Tag: Турција

Боза и Салеп: Нaјдобри пијалоци за студените зимски вечери

Боза и салеп се традиционални пијалоци со специфични и надалеку познати вкусови. Тие немаат потреба од скапи реклами, маркетинг агенции. Нивните клиенти се редовни, и едвај чекаат да дојде зимскиот период. Особено во балканските земји.

Голем број на љубители на традиционалните вкусови со големо нетрпение чекаат да се појави зимата за да можат да уживаат во вкусовите на сезонските пијалоци како што се бозата и салепот. Иако тие за жал, полека им го отстапуваат и последното место на новите, популарни пијалоци, сепак на балканските простори традицијата за носталгичните производи продолжува. Во Истанбул `Вефа`, во Анкара `Акман`, во Скопје `Апче` и `Шехерезада`, во Атина во областа “Paleo Faliro” се местата каде што можете слободно да навратите и да уживате во неодоливиот, но и хранлив вкус на бозата и салепот. Балкон3 ве запознава поблиску со овие стари пијалоци, стари вкусови кои паметат дамнешни времиња.

БОЗА ЛЕК ЗА НЕРВОЗА

За почетоците на бозата се верува дека датираат од пред неколку илјади години. Според некои истражувања со помош на номадите од Централна Азија е пренесено во Анадолија и околината. Сегашното име боза потекнува од персискиот збор `бузе`, кое значи пијалок произведен од просо и ориз.

Во Турција традицијата за боза започнува многу одамна, поточно во 1876 година, со специјалните продавници `Вефа` отворени од страна на Хаџи Садик. За кратко време станува препознатлива марка низ цела Турција. Се наоѓа во општината Еминону, во населбата Вефа. Ако разговарате со постарите истанбулчани, сигурно ќе ви раскажат многу ориказни за мобилните бозаџии од сокаците на метрополата.

Мобилните бозаџии, до пред 15-20 години во студените ноќи, шетајќи низ улиците пеејќи различни, од нога составени песни извикуваа `боза`, `бозааа`. Но, постепено, со смената на старите дрвени куќи со високи згради, се поголемата врева на улиците предизвикана од производите на модерната технологија, граѓаните повеќе не можеа да го слушнат повикот на мобилните бозаџии. И затоа тие исчезнаа.

Познатата марка Акман, пак е карактеристична за нас. Сопственици се скопските иселеници од албанско потекло, браќата Мухарем и Вахап Акман. Првиот дуќан за боза го отвараат во далечната 1936 година.

Во Македонија со децении добрата боза се поврзува со слаткарницата „Апче“ во Дебар Маало, Скопје блиску до Универзална Сала. Отворена е во 1934. година од Исман Кадри. Поради добрата боза за која луѓето често велеле дека е лек за сите болести тој во 1940 година ја прекрстил слаткарницата во Апче, и така се вика и ден денес.

Во Грција, можеби ќе се изненадите, бозата всушност и не е многу позната. Во Атина може да се најде само во специјализирани локали и традиционално во областа “Paleo Faliro” која претставува всушност предградие на југот од Атина. Во оваа област живее поголема заедница која почнала да се доселува од Истанбул постепено од 1960-тите години па наваму. Таму се наоѓаат овие специјализирани продавници и локали. Иако, мора да кажеме дека бозата не е изрекламирана доволно, па ако сакате да најдете да се напиете треба да побарате, да прашате. Но, барем локалното население овде знае и ужива во пиење боза. Во северна Грција исто така, но овде постои исклучок. Во Солун има специјализирана слаткарница која се вика “Hatzis“, основана во 1908 година, кога нејзиниот сопственик дошол од Косово и почнал со производство на боза во Солун. Сега семејството Hatzis има отворено неколку локали во Атина, но цените се превисоки. И покрај тоа, бозата не се рекламира, не се прават обиди да се популаризира, иако ја има по локалите.
САЛЕП

Салепот пак, многу одамна попушти пред налетот на двојецот чај-кафе. Во денешно време, во Скопје, можете да го пробате само во најстарите слаткарници и во чајџилниците во турската чаршија.

Салепот во 17 век покрај во медицината со додавање на различни зачини и розова вода, почнува да се користи и како пијалок. Во 18 и 19 век салепот се засладува со мармалад, мед или шеќер, потоа врз него се додава ѓумбир или цимет.

Во средновековна Европа за време на долгите пловидби, во магацините на бродовите, поради хранливите материи кои ги соддржи во себе, бил складиран салеп. Првиот дуќан за салеп во Англија бил отворен во првата половина на 18 век. Верувале или не, во средината на 18 век, особено во Англија и Франција во утринските часови, во дуќаните и локалите се консумирал топол салеп.

Пиењето салеп се смета за еден по постарите обичаи во Атина, тоа е зимски пијалок што ќе ви го омекне грлото и ќе ве затопли. Може да се најде во центарот на градот кај продавачите на салеп, плоштадите околу центарот као и во продавниците за храна и тоа најчесто го пијат во раните утрински часови. некои од традиционалните старомодни локали продаваат салеп на улица, а семејството Hatzis почна да продава и надвор од нивната продавница, за минувачите набрзина да земат и да се напијат салеп. Овој начин на продажба е од скоро.

