Category: Патувања

Атина во 24 часа

Под претпоставка дека сте премногу зафатени и имате само 24 часа за посета на раздвижениот, енергичен и разновиден метрополис Атина, кои места би ги посетиле за да го видите најдоброто од него? За совет не можете да најдете подобар човек од еден искусен урбанист и туристички консултант.

Додека работеше на проектот за заживување на центарот на Атина, Стефано Алесио, Американец по потекло, го создаде Градскиот Водич низ Атина (ACGS-Athens City Guide Service), сервис кој организира тури низ градот прилагодени на потребите на клиентите и им помага на туристите да ги истражат повеќе или помалку познатите богатства на градот, а во исто време да се запознаат со грчката култура на забавен и инклузивен начин.

Откако ги разгледавме местата кои беа предложени, специјално за читателите на Балкон 3, мора да признаеме дека и самите жители на Атина не ги забележуваат овие забавни и интересни места кои се дел од нивниот секојдневен живот. Па, еве ја листата предлози на места поврзани со духот на Атина, специфични за овој град. Избор на места подалеку од вообичаените туристички тури, не многу скапи и лесно достапни со метро.

Многу блиску до срцето на градот, плоштадот Синтагма, се наоѓа едно популарно место за одмор и освежување (наградено од интернет страницата Trip Advisor). „Авокадо“ е вегетаријански/вегански еко-ресторан кој нуди креативни органски јадења со производи набавени по принципите на фер трговија.



Пробајте ги нивните свежо цедени сокови збогатени со грчка спирулина за додатна енергија! На горниот кат се наоѓа Зен собата која често станува место за средби помеѓу посетителите на Атина. (метро станица: Syntagma)

На границата помеѓу старата населба Плака и античката Агора (археолошко наоѓалиште) се наоѓа Врисаки, место кое је претставува отворената културна заедница на градот и кое е раководено од Athens Fringe Network, интернет платформа за поврзување на уметници.



Пред да се искачите до малата но, пријатна тераса на Врисаки може да разгледате една од типичните стари атински куќи (одделни мали домови изградени околу заеднички внатрешен двор). (метро станица: Monastiraki)

Мапа на Атинското метро

Атинците го сакаат италијанскиот сладолед особено кога е приготвен со свежо млеко и квалитетно овошје. Слаткарницата Ice Scream е забавно и вкусно место за одмор. Се наоѓа во Атинскиот пазар за стари работи на познатата улица Pandrossou и нуди 130 различни оригинални вкусови сладолед. (метро станица: Monastiraki)



На плоштадот Монастираки неодамна беше додадено уште едно катче каде може да се восхитувате на Атинската панорама. „360“ нуди поглед кој го одзема здивот и е можност за уште една коктел пауза (цените за комплетна вечера се прилично високи) во тивок и пријатен амбиент. Најдобро е да го посетите на зајдисонце! Не губете време чекајќи го лифтот (пред кого секогаш има гужва) туку следете ги скалите кои водат до градината на врвот. (метро станица: Monastiraki)

Блиската населба Псири, која во минатото беше позната како центар на чевларски и кожарски занаетчии, сè уште нуди сандали со врвен квалитет кои вообичаено ги купуваат и локалните жители и туристите. Од плоштадот Монастираки појдете по улицата Aghias Theklas каде ќе ја најдете Melissinos, необична продавница каде се продаваат рачно изработени кожени сандали покрај спектакуларна изложба на слики со познати муштерии.



Подолу, на улицата Miaouli посетете ја продавницата Karras, каде ќе најдете кожени чанти, торби и модни додатоци со супериорен квалитет, направени да траат доживотно. (метро станица: Monastiraki)

Прошетката по улицита Athinas (која ги поврзува станиците Monastiraki и Omonia) ќе ви ја долови трговската треска која се одвива зад завесите додека ги разгледувате најдобрите примероци од атинската нео-класична архитектура (XIX век). Плоштадот Коциа (Kotzia) вреди да се види поради збиените згради кои се наоѓаат таму, вклучувајќи ги Градското Собрание, седиштето на Националната Банка и палатата Мелас. (метро станици: Monastiraki, Panepistimio за плоштадот Kotzia и Omonia).

