Tag: Balkon3

Рамазан и 10 најчести прашања за постот

Пред зори, ги исчекувам првите сехурски мириси од кујната. Мајка ми готви. Се почувствува мирис, необичен, сладок, полн со чувства. Тоа не е само на мирис на храната, туку, тоа е мирис на сите души кои се во исчекување на Алаховата прошка и рахмет во тие благословени часови. Стигна Рамазан, месец на постот, најголемиот муслимански празник.

Веќе се наоѓаме во втората половина на Рамазан. Живееме во едно мултикултурно општество, муслиманите за време на рамазанските пости се соочуваат со многу прашања поставени од нивните пријатели што не се муслимани. Еве дел од најчесто поставуваните прашања.

Балкон3, со одговарање на најчестите поставувани прашања, од страна на неисламското население ќе се обиде да ја објасни суштината на постот.

Најчестите прашања, кои редовно се поставуваат се:

1. Зошто се пости?

Рамазан е еден од петте столбови на Исламот. Тоа најлесно може да се објасни на следниот начин. Во метафорична смисла, постот е „принудна сиромаштија“, која исламот ја пропишува со цел воспоставување на еднаквост помеѓу луѓето со одбивање на храна, пијалоци и телесни задоволства. Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, во еден од хадисите ги има појаснато и поедините вредности на рамазанот: „Во него се отвараат небеските порти, во него се затвараат вратите на Џехеннемот, во него непослушните шејтани се врзуваат во ланци, во него е ноќ подобра од илјада месеци“, сакајќи да ги потикне верниците на правење на добри дела и искористување на рамазанските благодети и вредности.

2. И вода ли не се пие? А кафе! Ниту цигара не смееш да запалиш, а мастика да џвакаш?

Да, не се пие ниту вода, ниту пак кафе, секако дека и најстраствените пушачи, за време на постот мораат да останат без својот порок. Во буквална смисла на зборот не смее да се конзумира ни капка вода. Постот трае од зората (Имсак), па се до заоѓањето на Сонцето (Ифтар). На пример оваа година постот трае од приближно 03 часот, трае до 20. 20. Се пости околу 17 часа.

За ифтар се внимава да не се претера со јадењето, препорачливо е да се јаде по малку, но, почесто. Откако ќе заврши ифтарот, секако следува чај или кафе, секој по своја желба. Летните периоди кога меѓу ифтарот и сехурот има многу краток период од околу пет саата се внимава да не се јаде премногу, за да може де се јаде сехурот…

3. Дали е тешко да се пости? Живееме во мешани средини дали е тешко да се гледаат другите како јадат?

Прашање кое е најтешко да се одговори. Човекот преку постот треба да ја сочува својата човечност и да ја исчисти својата душа од животински нагони и робување на страстите. Да ги контролира инстинктите. Дали е тоа лесно, проценете сами.

А за тоа дали е тешко да се гледаат другите кога јадат, мислам дека не, ако веќе имаш намера да постиш, воопшто не ти ни паѓа на памет да јадеш…

4. Навечер станувате да јадете, зошто, не може ли да се јаде пред да легнеш, и што се јаде за време не сехур?

Да, сехурот се јаде навечер. Сехурот не треба да биде обилен оброк, напротив важно е да се направи паметен избор на она што ќе конзумираме, а обемноста на храната треба да се избегнува со цел да не се преполни желудникот.
Eве еден скромен пример на една комбинација за брз и доста хранлив сехур: Интегрален леб, младо сирење, банани, урми, бадеми, вода, јогурт јајца, овошје, домашен мед…
Не треба да се конзумира многу кафе, чај, солена и пржена храна, со цел полесно да го поминат денот што следува!

5. Што јадете за ифтар и дали ви доаѓаат гости?

За ифтар се јаде се и сешто, нема никакви ограничувања. Гости секако дека се добродојдени, додека вредноста за подготвување на ифтар за тој што дава ифтар е многу голема. Аллаховиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Кој ќе подготви ифтар на постачот, ќе има иста награда како и постачот, со тоа што на постачот нема да му биде намалена неговата награда.“ Пред да се започне ифтарот обавезно се учи следната дова. “Aллаху, постевме за Твоето задоволство, ифтаревме со тоа со што Ти не опскрби, па прими го тоа од нас! Ти си, навистина, Оној кој се слуша и знае“.

6. Дали правилата на постот насекаде се исти, сите муслимани на ист начин постат и зошто секоја година се пости во различен термин?

Секако да, откако Рамазанот е еден од столбовите на исламот и обврска на секој муслиман, правилата секаде се исти и непроменливи. Во различен термин се пости затоа што Месецот Рамазан се поместува 10 дена понапред поради лунарниот календар.

7. Кој треба да пости?

– Муслиман

– Полнолетен

– Разумен

– здрав

– човек кој не патува

– и жена која не е во менструлен циклус.

8. Кој има право да не пости?

– Болен

– Патник

– Старец или старица кои не се во состојба да постат (За секој пропуштен ден задолжително ќе треба да нахранат сиромав човек)

– Болен чие оздравување не се очекува има статус на старец кој не е во состојба да пости

– Трудница и доилка

9. Дали се помага на сиромасите во текот на Рамазан и како?

Да. Садекату’л-фитр е пропишана материјална обврска со која исламот ги поттикнува муслиманите да водат грижа за сиромашните. Поточно секој муслиман на крајот на рамазан е должен да издвои (отприлика 3 кг) храна која преовладува во тоа поднебје и да се подели на сиромасите, за да и тие после месец дена пост, заедно со оние кои се имотни, уживаат во бајрамските денови.

10. Дали после враќањето во нормален живот е лесно, или на многумина им се случува да претераат со јадење и пиење, за да го „надоместат“ пропуштеното?

Враќањето во нормалниот живот не преставува некој проблем, бидејќи се јаде колку што треба. Нема ништо пропуштено, бидејќи се се надоместува помеѓу ифтар и сехур. Но, единствен проблем е што пред вас е Бајрам. Секако треба да се пази да не се претера со баклавите:) Тоа секако важи и кога сте во нормален живот.

Балкон3 на сите муслимани им посакува бериќетни рамазански денови и лесен пост.

Хусамедин Гина

April 14, 2022
Новогодишни празници на грчки начин

За некои тоа е начин да се избега од мрачната зима и сè потешкото секојдневие, за други е можност за духовно напредување и добротворство. Во Грција претераниот конзумеризам веќе започнува да се подвлекува пред потребата да се прославува заедништвото за време на најпопуларните зимски празници.

Ѕирнете во нашите зимски празници и добредојдени сте да ги прославиме заедно!

Колку долго траат празниците?

Никој не знае! Ниту еден Грк не сака празник кој трае само еден ден. За почеток зимската сезона на празници се вика “Dodekaimero” што во превод значи 12 дена. Се слават три главни празници: Божик (25ти декември), Нова Година (1ви јануари) и Богојавление (6ти јануари). Тие се три државни празници… но децата се најрадосни бидејќи тогаш имаат петнаесетдневен распуст.