Домашен рецепт за боза

Потребни состојки

3 чаши булгур

2 филџани за кафе ориз

3 чаши шеќер во прав

1 чаша стара боза или квасец во големина на една кутија кибрит

Подготовка

Булгурот уште во текот на ноќта се натопува во вода. Утредента булгурот и оризот се варат се додека добро не омекнат. Се меша со електричен миксер, потоа треба да помине низ сито. Потоа таа мешавина се става во тивок оган. Се додава шеќер и убаво се меша додека се раствори шеќерот. Потоа се вади од огнот и се остава да се олади, при тоа од време на време се меша. Откако ќе се олади се додава старата боза или пак квасецот кој што претходно сме го раствориле убаво во топла вода. Убаво се меша. Мешавината се става во сад и добро се затвара, 2-3 дена се остава да стои на температура од 20-25 степени, при тоа повремено се меша. Откако ќе се појават меурчиња се смета дека смесата е готова. Потоа се остава да се лади, па се сервира. По желба може да се додаде леблебија или цимет.

Домашен рецеп за салеп на салеп

Потребни состојки

2 и пол лажици шеќер во прав

½ половина лажичка салеп во прав

2 лажички цимет

4 чаши млеко

Подготовка:

Салеп и шеќерот се става во тенџере и убаво се промешува, врз него полека се додава млекото, се вари на тивок оган се додека не добие густина, околу 10-15 минути. Потоа ставете ги во чаши или филџани, посипете го со цимет.

Таа е најзначајниот знак дека сме преминале од есен во зима.

Хусамедин Гина

January 10, 2017
Танцувај со мене до крајот на љубовта во Истанбул

Балкон3 извештај од концертот на Леонард Коен во Истанбул

Велат дека патувањата ги прошируваат хоризонтите, а патувањата до далечни места неминовно ја зголемуваат способноста за перцепција. Истанбул, неофицијално, град на 20 милиони души навистина ги шири вашите видици и поставува дефиниција на она што е големо. Пулсирачки, густо населен град кој е во постојано движење, дење-ноќе, низ бескрајните лавиринти на улици, згради, сообраќај и реки од луѓе. Невозможно е да се набројат случувањата во текот на денот и недостигаат зборови да се опише особената атмосфера. Истанбул е вистински крстопат каде се среќаваат истокот и западот. Распослан на два континенти, поделен со Босфорскиот теснец, но исто така поделен со контрасти кои ги забележувате на секој чекор. Наоѓалишта кои сведочат дека во минатото бил главен град на две големи империи, додека денес е културен и политички центар на современа Турција.

Концертот на Леонард Коен беше причина да го посетам Истанбул и не можев премногу да талкам надвор од предвидениот распоред – да најдам сместување близу спортската сала Улкер каде се одржа концертот, да ја пронајдам салата и да стигнам на време а потоа безбедно да се вратам на главната автобуска станица (Buyuk Otogar) во Бајрампаша. Навигацијата низ овој древен мегалополис, низ долгите мрежи на автобуси, метро и мини комбиња е во исто време предизвик и авантура, особено кога ретко се среќава човек кој зборува англиски.

Поголемиот дел од знаците се напишани само на турски и во таква ситуација најдобро е да не дозволите логиката да ви се испречи во комуникацијата со луѓето на улица. Сè што е потребно е да зборувате течно со раце и гестикулации и да ги знаете имињата на местата до кои сакате да стигнете. За среќа, Турците се едни од најотворените и најпријатните луѓе што сум ги сретнал. Google Maps помага да дознаете каде е точката А и како да стигнете до точката Б, но времето потребно за тој навигациски потфат е многу долго. И повторно мора да се потпрете на луѓето кои ги среќавате по пат. Сите тие се погрижија да останам на вистинскиот правец и во точниот автобус. Нивната неверојатна љубезност ме трогна уште повеќе бидејќи не ја очекував во град како Истанбул.

Спортската сала Улкер е затворена арена која се наоѓа во населбата Аташехир. Тоа е прекрасно заоблено здание со капацитет од 15.000 седишта и освен што е место на случување на големи спортски настани, салата беше и една од станиците на светската турнеја на Леонард Коен насловена Old Ideas World Tour. Последен пат присуствував на концерт на Леонард Коен во Белград, Србија и тоа беше еден настан за паметење. Претходната турнеја траеше две години и доби одлични критики. Кога заврши во 2010, со 247 концерти зад себе, Коен веднаш започна со работа на неговото следно дело Old Ideas (Стари идеи). Таа турнеја, 2008 – 2010, и новиот албум покажаа дека и покрај своите веќе одминати години Леонард Коен е сè уште моќен и магичен изведувач и автор. Леонард Коен не свири песни – тој свири чувства. Освен што е благословен со “златен глас”, тој ја има и дарбата да комуницира со својата многубројна публика. Тоа е всушност тајната на човекот чиишто песни, поезија и проза станаа водичи кон најскриените и најтемни длабочини на нашите срца и души.

За бендот и за публиката секоја песна претставуваше посебен настан. Реакцијата и радоста која публиката ја покажуваше на секоја песна го прави потполно безначаен фактот што тој никогаш немал песна која се наоѓала на Top 20 листите. Не секој ден може да се види 79-годишниот Леонард Коен како немирно потскокнува на сцената и клекнува за да ја испее “Dance Me till the End of Love”. Неговиот хумор, огромна енергија и скромност ја обземаат и хипнотизираат публиката. Бендот ја отвора својата душа, воспоставува цврста врска со публиката и заедно нуркаат во светот на раскошна, тивка почит. Песните кои ги изведоа беа од сите периоди на плодната кариера на Коен заедно со некои нови остварувања кои многу ветуваат. Покрај најпознатите “The Future”, “Bird on a Wire”, “Everybody Knows”, “In My Secret Life”, “Suzanne”, бендот ги отсвире и “Darkness”, “Amen”, “Going Home”, “Anthem” од Old Ideas кои беа одлично прифатени.