Плоштад Kotzia, поглед од улица Athinas

Градското Собрание на улица Athinas

Изненадувачки е тоа што малку туристи знаат дека по улицата Athinas се наоѓа централниот пазар (Varvakios Agora) кој се простира на двете страни од улицата и по страничните улички Evripidou и Sofokleous. Сите свежи и најдобри намирници од локалната, националната и интернационалната кујна можат да се најдат токму тука, и тоа по многу пристапни цени. Зградата Varvakios (центар за месо, риба и морска храна) треба да се посети кога продавниците се отворени, од рано наутро до доцна попладне. Ако слушнете како случајните минувачи се смеат на коментарите на продавачите бидете сигурни дека зборуваат за „кризата“!

Varvakios

Не го заборавајте делот од популарната улица Evripidou каде може да се купат најдобрите грчки зачини и билки (како што се malotira – планински чаj од Крит, смола од мастика од Хиос и сафран од Кожани). Elixirio е типична продавница од овој вид.

Традиционални производи, рачно изработени предмети од внатрешноста и алат може да најдете во блиските Мали Продавници на Аморгос (To Magazaki tis Amorgou) опкружени со продавници за храна.

Огладневте? Одлична Атинска таверна, исто така наградена од Trip Advisor, се наоѓа на плоштадот Theatrou веднаш под централниот пазар (Varvakios Agora). Таверната Klimataria, отворена во 1927 година, е популарна кај локалните жители кои бараат автентично мезе, стимулирачки „kefi“ (ќеф), па дури и танцување во придружба на звуците на Ребетико (Rembetika)… и се разбира retsina, локално вино од Атика, сервирано на правилен начин: директно од буре.



Поздрав и се гледаме во Атина! Обидете се следниот пат да останете подолго 😉

Софија Николау

October 19, 2013
Панорама стара илјада години

Кога се патувањата во прашање, есента (како и пролетта) е период за екскурзии. Летото и календарски заврши, а со него и сфаќањето на одморот како пат до плажите. Во наредниов месец, оние што ќе имаат некој слободен ден повеќе, и што успеале да не ги потрошат сите свои пари на летниот одмор, најчесто ќе се упатат кон некој град со убави плоштади, маркантни згради, ќе видат понекој замок, ќе разгледаат некои природни знаменитости итн.

Каде да се оди? Па, назад кон плажите и не е толку лош избор. Особено ако живеете во регион во кој крајбрежните подрачја, и езерските и морските, биле привлечни, значајни и стратешки точки со илјадници години, откога постои цивилизиран живот на овие простори. Навиките се такви што, за жал, на лето многу ретко некој забележува дека освен плажата и водата, има и други мошне интересни места што може да се посетат во непосредна близина на летувалиштата. Потребни се само два-три часа и неколку евра.

Да ја разгледаме, на пример, Пиерија, една од двете најпопуларни грчки области за македонските летувалци, заедно со Халкидики. Десетици илјади гости ги запоседнуваат нејзините долги и широки плажи секоја година. Колкумина од нив ја виделе панорамата на целото крајбрежје од замокот на Платамона стар илјада години? Повеќето успеваат да го забележат од автопатот додека патуваат кон Неи Пори, но тоа е најмногу што му се доближуваат. Ова интересно здание на највисоката точка покрај морето, со многу зачувани ѕидини и добро обележани патеки за движење се вика Венецијански замок на Платамона. Изграден е во 10-11 век, среде крстоносните војни, а денес е вистински времеплов што води до тој период, откривајќи ги куќите во кои што живееле луѓето во него, храмовите каде што се молеле, резервоарите за вода, и особено ѕидините кои што ги штителе и од чии врвови денес се протега можеби најубавата панорама во овој дел на Грција, со поглед што достигнува и до стотина километри од север кон југ. Позиции направени за стражарите, кои што од нив гледале со страв и несигурност, со внимателност поради можни напади и од копно и од вода, а од кои еден милениум подоцна, на многубројните посетители им останува само да гледаат со воодушевување кон морето.