Но тоа не е сè: во текот на зимата се слават најпопуларните грчки имендени. Грците кои по обичај добиле име според некој светец се очекува тој ден да го прославуваат како својот роденден – па дури и повеќе. Вообичаено, куќата е отворена за сите роднини и пријатели, се приредува забава во домот а неретко и во ресторан… кој како претпочита. Здодевната зима се претвора во сезона нанижана со празници како Св. Димитрија на 26ти октомври кој го најавува почетокот на зимата, и Св. Андреј на 30ти ноември кога започнуваат подготовките за претстојните празници.

Имендени се слават во текот на целата година но најмногу ги има во зима.

Проблемот со дванаесетте Божиќни денови

Има само еден проблем: бидете внимателни ако се наоѓате блиску до оган или печка. Демонските суштества “Kalikantzari” кои живеат длабоко под земјата и се обидуваат да го пресечат Дрвото на Животот кое го држи светот на место, конечно го наоѓаат својот пат од длабочините до површината на земјата и прават секакви пакости, особено кога не гледате! Одмаздата доаѓа на крајот на дванаесетте денови – на Богојавление, кога Исус бил крстен, се осветуваат водите, па ако видите некое од тие суштества само попрскајте ги со света водичка. Ефектот е спротивен од оној кој водата го имаше на гремлините – исчезнуваат и проблемот е решен!

Празнични задоволства

Во секој дом ќе ве почастат со нешто. Во пекарите и слаткарниците специјалитетите ви се смешкаат од излозите. Малку се разликуваат во различни региони но во основа истите слатки се појавуваат насекаде во тие дванаесет денови.

“Melomakarona” се колачиња од маслиново масло, брашно и додатоци, натопени во мед и се валкаат (а понекогаш и полнат) во мелени ореви.

“Kourabiedes” се суви колачиња со бадеми, попрскани со шеќер во прав, со арома на портокал и ванила.

“Diples” се колачи од лесно, крцкаво тесто испржено во маслиново масло, потопено во сируп со мед и попрскано со ситно сецкани ореви и сусам.

“Vasilopita” е колач од кој има два вида:

a) “tsoureki” – потекнува од Истанбул и се приготвува со тесто со квасец и арома на мастика и магрива (вид цреша).

b) сунѓерест колач со бадеми и арома на лимон кој има далечни врски со северна Италија.

И двата вида на Божиќен колач се многу вкусни.

Весели утрински песни

Ноќта пред трите главни празници групи деца одат од врата на врата, ѕвонат на метални триаголници, пеат пригодни песни (kalanda) различни за секој од празниците и секако очекуваат нешто за возврат од своите соседи, како колачиња и ситни парички.

“Kalanda” од грчкиот уметник Никифорос Литрас, 1872

Постојат стандардни празнични песни кои се пеат во градовите но во различни делови од земјата се менуваат и песните и инструментите. Во случај децата да пеат фалш (што е многу често), или нè разбудиле премногу рано, се обидуваме да бидеме стрпливи и им дозволуваме да завршат со пеењето – сепак трае само една минута! Каков и да е квалитетот на изведбата на крај секогаш ни посакуваат “Ke tou hronou” – Бидете живи и здрави до следната година! а ние им возвраќаме со “Hronia Polla” – За многу години!

Песни се слушаат и на улиците каде пеат групи деца и возрасни.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=VYBvOTNAH5M

Новогодишни песни (стандардни)

Спој на истокот и западот

Нова Година е единствениот нерелигиски празник во текот на дванаесетдневните празнувања, но има најголема културна и друштвена важност.

Што се однесува до Божик, раѓањето на Исус Христос се одбележува како еден голем христијански празник еднаков по важност со уште неколку во православната традиција. Најважниот сепак е Велигден кој се прославува на пролет. Голем дел од верниците не присуствуваат на Божиќната литургија која започнува во 5 ч. наутро и луѓето не си разменуваат подароци на овој ден.

Сепак, очекувано постојат многу сличности помеѓу западната традиција и начинот на славење во Грција. Сите знаат (или барем се сомневаат) дека “Jingle Bells”, санки со ирваси, реплики од сцената на раѓањето во природна големина на градските плоштади, осветлени елки, варено вино, полнета мисирка, лизгалишта со вештачки мраз итн. се увезени од разни западни и северни држави кои го слават Божик како најголем празник во годината. Но насекаде можат да се сретнат нивните обичаи на кои веќе сите се навикнати и ги прифатиле како свои.

Понекогаш претворањето на туѓите обичаи во свои може да биде многу забавно, како што е оваа верзија на “Jingle Bells” во грчки стил.

Луѓето кои ја сочинуваат грчката дијаспора од пред независноста се веќе потполно навикнати на западниот начин на славење Божик. Современа Грција исто така има многу попримено во 1830 -тите кога еден Баварски Принц со својата многубројна свита се досели и стана прв крал на современата држава. Еден век подоцна (1924), Јулијанскиот календар, кој се користел уште од византиско време, бил заменет со Грегоријанскиот, па така сите христијански празници, освен Велигден, се слават 13 дена порано – и Божик веќе не е на 7ми јануари.

Божиќно село во Атина

Многу мал број држави, како што е нашиот северен сосед, празнуваат според стариот календар па во овој случај се добредојдени да слават двапати, и како што веќе напомнав се подразбира дека колку повеќе празници толку повесело! Има и бонус: сите кои го носат името на Св. Јован (во сите варијанти) примаат специјални честитки и подароци на 7ми јануари. Тоа е голем празник на сите кои го носат ова многу често име во Грција, па секогаш ќе се најде некој Јани или Јана да приредат забава.

Уште нешто за локалните обичаи

Елка се кити насекаде, но луѓето многу често декорираат зимзелени дрвја кои растат во нивната област, или пак прават импресивни реплики на бродови (вообичаено на крајбрежјето и островите). Малите бадникари често носат мини модели на бродови.

Ако Грците ви кажат дека Дедо Мраз не постои, не грижете се. Постои друг светец задолжен за таа работа. Тое е Свети Василиј Велики кој секоја Нова Година доаѓа од Цезареа (град во денешна Турција познат по тоа што нема ирваси) и носи подароци на децата и возрасните без разлика дали биле добри или лоши (барем ние сакаме така да веруваме). Нова Година е ден за разменување на подароци.

Вистинскиот Свети Василиј е претставен како било кој друг лик во византиската уметност, но понекогаш може да се види и како американскиот Дедо Мраз. И да, Рудолф, ирвасот со црвено носе се пее на грчки, но се преведува само како елен…!



Се разбира 1ви јануари е посветен на тие кои го носат името Василис (м), Василики, Вики, Васо (ж)… во сите варијанти. Веројатно ова е именден кој добива најмалку внимание бидејќи луѓето добиваат само еден подарок наместо два!

А што се случува со најрекламираниот, специјален момент на годината – полноќ на 31ви декември кога преминуваме во новата година? Во денешно време општините организираат концерти, прават огномети, нешто што до неодамна не постоеше како обичај. Луѓето ја дочекуваа новата година во своите домови со шише пенливо вино, а потоа излегуваа на забава во градот. Но, традицијата налага и да се коцкаат на популарниот Блек Џек до зори. Ако победите ќе имате среќа таа година, а ако изгубите ве тешат со зборовите “Ќе имате среќа во љубовта”.