Забележително, Леонард Коен покажа нешто што во овој дел од светот се смета за одлика на големите луѓе. Тој покажа црти на понизност и скромност кои се очекуваат од луѓе од повисок ранг. Во поголем дел од концертот тој беше понесен од самата моќ на музиката и пееше на колена или потпрен на едно колено, љубезно комуницираше со публиката и им се заблагодари на честитките за неговиот роденден. Како вистински лидер стоеше опчинет од изведбата на неговиот бенд, симнувајќи капа на музичарите кои, на моменти, блескаа на своите инструменти. Пратечките вокали исто така имаа прилика да ги покажат своите вокални способности. Сестрите Webb ја испеаја “If It Be Your Will” додека Шерон Робинсон, која Коен ја нарече “неспоредлива”, неколкупати во текот на концертот отпеа прекрасна, трогателна верзија на “Alexandra Leaving”. Концертот заврши после 3 часа и две враќања на сцената. Но ноќта не заврши со концертот. Некој ја искористи оваа прилика да ѝ предложи брак на својата љубена пред вратите на салата. Запознав една убава девојка од Техеран, Иран дојдена специјално за концертот.

Исто така имав и пропусница за позади сцената. Шерон Робинсон ме пречека и запозна со членовите на групата. Таа е прекрасна жена и беше вистинско задоволство да ја запознаам и интервјуирам.

Секако најголема возбуда за мене беше личната средба со Леонард Коен. По 3 часа свирење и пеење тој сè уште беше полн со енергија и ентузијазам и најверојатно ќе можеше а свири уште толку. Беше заинтересиран за земјата од која потекнувам, јазикот кој го зборувам, јазиците со кои е поврзан и што е тоа што го прави посебен. Премногу беше кратко времето за да се објасни сè, но им оставив на поклон неколку компакт дискови, нешто што ќе може засекогаш да го имаат.

Светлата на салата Улкер почнаа да згаснуваат, но впечатоците од музиката на Леонард Коен засекогаш ќе останат како светла точка во сеќавањата, нешто што ние ќе може засекогаш да го имаме.

November 25, 2016
Лалињата – Пролетната магија на Истанбул

Истанбул e град на легенда и историја. Не залудно велат, кој еднаш отишол ќе сака повторно да се врати.

И тоа е така, затоа што Истанбул не е само Капали чаршија, Сината џамија, Аја Софија, Топкапи, Босфор. Истанбул има се и затоа измамува воздишки. Има душа за топло добредојде за странците. Ваше е да појдете, а за останатото препуштете му се на градот, тој нека ве води, бидејќи знае што да направи, знае што да ви даде, знае што да ви покаже, но пред се има што да ви понуди.

Ако сакате да го посетите Истанбул топло ви препорачувам тоа да го сторите во месец април кога се случува Фестивалот на лалињата. Верувајте дека тогаш во вистинско светло ќе ја почувствувате пролетната магија.

Првата асоцијација за лалињата е Холандија, каде денес постои најголема комерцијална култивација на лалињата. Но, нивното потекло и име се поврзува со Отоманската империја или поточно со турбаните (на турски тулбенд, муслин, газа). Турскиот збор газа, со која се мотаат турбаните, се чини дека се користел за ова цвеќе, бидејќи целосно отвореното лале потсетувало на турбан.

Најшироко прифатената сторија е таа на Огиер Гислен де Бусбек, Амбасадор на кралот Фердинанд Први во империјата на Сулејман Величенствениот во 1554 година. Тој во едно писмо истакнал дека насекаде има изобилство од цвеќиња како зумбули, нарциси и оние што на турски се викаат лале. Не е коинциденција што овој период – најраскошниот во Отоманската ера е наречен Ера на лалињата (Lale Devri).

Меѓународниот фестивал на лалето во Истанбул се одржува од 1 до 30 април. Ако во овој период се најдете во Истанбул Вие сте среќни. Во тој период сите авении, паркови, градини, кружни текови се обоени и украсени со овие пролетни цвеќиња. Посетете го Емигран паркот, еден од најголемите јавни паркови во Истанбул. Сместен на Босфорот во областа Саријер, после вториот мост на Босфорот. Овој парк поседува неколку градини со лалиња. Паркот е отворен секој ден од 7 до 22.30 часот. Посетете го паркот сместен во Топкапи сарајот, навистина има што да видите.

Нема зборови кои и најдобриот патеписец или поет може да ги искористи за да ве примами да појдете. А, впрочем и не чекајте да читате нечии туѓи зброви, посетете го Истанбул и напишете ја сами својата приказна. До тогаш уживајте во нашата фото галерија.

[nggallery id=5]

Текст и фото: Кристина Ангелеска

February 24, 2016
Турски појадок – „ Kahvaltı“

Појадокот е најважниот дневен оброк. За да не се прескокне, според експертите за исхрана, ова најзначајно јадење во денот, во Турција постојат специјализирани ресторани за појадок. Посетувањето на ваквите ресторани заедно со целото семејство стана тренд, особено во поголемите турски гардови. Ако се подготвувате за бизнис средба во Турција немојте да се изненадите ако тоа, наместо „работен ручек“ биде „работен појадок“.

“Не знам што мислите за јадењето, но појадокот има некоја допирна точка со задоволството, среќата“, вели познатиот турски поет Џемал Суреја, во својата песна од само два реда. Тоа е неговиот омилен, неопходен оброк, кој ја заситува и исполнува неговата душа. Особено кога софрата е полна со луѓе. Тогаш задоволството е бескрајно.

А, ако мислите дека неколкуте залчиња, од геврекот или симитчето пред да се стигне на работа, училиште ќе завршат работа, се лажете. Тоа е само елиминирање на гладта, а не вистински појадок.