Тоа е само за почеток. Всушност, откривањето на Пиерија може да почне од секоја продавница за сувенири во местата каде што се летува. Кога ќе купите магнет за фрижидер или чашка за текила, едноставно не го фрлајте ќесето. На него има отпечатена мапа од областа со сите интересни точки за посета. На неа ќе видите каде се наоѓа и Литохоро, мошне живописно гратче оддалечено пет километри од брегот, место што ги спојува морето и планината. Се смета за почетна точка на Олимп, една од најпознатите митски планини во историјата.

Освен живописните куќи и тесните улички, кои со планинскиот пејсаж зад нив изгледаат како да се во Австрија или во Италија, наместо во Грција, Литохоро нуди и видиковец од кој кога нема облаци (што е реткост за Олимп) се гледа највисокиот врв на планината, Митикас, тронот на богот Зевс, висок речиси три илјади метри. Ќе го најдете и Дион, најзначајната археолошка точка во овој дел од Грција, каде што истражувањата траат четири децении и се далеку од завршени. Кој знае уште колку тајни ќе се откријат на тоа место. Тука се и Пантелејмон, Скотина, Коринос и многу други места поради кои ниту екскурзиите мораат да ја чекаат есента, ниту, пак, кога таа ќе дојде, мора да се заобиколува приморјето.

Гоце Трпковски

October 8, 2013
Малта – Земја на дрвените балкони

Балконите не се само отворени издадени делови од куќа или зграда, кои служат за на нив да го испиете утринското кафе, да испушите цигара, да ѕирнете преку оградата на соседот или да ги прострете испраните алишта. Балконите имаат многу поголемо значење. Тие се сведоци на историјата на секоја земја и секој град. Од нив можете да откриете многу за традицијата, верувањата и обичаите на луѓето во една земја.

Можеби најдобар доказ за тоа е Малта – земјата на дрвените балкони. Секој кој барем еднаш прошетал по улиците на Ла Валета добро знае за што зборуваме. Изобилство од бои, материјали, текстури и декоративни мотиви се главната причина што токму балконите се едно од најмаркантните обележја на оваа островска земја.

Има различни приказни за нивното потекло. Едни велат дека се од турско, други од арапско, а трети од шпанско потекло. Иконографските докази укажуваат дека првите два балкона затворени со дрво и стакло во Малта се направени во 1679 година на Grandmaster’s palace, објект кој денес е седиште на Претседателот на државата.

Веќе во 18-от век дрвените балкони стануваат мода низ цела Малта. Овој нов елемент имал големо влијание врз естетиката на малтешката архитектура, бидејќи многу балкони биле додадени на постојните објекти, додека речиси сите нови згради во 19-от век имале дрвени балкони.

Популарноста на овие балкони никогаш не исчезнала, но во последните децении многу жители на Малта, пред се` од финансиски причини, дрвените балкони ги замениле со копии од камен или алуминиум. Со цел да ја спречи ваквата појава и да ги зачува традиционалните вредности, државата во 1996 година донесе одлука да им дава финансиска помош во висина од 60 отсто од трошоците на сите граѓани кои ќе ги реконстуираат старите или ќе ги заменат новите со традиционални дрвени балкони.

Текст: Балкон3

Фото: Бојан Трајановски

October 3, 2013
Фанови од Грција на Ману Чао во Македонија

На наша среќа и општо задоволство, денес во Скопје настапува легендарниот Ману Чао. Скопското лизгалиште ќе биде повторно центар на светот за почитувачите на ликот и делото на поранешниот фронтмен на Мано Негра кои ќе уживаат во Me gustas tu, Clandestino, Mi vida, Welcome to Tijuana… Во секој случај еден од оние забавни концерти.

Информациите велат дека голем број музички туристи ќе дојдат во Скопје за да бидат сведоци на, се надеваме, уште еден незаборавен настап на оваа музичка легенда.

Група фанови од грчкиот град Волос, во организација на алтернативната рок радио станица Лос Алмирос доаѓаат во Скопје, а Балкон3 им посакува добредојде. Радио станицата го добила своето необично име од зборот „Алмирос“ кој се преведува во „солен“. Патувањето за концертот со Лос Алмирос не е воопшто скапо, во споредба со други патувања организирани од агенции, и се чини дека е доста забавно бидејќи сите луѓе кои патуваат ја имаат мислата „музиката ги обединува луѓето“ во своите глави.

