Интервју со Жига Коритник, долгогодишен службен фотограф на Скопје Џез Фестивал.
Светот на џез-музиката не би бил истиот без познатите фотографии што ја прикажуваат неговата иконографија. Се чини дека оваа музика и фотографијата одат рака под рака уште од почетокот на 20-от век. На некој начин и имиџот на Скопскиот џез-фестивал не би бил истиот без фотографиите на Жига Коритник. Тој веќе долга низа години е службен фотограф на фестивалот и една од личностите по кои се препознава овој фестивал, а и чии фотографии се изложени во многу престижни галерии ширум светот.
Вие веќе долга низа години соработувате со Скопскиот џез-фестивал како негов службен фотограф. Како започна вашата соработка со фестивалот?
– Нашата соработка започна во 1996 година, кога ја објавив мојата мини-монографија Jazzy-ga. Неа ја праќав насекаде, по различни фестивали, и Оливер Белопета беше оној што ме пронајде и ме покани да го посетам фестивалот. Така започна таа приказна. Истата година го објавивме и нашиот прв календар. Кога се случува, на Скопскиот џез-фестивал има магија во воздухот, а која повторно ме враќа кон него.
Кои се некои од најдобрите концерти што сте ги виделе на фестивалот и во истиот контекст, кои се некои од фотографиите од фестивалот на кои сте најмногу горди?
– Тешко ми е да изберам меѓу многуте фотографии бидејќи сум приврзан кон сите мои фотографии. Што се однесува на концертите, листата е навистина долга но одбрана, почнувајќи од Рој Кембел, Хенри Тредгил, Џон Лури, па сè до Ентони Брекстон, Вејн Шортер, Fire! итн.
Како фотограф, вие имате можност да патувате и да ги изложувате овие фотографии насекаде низ светот. Како реагираат луѓето на фотографиите што сте ги сликале тука?
– Последниве неколку години патувам многу бидејќи често правам изложби насекаде низ светот. Различни фестивали ви нудат различни искуства. На пример, во Кина, тие не ги познаваат сите овие музичари бидејќи таму се популарни некоја друга музика и некои други музичари. Сите тие доаѓаат од Европа, Австралија или други континенти, но тоа е сосема поинаков свет. За време на мојата последна изложба во Зуанг, на луѓето многу им се допаднаа емоциите кои зрачеа од фотографиите. Едно слично искуство имав и кога работев во Љубљана пред 3 години, кога имав изложба во Тиволи. Изложбата се состоеше од 150 фотографии со огромни димензии. Таа привлече разни луѓе, не само оние кои посетуваат концерти, и сите беа воодушевени од емоциите кои зрачат од моите фотографии. Секој ден ме среќаваа луѓе кои ме поздравуваа и ми зборуваа за моите фотографии, а тоа мене ми значеше многу.
Жига Коритник (фото: Петра Цвелбар)
Што е тоа што ја прави добра една фотографија? На кој начин ја избирате таа една фотографија меѓу многуте кои ги правите за време на концертот?
– Селекцијата е многу важна и постојат различни типови на селекција. Неа ја правите вие самиот, или некој друг може да го направи тоа за вас. Првата селекција секогаш ја правам јас. Го отфрлам сето она што е вон вкусот, она безживотното, премногу експонираното. Низ годините, можам да препознаам кога нешто е одлично, но на крајот публиката е таа која го прави изборот. Безброј пати сум бил изненаден од нивните избори. Јас сум тој кој ги носи одлуките, но публиката е таа која ме изненадува одвреме-навреме во врска со некоја фотографија за која можеби сум помислил и дека не е нешто посебно. Обично се вели дека од некоја временска дистанца најдобро може да се процени некоја добра фотографија. По 20 години, ги извадив повторно негативите од фотографиите со Џо Завинул и некои други и бев изненаден кога видов многу добри фотографии меѓу оние што не ја поминале селекцијата. Секоја фотографија има своја магија и своја енергија која зрачи од самите нив. Тоа значи дека вие мора да причекате некое време и повторно да ги проверите. Тоа е приказна која нема крај.
Како ги доловувате тие посебни моменти на концертите?
– Кога се работи за концерти, енергијата што се шири наоколу ви дава мотивација и влијае врз вашите одлуки. Музиката ја слушам кога сум сам и јас самиот ги збирам сите тие емоции кои сите ние ги споделуваме. Тоа е уште нешто што до одреден степен ме насочува таму каде што сум пошол. Кога некој солира, вие го насочувате своето внимание кон него. Меѓутоа, вие сте често изненадени од работите што ги очекувате, на некој начин, а некаде помеѓу се случува нешто што не сте го очекувале и тоа ѝ дава на фотографијата повисока вредност. Тоа е нешто што сакам да да се случи кај некоја фотографија.