Ако многу веројатниот мамурлак ве одмине следното утро, тогаш може да се сетите дека Новата Година се дочекува со смачкување на мандарина на домашниот праг. Мандарината е овошје кое најмногу асоцира на Нова Година како симбол на благосостојба и ветување за обнова на Земјата.

Парче торта за “странец/гостин”

Највозбудливиот момент од новогодишниот ручек е десертот: “Vasilopita” – колачот на Св. Василиј. Тој се пече со паричка внатре, па ако ја добиете паричката се верува дека ќе имате среќа во таа година. Без разлика дали сте присутни или не, семејството ќе пресече парче и за “странец/гостин”, па ако сте странец и планирате да патувате, дојдете со првиот авион во Грција и пробајте го заслуженото парче од колачот (или замолете ги да ви ја испратат паричката).

Сечењето на колачот е многу важна работа па можно е да се претвори во забава на работното место или во седиштата на разни компании. Добивањето на паричката со себе носи и подарок, вообичаено некоја мала амајлија за среќа (“gouri”) во годината што доаѓа.

Скок во замрзната вода

На 6ти јануари водите се обично замрзнати. Реката Јордан (каде е крстен Исус Христос) е прилично далеку, продавниците се затворени, во домовите не се организира ништо посебно, но ако сте човек кој сака активности на отворено може да присуствувате на еден необичен настан: Мажи (и понекоја жена) во костими за капење нуркаат во водите на замрзнатите реки, езера, море, цистерни, па дури и модерни резервоари на вода во Атина, во обид да го фатат малиот дрвен крст кој свештеникот го фрла. Оној кој ќе го фати крстот се смета за благословен во таа година.

Богојавление во Пиреја

Можете и да ги следите настаните низ цела Грција во живо на телевизија. За медиумите ова е шанса за озборување на национално ниво (кој, каде, како и што се случило на крај).

И да, веќе погодивте: ова е исто така именден за сите кои се викаат Фотис (м), Фотини (ж), Уранија/Ранија (ж), Јорданис (м), Теофанис/Фанис (м), Теофано/Фани (ж)… Забавата никогаш не запира…

Всушност, нашите сезонски честитки може буквално да ги преведете како:

Среќни празници! Kales Yortes!

Софија Николау

December 21, 2018
17 обележја на најживописниот пат во Македонија, Маврово-Струга

Четири езера, пет планини, две реки, два града, села, манастири, мостови, неверојатна природа… Сето тоа е спакувано во само стотина километри, на патот Маврово-Струга, покрај западната граница на Македонија. Патот воопшто не е лесен, многу е кривулест, на места и тесен, со повремени одрони од камења или со оштетувања на асфалтот. Поради тоа возачите често го избегнуваат. Но ако сте совозач или патник, тогаш ќе уживате. Следете не`, километар по километар, низ 17 обележја на веројатно најживописната патна делница во Македонија.

км 1: Букова шума. Патот можеби се вика Маврово-Струга, но почнува десетина километри пред Маврово, каде што се одвојува од главниот пат од Скопје кон Охрид. Буковата шума ќе ве следи уште од првиот чекор, со своите шарени стебла и зелени лисја.

км 8: Мавровско езеро. Оттука е првиот поглед на најфотографираната вештачка акумулација во Македонија, создадена во 1947 година, кога се изградила браната и таа станала дел од хидроенергетскиот систем на земјата.

км 11: Маврови Анови. Друмската населба е целосно ставена во служба на патниците, со своите ресторани, продавници, бензински пумпи и места за одмор.

км 20: Радика. Првиот поглед на реката што ја сметаат за најубава и за најчиста во Македонија доаѓа кај мостот преку кој се оди кон планината Кораб. Совршена хармонија на брзата и бистра вода со карпите, густите шуми и со растенијата со листови широки и по половина метар.

км 24: Кањонот на Радика. Неколку километри низводно, високите карпи од двете страни на патот создаваат чувство како да се движите меѓу облакодерите на некој велеград. Но со многу чист воздух и со песната на птиците наместо бучава.

км 35: Бигорскиот манастир Свети Јован. Целосно е обновен по катастрофалниот пожар во 2009 година, што му ги уништи конаците. Манастирот е стар речиси илјада години и неколку пати бил уриван и подигнуван. Највредното нешто во него, црквата и иконостасот со бесценетиот дрворез, беа спасени. Внатрешноста на црквата не смее да се фотографира, но има повеќе од доволно мотиви околу неа.

км 37: Ростуше и Дуфскиот водопад. До селото Ростуше има помалку од два километра од патот.

Од него се тргнува по планинарска патека до Дуфскиот водопад, висок 25 метри, специфичен поради огромниот камен што се заглавил меѓу карпите од кои паѓа водата. Знакот дека до водопадот има само 1.020 метри нека не ве залажува. Патеката е тесна и лизгава поради влагата, и движењето може да биде напорно за оние што вообичаено се неактивни. Затоа, одвојте си барем еден час за оваа посета.

км 45: Мостот Еленски Скок. Кај Бошков Мост се врти лево (кон исток) и се патува два километра до овој импресивен мост стар 200-300 години, направен од камен во еден лак, кој виси дваесетина метри над провалијата во Мала Река.

км 47: Каменоломот кај Долно Косоврасти. Лекција по геологија за планините во чие што зеленило ќе уживате целиот пат.

км 50: Центар Жупа и Коџаџик. На почитувачите на Мустафа Кемал Ататурк веројатно нема да им пречи да поминат 17 километри покрај источниот брег на Дебарско Езеро, по пат што е предизвик и самиот по себе, до Коџаџик, родното место на неговиот татко, каде што има и спомен куќа посветена на неговите предци.

км 53: Манастирот Свети Ѓорѓи во Рајчица. Старата црква и беспрекорно уредените конаци што се извишуваат над неа привлекуваат посетители од целиот Балкан. Точка што не смее да се промаши, дури ни на поминување.

км 55: Дебар. Градот за кој во Македонија важи стереотипното сфаќање дека е на изумирање бидејќи секој се отселува од него, изненадува со бројот на новоизградени куќи и згради.

км 60: Дебарско Езеро. Иако езерото ќе го видите многу порано (уште кај Косоврасти), најубавите панорами се на околу пет километри јужно од Дебар. Внимавајте, ако возите кон југ, местата за застанување и за уживање во глетката ќе ви бидат од левата страна на патот и за да го паркирате автомобилот ќе треба да ја пресечете лентата за возилата што доаѓаат од спротивниот правец. Тоа мора да го направите многу претпазливо, за да не се доведете во сериозна опасност.

км 79: Клисурата на Црн Дрим. Втората река на овој пат е Црн Дрим. И таа се пробива низ планините и создава спектакуларна клисура.