Турскиот збор “kahve-altı”, значи појадување пред утринското кафе. Во последните години појадок, особено за време на викендите во Турција стана посебен сектор. Рестораните со широкиот спектар на понуда и беспрекорна услуга ја започнаа трката да стигнат до се поголем број на муштерии. Посетувањето на ваквите ресторани заедно со целото семејство, покрај социјалната активност, стана и мода.

Најпознати ресторани за појадок се „ Рестораните Ван“ (Ван е град на крајниот исток на Турција). Карактеристични се по тоа што сите производи се носат од самото место, природни и екстра вкусни, но имаат и голема искуство. Упатените за тие менија кратко велат „Да не јадеш, а да се најадеш“. Цената за едно лице изнесува околу 25 лири (10 евра). А еве што добивате за тие пари, односно што содржи традиционалниот турски појадок…

Тревно сирење
За призводство на сирењето се користи овчо млеко и 20 вида на трева. Во регионот тие се познати како дива трева, некои од нив се познати под следните имиња: Свадбена цвет, сирик, хелиз, мендо и др. Овој тип на сирење преку растенијата која ги содржи во себе помага во варењето на храната и ја прочистува крвта од микро-организмите.

Муртуга
Главните состојки се путер, брашно и јајца, потсетува на палачинки. Во принцип се јаде со мед и џем.

Кавут
Се подготвува со печење на пченичното брашно со масло се додека не се добие кашеста маса. Многу е вкусен. Незаменлив производ на `Ванската` софра.

Мед и сусамово масло
Неодолив вкус на `Ванските софри`. Составен од комбинацијата на светски познатиот мед karakovan (Црна кошница) – со сусамовото масло. За каракован погледнете на: http://turkhoneyworld.com/language_English/karakovanhoney.htm)Вански таратур

Главните состојки му се павлака или кајмак сирење, на него се додава магдонос и копар.

Мед `Karakovan` (црна кошница) и кајмак
Медот каракован го произведуваат кавкаските пчели од 1200 видови на различни цветови и во длабочина од 30 см во дудинките (црници). Медот во таа длабочина стои 6 месеци без светлина. Најважната карактеристика е што е произведен од пчелите без никаква човечка интервенција.Секако на софрата има и: бело сирење, кашкавал, домати, краставици, салати, путер, јајца (пржени со сучук), менемен (јадење од јајца, домат, кромид и пиперки подготвени во тава, ореви и чај колку што ќе посакате.

Уживајте во појадокот со Балкон3.

(Х.Г.)

October 27, 2015
Патување со велосипед од Македонија до Истанбул

И без автомобил или авион, патот Македонија – Турција не е пречка

Тој е страствен вљубеник во спортот на две тркала. За Гоце Шутевски од с.Русиново, Беровско (Република Македонија) не е важно каква марка е велосипедот. Само му треба идеја и слободно време за да тргне на своето наредно патување. Речиси секогаш сам вози велосипед, без разлика дали се тоа стотина или неколку илјадници километри. Нема планина, езерце во Македонија што не го свртел.

Неодамна си оствари една од своите поголеми желби – мерак му беше со велосипед да стигне до Истанбул! Помина околу 750 км од родното место, па преку Бугарија стигна во турската културна престолнина.

-Стигнав во голема метропола, многу голема во моите очи. Многу одамна сакав да го видам Истанбул оти слушав дека е убав и шарен и сега ми се укажа шанса. Не беше лесно, ама вредеше. Можев да одам и со автобус, ама јас не се двојам од мојот велосипед. Имам другарка што живее таму и одамна сакав да ја посетам. Патешествието ми беше напорно, на моменти и опасно кога ја поминував планината Рила во Бугарија. Два пати ја искачив Рила, стигнав до Рилскиот манастир каде што преспав. Луѓето таму ме пречекаа , ме бодреа, велејќи дека сум заминал на храбро патување – вели Гоце.

Велосипедот за Гоце е најдоброто превозно средство. Својата мисија ја оствари за 19 дена. Временските прилики не биле цело време наклонети, возел и на дожд, а од цела маршрута поради силниот дожд, поминал некои 50-ина километри и со воз.

– Кога стигнав во Турција, беше многу топло, а јас морав да се движам. Низ цела Турција немаше дрво по патот, ниту пак чешма – раскажува Гоце, кој патувањето го реализираше во август, кога сонцето силно пече, а замислете плус да возите и велосипед.

Но, сета мака ја заборавил кога влегол во Истанбул.

-Не се опишува возбудата што ја доживеав кога влегов во градот. жал ми е што пред да тргнам ми се расипа фотоапаратот и не можев да направам убави фотографии со телефонот. Но, спомените си ги носам со себе.Турски јазик не знам, англиски едвај, но се снајдов некако. Ако е градот голем, јас се чувствував поголем од него што сум успеал да стигнам – вели Шутевски, кој ни објасни дека за ниедно патување со велосипед не се подготвува специјално.

Во Истанбул останал четири дена. Импресиониран е од добрата организација на градот, кој иако е метропола со 13 милиони жители, му се видел многу едноставен за снаоѓање и движење низ него. Се разбира дека со својот велосипед го прошетал, а многу му се бендисала и храната, која му била многу слична со македонската.

-Истанбул е буден 24 часа. Можеш се да си купиш дури и велосипед во 3 часот наутро – вели Шутевски.

Го бендисала и турската кујна, но повеќе се фокусирал на чорби и јадења без месо. Убаво го прошетал градот и со тури на брод, одејќи и во европскиот и во азискиот дел на Истанбул.