На Балканот многу имиња на јадења, обичаи и слично носат називи на соседни држави и поради тоа се претпоставува дека се типични за нив. Но, често се случува она што кај нас го носи името турски или грчки, во овие земји речиси и да не е познато или пак рецептот и изгледот на храната да е сосема поинаков. Но, иако расправата околу имињата овде е сериозна работа, сепак за вкусовите и храната не се расправа. Па одиме со нашиот рецепт за вас драги пријатели. Правевме грчка сарма, иако не сме сигурни дали и во Грција овој рецепт е познат под ова име или можеби изгледа поинаку 🙂
Состојки:
– Телешко или јунешко месо – 850 грама
– Три парчиња модар патлиџан сецкани на тенки гругови
– Пет парчиња црвен патлиџан сецкани на кругови
– Две китки магдонос
– Сол
– Бибер
– Зачин
– Црвен бибер
– Една чаша пиво
Подготовка:
Целото парче месо го пропржуваме кусо во тава со масло за да фати боја. Потоа додаваме околу половина литар вода, една чаша пиво, бибер, сол и зачин по вкус. Го оставаме да се динста околу час и половина. Потоа месото го вадиме и го сецкаме на тенки правоаголници. Малку ги запржуваме круговите модар патлиџан и ги оставаме на страна да се изцедат. Подготвуваме тава за печење. Во неа ставаме еден мал филџан зејтин и 250 милилитри пиво.
Месото кое сме го исецкале на правоаголници потоа го виткаме како сарма заедно со пржениот модар патлиџан. Ги редиме во тавата како сарми. Ги посолуваме и им ставаме малку бибер, половина лажичка црвен бибер и зачин по вкус. Ги покриваме со кругови исецкан црвен домат и ги ставаме во рерна да се печат околу еден час на температура од 200 степени.
Потоа ги вадиме од рерна. Врз целата површина на јадењето редиме свеж магдонос и повторно го ставаме во рерна да се допече уште половина час. Ако има потреба додаваме малку вода. Потоа јадењето се вади од рерна и се остава да се олади неколку минути. Највкусно е кога се јаде со овчо кисело млеко и црвено вино по ваш избор.
Интервју со Марта Наумовска Грнарова – Македонските дизајни не заостануваат од регионалната селекција.
Преку богатата програма, која вклучуваше креативни работилници, изложби, деловни предавања, експо зона, агол за храна и музика, Скопската недела на дизајнот, се прикажа како фестивал на креативноста и иновативноста. Тој воедно помага младите креативци да се стекнат со ново знаење, а и да го покажат својот талент преку бројните работилници. Истовремено, посетителите добија увид во креативната сцена преку презентациите и предавањата. Фестивалот за дизајн се организираше по трет пат. Колку помогна тој да се зголеми свесноста на посетителите и на луѓето од индустриите за потребите од дизајнот?
Всушност, пред првата година, постоеше и нулта, во која тимот на фестивалот спроведе темелно истражување за сите аспекти и чинители на процесот дизајн – состојбите во индустријата, образованието, културата на купување производи во кои дизајнот е најважната компонента, економските и правните аспекти на продукција на свој дизајн. Состојбите тогаш не беа добри, но ветуваше тоа што постои потенцијал. Она што го увидовме е дека не постои дизајн сцена, платформа за соработка што ќе овозможи вистински дизајнерски идентитет. Додека пред три или четири години беше исклучок компанијата да инвестира во свој дизајн, а СНД обезбеди бесплатен изложбен простор за сите учесници, годинава имавме полна комерцијална експо зона на приземјето, па дури и некои учесници кои до лани беа на горниот кат, како млади дизајнери на почетокот на кариерата, годинава прераснаа во сериозни дизајн-бизниси. Тоа укажува на значително менување на свеста кај сите, бидејќи кога не би постоела свест за дизајнот кај публиката, таквите бизниси не би можеле да опстојат на пазарот. А и бројот на посетители на SDW, којшто рапидно расте од година в година, како и бројот на учесници и слушатели на работилниците и предавањата, зборува многу. Според вас, во колкава мера организирањето настани од ваков карактер помага за развојот на областа на дизајнот во една пазарно мала држава каква што е Македонија? Колку е фестивалот успешен во промовирање на локалниот дизајн?