Ова само колку да истакнеме дека се случува и обратен процес во поглед на музичкиот туризам. честа глетка во нашата земја се полните автобуси со фанови на музиката кои патуваат да ги видат своите омилени групи како настапуваат во живо кај некој од нашите земји-соседи. Најчести дестинации за ваквите музички туристи се главните и поголемите градови во нашите земји-соседи. Солун, Белград, Нови Сад, Софија, Атина итн. се навистина градови во кои има многу музички случувања.

Убаво е што може да се види дека не само македонските фанови патуваат далеку да ги видат своите омилени групи, пејачи, туку и нашите соседи би дошле да уживаат на концерт или друга културна манифестација во Македонија. На сите што ќе одат на концертот им посакуваме да си поминат убаво и незаборавно.

Благоја Стаматовски

September 21, 2013
Кафе за ќеиф во историскиот Хасанкејф

„Ова е најдоброто турско кафе кое некогаш сум го испил во животот, верувајте ми!“ , ни вели искрено нашиот пријател и фотограф Аркан Чинетчи откако посети мало кафуле во историскиот град Хасанкејф во Југоисточна Турција.

Градот лежи на познатата река Тигар која заедно со Еуфрат се реки кои се протегаат низ регионот некогаш познат како Месопотамија. Тигар извира во Турција и тече низ Ирак, за на крајот да се спои со Еуфрат сочинувајќи ја реката Шат ел Араб или „Арапски поток“ која пак се влева во Персискиот залив.

И како што реките давале живот за многу цивилизации од дамнина па се до денеска така и кафето било и останало дел од традицијата и од секојдневниот живот на локалните жители. Со векови го подготвувале, се до создавање на совршеното турско кафе.

„Мислам дека тајната е во тоа што додаваат малку млеко додека го прават кафето“, ни вели Аркан обидувајќи се да ја открие тајната на убавото и кремасто кафе кое го испил во ова интересно место. Ова кафе буквално му останало во душата и ќе го памети цел живот.

„Да пиеш кафе со ќеиф во Хасанкејф“, си помислуваме ние додека ги слушаме зборовите на нашиот пријател Аркан и додека ги разгледуваме фотографиите кои ги направил од ова место.

Најдоброто кафе, според неговите зборови, го испил во локалот „Уolgeçen hanı“ или во буквален превоед „место каде често застануваат патниците“.

Искреното воодушевување на Чинетчи не поттикна да побараме и повеќе податоци за ова место со интересно име-Хасанкејф. Историскиот град е лулка на една од најстарите цивилизации која датира уште пред 10.000 години. Во варовничките карпи кои го опколуваат градот има илјадници пештери кои ги изработила човечката рака, стотици археолошки споменици и други локалитети од историска важност. Хасанкејф бил прочуен во средниот век како место низ кое минувал познатиот „Пат на свилата“. Местото сега е познато и по хидроелектраната Илису која се очекува да биде завршена годинава, а која според многумина може да ги загрози историските локалитети.

За овој град се пишувале многу книги и патеписи. Се претпоставува дека и прочуениот истражувач Марко Поло минал низ мостот кој се протегал на реката Тигар во Хасанкејф. Денес од овој мост се останати само камените столбови, но и приказните за Марко Поло. Уверете се и самите, слушнете уште многу приказни и испијте го најдоброто кафе во ова место, кафе за ќеиф во Хасанкејф.

Автор: Балкон3

Фото: Аркан Чинетчи

September 18, 2013
ПЛАНИНАРЕЊЕ, ПОЛНА МЕСЕЧИНА И ДОБРА МУЗИКА. УНИВЕРЗУМОТ СЕПАК СЛУША!

Додека го пиев моето утринско кафе, размислував за планини, шуми, природа, додека се топев од жештина ми заѕвони телефонот. Ха, мојата другарка ме покани да пуштам музика на забава што ќе ја организира планинарско друштво на планина и тоа на 1500 метри надморска височина! Универзумот сепак слуша!

Дивата, а нежна природа, волшебните дрвја, цветните ливади на планината Бистра, чистиот воздух кој како магичен мирис опива, дури и комарците кои мудро и упорно досадуваа, беа дел од оваа бајка.

