Category: На Балкон

Флија – неодолив традиционален вкус

Флијата е едно од најомилените јадење во албанската кујна. За подготовка на флијата се потребни многу малку состојки. Вкусната флија се базира на техниката на печење, затоа нејзината подготовка е макотрпна работа. На тие кои се` уште не пробале, Балкон3 им препорачува што побрзо да го направат тоа.

Состојките за флија се многу едноставни: брашно, вода, путер, јогурт и сол. Главните материјали се мешаат се додека смесата не добие форма како тесто за палачинки. За да се подготви флијата потребен е сач од железо кој најчесто е во форма на сателитска антена со просечна големина.

Состојки:
За тестото
– 2 килограми брашно
– вода
– сол
За подмачкување за време на готвењето:
– 1 маргарин или путер
– 1 чаша масло
– 2 лажици јогурт или кајмак

Подготовка:

Маргаринот или путерот, чашата масло, двете лажици јогурт или кајмакот се мешаат во еден сад. На тој начин се подготвува смесата која ќе се става помеѓу двата слоја на тестото за флија. Ако флијата се подготвува на оган од дрва треба да се обезбеди доволно голем простор. Тоа може да биде еден агол од вашата градина ила пак некој празен простор.

Најважната работа при готвењето на флијата е железниот сач да се одржи на потребната температура. Најпрво се подготвува огнот и се постигнува одредена температура. Потоа пепелта која се создава од огнот се фрла врз сачот. Тоа е потребно за одржување на температурата на сачот за да се постигне посакуваната топлината.
Прво се подмачкува широката тепсија. Потоа се поставува тестото оставајќи празнини во форма на триаголници. Затоплениот железен сач се става врз тепсијата. На тој начин првиот слој е веќе подготвен. Потоа се зема сачот и повторно се враќа врз огнот. Печениот дел се подмачкува со смесата, а на празните места се поставува тестото. Потоа пак се става сачот. Најважен момент е да се подмачкува испечениот дел.

Овој процес се повторува се`додека не заврши целата смеса. Ако сакате да има вкусна кора, последниот слој се пече малку повеќе. Подготвувањето флија е навистина макотрпна работа. Но, не постојат зборови за да се опише нејзиниот неодолив вкус. Флијата се служи со кисело млеко или со ајран.

На здравје 🙂

December 7, 2013
Како да ја направите вашата прва сложувалка?

Сложувалките – популарно хоби на Балканот

Жител на Родос ја има составено најголемата сложувалка на светот, широка е над пет метри, висока два метра и има неверојатни 32.000 парчиња. Еден Солунчанец, пак, има уште само малку место на ѕидовите во својот стан за да закачи нови составени и врамени сложувалки. Полни се од долу до горе, па наскоро можеби ќе мора да ги закачува на таванот. И еден човек од Бурса ги има покриено своите ѕидови со десетици сложувалки, од најмали до најголеми.

Се` на се`, ова е популарно хоби во нашиот регион, што може да се види и од интернет-форумите или од фејсбук-групите каде што се собираат вљубениците во сложувањето, меѓу кои секогаш има многу луѓе од Балканот. Тоа може и да се очекува од место на кое пред илјадници години старите народи правеле огромни мозаици од ситни камчиња. Нивната традиција продолжува и денес, наместо со камен, со картон, и на неспоредливо полесен начин, но со истото чувство на возбуда и на задоволство додека се прави нешто големо од илјадници мали парчиња.

Многумина мислат дека никогаш не би можеле да направат сложувалка. Тоа можеби не е лесно, но сигурно не е невозможно. Еве неколку едноставни совети како да ја направите вашата прва сложувалка.

За почеток, што да се избере, која големина и илустрација? Сложувалките од 1.000 парчиња се прифатени како некаков стандард, доволно големи за да не бидат здодевни, но и доволно мали за да не бидат напорни. Може да се почне и од 500 или од 1.500 парчиња, но со другите големини веројатно би направле грешка во чекори. Исто така, најдобро е илустрацијата да биде шарена, но боите да не бидат премногу испреплетени, за полесно да може да се види кое парче каде припаѓа.

Првата фаза е селекцијата. Земете неколку празни садови или пластични кутии за да ги поделите парчињата во нив.