Фирмите кои размислуваат сериозно за својот бизнис, знаат дека всушност е скапо (од законски и економски аспект) да не ангажираш свој дизајнер и да се потпираш на копирање туѓи производи. Пазарот во денешно време не е ограничен само на Македонија и тоа важи за секој вид производи, од накит и ситни додатоци, до технолошки софистицирани производи. Тоа е нешто што мора да се има на ум и да се знае дека на прв поглед, производот го продава неговата естетика, а на втор поглед – неговата функционалност, што е исто така дизајнерска категорија. За развој на сопствен дизајн е потребно постојано усовршување и, што е најважно, постојано држење чекор со најновите информации, а таквите информации ги нудат токму ваквите фестивали како Скопската недела на дизајн и нашите партнери од регионалната мрежа на фестивали на дизајнот. Тука е свежиот дизајнерски ракопис, тука се најиновативните компании и најинтересните идеи, тука е и публиката која е вистински заинтересирана, па со тоа и вистински критериум за тоа што значи добар дизајн. Во колкава мера фестивалот помага во спојувањето и вмрежувањето на дизајнерите и индустриите?
Тоа е задача на која работиме и во деновите на фестивалот и во периодите меѓу два фестивали. Ако ги погледнавте македонските излагачи од комерцијалната зона, знаете дека тие не се случајно избрани, селекцијата беше мошне строга. Видовте и дека колекцијата на 13 македонски дизајни не заостанува ни по идејата, ни по квалитетот на изработката со моделите од регионалната селекција. Во тек на овој фестивал имавме и работилница на која тоа беше основна цел, да се спојат дизајнер и компанија за заеднички да создадат нов, автентичен производ. Имавме и предавања и работилници што зборуваа за различните модели на финансирање на иновативни производи, за пласман на производи на престижни продажни места, за правна заштита на авторските права на дизајнерите, за маркетинг аспектите … работиме навистина темелно и не изоставуваме ниеден чекор од тнр „синџир на вредност“ на производот, односно се трудиме да ги опремиме со знаење и дизајнерите и производителите и така да ја поттикнеме и олесниме нивната соработка. Овие досегашни успеси се само почеток. Какви се впечатоците за фестивалот од гледна точка на учесниците на фестивалот, самите дизајнери?
Учесниците од странство велат дека ова, заради структурата на содржините и заради специфичниот амбиент на Куршумли-ан, различен од хангарите во кои обично излагаат, е еден од најубавите фестивали во светот. Првите години, многумина доаѓаа со сосема мали очекувања, не знаејќи ништо за Македонија, не сметајќи дека тука постои сериозна дизајн сцена. Сега е веќе сосема поинаку и за Македонија и СДВ се зборува и на регионалните манифестации и пошироко, а дизајнерите кои веќе биле тука зборуваат за нас во своите земји и ни препорачуваат свои колеги за наредните изданија. Реалноста е дека дизајн сцената полека се создава, односно ја создаваме ние и македонските дизајнери со кои досега сме соработувале се многу свесни за предностите што ги нуди овој тип на претставување и заедничка платформа. Можам да зборувам и од лично искуство, и како програмски директор на фестивалот и како излагач – кој чувствува колку е поинаква енергијата на овој вид претставувања, и ова во Скопје, и оние на фестивалите – партнери во Белград, Загреб, Софија, а од годинава и Тирана и можеби и некои други. Индустриските и комерцијалните саемски манифестации имаат свои добри страни, но сметаме, а со тоа се согласуваат и нашите меѓународни партнери и домашните дизајнери, дека вистинскиот влез во светот на дизајнот се случува преку вакви настани. Еве, годинава за првпат на насловната страница на престижниот сајт за дизајн design42day се најдоа македонски дизајни, фотографирани во амбиентот на Куршумли ан. Уредникот на сајтот Рикардо Капузо е наш гостин за целото траење на фестивалот, импресиониран е од она што го виде и веќе работи на промоција на фестивалот во меѓународните медиумски кругови, а веројатно и конкретно ќе препорача некои производи за извоз. Каков беше концептот на третото издание на фестивалов? Што е тоа што посебно се истакнува на ова издание?
Главната тема е продукција. Ги споменав веќе производите создадени во тек на работилниците меѓу двата фестивала, а и во тек на овие 6 дена имавме уште неколку работилници кои работеа на конкретни теми. Истовремено, постигнатите успеси ни дадоа слобода да одиме уште повеќе во широчина, па така имавме и сосема експериментални работилници, како онаа за поетичен дизајн, која побуди голем интерес и даде мошне интересни резултати што ќе се доработуваат понатаму. За кој вид дизајн посетителите покажуваа најголем интерес?
