот воопшто не е случајност!
Малата византиска капела од 10-от век посветена на Богородица Панатинаиса (Царица на Вселената) е единственото нешто останато од женскиот манастир кој егзистирал сè до добивањето на грчката независност. На негово место е денешниот отворен плоштад кој така го добил и своето име Монастираки (мал манастир). За време на француското владеење во XIII-от и XIV-от век, таа функционирала како римокатоличка капела во приватна сопственост на еден венецијански благородник.
Салеп е омилениот топол пијалок на атињаните во текот на ладните зимски денови (и раните утрински часови кога гласот на продавачот гарантирано ќе ве разбуди), и така гласно се нуди што едноставно не можете да не го забележите. Овој продавач го истакнува своето потекло од Истанбул што го прави неговиот производ уште попривлечен, но всушност, тој е Сириец.
Влезот од плоштадот кон улицата Митролеос води кон најпознатите ќебапчилници во Атина. Првата ќебапчилница ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925, чие семејство и денес раководи со ресторанот. Всушност, атињаните се привикнале на вкусот на ќебапите по приливот на бегалци од Анадолија во 20-тите години од минатиот век. Ерменците во Атина се познати како најдобри готвачи на лахмачун (мелено месо, домати, магдонос и зачини испечени на арапски леб) и сите јадења од пастрма (зачинето, сушено говедско) како што е вкусната пита Кесарија (името го добила по турскиот град). Питата се прави со тенки кори во кои се ставаат тенки парчиња говедско, свежи домати и кашкавал. Савас сè уште ги нуди овие деликатесни јадења на своето мени.
„Првата ќебапчилница во Атина ја отворил Савас, ерменски бегалец, во 1925 година.“
Грчката верзија на ќебапот е наречена суфлаки и претставува најпопуларна и најевтина брза храна. Едноставно мора да пробате ќебапи како што се овие. Најчесто се служат завиткани, но на Монастираки може да побарате отворени – ќебапи на грчка пита со домати, магдонос и кромид. Ако планирате состанок после оброкот, избегнете го кромидот и додатокот цацики (сос од лук и кисело млеко). Барем така сите велат, да не се разбереме погрешно. Совет: шиш-ќебап (каламаки) и донер-ќебап (гиро) вообичаено се прават со свинско или пилешко месо со истиот избор на додатоци. Уште еден совет: оваа терминологија и состојки важат само во Атина… Не нарачувајте суфлаки на ваков начин во Солун (ќе ги збуните).
На најтивкото место се наоѓаат бетонски згради во стилот кој преовладува во Атина под влијание на градежната легислатива од 60-те. Денес, деловните канцеларии, продавници и банки се затворени и единствено опстојува еден ланец продавници.
Оваа модерна зграда од 30-те години од минатиот век неодамна беше реставрирана (за волја на вистината не баш успешно) и претворена во хотел со тераса која се промовира како место кое го има “најубавиот поглед во Атина”. Можеби изјавата е малку претерана со оглед на тоа што постојат места со подобар поглед кон Акропол, но сепак е убав (погледнете ја насловната фотографија).
Оваа куќа во Атина, која во моментов се реставрира, е типичен примерок од неокласичниот стил. Неокласичните градби може да се забележат во многу населби низ Атина, особено во центарот на градот, и претставувале статусен симбол на буржоазијата која го акумулирала својот капитал по независноста на Грција во 1830.
Последно, но не и најмалку важно: пазарот за стари работи. Влезот од улицата Ифесту го обележува постојаното присуство на оваа старица која продава печени костени или блага пченка во летните месеци. Атињаните го нарекуваат овој пазар Јусурум според добро познатиот сопственик на еврејската антикварница. Овој назив е толку длабоко вкоренет во секојдневниот урбан говор што го инспирираше Николас Асимос, култна фигура од атинската андерграунд сцена од 80-те, да создаде цинична песна за тоа како човечките вредности се продаваат за профит.
Улицата Ифесту е популарно место за купување облека на старо, вклучувајќи ги секогаш модерните војнички униформи и американскиот пазар каде се продаваат стара но вредна облека и модни додатоци. Патики и фармерки, знамиња на држави и спортски клубови, грчка традиционална уметност и накит, индиска облека и артефакти, монистра и материјал за изработка на накит, опрема за велосипедисти и кампување, секаков вид на маици (почнувајќи од Че Гевара па сè до Ајрон Меиден и многу други) се изложени пред малите продавници кои се појавиле во средината на XIX-от век. Цените се ниски па затоа местово никогаш не изгубило популарност, особено кај помладата популација.
Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи. Колекционерите можат да пронајдат стари плочи со добар квалитет и ретки изданија кои се нудат по многу прифатлива цена. Сопствениците се вистински познавачи на џез, соул, рок и поп музиката, особено се услужливи и може да им верувате на изборот. Захариј е најуспешниот од нив кој со текот на времето ја проширил својата продавница низ еден цел пасаж.
„Во малите странични улички се кријат извонредни продавници за грамофонски плочи.“
D.J. V и Јусурум Бенд – име на локална продавница за грамофонски плочи кое кажува сè…
Малку подолу улицата излегува на плоштадот Ависиниас каде било предвидено да се изгради простор за јавно наддавање. Но, денес ќе најдете антикварници и занаетчиски продавници каде се поправа стар мебел и се произведуваат копии на мебел од старите атински домови. Главно обележје на ова место се таканаречените узо и мезе барови каде за време на викендите во попладневните часови традиционалната храна ја придружува веселата музика на еден исклучителен ромски бенд. Во текот на летните ноќи луѓето претпочитаат да се собираат во инди-поп барот од спротивната страна, да седат надвор помеѓу затворените продавници за мебел, а одвреме навреме и помеѓу парчиња стар мебел, дабови плакари цврсто врзани со ланец.
„Плоштадот Ависиниас е познат по антикварниците за мебел, но и по узо и мезе баровите.“
На крајот на улицата Ифесту имате избор да свртите десно кон просторот за продавање стари книги, или лево кон црквата изградена во IX-от век и посветена на свети Филип, каде камбаните бијат за попладневниот домашен сладолед кој лично го прави еден доселеник Италијанец.
Можете да се вратите до плоштадот Монастираки по улицата која се движи паралелно со старата метро линија, да се одморите во некое од многубројните кафулиња и да уживате во погледот на античката Агора, значајно обележје од класичното атинско демократско уредување. Помеѓу дрвјата се забележува Тисио, храм кој бил изграден во времето на Перикле во 416 г.п.н.е. во чест на богот Хефест, заштитник на занаетчиите.
И покрај тоа што Монастираки е под влијание на тешката економска ситуација која го осиромашува главниот град, сепак останува мала оаза на трговијата во градот. Ова обележје на обичните луѓе и работничката класа цврсто се одржува на плоштадот и во пасажите, успевајќи и понатаму да опстои.
Тетово, град сместен под живописната Шар Планина, место каде од секогаш се испреплетувале различни култури, религии, народи. Во репортажата на Балкон3 дознајте нешто повеќе за историјата, традицијата и културните обележја на Тетово. Најкомплексен културен објект кој претставува ретка убавина од минатото е тетовското Кале.
Оваа тврдина, обиколена со високи ѕидови, широки и до четири метри, ѕидани со бигор камен е подигната во 1820 година од Реџеп Паша и неговиот син Абдураман Паша, пред распадот на Османлиското царство. Уживајте во приказната за еден од најубавите градови во Македонија.
Во прегратките на питомата Беласица и студениот Огражден, струмичкиот крај на тромеѓето на Македонија, Грција и Бугарија, е изобилие од богатства. Богат со историја, недопрена природа, кристално бистра изворска вода, колоритен карневал, румен домат и наделеку прочуената пиперка, куртова капија, од која се прави вкусниот македонски ајвар. Од Требичино кое е репрезент на селскиот туризам, преку Колешино во кое има 18 различни религии до Смолари кое ги чува најраскошните македонски водопади, со овој регион секогаш владеел позитивен немирен дух. На патот до Струмица, од двете страни на коловозот, пластеници во кои вредно се одгледува извонредeн струмички зеленчук. Поглед од врвот на престолнината на овој регион нуди море од земјоделски фолии кои неуморно играат со одјсајот од срамежливото есенско сонце. Нетипична раздвиженост го краси овој дел од Македонија. Крајот кој одамна е под ореолот што плете многу драмски заплети.
Мис Стон, Катерина и Елена Цилка
Приказната за грабнувањето на американската протестантска мисионерка, Елен М. Стон, започнала во летото 1901 година. Првото модерно киднапирање во светот или како што многумина го нарекуваат, одекот на македонскиот пет вековен крик, е навидум еден историски прецизен и јасен драмски заплет.