Постојат неколку форми на парчињата. Тука се оние со една рамна страна, што значи дека се од крајот, од рамката. Другите имаат комбинација од празнини и израстоци што меѓусебно се прицврстуваат како „клуч“ и „брава“. Има со четири „брави“, со три „брави“ и еден „клуч“, со по две „брави“ и „клучеви“ поставени едни наспроти други (овие се најмногубројни ), потоа со по две „брави“ и „клучеви“ поставени едни до други, со три „клуча“ и една „брава“ и со четири „клуча“. При спојувањето може да бидат завртени на која било страна, хоризонтално или вертикално. Освен наопаку, секако. Кај поквалитетните сложувалки, на секоја „брава“ и одговара само по еден „клуч“, па затоа е невозможно по грешка да споите две парчиња што не си одговараат.

Можеби понекогаш е добро парчињата да се поделат според формата, но многу почесто тоа се прави според бојата, по која се препознава каде најверојатно припаѓаат. Овие ги поделивме во пет групи: деловите од рамката (каде што формата сепак беше критериум), птиците и цвеќињата, деловите од пандите, зелената околина и околината што не е зеленило. Ако некое парче не можете да определите каде е, ставете го каде било, и онака ќе му дојде редот. Ако потоа наиде некое слично, ставете го на истото место. Оние што припаѓаат на две групи (на пример имаат и зелен дел и дел од пандата) одлучете каде ќе ги ставате и групирајте ги на истото место. Подобро би било да се стават во помалото купче. Нормално, ако при селектирањето видите парчиња што си одговараат, спојте ги и оставете ги настрана. Посебно издвојте ги ќошевите, оние со по две рамни страни. Тие ќе ви бидат почетокот.

Конечно почнувате да редите. Прво направете ја рамката, на некој поголем картон или на друга површина. Потоа решете од која група ќе почнете. На пример, од птиците и цвеќињата. Наредете ги парчињата во линија, за да бидат попрегледни.

Тука триковите завршуваат и се` се сведува на барање кое со кое одговара. Не мора да одите по некој ред. Секои две парчиња споени се чекор поблиску до големата слика, бидејќи окрупнувањето ја олеснува понатамошната работа.

Не очекувајте дека ќе им го најдете местото на сите парчиња од кутијата. Кога нивниот број ќе се намали, отворете ја следната и додајте нови парчиња. Продолжуваме со деловите од пандата. Кога и нивниот број ќе се намали и ќе почне да ви оди бавно, одете понатаму. Следна група ќе биде незелената околина. Како што ќе ги отворате новите кутии, така ќе ги наоѓате и парчињата што претходно ви недостасувале, односно ќе ги пополнувате дупките.

Се` ќе биде полесно кога ќе ја извадите и последната група парчиња и ќе знаете дека кое и да ви треба, можете да го најдете на масата.

Најверојатно во некој момент доцна во ноќта, ќе ја добиете целата слика.

Следно – обидете се да застанете само на една. Тешко, бидејќи сложувалките знаат да бидат вистинска зараза. Можете да продолжите со некој поголем предизвик. Тоа не мора да биде сложувалка со повеќе парчиња. Може на пример со илустрација на која боите се многу слични, па повеќето од триковите што се користат за да се олесни работата, не може да се употребат.

Еден интересен податок. Според Алцхајмеровото здружение на Канада, како и според многу други експерти, составувањето сложувалки е еден од подобрите начини да се спречи развојот на Алцхајмеровата болест, затоа што ја подобрува краткотрајната меморија, создава рамнотежа и синергија меѓу левата и десната страна на мозокот и го поттикнува излачувањето на допаминот, кој ја подобрува концентрацијата и мотивацијата.

На крајот, погледнете го и ова видео од составувањето сложувалка од 5.000 парчиња. Ќе се шокирате од тоа како завршува.

Гоце Трпковски

December 2, 2013
Домашен локум

Дали некогаш сте пробале локум? Овој вкусен деликатес е еден од најдобрите белези на Турција. Локумот може да биде „обичен“, зачинет со миризлива розина вода, сушено овошје, ореви, кокос… Моите деца обожуваат локум, а живеат во странство и јас не можам секогаш да им ги донесам овие прекрасни задоволства од дома. Но, сега можете да направите локум во вашиот дом!