Карактеристично за овој настан беше несекојдневната организација, која беше за голема почит. Присуствуваа околу 180 луѓе, за секој од нив имаше наместен шатор, подлога и вреќа за спиење, изворска вода од која не можевме да се изнапиеме, шанк со пијалоци, чајче за секој планинар кој се врати попотен од дождот кој ги сретна и поздрави во шумата, како огромен шампањ за добредојде.
Рачно ископаните и направени вециња, беа уште едно уникатно изненадување од друштвото, можам да потврдам за нивната креативност.

Вечерта следуваше забавата до утринските часови, сите беа весели, кои уморни од планинарењето до околните врвови, кои расположени од пијалоците, кои од музиката, кои од симпатиите што ги запознаа.

Друг подарок беше полната месечина која беше најбиску до земјата годината и магичното виножито кое се исправи после дождот над планините. Секоја чест за планинарското друштво Македон и целата љубов и страст кон овој настан, толку поради тоа кружеше преубава енергија и насмеани лица. Се гледаме догодина пак!

Фотографии: Николчо Петров
Автор: Ана Секуловска

September 5, 2013
ПОСЛЕДНИОТ ЌЕМАНЕЏИЈА: ОСАМЕН ЕКОТ ОД ВЕКОВНОТО ЌЕМАНЕ НА ДОСЕ

Досе Ангелов од селото Станци секојдневно доаѓа кај Осоговскиот манастир и ја раскажува својата животна приказна низ звукот од инструментот стар над 100 години

Продорен тажен звук, како да доаѓа од некои дамнешни мачни времиња, одекнува катадневно во кругот на Осоговскиот манастир. Намерникот што таму пристигнува застанува за миг и се впушта во потрага по изворот на оваа мистична и тегобна мелодија. Во еден момент погледот застанува на спротивниот крај од манастирскиот комплекс, некаде кај конаците. Таму, ненаметлив, по малку срамежлив и со задлабочен поглед седи Досе Ангелов, еден од последните, како што вели, природни ќеманеџии во Македонија.

В рака го држи своето ќемане и се чини како да станал едно со дрвениот инструмент. Тегне со импровизираното гудало врз челичните жици и гледа кон далечината, како да сака да види до каде отпатувал звукот од ќемането со кое по цели денови свири и за гостите и за себе. Таму е речиси цело лето, со надеж дека некој добронамерник ќе му остави некој денар или, пак, ќе му даде ручек, колку да помине денот.Ќемане постаро од 100 години

Вели дека инструментот е од неговиот дедо и дека поминале сигурно повеќе од 100 години откако од него одекнала првата мелодија. Направен е од оревово дрво. За жици нема пари, па става челични кои ги наоѓа овде-онде.

– Свирам од љубов. Од дедо ми го наследив ова ќемане уште како дете и оттогаш не го оставам од рака. Повеќе не може да се најде ваков инструмент, никој не ги прави како некогаш што било и ретко кој свири на ќемане. Можеби сум веќе и последна генерација свирачи на овој инструмент. Младите не се нафаќаат да го свират. Треба, како што се вели, ќемането да ти фаќа, односно да се има талент и желба – вели Досе.

Потекнува од селото Станци и има повеќе од 60 години. Работел во некогашната текстилна фабрика „Карпош-декор“ од Крива Паланка. Во времето на транзицијатастанал технолошки вишок и повеќе не можел да најде работа. Оттогаш единствена утеха му станало ќемането, па преку неговата мелодија си ја искажува маката што ја влече со години.

– Тоа беа убави времиња. Работевме за странски пазари. Убаво се живееше. Сега е поинаку. Оттогаш само маката ни остана. Секој си ја има и на свој начин си ја кажува – вели Досе.

Свири од љубов кон музиката

Кај манастирот „Св. Јоаким Осоговски“ Досе доаѓа речиси секој викенд во текот на летото. Свири од љубов кон музиката, но и за посетителите, домашни и странски, кои таму поминуваат. Некој одвреме-навреме ќе му даде некој денар, на што е особено благодарен. Никому не му пречи, па од манастирот го оставаат да ги свири своите песни.

Сепак, тој праша дали има место за него во Скопје и дали некој би сакал да му ги чуе мелодиите. Сака да свири во главниот град, но не може да си го дозволи тоа. Нема место каде да преспие, ниту каде да се нахрани.