км 87: Глобочица. Водата во ова вештачко езеро е толку темна, а околината толку тивка, што тоа делува истовремено воодушевувачки и застрашувачки. Старото село кое било поплавено кога се направила браната не може да се види, но приказната за него само ја зголемува мистиката. Исто како и кај Дебарско Езеро, внимавајте кога ќе се паркирате.

км 97: Вевчани и вевчанските извори. Вевчани е едно од најтуристичките села во Македонија. До него се скршнува околу четири километри од главниот пат, кон запад. Познато е по карневалот на 13 јануари, по убавата архитектура и по вевчанските извори. Споменик на природата создаден од десетици извори и потоци што се испреплетуваат низ карпите и низ зеленилото. Овде или ќе направите илјада фотографии, или едноставно ќе го оставите фотоапаратот знаејќи дека не може да ја долови убавината што ја гледате.

км 107: Струга. Конечно, последната дестинација. Градот на поезијата, на мостовите, на реката Дрим и на Охридско Езеро ќе го прими уморениот патник со целото свое срце.

Текст и фото: Гоце Трпковски

August 11, 2018
На Рамазан Бајрам во најстарата џамија во Скопје

Како му изгледа молитвата за Рамазан Бајрам на некој што потекнува од христијанско семејство? Веројатно слично како Велигден, но без жените, за кои знаеме дека според верските правила не се молат во храмовите.

Немам некое многу паметно оправдување зошто првпат го посетив овој објект по триесетина години живеење во неговиот град, од кои десетина години беа студирање и работа во неговата непосредна близина.

Дали можеби ми повлијаело тоа што имам поинакво верско потекло, па бидејќи е џамија, сум го гледал како „нешто што им припаѓа на други и нема што да барам таму“? Нема зашто да се лажеме, за жал, такви ставови преживеаја и до 21 век. Но јас се` уште не сум посетил ниту некои историски цркви или други познати градби во Скопје, а од друга страна, старите џамии ми биле на листата на места што треба да се посетат во секој град во кој што сум патувал на Балканот. Значи повторно се` се сведува на чувството дека вашиот град ќе биде овде и утре и дека не морате да брзате со него.

Но дојде и тој ден, кога станав пред зори и на Рамазан Бајрам отидов во Султан-Муратовата џамија, која е изградена во 1435 година и е најстара во Скопје, а според некои извори, дури и на Балканот (споредено само со верските објекти што се во функција). Уште во мугрите верниците почнаа да се собираат. Беше невообичаено да се види колку е се` тивко и смирено и покрај метежот од луѓе. Сме навикнале да ги гледаме муслиманските маала во централните делови на Скопје како многу живи и бучни, со трговци и купувачи на сите страни, но ова беше нешто сосема поинакво. Во пет часот наутро немаше премногу луѓе, се наполни само третина од џамијата. Но таа е мошне голема, дури и за денешни услови, се` уште е една од најголемите во земјата, што е исто така импресивно, знаејќи дека и` конкурираат градби направени со современи материјали и технологија.

Сепак, кога сонцето изгреа од зад ридот Гази Баба и го осветли нејзиниот источен ѕид по некојси 211-илјадити пат или можеби повеќе, таа се преполни, многу верници останаа во дворот и тука се молеа.

Како му изгледа молитвата за Рамазан Бајрам на некој што потекнува од христијанско семејство? Веројатно слично како Велигден, но без жените, за кои знаеме дека според верските правила не се молат во храмовите. Има молитва, па се одржува говор, па повторно молитва… Тоа што наместо поп има оџа, наместо крст полумесечина и наместо прекрстување поклонување се разлики во формата.

Говорите што ги држат оџите се слични со оние на поповите во црквите, дека секој треба да биде добар верник и добар човек пред се`, луѓето да му бидат благодарни на Бога за се` што имаат, да се грижат за своите семејства итн. Но оџата Џабир во Султан-Муратовата џамија имаше да каже нешто и за современиот начин на живеење.

– Ѓаволот излегува од вашите компјутери, мора да внимавате. Компјутерите се добра работа кога се употребуваат за нешто корисно, но не и за нешто грешно, како гледање голотија. Родителите треба многу да внимаваат што прават нивните деца кога се пред компјутер – порача оџата.

Фактите за Султан-Муратовата џамија се следни: била изградена пред 582 години како задужбина на султанот Мурат Втори, на местото каде што претходно имало манастир по име Свети Ѓорѓи. Тоа е едноставен квадратен објект, не е ниту пребогато декориран, но и тоа што го има како декорација го влече погледот. Таа е единствената џамија во Скопје чиј ктитор бил султан, другите се на паши, аги и на бегови. Била оштетувана и поправана неколку пати, во пожарот на Пиколомини од 1689 година, во земјотресот од 1963 година и во други времиња, па се смета дека денешниот изглед многу се разликува од првичниот, но и покрај тоа, таа е еден од архитектонски најзначајните објекти во градот. Сместена на врвот од Виргиновиот рид, доминира во целиот околен простор, но не е лесно пристапна низ тесните сокаци. Затоа мештаните се секогаш љубезни да ви го покажат патот.

Султан-Муратовата џамија е омилено место на многумина, меѓу кои и на стариот скопјанец Ремзи Шабан. – Се трудиме како граѓани и како верници да ја одржуваме најмногу што можеме, но немаме доволно помош од институциите – ја почна тој својата приказна за џамијата.

Потоа покажа кон покривот, направен од ќерамиди.

– Во тоа време не се правеле такви покриви, се знае дека џамија се покрива со купола. Сите стари џамии што ги гледате наоколу што се покриени со ќерамиди биле бомбардирани во Втората светска војна. Тоа е срамно и жално! За среќа се задржале куполите на Мустафа-пашината и на Иса-беговата џамија. Но ќе ги вратиме куполите и на оваа, ќе собереме два-три милиони евра и ќе направиме. Веќе се организираме за тоа – додаде тој.

Се поздравивме со Ремзи, кој брзаше да појадува, па по цел месец пост да им се врати на вообичаените навики за јадење. Му го честитавме Рамазан Бајрам со желба уште многу години да го слави во Султан – Муратовата џамија.

Нека им е честит празникот и на сите пријатели на Балкон3 од муслиманска вероисповед.

Гоце Трпковски

June 8, 2018
Гари – заборавена и повторно откриена убавина

Бисер на мијачкиот крај.. Недопрена убавина на природата која те тера да се замислиш и да не можеш да решиш во кое годишно време е поубава.. Во ваков планински предел токму како грозд, под планината Стогово е распослано мијачкото село Гари.

Сега е помало од некогаш, но зрачи со историја. Куќи изградени во стар стил, но и модерни.

Празно преку зима, преполно веќе од кога ќе се стопат снеговите.

До него се стигнува возејќи на патот кон Дебар во западна Македонија. Се скршнува кај месноста Бошков мост и оттука само право, ни лево ни десно. По 9-10 километри влегувате во селото Гари.

За добредојде еден кладенец од кој блика вода, да се знае дека добредојде од сите гарци најпрвин ти посакува Гарска Река… Гласна и моќна, можеш да ја слушнеш од било кој дел на селото.. Татни!!!