Американската протестантска црква која делувала во Солун, се подготвувала да го испрати признатиот доктор Хаус во Банско со цел да ја прошири својата мисија. И токму тогаш, по неколку неуспешни обиди за грабнување на други големци, револуционерниот водач на Македонците, Јане Сандански, намислува да го зароби Хаус со тоа што со помош на месни протестанти од Банско ќе го намами мисионерот на свој терен. Една од верзиите на приказната понатаму вели дека Хаус се откажал од патувањето, а неговото место го зазела Мис Стон која токму во тоа време пристигнала во Солун. Според другата верзија пак, Сандански дознал дека во Разлошко престојува извесна Елен Стон, протестантски мисионер и жител на Соединетите Американски Држави, поради што се одлучил за промена на планот за грабнување на доктор Хаус.
Историјата натаму забележала дека акцијата била изведена на 3 септември во доцните часови, а грабнувачите биле маскирани како турски аскер. Неколку дена подоцна на Елен Стон и на нејзината придружнича, Катерина Цилка, која била протестантка по вера, им било објаснето дека нивните нови домаќини се борци за слободна Македонија.
Веста за киднапирањето се расчула многу брзо и светскиот печат со месеци се занимавал со сензационалното грабнување во Македонија, дотогаш непозната и сметана за дел од Османлиската империја. Деликатната состојба на придружбата на Елен Стон, Катерина Цилка, која била бремена и се породила за време на заложничката драма, донела дополнителен товар на приказната. Но, односот на комитските војводи кон новоредената Елена, особено односот на Јане Сандански, бил можеби клучната пресвртница во перцепцијата на мисионерката и нејзината придружничка за македонските борци за слобода. Елен Стон ја сфатила и поддржала борбата на комитите и на Организацијата за слобода на својот народ и потребата да се слушне за македонското прашање преку сензационалното грабнување на американската државјанка.
Преговорите за откуп се воделе со месеци. Комитите за слободата на двете жени барале 25 илјади лири, тогашни 100 илјади долари. Но, поради силната потерата по „бандитите“, биле приморани да ја намалат висината на откупот на 14.500 лири. По многу перипетии, приказната завршува со исплаќање на бараната сума на 20 јануари 1902 година во регионот на Банско, а жените се ослободени на 10 февруари истата година во близина на село Василево, струмичко.
АТАНАС ЦОНЕВ – БРАДАТА И НЕРАСКАЖАНАТА ПРИКАЗНА ЗА МИС СТОН
И, како што обично бива, таму каде што завршува една, започнува друга приказна. Другата страна на медалот, позната на малкумина, како што вели месното население, се случува во струмичко Василево. Оваа мирна рурална општина, населена од преку 12 илјади жители, повеќе од 110 години грижливо и гордо ја чува тајната за приказната за последните денови од заложништвото на Мис Стон и за нејзиниот чувар, Атанас Цонев – Брадата од село Нивичино и неговата улога во грабнувањето.
Атанас Цонев, сопственик на мотелот Мис Стон и правнук на Атанас Цонев – Брадата
– Вистина е дека нема многу пишани документи за овој дел од приказната за грабнувањето на Мис Стон, раскажува Георги Цонев, правнук на огражденскиот револуцинерен водач, Атанас Цонев – „Брадата“ меѓу народот познат и како Нивичански. Прадедо ми по наредба од Јане Сандански бил задолжен да не им фали влакно на заробеничките. Тој раскажува и дека никој во Нивичино не знаел оти токму таму, во куќата на Атанас Цонев, изградена од камен, се крие жената за која зборува целиот свет.
Односот кон Мис Стон бил беспрекорен, а тоа и самата заробеничка подоцна го потврдила во своите мемоари и со основањето на фондација за помош на македонскиот народ. Била цврста и самостојна жена, но исто така била и разбрана и прилагодлива. Комитите ја хранеле со качамак, кисело млеко, кајмак, леб од фурна или под вршник и со ориз. Кога била донесена во Нивичино, с’е било полесно оти веќе била опуштена и верувала во револуцинерната борба – емотивно ја продолжува приказната Цонев.