– Скапо е да патувам секој ден. Што за билет, што за храна, парите ќе отидат. Ќе ми остане само пуста желба. Овде ми е добро, барем сум на свое. Некогаш доаѓаат и странци, па застануваат и гледаат де во мене де во ќемането – вели ќеманеџијата.

Безвремени мелодии

По некое време поминато покрај Досе човек добива чувство дека неговите мелодии се безвремени. Песните како да немаат ниту почеток ниту крај. Како си да е една сплотена епопеја која тој низ музика ни ја раскажува од ден на ден.

По краткиот разговор Досе повторно го зеде инструментот в рака, го упати погледот кон далечината и ја почна својата нова музичка приказна со меланхоличниот звук што одекна од ќемането.

Тоше Огњанов/Телеграф МК

August 28, 2013
„Шарениот град“ на Рајна совршен за летна авантура

Летно попладне во малото гратче Stein am Rhein ( во превод Камен на Рајна) во кантонот Шафхаузен во Швајцарија. Сонцето пече силно и пополека ги брка туристите да бараат сенка под некое дрво, во некое кафуле или во бар во стариот дел од градот. Високите средновековни објекти со своите прекрасни фрески и мозаици го измамуваат погледот на туристите. Всушност така и ќе дознаете кој е локалец, а кој само посетител во ова необично место. Вторите секогаш со подзината уста ја набљудуваат играта на бои на фасадите од градот, секоја наредна поубава од претходната. Летното сонце всушност им прави услуга бркајќи ги во тесните улички каде може да откријат некој убав ресторан или пак дуќан со рачно изработени предмети. Sten am Rhein е град во кој ќе се заљубите на прв поглед, а не залудно многумина посетители го нарекуваат “шарениот град“.

Во меѓувреме локалните жители имаат поинаква замисла како да се справат со жештината. Можете да ги приметите како трчаат наоколу по градот облечени во костими за капење обидувајќи се што побргу да стигнат до мостот на влезот од градот. И ние тргнуваме во правец на мостот. Пред него дузина деца се подготвуваат да скокнат во Рајна од височина од неколку метри. Децата се наредени од едната страна и чекаат знак од нивниот пријател кој проверува на другата страна да не случајно под мостот поминува некој брод. Одеднаш дава знак дека се е во ред по што младите скокаат од мостот, еден по еден. Секој се обидува на што поатрактивен начин да скокне во прекрасната Рајна која ако гледате од мостот ќе забележите дека има кристално чиста вода.

Брзата река ги носи капачите кон брегот, а тие по само неколку минути повторно се на мостот, каде пред очите на десетици љубопитни туристи изведуваат аматерски скокови во вода. Уживајте во галеријата на Балкон3 од скоковите во реката Рајна и од шарениот град Stein am Rhein.

August 26, 2013
Модерна Атина низ објективот на Константин Манос

Атина е огледало на денешна Грција. Ова неодамна ни го кажа светски познатиот фотограф Константин Манос во интервјуто за Балкон3 како одговор на прашањето како би изгледала неговата прочуена колекција фотографии насловена „Грчко портфолио“ ако беше направена во денешно време, а не пред 50 години.

Во текот на 60-тите години на минатиот век Манос ја отслика тогашна Грција преку фотографирање на селата во кои времето како да застанало. Во малите места каде немало ниту струја Манос ги „зароби“ традицијата, обичаите, животот, радоста и смртта на локалните жители. Неговите фотографии запечатија дел од историјата токму пред нештата засекогаш да се променат. Манос вели дека денес селата од неговите фотографии се поинакви места и не можат да ја доловат вистинската слика за Грција.

Според него, за да се почуствува пулсот на модерна Грција треба да се отпатува во главниот град Атина. Манос го стори токму тоа и децении по излегувањето на „Грчко портфолио“ ја создаде колекцијата „Атињани“. За разлика од црно-белите фотографии, овој пат тој го отслика животот на улиците во Атина преку фотографии во боја, соодветна за новиот милениум. Еве дел од Атина, луѓето, местата, што влегоа во изборот на Манос.

Автор: А.М.