На сред село црквата св. Богородица.. Мала, но прекрасна.. Стара околу четири века. Во неа иконостас изработен од гарецот и врвен копаничар Петре Филиповски Гарката. Еден од најпознатите гарци, познат по врвните иконостаси кои ги изработил во манастирот Свети Јован Бигорски, црквата Свет Спас во Скопје, но и уште многу, многу други цркви и манастири кои ги работел на Балканот.

И меѓу сите стари икони, на куполата изненадувачки насликано масонско око кое многу ретко се наоѓа во македонските цркви.

Од каде тоа во црквата? Гарката бил масон или пак имало повеќемина гарци слободни ѕидари. Детали нема, но најверојатно е така, па Гарците се впрочем исклучително паметни луѓе. Во црквата уште нешто.. Коски од светец, кои помогнале на многумина, барем така велат.. Коските се премиваат со вода, а со таа вода болниот се мие… За здравје ја користат и здравите. Од кој светец се коските никој не знае, но се знае дека чудотворните коски помогнале на многумина.

На сред село и продавница, а над неа неколку соби за добронамерниците кои сакаат да поминат некој ден во селото. Помодерно, во селото од неодамна е отворен и комплекс со четири апартмани. Колку за почеток и развивање на алтернативниот туризам. Не е исклучено гостопримство да ви понуди и некој гарец, па впечатокот да испадне уште поцелосен. Немојте никако да го одбегнете на далеку познатото гарско овчо сирење..

Гари е опкружено со бачила кои токму на старински начин го прават сирењето.. Ако пак стигнете шетајќи се до едно од бачилата, кои се високо во планините, тамошните мајстори ќе ви дадат и леб печен под сач и сирење и овчо млеко. Не претерувајте, премногу е квалитено и мрсно, стомакот може да ви прозбори.

Од врвот на Гари фрлате поглед кон Мала планина. Ред шума, ред трева…

Од десната страна среде Гарска Река убавина на природата, како нем чувар на селото. Високо се издига една карпа по која и го добила името „Високи камен“. И има уште многу, многу да се зборува за Гари, но сепак треба да се види ова мијачко село и да се доживее природата околу него. Гостопримството нема да изостане, а гарци можат уште многу да ви раскажуваат од развојот на селото, до нивните гачки и доживувања, до Димко Шангај кој на времето како печалбар стигнал најдалеку, дури до Кина, но сепак, вистината е дека Гари во секој момент претставува одличен избор за релаксација, далеку од градската бучава.

Миле А. Ристески

November 11, 2016
Велигден во Грција

Најважните моменти од најголемиот празник во годината

Тешко може да се опишат интензивните чувства за време на Велигден во Грција. Има очигледни и јавни промени на расположенија (од среќа во тага, од елегија во екстаза, од лирични чувства до хедонистичко уживање во добро друштво и храна). Педесетдневен пост му претходи на Велигден а во последната седмица (Светла Седмица) секојдневниот живот се одвива во склад со одбележувањето на сите драматични настани опишани во Евангелијата. Обичаите се различни во зависност од регионот, но и поради предхристијанските обичаи – прославувањето на обновувањето на природата и пролетната рамнодневица не случајно се поврзуваат со Велигден.

Современиот живот и урбанизацијата го сменија начинот на кој ја перцепираме духовната страна на Велигден. Во денешно време повеќето луѓе постат само во текот на Светлата Седмица, а голем број воопшто не постат. Многумина не ги посетуваат бројните црковни служби кои се изведуваат во текот на целиот пост. Сепак, било да се верници или не, луѓето навистина сакаат да учествуваат во овој настан затоа што на тој начин членовите на заедницата се зближуваат. Постот исто така се смета за обид за прочистување и ревитализација на духот, па поради тоа многу луѓе се придржуваат до правилата за постење, но не во духовна смисла туку во секуларна – како воздржување од храна од животинско потекло (вегетаријанска исхрана со исклучок на морска храна и мед) и постењето е сè попопуларно кај оние кои се грижат за своето здравје. Секако и активностите на отворено и уживањето во обновувањето на природата се неразделни елементи на Велигденската традиција. Јоргован (Paschalia) е цвеќе кое го симболизира Велигден бидејќи неговото име е уште еден синоним во грчкиот јазик за овој празник. Пасха е официјалното име за Велигден кое доаѓа од еврејскиот збор – премин.

Сите видови морска храна, житарки, мешунки и зеленчук се конзумираат во текот на големиот пост а виното е неизбежен придружник на секој јадење. Многу често во грчките домови за десерт се служи алва (смеса од мелен сусам и шекер), но и во рестораните како знак на внимание од сопственикот.

Ова се неколку од најпознатите обичаи поврзани со празникот и сите се поканети да земат учество во прославата. Цветници е ден кога после литургијата на верниците им се делат крстови направени од исплетени палмови гранчиња. Постот дозволува јадење риба па низ цела Грција на овој ден се подготвуваат највкусните специјалитети од риба.

Украс од палмови гранчиња на островот Китера

Свеќите (Lampades) се подарок пригоден и за деца и за возрасни. Се изработуваат на безброј инвентивни начини но еве неколку традиционални украси: бубамара (paschalitsa што значи мала Велигденска дама) е симбол на Велигден и на пролетта.

Велики Четврток е ден кога се фарбаат Велигденските јајца во црвена боја како симбол на распнувањето кое во црквите се одбележува подоцна истата вечер во свечена атмосфера. Некои луѓе претпочитаат да ги фарбаат јајцата на традиционален начин со лушпи од кромид или со специјална техника на фарбање со користење на природни цвеќиња и листови.

Четврток е исто така ден за печење цуреки (tsoureki), зачинети Велигденски кифлички. Рецепт кој доаѓа од Истанбул но најчесто се практикува во Солун. Велигденските кифлички кулуракија (koulourakia) се исто така популарни особено во јужна Грција. Заедно со цуреки (tsoureki) тие се разменуваат како подарок помеѓу роднини и пријатели.

Велики Петок е прв државен празник од Велигденските празнувања па многу луѓе патуваат до своите родни места или во природа на село. Тие кои остануваат во градовите имаат избор да ги посетат околните манастири каде ќе го почувствуваат Велигденскиот дух. Враќањето кон корените подразбира и посета на вечните почивалишта на претците кои се украсуваат со пролетно цвеќе и се палат свеќи во нивно сеќавање. Најзначајниот настан утрото на Велики Петок е цветното украсување на гробот Христов (Epitafios) како симбол на погребувањето на Исус Христос. Вообичаено тоа е парче платно на кое е извезена сцената на оплакувањето поставено на мал дрвен ковчег.

Украсен Христов гроб од манастирот Влахерна, Солун

Жените избираат со какви цвеќиња да се украси гробот и парохиите се наттпреваруваат во тоа чија декорација ќе биде поспектакуларна. Прошетка низ соседството е шанса да се разгледаат сите мирисни, шарени гробови кај соседите и е еден од омилените моменти од празникот. Вечерта на Велики Петок се одржува процесија која потсетува на погребна поворка. Луѓето држат темни свеќи во знак на жалење и ги пеат најтажните црковни стихови. На островите и крајбрежјето, места со долга поморска традиција, Христовиот гроб се носи на море и процесијата се движи низ пристаништата и бродовите.