Освен договорениот престој во Истанбул, Гоце немал никаде организирано сместување по пат, главно спиел во шатор. Вели, нареден таков велосипедски предизвик ќе му биде посета на земјите на поранешна Југославија и тоа подетаљно да ги види секоја од нив.

Патувањето до Истанбул не му е прво поголемо велосиспедско патување на Шутевски. Во 2012 година, тој реализира голема турнеја низ централна Европа кога за 50 дена помина дури 6000 километри.

Сребра Ѓорѓиевска

June 13, 2015
Цело село го готви, цело село го јаде – Кешкек

Оваа традиција е на листата на УНЕСКО како едно од нематеријалните културни богатства на Турција.Неколку жени од мало село на југоистокот во Турција пеат песни околу огромниот аван направен од камен кој е наполнет со жито. Во рацете држат дрвени токмаци и наизменично удираат во аванот дробејќи го житото. Секој удар во аванот како да дава ритам на песната која жените ја пеат. Чиниш работата ја претвориле во песна.

По некое време на нивното место доаѓаат мажите. Пеат „машка“ песна и машки удираат во аванот дробејќи го житото. На овој начин започнува подготовката на традиционалното јадење кешкек кое е вековна традиција која се задржала само во некои делови од Турција. Цело село го готви ова јадење чии главни состојќи се житото и месото, а потоа и цело село со истото се гоштева. Кешкекот се готви за време на свадби, празници и други веселби, а некогаш кога се повикува дожд за годината да биде родна.

Во подготовката на јадењето учествуваат сите-од мажи и жени па се до стари и деца. Едните работат, а другите пеат, па потоа вторите работат, а првите свират на зурли и тапани. Подготовката е пропратена со гласна песна и музика, татнеж на зурлите и силниот удар на тапаните. Да се чуе до другото село дека се подготвува кешкек и дека има веселба. Откако житото ќе се издроби, заедно со месото се става во огромен бакарен котел чие дно е намачкано со пепел за да не изгори на силниот оган. Мајстори за ова јадење се таканаречените кешкеци чие знаење за подготовка на кешкекот се пренесува од генерација на генерација.

Кешкекот се готви цел ден и цела ноќ. Ако денот е исполнет со песни, ноќта се дочекува со шеги и приказни. Наредниот ден кешкекот се меша со дрвени мешалки се додека не се добие совршено зготвен кешкек кој потоа се јаде од еден заднички сад. Долго се подготвува, но брзо го снемува од чиниите, таква е судбината на кешкекот. Толку е длабоко врежан во традицијата на одредени групи што во Турција постои и село кое го носи името на ова јадење. На некои места пак често на неженетите момчиња или пак на немажените девојки „заобиколено“ им се дава до знаење дека им е време за мажење со прашањето „кога ќе го јадеме твојот кешкек“?

Текст: Александар Манасиев

Видео и фотографии: Министерство за култура и туризам на Турција

January 27, 2015
Мусака – едно име, многу вкусови

Мусаката е омилен специјалитет и во Македонија, и во Грција и во Турција. Во сите три земји го носи истото име, но се подготвува на различен начин и со различни состојки. Мусаката исто така е едно од најпопуларните јадења и во земјите на Блискиот и Средниот Исток.

Во продолжение погледнете како да го подготвите овој специјалитет. Добар апетит!

Миле А. Ристевски

December 14, 2014
Екрем Хакки Ајверди: Човек мост – минатото го пренесува во сегашноста

“Јас сум Босанец, и Будинец и Скопјанец, Атињанец, воедно и Софијанец и Ерзурумец, но сепак јас сум Истанбулчанец и воопшто не правам разлика” вели Екрем Хаки Ајверди, архитект, историчар, реставратор и колекционер.

“Тој e сакан и почитуван од сите интелектуалци. Лицето Екрем Хакки Ајверди кај мене евоцира жив споменик на османлиската историја. Исправен, висок, слаб, со широко чело, и длабок достоинствен поглед. Неговата љубов и почит кон младите пак, е само одраз на неговата големина како уметник” вели Мухарем Ергин, истражувач на турската литература и култура.

Институтот Јунус Емре- Турски Културен центар во Скопје во соработка со Фондацијата „Куббеалти„ организираше средба по повод 30 годишнината од смртта на познатиот архитект. Покрај турската баклава, чај и кафе, вечерта беше збогатена и со музички рецитал со Џенгиз Ибрахим – Канун и Аббаз Јахја – Неј.

На средбата свечена гостинка беше историчарката на уметност Лидија Кумбараџи авторка на книгата „Османлиски споменици во Скопје“. “Стара сум, имам здравстевни проблеми, но, кога ја добив поканата да присуствувам на оваа средба, не можев да ја одбијам, помина долго време откако последен пат соработувавме со професорите од Турција, што веќе ги имам заборавено и како изгледаат” рече Лидија, со затреперен глас, и додаде дека “Екрем Хакки Ајверди е голем турски научник, со непроценлива вредност”.

За животот и делото на Екрем Ајверди говореше Синан Улуант, Претседател на одборот на доверители на фондацијата Куббелти, воедно и негов внук. “Имаше огромно познавање и искуство. Беше многу скромен. Имаше знаење, но, не беше покорен на своето знаење. Се што знаеше од областа на културата, уметноста, литературата, правдата и вистината ја споделуваше со своите соговорници” рече, Синан.

Синан се сеќава и на тоа дека кога ќе го прашање Ајверди за тоа до кога би требало да ја завршат задача која им ја доверил секогаш велел вчера. Но, исто така признава дека големиот архитект сакал да станува подоцна, но, теренската работа да ја заврши во доцните ноќни часови.