Оваа година, и покрај неочекувано студеното време, имавме рекордна посетеност. Тоа покажува дека посетителите не не’ доживуваат како само уште една атракција и манифестација во градот, туку се навистина заинтересирани за содржините. Навистина не би можела да издвојам – своја публика имаа и изложбите, и работилниците од отворен тип и предавањата, а и музичката програма во чии рамки за првпат донесовме во Македонија прекрасни бендови од регионот, па така имавме и своевиден музички фестивал во рамки на фестивалот за дизајн. Во колкава мера луѓето од дизајнот се поврзани со луѓето од својата бранша во регионот и пошироко?
Не беа поврзани се’ до појавата на фестивалите за дизајн низ регионот. Една од целите на нашата соработка, што во извесна мерка и ја озваничивме со создавањето регионална мрежа, е токму да ја воспоставиме таа соработка, и заради учење, и заради заеднички претставувања, и заради соработка на чисто пазарна и економска основа. Секоја од земјите има свои реални предности и силни страни, па така и Македонија. И домашните дизајнери и домашните производители мораат најнапред да ги осознаат, а потоа и дополнително да ги развијат своите силни страни и со нив да се наметнат на регионалниот и меѓународниот пазар. Светот денес е и поголем и помал – изборот и разновидноста се поголеми од кога и да е порано, а поврзаноста прави дистанците да можат лесно да се поминат.
Ова е моментот Македонија да се позиционира на пазарот со своето знаење, со својата креатвност, со своите ресурси и своите економски политики и да се наметне како држава во која ќе се случуваат многу работи и која ќе придвижува многу работи.
Ова можеби изгледа преамбициозно, но сетете се дека до пред три години ние немавме фестивал на дизајн, а денес нашиот мал тим направи тој да е дел од регионалниот календар, според кој се планираат годишните активности.
Годинава уште повеќе од претходните, ја интензивираме нашата работа меѓу два фестивала. Нека слегнат впечатоците на учесниците – индивидуалните дизајнери и се’ поголемиот број компании што ни укажуваат своја доверба ние, преку СДВ, да го обликуваме нивниот нареден дизајниран производ, а ние внимателно документираме и анализираме се’ што се случува. Многу од производите од СДВ 2013 ќе патуваат на меѓународни саеми, некои и претходно ќе се најдат во продажба и на меѓународниот пазар, не само домашниот. Очекуваме соработки на странски дизајнери со македонски компании и обратно, односно очекуваме да се материјализираат некои контакти воспотставени токму во текот на овие шест фестивалски дена во Скопје.
Кога се патувањата во прашање, есента (како и пролетта) е период за екскурзии. Летото и календарски заврши, а со него и сфаќањето на одморот како пат до плажите. Во наредниов месец, оние што ќе имаат некој слободен ден повеќе, и што успеале да не ги потрошат сите свои пари на летниот одмор, најчесто ќе се упатат кон некој град со убави плоштади, маркантни згради, ќе видат понекој замок, ќе разгледаат некои природни знаменитости итн.
Каде да се оди? Па, назад кон плажите и не е толку лош избор. Особено ако живеете во регион во кој крајбрежните подрачја, и езерските и морските, биле привлечни, значајни и стратешки точки со илјадници години, откога постои цивилизиран живот на овие простори. Навиките се такви што, за жал, на лето многу ретко некој забележува дека освен плажата и водата, има и други мошне интересни места што може да се посетат во непосредна близина на летувалиштата. Потребни се само два-три часа и неколку евра.
Да ја разгледаме, на пример, Пиерија, една од двете најпопуларни грчки области за македонските летувалци, заедно со Халкидики. Десетици илјади гости ги запоседнуваат нејзините долги и широки плажи секоја година. Колкумина од нив ја виделе панорамата на целото крајбрежје од замокот на Платамона стар илјада години? Повеќето успеваат да го забележат од автопатот додека патуваат кон Неи Пори, но тоа е најмногу што му се доближуваат. Ова интересно здание на највисоката точка покрај морето, со многу зачувани ѕидини и добро обележани патеки за движење се вика Венецијанскизамок на Платамона. Изграден е во 10-11 век, среде крстоносните војни, а денес е вистински времеплов што води до тој период, откривајќи ги куќите во кои што живееле луѓето во него, храмовите каде што се молеле, резервоарите за вода, и особено ѕидините кои што ги штителе и од чии врвови денес се протега можеби најубавата панорама во овој дел на Грција, со поглед што достигнува и до стотина километри од север кон југ. Позиции направени за стражарите, кои што од нив гледале со страв и несигурност, со внимателност поради можни напади и од копно и од вода, а од кои еден милениум подоцна, на многубројните посетители им останува само да гледаат со воодушевување кон морето.