Малку за историјата на турскиот локум. Пред доаѓањето на рафинираниот шеќер во доцниот 18 век, Османлиите правеле сирова верзија на локум со користење мед или мармелад, концентриран гроздов сируп и пченкарно брашно. Хаци Бекир, конфекционер во тоа време, станал познат поради неговата генијална употреба на бел шеќер и пченкарен скроб и бил повикан во Палатата Топкапи да стане пионер во развојот на она што денес е една од знаменитостите на Турција. Варијации на локумот може да се најдат во сите региони на Турција. Сакз (мастика за џвакање) е уште една состојка, почитувана од страна на султаните, а која може да се користи за креирање на верзија на локумот која може да се витка.

Рецепт за „обичен“ локум

Потребни состојки:

– 25 грама шеќер
– 100 грама пченкарно брашно
– 700 грама шеќер во прав
– сок од лимон
– 3 лажици желатин
– црвена или розова боја за готвење
– 2 лажици розина вода

Подготовка:

Поставете проѕирна фолија на еден поголем, по можност проѕирен сад за печење и испрскајте го со малку шеќер и со пченкарно брашно на основата. Во друг сад за готвење се ставаат шеќерот во прав, сокот од лимон и 400 мл. вода. Се готви на тивок оган додека не се растворат. Во друг мал сад, промешајте го останатото пченкарно брашно со 100 мл. ладна вода, а потоа додадете го во шеќерниот сируп. Посипете желатин и мешајте се додека ги снема грутките. Смесата треба да зоврие, а потоа да се вари на средна температура уште 20 минути, а за тоа време често мешајте. Смесата треба да згусне и да добие бледо-жолта боја.

По готвењето се додава розината вода и по желба боја за готвење за локумот да ја добие посакуваната нијанса. Потоа се става во садот што првично го подготвивме и се остава да одлежи на ладно место во текот на ноќта. Откако ќе се зацврсти исечете го во посакуваната форма и потоа можете да го превртите во мешавина од шеќер во прав и пченкарно брашно за да не се лепи. Вкусниот домашен локум е подготвен, а тој одлично оди со турско кафе.

Целиот текст и начинот на подготовка можете да го прочитате овде.

Автор: http://ozlemsturkishtable.com

(Текстот е објавен во соработка меѓу Балкон3 и Ozlem Turkish Table)

November 29, 2013
Црква во Минхен ги обединува религиите

Една од најважните цркви за жителите на Минхен, „Света Маргарета“ која е сместена во работничката населба Сендлинг, преку целата година им служи на католичките верници. Сепак, неколку денови во годината оваа католичка црква е место каде доаѓаат верници од Македонската православна црква, кои се молат и слушаат богослужба.

Еден од тие денови е празникот Успение на Пресвета Богородица кога верниците заедно со свештеникот Миле Велјановски ја преуредуваат внатрешноста на овој историски католички храм. Петнаесет минути се доволни за католичката црква да се преуреди во светилиште за православните верници. Токму затоа оваа црква не е место каде религијата ги дели луѓето туку напротив ги обединува. Само малкумина луѓе надвор од кругот на православните христијани кои живеат во Минхен знаат дека и други верници покрај католиците ја почитуваат оваа црква исто колку и тие.

Отец Велјановски е свештеник од 2006 година. Одговорен е за православната заедница на Македонците за целиот регион на Јужна Германија и служи богослужба во повеќе градови. Македонската православна црква не плаќа никаков надомест на католичката црква или пак на Минхенската парохија за користење на оваа католичка црква како православно светилиште. Свештеникот ни објаснува дека ова е пример за добра волја и укажува на добрите односи меѓу двете цркви.

„Немаме никакви проблеми ниту со католичките верници. Додека држиме православна богослужба често влегуваат католички верници и многумина од нив се љубопитни да видат што се случува и остануваат во црквата“, вели отец Велјановски.

Католички верник од Германија влезе во црквата токму додека зборуваме со свештеникот. Кога слушна дека Македонците имаат литургија тој се насмевна и ни рече дека во болницата каде работи има многумина вработени од оваа земја и оти сите биле пријателски расположени. Во продолжение погледнете го видеото:

Текст: Милена А. Манасиева
Видео: Милена А. Манасиева, Виктор Козмеи

Целата приказна можете да ја прочитате тука.

November 25, 2013
Историски места во Истанбул…Саматја

Речиси 40 години сум граѓанин на Истанбул, затоа чуствувам должност да раскажувам за Истанбул. Мојата прва репортажа ќе биде во друштво на турско кафе со малку шеќер. Тоа ви го препорачувам и на Вас. Кога ќе излезете да прошетате меѓу мирисите на анасон и риби, однапред заслужувате да се напиете едно кафе.