Хидра, Сароник

Утрото на Велика Сабота исто како и претходното на велики Петок започнува тивко. Продавниците се затворени но тишината нема да трае долго. Прв кој ја нарушува тишината е градот Крф: во 6 часот наутро од црквата на Пресвета Богородица (Panagia Xenon) се слушаат звуци на громогласно тресење и викот кои го означуваат земјотресот опишан во Библијата кој се случил по смртта на Исус на крстот. Крф е многу познат по обичајот наречен “војна на бокалите” кога садови од теракота се фрлаат од балконите за да се прослави “првото воскреснување” кое се слави во Грција во сабота напладне. Специјални садови (botides) се полнат со вода за да се добие посилен звук кога се кршат на средновековните камени улици.

Првото воскреснување всушност се случува во Ерусалим каде Светиот Оган се пали во внатрешноста на Црквата на Христовиот гроб за време на еден мистичен ритуал на кој присуствуваат претставници од сите христијански вери и Православната Христијанска црква. Оганот се пренесува со ламба во авион до Грција за понатаму да се пренесе низ сите цркви во земјата. Најинтересниот момент е околу петнаесет минути до полноќ кога сите светла се исклучени, а луѓето се собрани во црквите во потполна темница. Во тој момент од внатрешноста на црквите огнот се пренесува со свеќи брзо ширејќи се наоколу… Точно на полноќ се пее Велигденската песна: “Христос Воскресна!”… или само така си претпоставувате затоа што во Грција на полноќ може и воопшто ништо да не слушнете. Огромен број петарди пукаат во тој момент, црквените ѕвона ѕвонат, луѓето се прегрнуваат и поздравуваат со “Христос Воскресна”. Соговорникот треба да одговори “Навистина воскресна”, но тоа секако едвај ќе го можете да го слушнете.

На островот Калимнос вревата е посилна од било кое друго место: наместо петарди луѓето фрлаат вистински динамит од карпите кои го опкружуваат градот.

На островот Киос “војната на ракетите” започнува помеѓу 2 ривалски заедници кои целат кон црковните ѕвона.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=GwYrPhLBvz8#t=25s

Запалените свеќи се носат дома и се приготвува специјална вечера за семејството и пријателите. Традицијата наложува тоа да биде јагнешко како симбол на “жртвата” или супа од јагнешки внатрешници и пролетни зачини (mayiritsa). Забавата со кршење со јајца започнува. Оној чие јајце ќе остане цело до крај, после кршење со сите присутни е победник. Не е важно ако не го знаете ритуалот на благослови и одговори за време на овој обичај (учите додека се забавувате!).

Недела е ден посветен на заедничко славење и забава. Се играат традиционални танци, се пеат песни на отворено и ова е одлична прилика да се запознаете со разновидноста на грчкиот фолклор за време на организираните настани на централните плоштади во селата и градовите.

Парос, островите Киклади

Популарна народна песна посветена на пролетта од Тракискиот регион…

…и една од Крит.

Секое семејство подготвува ручек со јагнешко месо којшто е секогаш премногу комплициран и долготраен процес со кој не можете сами да се справите. Луѓето пеат, танцуваат, пијат и се мезат од многубројните предјадења додека чекаат да се приготви јагнешкото и да се постави Велигденската трпеза. Соседите се посетуваат за да си го честитаат празникот и да наздрават. Румелискиот регион е познат по печено јагне на ражен, обичај кој е задржан претежно во внатрешноста на Грција. Мажите се задолжени за поставување и надгледување на печењето, но сите доаѓаат да го свртат раженот барем по еднаш.

Колачињата со младо сирење и мед од Егејот (melitinia на Санторини, kaltsounia на Крит) се десерт кој мора да го пробате. Сите видови на кифлички со сирење се добредојдени на Велигденската трпеза.

Понеделник е последниот државен празник од Велигденските денови (во меѓувреме децата уживаат во втората недела од пролетниот распуст). За промена, ништо посебно не се организира на овој ден. Сите одмараат особено оние кои конзумирале јагнешко малку повеќе одошто требале!

Не е важно кое место ќе го одберете – Велигден во Грција е уникатно искуство и најдобра можност да ги запознаете луѓето, па се надевам ќе се видиме наскоро!

Среќен Велигден! Kalo Pascha! Happy Easter!

Софија Николау

March 20, 2016
Слатко и Балканско

Еден многу едноставен рецепт за слатко задоволство на Балканот се состои од: најголем дел овошје (и зеленчук или цвеќе) кое се претвора во конзервирана храна откако ќе се свари во густ шеќерен сируп – шербет.

Се прави на ист принцип како и џем но во овој случај овошјето останува цело и се цени токму таа сочувана текстура и облик. Исто како џемот и овој десерт е многу стара и практична идеја за заштеда на домашниот буџет овозможувајќи свежата храна да трае подолго и да може да се конзумира во текот на барем една година.

Идејата звучи лесна за остварување, но всушност потребни се добра техника и барем малку искуство. Некои овошки стануваат премногу меки при варењето и потребно е однапред да бидат маринирани во лимонов сок за да се задржи обликот и крцкавоста (како што е случајот со цели млади смокви и лешници, кајсии, јагоди итн.) Други потребно е да се варат двапати затоа што испуштаат одредени природни сокови при првото варење (како што се цитрусните овошја). Во секој случај, малку лимонов сок треба да се додаде во шербетот за да се спречи негово кристализирање. Ренданата дуња и целите модри сливи традиционално се зачинуваат со многу мирисната билка која личи на гераниум (Pelargonium graveolens). Дуњата претставува врв на штедењето: лушпите, семките и остатокот од ова овошје не се фрлаат туку исто така се варат во шеќер заедно со останатите за да се добие вкусно, густо црвено желе.

Иако идејата е иста, во нашите држави има различни прилики и начини на конзумирање.

Морав долго да барам за да пронајдам конзервирана храна на продажба во Турција (конечно наидов на мали домати од Малатија и тие имаа извонреден вкус. Името кое секаде се користи е “речели” кое на турски значи џем. Една пријателка турчинка ми кажа дека џем правилно се вика “marmelata”; и додаде дека речели ретко се нуди на гостите туку се подготвува за домашна употреба (на пример за појадок). Дознав за уште едно Балканско слатко јадење денес – млад модар патлиџан и бев послужен со цели лешници во шербет од Бурса. Најтрадиционалниот ваков рецепт се конзервиранити латици од рози кои потсетуваат на џем но за кои се потребни силни кулинарски вештини за разлика од обичниот џем. Овој специјалитет може најчесто да се пронајде во продавниците.

Од друга страна пак, на целиот јужен Балкан овој вид јадење не се конзумира за појадок а ниту пак е обичен десерт. Послужувањето слатко е цела церемонија на гостопримливост со употреба на специјални стаклени садови и сребрен прибор.