Тоа е само за почеток. Всушност, откривањето на Пиерија може да почне од секоја продавница за сувенири во местата каде што се летува. Кога ќе купите магнет за фрижидер или чашка за текила, едноставно не го фрлајте ќесето. На него има отпечатена мапа од областа со сите интересни точки за посета. На неа ќе видите каде се наоѓа и Литохоро, мошне живописно гратче оддалечено пет километри од брегот, место што ги спојува морето и планината. Се смета за почетна точка на Олимп, една од најпознатите митски планини во историјата.
Освен живописните куќи и тесните улички, кои со планинскиот пејсаж зад нив изгледаат како да се во Австрија или во Италија, наместо во Грција, Литохоро нуди и видиковец од кој кога нема облаци (што е реткост за Олимп) се гледа највисокиот врв на планината, Митикас, тронот на богот Зевс, висок речиси три илјади метри. Ќе го најдете и Дион, најзначајната археолошка точка во овој дел од Грција, каде што истражувањата траат четири децении и се далеку од завршени. Кој знае уште колку тајни ќе се откријат на тоа место. Тука се и Пантелејмон, Скотина, Коринос и многу други места поради кои ниту екскурзиите мораат да ја чекаат есента, ниту, пак, кога таа ќе дојде, мора да се заобиколува приморјето.
Балконите не се само отворени издадени делови од куќа или зграда, кои служат за на нив да го испиете утринското кафе, да испушите цигара, да ѕирнете преку оградата на соседот или да ги прострете испраните алишта. Балконите имаат многу поголемо значење. Тие се сведоци на историјата на секоја земја и секој град. Од нив можете да откриете многу за традицијата, верувањата и обичаите на луѓето во една земја.
Можеби најдобар доказ за тоа е Малта – земјата на дрвените балкони. Секој кој барем еднаш прошетал по улиците на Ла Валета добро знае за што зборуваме. Изобилство од бои, материјали, текстури и декоративни мотиви се главната причина што токму балконите се едно од најмаркантните обележја на оваа островска земја.
Има различни приказни за нивното потекло. Едни велат дека се од турско, други од арапско, а трети од шпанско потекло. Иконографските докази укажуваат дека првите два балкона затворени со дрво и стакло во Малта се направени во 1679 година на Grandmaster’s palace, објект кој денес е седиште на Претседателот на државата.
Веќе во 18-от век дрвените балкони стануваат мода низ цела Малта. Овој нов елемент имал големо влијание врз естетиката на малтешката архитектура, бидејќи многу балкони биле додадени на постојните објекти, додека речиси сите нови згради во 19-от век имале дрвени балкони.
Популарноста на овие балкони никогаш не исчезнала, но во последните децении многу жители на Малта, пред се` од финансиски причини, дрвените балкони ги замениле со копии од камен или алуминиум. Со цел да ја спречи ваквата појава и да ги зачува традиционалните вредности, државата во 1996 година донесе одлука да им дава финансиска помош во висина од 60 отсто од трошоците на сите граѓани кои ќе ги реконстуираат старите или ќе ги заменат новите со традиционални дрвени балкони.
Луѓето сакаат неразјаснети мистерии, сакаат да веруваат или пак да читаат за митолошки суштества или пак за натприродни појави. Некои се фанови на овие приказни и ги слушаат и читаат само за забава, други пак веруваат во нив. Токму затоа денес се уште постојат далеку познатите легенди за Бигфут и за чудовиштето од Лох Нес или пак помалку познатите како онаа за Чупакабра во Месико и во Порторико.
Дел од овие приказни се и добар мамец за туристите кои привлечени од легендите и од митовите сакаат самите да ги истражат. Во минатата година тимот на Балкон3 се увери во ова додека го „ловевме“ чудовиштето Неси во езерото Лох Нес во Шкотска.
Истражувајќи на оваа тема дознавме за уште едно, можеби помалку познато чудовиште, но подеднакво интересно кое наводно живее во езерото Ван во Турција, најголемото езеро во оваа земја.
За разлика од популарната Неси чие прво видување е пријавено во шестиот век, а стана вистински хит во почетокот на 20-тиот век кога се појавија првите фотографии, видеа и масовни сведочења, чудовиштето од езерото Ван е „помладо“ и потекнува некаде од 1995 година.
Во Турција е познато како „Van Gölü Canavarı“ или едноставно како чудовиштето од езерото Ван. Во 1997 година, откако младо момче направи аматерско видео на кое наводно се гледа чудовиштето, од локална приказна таа стана светска вест. Од тогаш има над 1.000 луѓе кои пријавиле дека се сретнале „очи во очи“ со чудовиштето и сите ја преживеале средбата за да може да раскажат за неверојатната авантура.