Знам дека воведот во репортажата е малку романтичен, но морам да кажам дека овој дел е важен затоа што стотици години Грците, Ерменците и Турците овде живееле во мир, и затоа станале херои на романтичните приказни на Саматја…

Во Саматја има само еден плоштад, кој во историјата бил сведок на големи љубови, кавги, непријателства, пријателства… Но, секогаш мирисал на море, и.. можеби се што било негативно било однесено од морското ветре, кое секогаш ги освежувало нивните истории, им давало надеж.

На западниот дел од Саматја се наоѓа Једикуле, а на исток Јеникапи.Чаршијата и пазарот во деновите кога е ветровито мириса на море, а занаетчиите секогаш се топло расположени на ова место. Покрај историските градби и цркви, таверните стари стотици години се уште една дополнителна причина да се посети ова место.

Во периодот кога рибата ја има премногу, сардината и паламидата се заменуваат со сината риба. Посетете ги тезгите на рибарот Садетин и Тома и разгледајте ги рибите. Ако имате потреба од одмор посетета ја 100 години старата меана САФА. Ако душата ви посака школки, (ако не посака, нека посака), посетете го специјалното место за школки “Midyeci Arap” koj подготвува долми од школи и тава од школка.

САФА била била изградена во 1895 година, а меаната ја водел Грк. Во ова историско и прекрасно место со висок таван, секако мора да нарачате албански џигер.

Го наполнивме стомакот, па сега е време да го запознаеме местото. Покрај авенијата Мармара се наоѓа Црквата Сурп Кеворк (воден манастир), која е една од најважните и најпрестижните византиски цркви во тоа време. Во градината има еден прекрасен бунар. Од таму го добива и името воден манастир. Се верува дека оваа вода е добра за очни болести. Во 1461 година манастирот се дава на ерменската заедница како Патријаршија, а во 1866 години во голем пожар гори до темел и потоа повторно се гради.

Матја на грчки значи око, па ако имате време посетете го кафичот Матја со автентична и интересна декорација, која се наоѓа под една стара грча куќа. Задолжително треба да се посети и Једикуле каде што појадоците се придружени со свежи салати од копар, босилок, се многу познати. Но, веќе од поодамна ги нема свежите градини и овоштарници кои тркалата на капитализмот ги зеде како курбан.

Другата стара црква е Св. Мина, се вели дека е од 4 или 5 век. Гробиштата на двајцата светци (Карпош и Папилос) се наоѓаат тука. На ред е Ага амамот, дело на Мимар Синан. Амамот е изграден во 1542 година, но потоа била оставен на својата судбина. Во 2008 години се обновува, но бидејќи е даден под кирија на приватно лице, повеќе не се користи. Всушност сакав да ве запознам со уште многу локали на ова место особено и ќепабчилницата која е многу позната но, би сакал да не навлегуваме во тие води, започнавме со риба да завршиме со истата.

Во ова населба има рибарски музеј во кој и јас сеуште немам отидено. Мислам дека е единствениот музеј за риби во земјата. Сместен е во засолништето за риби Коџамустафапаша, основач на музејот е г-динот Хајдар Дениз, може да претпоставите дека се работи за љубител на риби. Повторно можете да претпоставите дека немал никаква поддршка од државата или од приватниот сектор. Музејот е потполно личен напор, јас секако дека еден ќе го посетам овој музеј и ќе ги видам 650 вида морски животни. Се надевам дека понатаму нема да бидам принудена да го видам само музејот.

Нилуфер Акча

November 20, 2013
Уметност од срма

Филигранот е една од најубавите техники за обработка на метал. Векови наназад со оваа техника е изработуван накит и украсни предмети на кои и денес им се восхитуваме. Меѓутоа, постојат и други начини за употреба на филигранството, па по среброто, срмата е најдобриот материјал за изработка на филиграни. Оваа специфична техника и редок занает карактеристичен за ова поднебје, бара многу трпение и љубов при рачната изработка на уникатните дела.

Скопјанката Роса Маневска по професија правник, изработува слики од срма. Таа е ракотворец повеќе од 10 години и заедно со уште неколку жени во Македонија се единствените изработувачи на филиграни од овој материјал. Нивните производи се уникатни, оригинални, ретки и препознатливи.