Екрем Ајверди за да ги утврди архитектонските дела надвор од границите на Турција, патувал два пати, и тоа во 1975 и 1976 година. По долгите архивски истражувања ја подготвил книгата Османлиската архитектура во Европа. Книгата се состои од четири големи тома, и тоа од следните земји: Романија, Унгарија, Југославија, Албанија, Грција и Бугарија”.

Во книгите ги содржи архитектурите од почетокот на создавањето на османлиската архитектура до крајот на ерата на Фатих Султан Мехмед, тоа опфаќа период од 250 години.

Архитектонското образование го искористил за зачувување на османлиските споменици. Ајверди не се занимавал само со камења туку и со душата на тие камења.

Во долгата кариера има подготвено 16 книги, како изведувач само во Истанбул изградил и реставрирал 32 споменици од културата, од 1922 до 1950 година. Тука пред се мора да се спомене реставрацијата на Аја Софија, централната зграда на Истанбулскиот универзитет и Селимије Џамијата во Едирне.

Хусамедин Гина

November 21, 2014
Македонец и Турчинка ги водат луѓето низ лавиринтите на ЕУ

Надвор, но истовремено и внатре во ЕУ

„Уметноста” да се биде членка на ЕУ не значи слепо да се следат и применуваат Европските закони, туку тоа да се направи како што треба.

Двајца луѓе од држави што имаат отежнати односи со Европската унија се сретнале во странство, се спријателиле, го совладале европското право и сега ги нудат своите правни совети на другите. Алара Јазичоглу и Љупчо Гроздановски се основачите на Инфинитум Легал, млада компанија што нуди совети за правото на Европската унија. Но академското минато ги натерало да продолжат со својата академска работа и во компанијата.

На создавањето на вашата фирма ú претходи развој во 3 стадиуми: пријателство, заедничка работа и започнување на заеднички бизнис. Дали отсекогаш сте претпочитале да раководите со сопствена фирма отколку да работите во голема компанија?

Алара:Отсекогаш сум преферирала да раководам со сопствен бизнис. Иако работењето во голема компанија на почетокот на кариерата е задолжително во однос на создавање мрежа на познанства, учење и здобивање искуство. Мислам дека на долгорочен план работењето во голема компанија може да има негативни ефекти како ограничување на креативноста и значително намалување на слободата во работењето. Јас сум особено заинтересирана за Даночно право и Спортско право каде постојат многу возбудливи идеи кои би сакала да ги реализирам. Од овие причини, да се биде креативен и слободен во работењето е навистина важно за мене. Исто така, отсекогаш сум имала идеја за сопствен бизнис, но она што беше ново за мене е идејата за интернет страница за која претходно никогаш не бев размислувала.

Љупчо: Алара е архитектот на концептот Инфинитум Легал. Отсекогаш се гледав себеси во акадамските кругови и никогаш не сум имал трошка претприемачки дух во себе. Но, се случи да соработуваме на еден проект и бев многу изненаден кога Алара ми предложи да соработуваме на долг рок. Се разбира, бев навистина почестен и се согласив. Двајцата знаевме дека ќе биде потребно многу напорна работа, но фактот дека сме пријатели ја прави работата забавна. Вработување во голема компанија никогаш не беше исклучено како опција, но она што ние најмногу го цениме во врска со нашата работа е фактот што таа е креативна и разновидна. Големитe компании имаат тенденција да бидат попредвидливи во работата.

Во овој поглед, што мислите како вашата генерација гледа на оваа дилема? Дали живееме во време на конформизам или во време на преземање ризици?

Алара и Љупчо: За да можат да преземаат ризици потребно е младите да имаат прилика да го направат тоа. Ние мислиме дека сопствениците на компании треба да им дадат шанса на младите да ги покажат своите креативни вештини и знаење. Обидот тие да се стават во некоја рамка, или формат, е залудно трошење на умствена енергија. За жал ова e реткост. Од друга страна пак, основањето сопствен бизнис на млади години не е воопшто лесно. Дури и ако луѓето имаат брилијантна идеја тие не можат да изнајдат доволно финансиски средства за да основаат своја фирма и да ја реализираат таа идеја. Сето тоa бара огромен напор. Сепак, може да се забележи дека во денешно време младите сè почесто се решаваат да основаат свој бизнис и постојат многу успешни компании основани од млади луѓе во последниве години. Па може да заклучиме дека живееме во време на конформизам со сè повеќе луѓе кои одлучуваат да ризикуваат.

Речникот ad infinitum е многу интересен дел од вашата работа. Тоа е начин да ја продолжите академската работа во вашата приватна фирма, што значи дека потрагата по знаења никогаш не престанува?

Алара и Љупчо:Пред сè, ние веруваме дека академската работа е од суштинско значење за давање правни совети. Солидно познавање на областа на вашата експертиза е најважното оружје кое може да го поседувате во овој бизнис. Ова е нашата најголема предност.

Љупчо: Речникот ad Infinitum е идеја на Алара и сметам дека е брилијантна. Да, потрагата по знаење никогаш не престанува, но исто така и споделувањето на знаењето, што е главна цел на речникот.

Алара:Речникот ad infinitum беше инспириран од табелите за резимирање на студентите кои ги правев додека бев асистент. Открив дека тоа е најкомплетен и наједноставен начин да се објаснат комплицирани поими. До крајот на мојата кариера како асистент имав илустрирани табели, преработени со текот на годините, за сите главни прашања во врска со Меѓународното даночно право. Прво сакав да ги составам за свои сопствени потреби но сфатив дека тие може да бидат од огромна помош за голем број професори, студенти, адвокати и правни советници. Па дојдов до идеја да напишам обемен речник кој ги нуди најважните информации за одреден збор или термин пропратено со илустративна табела. Главната цел е да им се понуди на нашите клиенти општ преглед на терминологијата што е многу важна алатка за секаков вид правна работа.