Слично како и двојникот во Шкотска така и турското чудовиште има околу 15 метри должина и грпка која сведоците најчесто пријавуваат дека ја виделе над водата на езерото.
Можеби ова чудовиште денес не привлекува туристи како Неси, но сепак езерото Ван се почесто го посетуваат научници, ловци на авантури и љубопитни туристи во надеж дека ќе го забележат „новото“ чудовиште. Но и да не го видат, патувањето нема да им биде залудно бидејќи околината на езерото Ван, кое патем има солена вода, има неверојатни пејзажи, археолошки локалитети, вулкани…Доживејте авантура и посетето го езерото Ван и можеби ќе бидете еден од малкутемина кои се сретнале со чудовиштето.
„Границите се само визуелна реалност. Ако летате со авион, нема да ги погледнете тие граници. Ние ги правиме тие во самите нас.“
Музичарот и композиторот Костас Теодору или Дине Донеф е еден од оние музичари чијашто несмалена страст за следење на својата муза го послужила добро. Неговиот некомпромитирачки став и пристап кон музиката му овозможила публика која постојано расте, како и почит од неговите колеги. Неговиот номадски начин на живеење и музичките активности се доказ за успехот на неговите животни филозофии. Поради тие причини, тој е баран соработник и редовен член на неколку реномирани бендови, како што е Савина Јанату и нејзиниот бенд Primavera en Salonico, а работи и со големи ѕвезди во Грција. Освен тоа, тој бил член на неколку all-star бендови кои обединуваа познати музичари од Балканот, меѓу кои најпознати се Balkan Horses и Balkan Wind. Воедно е и еден од ретките музичари на Балканот кој може да се пофали со бројни соработки со колеги од најразлични меридијани на светот. Богатите искуства и ставови на Теодору најдобро се претставени во неговите изданија, каде што звуците на џезот се мешаат со влијанија од балканската и класичната музика. Вашата рана музичка историја е обвиена во мистерија бидејќи за вас и за вашиот живот нема многу податоци. Ве молам, кажете нешто повеќе за вашите почетоци во музиката.
Со музика почнав да се занимавам кога имав 15 години, но тоа беше повремено. Мајка ми донесе дома една евтина гитара и почнав да пеам. Една година подоцна, го напуштив школото и со него, сета формална едукација. Во исто време го напуштив и својот дом поради што не бев во можност да одам во музичко училиште, бидејќи морав да работам секакви работи за да преживеам. Кога имав 22 години, почнав да патувам по светот, свирејќи на улица и снимајќи. Мене ми се допадна идејата за авантуризмот кога се патува и кога се открива животот преку музика. Чувството беше дека музиката е средство, еден вид јазик преку кој би можел да ги изразам моите мисли и чувства засновани врз моето искуство, т.е. ова беше начин да го откријам светот. Кои беа музичарите кои имаа некакво влијание врз вас и врз патот што го одбравте за себе и што ве довел до местото каде што сте сега како музичар?
За мене, како жител на Балканот, имаше многу различни влијанија во музиката поради силните традиции кои останаа или, со текот на годините, беа на минување низ овие предели. Некои луѓе од надвор би доживеале културен шок со самото живеење на Балканот. Вие може да сте под влијание на источната музика, звуците на макамите, а во исто време да слушате добро наштимана западна музика. Сето ова има влијаено врз различни јазици и песни во регионот. Во областа каде што пораснав, музичарите ги свиреа тие типични македонски ритми и мелодии со инструменти како што се труба, тромбон, кларинет, хармоника и тапан. На тој начин уште од мал се навикнав да играм на тие „чудни“ ритми.
Инаку, моето село се наоѓа многу блиску до границата, помеѓу Воден и Лерин. Некогаш ја слушав многу таа музика. Кога имав 12 години, за првпат видов електрична гитара. Тоа беше културен шок, морам да признаам (се смее). Подоцна, како и многумина на таа возраст, слушав многу рок-музика, а кога имав 17, имав среќа да запознаам некого кој беше од Атина. Тоа беше музичар кој служеше војска во моето место и беше многу добар пијанист. Инаку, тој беше 8 години постар од мене и заедно делевме соба еден период. Во тоа време, неговиот избор за музика за слушање беа Кит Џерет, Сесил Тејлор, Бил Еванс итн., а јас не можев ни да замислам дека овие работи би можеле да постојат. Почнав да го слушам Чарли Хејден. Бев во голема мера изненаден од звукот на контрабасот. Така почнав да слушам многу џез музика, работи издадени од ЕСМ, Blue Note, а во исто време многу македонска традиционална музика, како и грчка, бугарска, турска, арапска, африканска и многу звуци од разни други поднебја. Некако, сета оваа музика си најде место близу моето срце. Во тој период вие се одлучивте да се впуштите во светот и да живеете номадски живот, притоа заработувајќи од свирење по улици.