Љубовта кон оваа уметност кај неа се раѓа повеќе од љубопитност, најпрво изработувајќи слики за свое лично задоволство, а подоцна и за продажба. За овој редок занает вели дека не е тежок, но е спор и бара многу посветеност и трпение, но пред се` љубов затоа што оваа работа не може да се работи без љубов.

„Од срма можам да изработам се`, освен ликови“, вели Маневска. „Тоа не е можно, бидејќи срмата сама по себе е сјајна, а ликовите се топли и бараат топла боја, па ликот изработен од срма ќе изгледа како маска.“

Освен срма во сребрена и златна боја, во последно време користи срма и во други бои. Срмата ја набавува од Скопје, Гостивар и Тетово, од познати лица во кои има доверба.

„Работам секојдневно, но оваа работа нема одредено работно време, што значи како професионалец можам да работам час и половина, а потоа едноставно лепакот го прави своето. Срмата е многу жива, рацете по некое време почнуваат да се плеткаат во неа, а и миризбата од лепакот е непријатна и за очите, затоа е неопходен одмор, па потоа се продолжува со работа. За седум – осум часа работа дневно може да се изработи една пеперутка“, објаснува Маневска.

До сега нема пропуштено ниту едно случување на кое била поканета, како во Македонија, така и надвор од неа. Тука спаѓаат базари на ракотворби, разни работилници, изложби на ретки занаети и слично. Зад себе има пет самостојни изложби во Македонија за кои на нејзино големо изненадување интересот бил доста голем. Има огромна желба да ја претстави својата работа и надвор од нашата земја и се надева дека ќе добие покана за такво нешто.

„За мојата работа има интерес не само кај странците туку и кај нашиот народ од сите генерации. Сум присуствувала на неколку работилници и особено сум изненадена што младите се заинтересирани за ваквиот вид уметност и успешно успеваат да ги изработат зададената задача“, раскажува Маневска.
Од нејзините уметнички дела, најбаран мотив е пеперутката инспирирана од нашиот национален брош изработен од Вангел Деребан и истата ја има во 15 бои.

Исто така не помалку застапени се и мотивите од антиката на Македонија, фолклорните елементи како носии, везови и пафти. Меѓутоа има и луѓе кои имаат посебни барања и на нејзино огромно задоволство впечатоците секогаш се импресивни.

„Младите не прашуваат за цена, доаѓаат, бендисуваат некој мотив, ако немам готов во тој момент се договараме да го изготвам и доаѓаат да го земат. Ги купуваат за секаква пригода: роденден, именден, свадба, вселување во стан. Со задоволство можам да истакнам дека моите дела ги красат домовите на претседателот, премиерот, генералштабот на АРМ, бројни бизнисмени, па и некои турски актери“, додава Маневска.

Најголемо задоволство од оваа работа и е реакцијата на лицата на клиентите за финалното издание на сликата. Тоа нема цена, вели Маневска, која за крај ни откри дека од овој малку познат и заборавен занает сепак може да се живее.

Кристина Ангелеска

November 18, 2013
Изложба на традиционални турски ракотворби

Ракотворбите како резултат на природните услови, постојат заедно со постоењето на човекот. Првите примери на ракотворби се појавуваат за да се задоволат потребите на луѓето, на пример за заштита и за покривање на телото. Потоа, според условите на животната средина ракотворбите претрпуваат измени. Ги одразуваат чувствата, уметничките вредности и културните карактеристики. На тој начин ја стекнуваат квалификацијата „традиционални“.

На изложбата на традиционални турски ракотворби во „Чифте амам“ можеа да се видат различни кутии, сандаци, маси, прибор, облека, постелнина, покривки за перници итн. Курсистите на Здружението „Мост“ со големо задоволство и со мал уметнички допир му дадоа нов живот на дрвото. Дрвото во рацете на курсистите добило буквално нов, прекрасен облик во различни бои.
Изложбата беше поддржана од Турската агенција за соработка и координација (ТИКА). Балкон3 ја посети изложбата и прекрасните дела на курсистите ги споделува со Вас.