August 20, 2013
КИНО ПОД ЅВЕЗДИТЕ

Балкон3 на Филмскиот фестивал во Стариград Пакленица, местото каде моќниот Велебит влегува во морето

Секое мое патување во Хрватска е приказна за себе. Најчесто одбирам места на кои никогаш не сум била и тргнувам без очекувања, едноставно бидејќи сакам да се изненадам од единственоста што секое место си ја носи за себе и со себе, пријатна или не. И овој пат беше така.За Starigrad Paklenica Film Festival знаев одамна, но оваа година конечно се намести сложувалката да бидам дел од ова меѓународно збиднување единствено од овој тип во светот – фестивал на музички документарен филм.

Стариград Пакленица е местото каде моќниот Велебит влегува во море. А на две места, кањоните Голема и Мала Пакленица, природата дозволила границата меѓу планината и морето да се измеша во ‘пеколна’ убавина. Самите кањони се рај за алпинисти, планинари и секаков вид љубители на помалку или повеќе екстремни спортови. А по напорните искачувања и уживањето во височините, симпатичното местенце ви овозможува гушкање со морето на повеќе убави места… Кој како љуби – на карпи, на песок, на уредени плажи.Пакленица ми беше еден од дел од Хрватското приморје каде не сум била и тоа беше предизвик само по себе, а спојот со музиката и филмот ми се чинеше како идеална околина да запознаеш едно парче од рајот на земјава. И не згрешив…

Тимот на SPFF не можел да одбере подобро место за да ги спои музиката и филмот во прекрасна симбиоза со природата. Чинам дека немаше посетител кој не беше оставен без здив. Некој од исклучително квалитетниот избор на филмови кои земаа учество на фестивалот проектирани во магичните кина под ѕвезди, некој од концертите кои се одржуваа под ѕвезденото небо на Мала Пакленица, некои од храната, некој… Но сите заедно од прекрасната енергија за време на дружбите на сите учесници. Како да сме едно, како е да Пакленица центарот на светот.Како што кажа директорот на фестивалот Адмир Чулумаревиќ во интервјуто за Вечерњи лист, најголемото богатство на фестивалот беа луѓето. Сите ние се споивме на посебен начин. Начин кој за секогаш го смени нашиот поглед на музиката, филмот и двете заедно споени во овој жанр.

На фестивалот бевме 6 дена, но на крајот се чувствувавме како да сме таму кој знае од кога, споени во една компактна маса од љубители на убавини, поврзани со планината, морето, музиката и филмот. Самите проекции се одвиваа во трите кина кои секој ден за нас ги подготвуваше тимот на SPFF, по едно во кањоните на Мала и Голема Пакленица, а како новитет од минатите изданија на фестивалот беше киното на плажа.

Од 148 пријавени филмови на фестивалот, селекторот Зоран Пезо ни овозможи да уживаме во 28 наслови. 22 филмови се натпреваруваа за награди, по 11 долгометражни и кратки музички документарци. 4 филмови погледнавме во рамките на Словенечката недела, бидејки Словенија беше земја партнер на фестивалот оваа година. А како бонус, надвор од конкуренција погледнавме уште 2 филма. И ако некој ме праша да одвојам кој филм најмногу ми се допадна, ќе речам дека во овој жанр, тоа е многу тешко, посебно за љубители на добра музика и филм. Секој наслов си носеше приказна за себе, раскажана на посебен начин, онака како што раскажувачот тоа го видел.Searching for Sugarmen (SWE, Malik Bendjelloul) низ солзи и смеа не’ прошета од едниот на другиот крај на светот, во една сосема откачена приказна со непредвидлив крај.

Marley (USA, Kevin McDonald) биографска сторија за Bob Marley раскажана од неговите најблиски, во негов манир – весело и полно со позитивна енергија која тој така умешно знаеше да ја сподели низ своите песни. Hugh Laurie: Down by the river (UK, John Paul Davidson) не’ запозна со музичката страна на познатиот актер (Dr. House) преку неговото патешествие низ Америка, по трагите на неговиот омилен музичар. 60 минути музика за почит. Шабан (СРБ, Милош Стојановиќ) неизбежен балкански зачин на атмосферата на фестивалот со приказната за Шабан Бајрамовиќ. До солзи се смеевме и уживавме во единственоста на овој балкански блузер чии песни се длабоко врежани во нашите генетски кодови.Ова се само неколку наслови, а ги погледнавме и Fredie Mercury: The Great Pretender, Hrvatska rapsodija: Maksim Mrvica, Coldplay, Supersonic: Tribute to Sun Ra, Martino Unstrung, Damir Avdić: Pravi Čovjek za Kapitalizam и Marko Brecelj: Priletni parazit, ali kdo je Marko Brecelj.