Слаткото традиционално се послужува од специјален стаклен сад а лажиците се наредени околу него. (Музеј Бенаки, Атина)

Слатко е првото нешто со кое се пречекуваат гостите во домот, заедно со чаша ладна вода. Во Македонија се нарекува “слатко”, а “речели” се користи за друг вид на слатко особено за тоа направено од грозје. Во Грција го нарекуваат “glyko tou koutaliou” што значи слатко од лажичка а се однесува на начинот на сервирање: лажички полни слатко ставени врз минијатурни стаклени тацни. Шербетот е секогаш премногу сладок па затоа се служи во мало количества.

Еден пријателка од Струмица ги објасни разликите на односот кон овој обичај во минатото и денес. Само две генерации наназад “ниту еден гостин не смееше да замине без да биде послужен со слатко”. Слатко се служело на сите специјални прилики како што се свршувачки, венчавки и крштевки, родендени и празници, за Божик и Велигден. Кога ги спомна свршувачките се потсетив на тоа колку многу Грците го поврзуваат слаткото со овој чин; кога младоженецот се пречекува за првпат во домот на идните сватови невестата е таа која треба да го послужи со слатко. Во Скопје кај сите баби бев послужена со слатко, ладна вода и турско кафе (вистински начин да се окрепи изморен патник!). Двете се согласивме дека модерните времиња придонесоа овој обичај да се заборави во младите домаќинства. Луѓето сакаат добра домашна храна но некако тоа стана старомодно (и потребно е многу време за подготовка). Во Грција веќе е вообичаено да се купува готово слатко од продавница (за среќа постојат женски здруженија кои подготвуваат одлично слатко) или да се нарача во традиционалните кафе барови.

Можам да ви кажам и што сè друго може да се набави во Грција. Постојат многу видови на овошје и зеленчук (основните потребни состојки) поради разновидноста на микроклиматските услови. Но постојат неколку рецепти кои се сметаат за класика како што се: слатко од вишна (најдобро оди со сладолед со вкус на мастика), дуња (најдобро оди со густ, процеден јогурт) и горчлив портокал (несозреаните плодови се подготвуваат цели, од созреаните портокали се користи единствено кората која се лупи спирално со специјална техника). На југот на Пелопонез често се користат дебели парчиња кора од лубеница за слатко које многу ароматична. На островите Наксос и Андрос постојат нивни локални видови на цитрусни овошја (kitro и pampiloni). Круши, бобинки и јаболката се најчесто употребувани на северот на Грција но во селата планината Пилион во централна Грција се специјализирани за слатко од еден вид мали јаболки (firikia) со силна миризба кои се полнат со цели бадеми. На островот Егина близу Атина специјалитет е слатко од фстаци – и да, се прави од млади зелени плодови а понекогаш се додава мед во шербетот. На Крф, kum-quat (ситно цитрусно овошје) кое потекнува од Кина е донесено многу одамна и локалните жители се разбира прават одлично слатко од него. Најдобар од најдобрите, вистински лидер за сите видови слатко е островот Хиос. Најпопуларни се ендемските ултра миризливи минијатурни мандарини: само една лажичка никогаш не е доволна !

На Крит и Лезбос имаат доволно маслинки и можат дел да употребат за правење слатко!

Па, бидејќи утврдивме дека сите сме љубители на слатко во регионов, сигурна сум дека било какво овошје што расте тука може да се употреби за слатко задоволство во било која прилика! И еве го рецептот од Хиос за слатко од вишни кое има и друга употребна вредност: 1-2 лажички растворени во ладна вода со мраз и добивате одличен освежувачки пијалок (vysinada).

Слатко од вишна

1 кг вишни

1,5 кг шеќер

½ чаша вода

Сок од 1 лимон

Извадете ги семките со шнола користејќи го затворениот дел (постои и специјален апарат за ова кој може да се пронајде во специјализирани продавници за слаткарство). Обидете се што помалку да го оштетите плодот и истовремено собирајте ги сите капки сок кои ќе истечат од вишните во текот на овој процес во длабок сад.

Ставете ги вишните, сокот, водата и шеќерот во длабоко тенџере и варете на средна температура. Кога ќе зоврие намалете ја топлината. Оставете да се вари на тивок оган отстранувајќи ја пената која се создава на површина со перфорирана лажица. Слаткото е готово кога сирупот е доволно густ но не карамелизиран. За да го проверите ова, капнете малку од сирупот во вода и тој треба да се претвори во топче кое не се растопува веднаш. Пред да го тргнете тенџерето од оган додадете го лимоновиот сок и добро измешајте го. Ставете ја содржината во стерилизирани тегли, цврсто затворете го капакот и превртете ги теглите наопаку додека да се изладат. Чувајте ги теглите слатко во остава а отворените тегли во фрижидер.

На здравје!

Софија Николау

May 10, 2015
Лулка – удобност и традиција

Бебе, мајка, лулка… Божествената комуникација помеѓу бебето и мајката несомнено најдобро ја овозможува лулката. Покрај тоа што нејзината историја започнува во првиот век, лулката сеуште е актуелна. Се користи се` помалку, но се` уште е одлична идеја за подарок за новите родители…

Ако ја истражуваме историјата на лулката, ќе видиме дека таа потекнува уште од првиот век од новата ера. Според археолошките ископувања, првата лулка е пронајдена во централна Азија, во областа Седум води. Во истражувањето значајни се историските мотиви кои се појавуваат заедно со лулката. Еден од најзначајните фактори за појавата на лулката е миграцијата на номадските народи. Тие на своите патувања се труделе да обезбедат удобност за бебињата, а за тоа нема подобар „лек“ од лулката. Таа слободно можело да се стави врз коњ или камила, а при тоа бебето се чувствува максимално удобно и заштитено.

Лулката на фотографијата е стара околу 80 години. Мојата прабаба и ја подарила на нејзината ќерка откако се родил татко ми. Започнувајќи со татко ми, во лулката пораснале десетици деца од нашето семејство. Ако ги изброиме и комшиските, бројката е многу поголема. Во нејзе се крие едновековна историја. Да можеше да зборува сигурно би ги кажал следните реченици: „80 години беа доволни да видам многу работи на овој свет. Бев сведок на радосни моменти, исто така се соочив со смртта како дел од животот. Тоа несомнено ми беа најтешките моменти. Приспивните песнички ми беа најслатки, а приказните најдобри другарки. Слушнав разни муабети, оговарања. Се надевам дека бебињата уживаа во мојата прегратка и дека ги сонуваа најслатките соништа.“

Од пред неколку месеци во оваа лулка расте третата генерација во нашето семејство, мојата новородена внука. Лулката е најстариот мебел во нашиот дом. Дали традицијата ќе продолжи ќе покаже времето.

Лулката е многу корисна за бебето, бидејќи овозможува телото да биде здраво, а во исто време е важна и за нормалното развивање на коските. Има особено големо значење и во формирањето на психологијата на бебето. Ако ги земеме предвид дуоховните аспекти, лулката ја овозможува божествената комуникација помеѓу бебето и мајката.