Фото: Хусамедин Гина

November 15, 2013
Фолегандрос – најубавото село во Европа

Улиците на Санторини се пренатрупани со вљубеници во островот, но на Фолегандрос, уште еден остров од Кикладите, може да најдете слична архитектура, но без турканиците. Ова го пишува магазинот Travel + Leisure за Фолегандрос, сместувајќи го меѓу 12-те најубави села во Европа.

За Фолегандрос се вели дека може да се најде се што се очекува од таков остров, улици поплочени со камен, куќи со блескаво бели фасади украсени со разнобојни цвеќиња, понекоја грчка православна црква со светлосина купола и сето тоа во многу помирна атмосфера.

Ако сакате и да пливате, отидете до Катерго, појас од плажи заградени со карпи, каде што брановите од смарагдно-синото море скокаат врз камчињата на плажата. Така Travel + Leisure го опишува Фолегандрос.

Другите 11 најубави села во Европа според магазинот се Теларо во Италија, Бибјури во Англија, Халштат во Австрија, Колмар во Франција, Рејне во Норвешка, Телч во Чешка, Албарасен во Шпанија, Пучишќа во Хрватска, Конг во Ирска, Гриер во Швајцарија и Блед во Словенија.

За сите нив се вели дека се како замрзнати во старите времиња, потсетувајќи дека туристите со векови се во потрага по села што се како насликани на разгледници. Поради тоа тешко може некое убаво место на Европскиот континент да остане сокриено подолго време. Кога ќе станат популарни, многу такви села се пренатрупани со посетители па прошетката низ нив тешко може да се нарече уживање.

Но сепак, според Travel + Leisure, останале неколку места каде што може да се доживее шармот на минатото време без патникот да се чувствува како да е среде забавен парк. До некои од овие дестинации не се стасува лесно, но на крајот трудот вреди, заклучува магазинот.

http://www.travelandleisure.com/articles/europes-most-beautiful-villages

Гоце Трпковски

November 13, 2013
Румели Хисар – тврдина со најдобар поглед кон Босфорот

Секој кој го посетил Истанбул, сигурно барем неколку пати се запрашал од каде има најубав поглед на Босфорот. Балкон3 Ви ја открива тајната како сите Ваши фотографии од протокот кој ги дели Европа и Азија да изгледаат како разгледници. Едноставно, посетете ја тврдината Румели Хисар, место богато со историја, каде можете да ги разгледате музејските експонати и да уживате во појадок со прекрасен поглед на Босфорот.

Тврдината Румели Хисар се наоѓа во Саријер, област на Истанбул, на еден рид на европската страна на Босфор. Таа го дава името на населбата околу неа. Румели Хисар е изграден од страна на османлискиот султан Мехмед II, помеѓу 1451 и 1452 година, пред тој да го покори Константинопол. Трите големи кули биле именувани по трите везири на султанот, Халил Паша, Заганош Паша и Сарика Паша.

Сместена е во најтесниот дел од Босфорскиот канал од 660 метри и е во непосредна (спротивна) близнина на Анадолски Хисар кој бил изграден во времето на Бајазит I. Местото било избрано со цел да се спречи помошта на престолнината која престигнувала преку Црното море за време на османлиската опсада. Во претходните опсади на градот, султанот најмногу се соочувал со проблеми поради блокадата на Босфор од страна на византиската флота. Тврдината која на ова место постоела во времето на Римската империја била користена како затвор, а подоцна на ова место постоел и манастир.
Во рамките на подготовките за освојувањето на Константинопол, Султанот Мехмед II (1432-1481), син на Мурат II, започнал да ја реализира изградбата на тврдината веднаш по неговото второ искачување на тронот во 1451 година. Тој ја одбил молбата за мир со византискиот император Константин XI Палеолог (1404-1453), кој ја разбрал пораката која султанот ја испраќал со изградбата на тврдината. Изградбата започнала на 15 април 1452 година. Секоја од трите главни кули биле именувани по пашите кои ја надгледувале нивната конструкција. Султанот лично на неколку пати доаѓал за да ја надгледува изградбата. Со помош на илјадници ѕидари и работници, тврдината била завршена во рекордно време од 4 месеци и 16 дена, на 31 август, 1452 година.

Тврдината Румели Хисар се состои од една мала кула, три главни кули и тринаесет мали караули поставени и поврзани со ѕидините на тврдината. Тврдината која била дизајнирана од архитектот Муслихидин, во почетокот се нарекувала Богазкесен (Bogazkesen) што значи „тесно грло“ мислејќи на теснецот на Босфор. Подоцна таа била преименувана во денешното Румели Хисар, име кое во превод значи „тврдина на земјата на Римјаните“ т.е. византиска Европа.