Речникот го нарековме ad infinitum бидејќи тоа е речник без крај. Ова е главната придобивка од тоа што решивме да го издадеме на интернет страницата. Речникот постојано се дополнува со нови термини, недамнешни промени или закони од недамнешни случаи. Во нашата работа важните промени се многу чести и изданијата на хартија многу бргу би застареле. Речникот ad infinitum никогаш нема да застари затоа што постојано се ревидира. Исто така трба да ги земеме предвид потребите на клиентите. Нашите претплатници можат да побарат дефиниција на термин кој не е внесен во Речникот или да побараат повеќе информации за некој постоечки термин.

Едноставно кажано, нашиот речник трае ad infinitum.

Не можеме да не забележиме дека вашата фирма е основана од Македонец и Турчинка кои доаѓаат од две земји кои имаат големи потешкотии во врска со нивниот прием во Европската Унија. Кое е вашето мислење за тоа?

Алара и Љупчо: Вашето прашање се состои од два дела. Од една страна е фактот што ние двајца, како Македонец и Турчинка решивме да соработуваме, а од друга страна се проблемите кои нашите две држави ги имаат во напорите да се приклучат кон ЕУ. Што се однесува до првото, главна причина за нашиот заеднички бизнис не е нашата националност туку областа во која сме експерти. Откривме дека добро соработуваме и дека правото на ЕУ, Даночното право и Спортското право имаат многу заеднички точки. Целта на нашиот потфат е да ги ставиме во пракса сите знаења и вештини со кои се здобивме во последниве десетина години на универзитетите во Франција и Швајцарија.

Што се однесува на вториот дел од прашањето, зачленувањето во ЕУ на Турција и Македонија е прашање на политика. Но, ако го земеме предвид влијанието на Европското право врз правото и законите во Турција и Македонија ние сме подготвени да придонесеме за правилно имплементирање на барањата на Европските закони во нашите земји, преку истражувачки проекти на пример. Имавме прилика да работиме на имплементирање на даночни закони во земја која неодамна беше примена во ЕУ. Додека ги анализиравме домашните закони и нивната компатибилност со Европските директиви и судската пракса сфативме дека имплементирањето на барањата на Европските закони е вистински предизвик за тие земји. Веруваме дека можеме соодветно да одговориме на таков вид на предизвик.

Во однос на ова прашање, дали сте оптимисти во поглед на Европската иднина на Турција и Македонија?

Љупчо:Како ЕУ адвокат јас сум оптимист, но не сум нереален. Причините поради кои Македонија и Турција сè уште не се членки на ЕУ се различни. Се надеваме дека со текот на времето пречките ќе бидат надминати со дипломатски средства. Сè додека тоа не се случи ние ќе се обидеме да придонесеме со нашите бизнис и истражувачки активности, со кревање на нивото на свеста за критериумите кои земјите членки на ЕУ мора да ги исполнуваат. Тоа се правни и политички критериуми. “Уметноста” да се биде членка на ЕУ не значи слепо да се следат и применуваат Европските закони, туку тоа да се направи како што треба. Верувам дека ние би биле многу корисни во овој поглед. Што се однесува до Македонија, мислам дека членството во ЕУ е единствена можна алтернатива.

Алара: Се согласувам о Љупчо, но мислам дека за Турција членството во ЕУ никогаш не била единствена можна опција. Јас сум сигурна дека тоа што Турција не е членка на ЕУ е исто така голема загуба за Европската Унија.

Меѓу другото, вие обезбедувате правни совети во врска со Европските закони. Дали повеќето ваши клиенти се надвор од границите на ЕУ или поголем дел се од вашите две земји?

Алара и Љупчо: Некои од нашите клиенти се од ЕУ а другите имаат цврсти врски со земјите на ЕУ. Пример е Швајцарија која во одредени аспекти е de facto членка на ЕУ по сила на билатерални договори. Турција е друг таков пример, која е поврзана со ЕУ и земјите членки со Договорот за асоцијација од 1963. Но, важно е да напоменеме дека ние обезбедуваме правни совети за Меѓународно даночно право и Спортско право па имаме клиенти кои не се поврзани со ЕУ.

Разновидноста на нашите клиенти ни овозможува да ги поврземе нашите знаења од Европското право, Меѓународно даночно право и Спортско право кога даваме правни совети.

Дали, освен клиентите, Европската Унија има бенефит од вашата фирма и сличните вакви фирми?

Алара и Љупчо: Економските субјекти во и надвор од ЕУ секако дека имаат бенефит од компании како што е Infinitum Legal Services поради две специфичности кои ние ги поседуваме. Прво, ние сме експерти во области кои постојано се развиваат и каде секогаш е корисно да имате адвокат покрај себе. Имаме широк опсег на дејности за да може да работиме со индивидуални клиенти, компании и универзитети и истражувачки центри. Второ, нашата националност ни дава предност во смисла на обезбедување правни совети кога е потрбно да се “премостат” домашното право, Европското право и Меѓународното даночно право.

Исто така е важно тоа што ние сме академици и постојано даваме придонес во нашите области и во областите каде се комбинираат нашите знаења. Веруваме дека ваквиот вид на придонес е многу важен за општиот развој на правото.

Што мислите за Балканските земји кои чекаат да се приклучат кон ЕУ? Колку ним им се потребни правни совети од ваков вид?