Во конкуренција на кратки филмови погледнавме една широка лепеза на кратки приказни од сите страни на светот исполнети со многу музички жанрови, но и приказни за изработувачи на гитари, за колекционери на грамофонски плочи… за луѓе кои едноставно живеат за и со музиката. На листата на прикажани филмови беа Klapa Cambi: Piva klapa Kornelija, Fink: Warm Shadow, Music Man Murray, Za sve je kriv Earl Jones, Randy Parsons: American Luthier, Northern Haze: Living the Dream, Why Amsterdam, Big Bang Percussion, Rosario, Sedam Tamburaša čika Marka и All Hail the Beat.Сепак, и покрај многуте одлични филмови кои беа во конкуренцијата за награди, жирито мораше да додели награди на 6 од нив: две награди Special Mention од стручното жири за филмовите Шабан (СРБ, Милош Стојановиќ) и Music Man Murray (USA, Richard Parks) и 4 од публика за филмовите Klapa Cambi: Piva klapa Kornelija (CRO, Sandra Polić Živković), Marko Brecelj: Priletni parazit, ali kdo je Marko Brecelj (SLO, Janez Burger), Martino Unstrung (UK, Ian Knox) и апсолутниот победник на фестивалот Searching for Sugarmen (SWE, Malik Bendjelloul).

Словенечките автори се претставија со Otroci Socijalizma, Toše – The Hardest Thing, Vlada и Jan Plestenjak: Priznam. А музичко-филмскиот колаж надвор од конкуренција го дополнија Nick Cave: Road to god knows where и Jazz Apartman.Со еден дел од режисерите, продуцентите и ликовите од филмовите имавме можност да се дружиме во рамките на прес конференциите и работилниците и од нив да научиме од поблиску за создавањето на овие филмови, да научиме дека овој жанр нуди една огромна слобода на изразување, широк дијапазон на теми и приказни и што е најважно, многу, многу музика.

Така поминавме корисно време со Andy Markowitz (UK) еден од основачите на MusicFilmWeb.com најголемиот online извор посветен на информации и критики за музички документарни филмови, Thomas Norgaard (DK) млади и иновативни продуценти на филмот за Pearl Jam, Rada Sesic (NL) креатор на програми и селектор на многу филмски фестивали, предавач на Master of Film во Холандија и претседател на жирито, Uli Schueppel (GER) режисерот на филмот Nick Cave: Road to god knows where и Marko Brecelj, главниот лик во филмот Marko Brecelj: Priletni parazit, ali kdo je Marko Brecelj.Посебна енергија на фестивалот донесе рубриката Film&Food во рамките на која сите заедно се дружевме во филмскиот центар, а дел од познатите учесници готвеа за нас. Не ретко овие дружења завршуваа со гитара и песни од сите страни на светот.

А пак ноќите беа резервирани за концерти и ДЈ сетови во просторот на Мала Пакленица. Тешко се доловува атмосферата која беше секоја вечер посебна на свој начин. Дарко Рундек и неговото Карго Трио не’ дигнаа на нозе и сите во еден глас пеевме. Тамбурашите не прошетаа низ сите простори на поранешна Југославија.Ќе заклучам дека организаторот успеа да ни ги задоволи сите сетила… Гледавме ѕвезди под ѕвездите, уживавме во прекрасна музика, мирисавме море и јадевме прекрасна храна.

За крај, ќе го цитирам Wim Wenders со мисла со која и претседатлеката на жирито Рада Шешиќ ја заврши својата работилница: “Кога одите во кино, мора да дојдете како една личност, а да излезете како друга. Филмот мора да ве допре, смени…”

Starigrad Paklenica Film Festival сосема ја исполни оваа мисија. Се гледаме догодина пак!

Анита Палческа

August 19, 2013