– Потврда на ова доаѓа и од еден ракопис на Мис Стон на кој е напишана молитва за македонскиот народ, веднаш откако била пуштена во Струмица. Кога „Брадата“ ја предал на тамошните власти, разделбата била доста емотивна. Длабоко верувам во вистината на оваа приказна која целиот свој живот ми ја раскажуваше татко ми Никола Митков, тврди Цонев.
СЛУЧАЈОТ „МИС СТОН“ Е ПОЧЕТОК НА АМЕРИКАНСКО – МАКЕДОНСКОТО ПРИЈАТЕЛСТВО
Интересно е што до пред случајот „Мис Стон“, комитите биле третирани од страна на Америка како терористи, а од тој момент натаму и споделувањето на искуствата на Мис Стон со светот, датира американско-македонското пријателство – смета Атанас Цонев, правнук на Атанас „Брадата“ и сопственик на мотел во општина Василево кој го носи името на мисионерката.
Тој раскажува дека комитите за слободата на Елен Стон барале 25 илјади златници, колку што им биле потребни за набавка на оружје од Америка. Според него, фондот за слобода на мисионерката бил далеку поголем околу 70 илјади златници но, комитите одбиле да ја земат целата собрана сума.
Со 25-те илјади се купени пушки винчестерки и пиштоли колтови кои подоцна се употребени во Илинденското востание. Приказната натаму вели дека, со остатокот од собраната сума за откупот, Американците во јужниот дел на Солун изградиле бараки за бездомници и населбата ја нарекле Мис Стон. За овој настан за жал немам потврда – го завршува своето раскажување наследникот на славното име и презиме на „Брадата“.
По завршување на сагата Мис Стон амбициозно се заложува за македонското прашање. Таа дури и пишува книга која за жал никогаш не ја здогледала светлоста на денот. Непосредно пре печатењето, целиот материјал изгорел во пожар во американскиот град Челзи. Родниот град на мисионерката во кој и починала во 1927 година, а до неодамна не и се знаеше гробот.
Струмица е дестинација која ниту еден хедонист не смее да ja пропушти. Градот на жените, лудите забави и расадник на историјата е познат по топлото добредојде за сите свои гости. Случајни или намерни.
А утрата во Василево. Тие се посебно доживување. Независно од временското доба, воздухот изобилува од помешани мириси на домати, пиперки, свежа зелка и бостан. Василевци се вредни и горди луѓе. Земјоделци повеќето но, ги има и сточари. Живеат со верба во подобро утре како и нивните предци пред повеќе од еден век. Општина Василево е главната порта на далеку прочуениот и племенит струмички регион. Од Добрашинци на влезот до Пиперево на излезот, 18 населени места со децении го негуваат кроткиот и питом струмички дух.
Нивичино е одамна заминато во историјата. И куќата на Атанас Цонев – Брадата низ времето е раскрчмена од дивокрадци. Централниот магацин за оружје на славното ВМРО никој повеќе не знае дали постои. На неговото место само трева, бршлен и булки. Останата е само трошната црква Свети Илија. Да сведочи за големите дела на непокорливиот македонски народ и неговите идеали за слобода. И за една поинаква приказна за Мис Стон. Која досега не беше раскажана.
Бројаницата која денес е неопходен прибор на мажите за првпат е изработена во 800 година п.н.е. Луѓето денеска не ги испуштаат од раце за да ја заборават тагата, безнадежноста, а истовремено да го потрошат и слободното време.
Треба да се спомене дека на крајот на 19 век во Капали Чаршијата во Истанбул имало повеќе од 300 тезги (дуќани) кои продавале бројаници.
Бројаниците најчесто се изработуваат од коска, камен, абанос, змиско дрво, розово дрво, слонова коска, рог од носорог, коска од камила, бисер, килибар, тиркиз (син камен), злато, сребро, различни дрва и камења, па дури и од дијаманти. Според изработувачите, најголем интерес има за бројаниците изработени од скапоцени материјали и скапоцени камења.
Бројаницата кај некои луѓе е навика која преминува до степен на зависност, кај некои пак како аксесоар е дел од облека. Исто така може да биде спомен сувенир од татко или некој близок пријател. Кај некои секти, бројаницата се смета за скалило преку кое може да се стигне до Господ.
СЛУЧАЈОТ „МИС СТОН“ Е ПОЧЕТОК НА АМЕРИКАНСКО – МАКЕДОНСКОТО ПРИЈАТЕЛСТВО