Кога бев, условно речено, доволно стар, почнав да патувам по Западна Европа. Купив едно старо комбе, кое јас го претворив во куќа на тркала, и патував во разни земји, од град до град, заработувајќи со свирење музика. Тоа го правев прилично долго. Со текот на времето, од улиците почнав да свирам во театрите, клубовите, да снимам, итн. Подоцна се вратив во Солун и го оформив својот прв бенд, со кој се обидував да ја свирам музиката што ја компонирав попат. Во тој период почнав да работам како аранжер, бидејќи пишував аранжмани за различни снимки. Тогаш работев за изданијата на неколку важни и познати композитори.
Кажете ми нешто повеќе за вашиот ангажман на грчката музичка сцена!
За време на периодот од 1993 па сè до 1999, работев како ’сешн‘ музичар. Јас сум потпишан како музичар на повеќе од 80 албуми, а сум продуцирал и аранжирал уште неколку. Од ’93 па до ’99 работев многу. Потоа работите ми станаа многу здодевни. Тоа беше причината поради која престанав да соработувам со сите тие големи ѕвезди.
И како формално започна вашата музичка кариера?
Во 1995 г. го снимив својот прв албум, “Nostos,” а го објавив 4 години подоцна. Некаде во тоа време го оформив својот квинтет со неколкумина мои пријатели и оттогаш настапуваме насекаде. Во 2004 г., го снимив својот втор албум, “Rousilvo,” кој е втор дел од трилогијата што започна со “Nostos”. “Rousilvo” беше објавен во 2010 г. (се смее). Него го чував во својата архива цели 6 години. За мене е секогаш тешко да објавам нешто. Денес во светот се објавуваат безброј изданија и јас сакам да бидам сигурен дека ова е вистинското. Веќе неколку години сте член на бендот на Савина Јанату и Primavera en Salonico, со кои и настапивте во Скопје. Како станавте член со Савина Јанату?
Со Савина почнав да работам многу бргу откако одлучив да ја променам својата насока во музиката. Во периодот кога се запознав со Савина, морав да го менувам басистот во бендот за два концерти. Некои од музичарите во бендот беа мои пријатели. По некое време, перкусионистот не можеше повеќе да настапува со бендот, поради што ме замолија да го заменам. На тој начин почнав да свирам перкусии и нивни член сум од 2002. Заедно снимивме 2 албуми за ЕСМ – “Sumiglia” во 2004 и “Songs of an Other” во 2008 г.
Колку е важен аспектот на соработување за вас?
За мене најважната работа во музиката, а и во животот воопшто, е можноста да се споделува. Кога ќе почувствувам дека некој има дарба, што е многу важно, тогаш тоа природно резултира во добра музика или во нешто друго.
Последните 15 години вие остваривте бројни соработки со многу музичари од Балканот, почнувајќи од проектот Balkan Horses. На кој начин функционираат тие соработки со музичари од Балканот?
Balkan Horses беше еден навистина интересен проект. Тогаш ги запознав Теодосиј Спасов, Влатко Стефановски, Сања Илиќ, како и останатите од бендот, во периодот околу 2000 г. Направивме еден концерт во Софија, а потоа и балканска турнеја. Мислам дека настапивме во Скопје во 2002. Во тој период, јас настапив и на Скопскиот џез-фестивал, заедно со Теодосиј и Хајг Јаџиан од Ерменија, кога перкусионистот Глен Велез ненадејно откажа, а јас морав да го заменам во последната минута. Тоа беше авантуристички потег, но сè испадна како што треба. Потоа ги запознав Тони Китановски, Зоран Маџиров, Јордан Костов и некои добри музичари со кои сè уште често настапувам.
Вие сте едни од ретките музичари од Грција кој, всушност, соработува со музичари од Македонија или од други земји на Балканот. Според вас, колку музичарите во Грција или луѓето кои се интересираат за музика, знаат што се случува на музички план во нивното блиско соседство?
Костас и Ненад 🙂
Општо земено, луѓето во Грција знаат што се случува на места како што се Лос Анџелес или Лондон, но не знаат за случувањата во Албанија, Бугарија или Македонија. Медиумите во Грција имаат таква уредувачка политика што воопшто не се знае што се случува наоколу. Постои едно големо табу, и тоа е последица на политиката. Тоа, на свој начин, ја урива заедницата на Балканот и ние сме лишени од вестите од нашето најблиско соседство.