Алара и Љупчо: Потребата за правни совети на Балканските кандидати за прием во ЕУ е огромна. Искуство и судската практика на Европскиот суд на правдата покажаа дека земји како Романија и Бугарија кои од неодамна се членки на ЕУ, не се доволно запознаени со опсегот на нивните должности, како што е имплементирањето на одредени директиви на пример. Исто така, судиите од тие земји изгледа не го познаваат Европското право ниту пак она што е најважно а тоа е судската практика на Европскиот суд на правдата. Покрај напорите за зголемување на правната култура во земјите кандидати, важно е да се следи како сите Европски закони (аcquis communautaire) можат да се применат во дадени области на домашното право. Како што веќе спомнавме, имавме прилика да работиме во таква земја и нашето искуство уште еднаш го потврди ова.

Какво е вашето мислење за сегашната состојба на Европската Унија? Од една страна постојат луѓе кои сметаат дека таа пребргу се движи кон целосна интеграција, кон создавање на Соединети Европски Држави, притоа заканувајќи се да ги проголта националните култури и со тоа создавајќи големо количество на евроскептицизам. Од друга страна, постојат и оние кои велат дека ЕУ треба да се развива во тој правец и да стане СЕД еден ден, и никој не треба да се чувствува загрозен од тоа. Какво е вашето мислење?

Љупчо: Моето мислење е дека ЕУ не е федерална држава и не е подготвена да биде таква во моментов. Можноста за таков развој не е исклучена за во иднина. ЕУ во многу аспекти е блиска до федерален систем, но како целина не може да се тврди дека ЕУ во моментов е еквивалентна на Соединети Европски Држави, ниту пак политичките аспирации се движат во таа насока. Евроскептицизмот е убедување и треба да се прифати како такво, но таквото убедување потребно е да биде реално. Во последниве години слушнавме многу страшни сценарија за распад на ЕУ и таквите мислења произлегуваат од непознавањето на ЕУ и Европското право а не од реални можности, или желби, да се случи Европската Унија да престане да постои.

Гоце Трпковски

August 27, 2014
Маџун: повеќе од обична бонбона

Секогаш кога одите во посета на историскиот центар на Истанбул мора да поминете по патот кој води кон палатата Топ Капи. Во целата таа гужва од туристи може да не ги забележите малубројните уличните продавачи и нивните мали тезги. Некои продаваат нешто што наликува на лижавче во спирална форма. Пред себе продавачите имаат садови кои наликуваат на кружни кутии за сладолед наполнети со густа течнот во разни бои. Всушност тоа е течна бонбона која се стврднува откако вештите продавачи ќе ја подготват на ваша нарачка. Но, ова сепак не е обична бонбона.

Се нарекува маџун и приказната вели дека за првпат е направена во 1527 по наредба на Султан Сулејман Величествениот како лек за закрепнување на неговата мајка Ајше Хафса (попозната по својата титула Валиде Султан). Султанот бил презадоволен од неговите лековити својства па затоа одредил да се празнува еден ден во пролет (пролетната рамноденица) и на тој ден да се раздели маџун на сите луѓе во престолнината. Турција сега работи на проект маџунот да се стави на листата на нематеријално светско културно наследство на UNESCO. Маџунот е нематеријален од аспект на неговата историја и обичаи, но вкусот е многу реален! Поточно кажано мажунот има силен вкус и се разликува од сите бонбони кои до сега сте ги вкусиле. Има зачудувачки ефект бидејќи никогаш не сте подготвени за нешто толку миризливо, слатко и зачинето.

Легендата вели дека оваа магична смеса се состои од 41 состојка кои можат да излекуваат 41 болест. Католиците некогаш го нарекувале Балзамот на Султанот и ја нагласувале неговата употреба како афродизијак. Чудно но вистинито, етимолошките речници го имаат истото име на Хинду но има потполно поинакво значење: ги опушта мускулите и има благ седативен ефект. На турски зборот значи “паста”. Старите книги за фармакологија и готвачот на палатата спомнуваат еден рецепт со огромен број состојки, од кои некои доаѓаат од далечни земји. Од долгиот список ги издвојуваме: амбер, мошус, црвена детелина, куркума, ѓумбир, детелина, цимет, морско оревче, ванила, кокос…
Освен историскиот Сарај како симболично место на кое може да пронајдете маџун подготвен на улица, постојат и други локации каде може да купите спакуван маџун. На пример на Египетскиот пазар имате тони зачини и тревки кои почнуваат да наликуваат на наша природна средина. И последно но не и најмалку важно, (од нам непознати причини) градот Маниса близу Измир е поврзан со истата прослава во пролет и со дистрибуција на маџунот сè до денешен ден, под името Manisa Mesir Macun. Лесно ќе го пронајдете маџунот под ова име во големите слаткарници “kuruyemis” низ Турција.

Сигурна сум дека постои добра причина зошто на грчки зборот “matzouni” означува “практичен лек кој се користи како тоник” или било кој друг вид на инфузија од билки, па дури и меки бонбони. Но, во денешно време името сè почесто означува “бапски лек”. Да се вратиме на вистинскиот маџун. Мислам дека најдобро би било да го пробате откако веќе ќе ја посетите палатата Топ Капи затоа што сигурно ќе бидете изморени и зашеметени од нејзината убавина, а предлагам да се напиете и шолја турски чај. Маџунот и помогна на Валиде Султан да закрепне па сигурно ќе биде корисен и за нас, обичните посетители на градот над градовите!

Добар апетит! Уживајте!

Софија Николау

August 13, 2014