Лулките најчесто се изработуваат од бор, бреза или дрва што растат покрај водените површини затоа што тие се најфлексибилни. Најскапите и најквалитетни лулки се изработуваат од бор. Но, во денешно време има многу малку лулки изработени од бор и побарувачката за нив е многу мала. Освен тоа, денеска мајките ги растат децата без да ги стават во лулка. Во османлиското време при церемониите кои се правеле за децата на султаните, главниот симбол бил токму лулката. Сега многу често овој предмет се користи само како сувенир.

Текст и фото: Хусамедин Гина

January 15, 2015
Зимски марш – викенд на планина

Да се искачиш на врвот е опција (право на избор), но да се симнеш долу е задолжително. Ова го напиша познатиот алпинист Ед Вистурс, првиот Американец кој се искачил на сите 14 врвови повисоки од 8.000 метри во светот, во својата книга во која го опишува подвигот. Дури и далеку поедноставните авантури почнуваат со тешка одлука-дали воопшто да се појде. Нашиот пријател Сашо Новески одлучи за прв пат да го освои врвот Солунска Глава на планината Јакупица во Македонија. Патешествието го овековечи на два начини-со зборови во неговиот дневик и со одлични фотографии. Уживајте во дневникот и во фото-галеријата.

Чеплес – Даутица – Солунска Глава

Петок

За мене работен ден до 18:30, а веќе со спремен ранец за тргнување. Во 19:20 го фативме возот за Богомила. Во 20:10 на железничката во Богомила не чекаше Роберт, човекот кој со кола требаше да не однесе до Папрадиште. Кога стигнавме во селото, направивме кратка пауза да се подготвиме и да тргнеме на пат до Планинарскиот дом Чеплес. Само што ги изодевме првите стотина метри, почна да врне дожд. Нејсе, ние сме направени од поцврст материјал, си велиме.

По половина час одење низ густа шума налетавме на уште една група планинари од Скопје од планинарскиот клуб „Македон“ кои се движеа кон Чеплес. По вообичаеното здраво живо, продолживме заедно и стигнавме до домот во 22:00 часот. Откако се сместивме и средивме, се запознавме со сите луѓе што беа пристигнати во домот. Краток муабет, по една чаша топла ракија или топол чај и заминавме на спиење. Не чекаше станување рано сабајле и напорен ден, па требаше да имаме бистри и наспани глави.

Сабота

Саботата станавме во 5:30 часот. Мрзоволно се протегнавме, но сепак сите станаа набрзина. По завршување на утринските хигиенски обврски, некои појадуваа, а некои се напија само топло чајче. Поради густата магла, стартот го одложивме за уште еден час. Тргнавме во 7:05. Времето сега беше бистро, а пред нас видливо.

Маглата се спушти под нас, лежејќи над населените места Нежилово, Папрадиште, Црешново, Богомила, Ореше, Ораовдол…

Јасното време не дружеше по целиот шумски пат, па по зимската патека, се до гребенот над горна ливада. Од левата страна на гребенот можевме да го видиме Плавник, но не и Јакупица, односно само врвовите на Јакупица беа гордо исправени над густата магла. А, од нашата десна страна видливоста беше едвај 50 -тина метри и не можевме да се радуваме на Нежилова карпа со врвот Солунска Глава, но после десетина минути се пружи поглед на Нежилова карпа. Можете само да замислите…

Врвот Солунска глава се наоѓа на 2.540 метри надморска висина. За името, се вика Солунска глава затоа што кога времето е јасно и бистро, од тука, можете да го видите дури и Солун.

Во 12:00 тргнавме назад за да стигнеме со време до Планинарскиот дом Чеплес. Овој пат се враќавме по летната патека. Бргу одевме. Кога стасавме здивнавме малку и на брзина се пресоблековме, па се подготвивме за ручек. Добро јадење со добра салата и прекрасни луѓе. Планините не прават подобри. Планот беше да преспиеме и оваа вечер во Чеплес, но околу 21:00 часот ни текна да се симнеме во Папрадиште и таму да преспиеме во планинарскиот дом. Тоа и го напраивме. Си ги собравме ранците и пат под нозе. По широкиот пат се симнавме надолу. Минувавме низ прекрасната шума, прекрасните мали водопади кои шумеа во ноќта. Замислете ја оваа слика, со малку осветлување од месечината и од нашите челни ламби.

Не ни се брзаше. Полека надолу со добар муабет стасавме до селото. Но, во домот немаше никој. Почекавме 20 минути и дојде Емил, домарот на планинарскиот дом. Ни отвори и ни покажа каде ќе се сместиме. Што ни остануваше освен да сумираме импресии до долго во ноќта.

Недела

Во Папрадиште останавме цел ден. Утрото пристигнаа деца од Русија кои во Македонија биле дојдени да го изучуваат македонскиот јазик и да ги запознаат нашите убавини. Помуабетивме, им одговоривме на пољубопитните од нив. Поминавме еден неамбициозен ден, како што доликува на недела, во одмор и во муабети, восхитувајќи се на убавината што не опкружуваше.

Околу 16:00 часот пристигна Роберт, човекот што требаше да не однесе до Богомила. Во 18:35 се качивме на возот за Прилеп. После 45 минути возење стасавме. Се разделивме со пријателите и секој по дома. Туш и веднаш на спиење затоа што за мене сепак понеделникот е работен ден.

Ако некој реши да го искачува овој врв првпат како што направив јас, секако, добро подгответе се и задолжително побарајте луѓе што ја познаваат планината за да ви ги покажат сите убавини. Нормално, и безбедно да ве однесат до врвот и да ве вратат назад. Јас бев импресиониран од ова авантура. Се надевам дека и вие ќе го направите истото, а до тогаш уживајте во фотографиите.

Текст: Сашо Новески

Фото: Ване Михајловски

January 2, 2015
Солун: малите изненадувања надвор од патеката

Сите сакаат да ги видат главните знаменитости на еден град. Грандиозните градби, плоштади, простори, мостови, кули, храмови, статуи… Тие се причините поради кои се патува, и во многу случаи вреди да се посетат. Но сигурно ви се случило да отстапите од туристичката патека зацртана во мапата што сте ја зеле од хотелот или од информативниот киоск, и да ве дочека пријатно изненадување. Сте влегле во светот на секојдневието на местото што сте го посетиле. И тука има многу нешта што може да ви го привлечат вниманието. Мала интересна семејна куќа, тесна уличка што повеќе личи дека е во некое далечно село, отколку во голем град, љубопитни домашни миленици, интересен графит или убаво насликан мурал на ѕидот на некоја стара зграда и многу други нешта. Секако, тука се и пријатните луѓе што ќе ве дочекаат со насмевка и ќе помислат дека сте се загубиле, па ќе ви го покажат патот назад кон зацртаната патека. Дури и ќе се изненадат кога ќе им кажете дека всушност сакате да го разгледате нивниот свет. Во нашата галерија од Солун нема да ги најдете познатите знаменитости на градот. Не дека нешто не е во ред со Белата кула, Света Софија, Свети Димитрија, Портата на Галериус, Ротондата и другите. Но овојпат решивмеда ги откриеме убавините зад нив.

[portfolio_slideshow id=10505]

November 5, 2014