Дали постојат некои други музичари од Грција кои имаат желба да соработуваат со другите музичари од Балканот на начинот на кој вие го правите тоа?
Во последно време тоа почна да се случува сè повеќе. Во минатото постоеја само неколку музичари кои имаа желба да го прават тоа. Ние, уметниците, треба да размислуваме за политичките теми поинаку од нашите политичари. Ние треба да сме дијалектични за тоа што ни го нуди реалноста. Границите се само еден вид визуелна реалност. Ако летате со авион и ако погледнете озгора, вие нема да ги видите тие граници. Ние сме тие кои ги прават и градат во самите нас.
Дали можете да предвидите исчезнување на тие граници помеѓу нациите и културите?
Како што спомнав претходно, не постојат други граници освен тие кои самите ги правиме. Ние имаме многу работи кои ни се заеднички. Тоа е само еден поинаков агол на гледање на работите, каде што ќе се види што може меѓусебно да се сподели, а не што може да се подели. Тоа ќе го објаснам со една чаша вода – можете да кажете дека таа е половина полна или половина празна. Ако кажете дека е половина полна, тогаш сте за споделување и обратно. Меѓутоа, ние имаме тенденција да ги делиме работите. Вистинските уметници ве мотивираат да ги видите тие поделби и ве инспирираат да споделувате. Можеби ќе бидат потребни две или десет генерации за луѓето да го сфатат тоа, но сигурен сум дека тоа ќе се случи, тие ќе сфатат, и тогаш ќе бидеме слободни.
Имате љубов кон фотографијата? Дали сте професионален фотограф или можеби само повремено фотографирате со Вашиот телефон? Ова се Вашите пет минути. Балкон3 организира фото натпревар отворен за сите корисници на Фејсбук. Се` што треба да направите за да се пријавите е да кликнете „ми се допаѓа“ на нашата Фејсбук страница, доколку веќе го немате направено тоа и да ја прикачите Вашата фотографија. Темата на натпреварот ќе биде: „Вашата најдобра фотографија“. Можете да фотографирате што ќе Ви падне на памет: природа, храна, историски и културни споменици, луѓе, балкони…
Натпреварот ќе започне на 26-ти септември и ќе заврши на 18-ти октомври. Победник ќе биде корисникот кој ќе има највеќе гласови. Поканете ги вашите пријатели да гласаат за Вас и да Ви помогнат да ја освоите прекрасната награда и автоматски зголемете си ги шансите за победа. Главната награда е фото-апарат модел Т350 од марката FujiFilm. Спецификациите на фото-апаратот се како што следат:
– 14 Мегапикесели резолуција;
– 10 пати оптички зум (28-280мм);
– 3.0 инчен LCD;
– стабилизатор на слика;
– можност за снимање HD видео;
– Литиум-јонска батерија;
– Макро 2см.
Тука можете да ја постирате Вашата фотографија. На сите натпреварувачи им посакуваме многу среќа за претстојниот натпревар. Натпреварот може да почне!
Оревот е силно дрво, долго трае, ширно листа, разгранува, сака да ги дофати височините, сенката му е дебела, згустена, горделив е, издржува на грмежи, на бури. Но, тоа веќе на сите нас добро ние познато. За оревот пак, како храна и лек сме прочитале стотици статии. Балкон3 имаше прилика да учествува во процесот на собирање орев, се разбира рачно. Но пред да уживате во фотографиите, прочитајте ја кратката приказна за популарното дрво. И, уверете се дека оревот не е само дебела сенка и здрава храна.
Но, дали знаете дека оревот како дрво, има значајно место во животот на познатиот турски поет Назим Хикмет. Имено, поетот, се договара за состанок со својата девојка, во паркот Гулхане, под оревот. На денот на состанокот Назим оди во паркот и под оревот ја чека својата девојка. Во тој момент поминува полициска патрола. Во тоа време имал потрага по него, и затоа Назим Хикмет се криел од полицијата. За да се сокрие од полицијата не му преостанува ништо друго, него само да се искачи на оревот.
Во меѓувреме доаѓа Пираје која не знае за настанот застанува под дрвото и го чека Назим. Тој пак, поради присуството на полицијата во паркот не може да јави. Затоа не му преостанува ништо друго освен во врвот на оревот да ги напише следните стихови.
Јас сум еден орев во паркот Гулхане Ниту ти си свесна ниту пак полицијата Лисјата се моите раце, имам точно сто илјади раце Со сто илјади раце те допирам тебе и Истанбул Лисјата се моите очи, гледам со вчудоневиденост Со сто илјади очи те гледам тебе и Истанбул Лисјата ми чукаат како сто илјади срца…