Своето значење тврдината го изгубила кога на бреговите биле изградени повеќе тврдини. Во 17 век таа се користела како затвор, пред сѐ за странски воени затвореници. Румели Хисар била делумно уништена од земјотрес во 1509 година, а веќе во следните години била на неколку пати реновирана. Во 1746 година, пожарот кој избувнал ги уништил дрвените делови на главните кули. Во времето на Селим III таа повторно била изградена. Од 1960 година Румели тврдина служи како музеј и отворен театар. Во замокот постои изложба на оружјата што се користеле при освојувањето на Истанбул, како што се топовски зрна и синџири.

Тврдината е отворена за посетители секој ден, освен во среда, во периодот помеѓу 09.30 и 16.30 часот. Влезот чини 5 турски лири (две евра).

Текст и фото: Кристина Ангелеска

November 12, 2013
На српска слава во Косово

Српските слави се легендарни. По нив се пишувале песни, за нив се снимале филмови.

Според православната христијанска традиција на овие простори, православните семејства си избираат светец како заштитник на домот, и денот на тој светец се прославува со семејството, роднините и пријателите. Тоа секогаш значи многу јадење и пиење, а во српските семејства и многу видови месо, повеќе видови домашна ракија од разни овошја итн. Чашите никогаш не се испразнуваат без домаќинот да ги дополни, а чиниите не можат да станат ни полупразни.

На Света Петка бевме кај српското семејство Сталетовиќ во Брезовица, на Косово. Тие беа наши домаќини, ова беше нивната домашна слава. Како си поминавме? Ни се потврдија сите стереотипи за српските слави, па заклучокот може сам да се изведе. Убаво беше да се види таква позитивна атмосфера во Косово, место од каде што веќе петнаесетина години не доаѓаат многу пријатни вести. Овде немаше непријатности, само луѓе што барем тој ден и тој миг уживаа во животот.

Но тешко е приказните од Косово да останат позитивни до крајот. Брезовица, која се наоѓа на северните падини од Шар Планина, е еден заборавен скијачки центар. Има и жичници и ски-лифтови, но работи без полн капацитет, а и онака до неа тешко се стигнува по тесниот и недоволно одржуван пат. Локалните жители велат дека кога ќе падне многу снег е супер за скијање, но ако патот не се расчисти, никој нема да дојде. Ски-центарот е се` уште во државна сопственост, работи со тоа што го има и одвај се одржува. Поради познатите политички недоразбирања, властите во Приштина и во Белград не можеле да се договорат кој треба да најде инвеститори и да го приватизира, за повторно да се наполни со туристи и да му се врати стариот дух и шарм.

Брезовица е едноставно прекрасна, особено наесен. Сите тие бои како да не се вистински, како да му дале четка на дете од основно училиште и да му рекле да ја нацрта есента. Дворот од црквата „Свети Стефан“, високо на ридот над Брезовица, е најдобриот видиковец. Врвовите блескаат под ниското сонце, некои од нив веќе уловиле малку снег, а под нив шумите ги шараат падините.

Подолу, пак, е самото село. Заспано под Шар Планина. Огромниот хотел „Нарцис“ се уште доминира во средината. Не го носи името залудно. Брезовица е доволно убава за да може да се вљуби во самата себе. Но хотелот, таков затворен и надвор од функција, делува застрашувачки.

Изгледа дека ќе помине уште многу време додека ова идилично планинско селце стане нов балкански Сент Мориц. За таа титула веќе се борат и некои ски-центри што се многу понапредни од него, каде што се вложени милиони. Но тоа не значи дека не може да се ужива и во оваа Брезовица, каква што е сега. Не е недопрена, била допрена и оставена, па сега е повторно автентична.

Каде на друго место може да изнајмите скии од киоск што се наоѓа веднаш до кокошарник? Каде може да одите кон скијачките терени разминувајќи се со стадо крави? Каде ќе ве поздрават толку многу домаќини додека работат во своите мали градини, цепат дрва или ги хранат домашните животни? Само овде.

На крајот приказната од Брезовица сепак е позитивна. Само треба позитивно да се гледа на неа.

Гоце Трпковски

November 9, 2013