Balkon3

Tag: фестивал

  • Брисел се подготвува за тродневниот Балкан Трафик фестивал

    Бриселската Палата на убави уметности е по шести пат годинава домаќин на фестивалот Балкан Трафик (Balkan Trafik). Годинава, повеќе од кога и да е, Балкан Трафик ви ја претставува автентичноста на балканската култура. Во уникатна атмосфера повеќе од 200 уметници ве очекуваат да ги споделат со вас нивната музика, филм, танц, ателјеа, гастрономија…. Празник за очи и уши и ритмови на кои не може да им се одолее кој се одржува од четврток 12 до недела 15 април 2012 година.
    Балкан Трафик е место на кое секоја година се среќаваат најдобрите уметници од регионот и од дијаспората, секој со сопствен стил. Фестивалот нуди примероци од различните култури и заедници од југо-источна Европа и привлекува секоја година над 7500 посетители.
    Палата на убави уметности Брисел
    12-15 април 2012
    Сајт на Фестивалот
    www.1001valises.com

  • Петнаесетдневно филмско уживање во градот на Босфорот

    Петнаесет дена, седум кино сали, над двеста филмови… Ова е личната карта на 31-то издание на филмскиот фестивал во Истанбул, кој ќе се одржи од 31 март до 15 април. Љубителите на седмата уметност ќе имаат можност да уживаат во домашни и странски филмови поделени во дваесетина различни секции.

    Фестивалот ќе го отвори филмот „Длабоко сино море“ на режисерот Теренс Дејвис, со Рејчел Вајз во главната улога. Во конкуренција за главната награда, „Златно лале“ се 11 странски филмови, кои или се фокусираат на уметнички теми или претставуаваат адаптација на некое литературно дело. Ќе ги издвоиме најновата екранизација на „Оркански висови“ на британската режисерка Андреа Арнолд, „Алберт Нобс“ со Глен Клоуз, која за оваа улога беше номинирана за Оскар за најдобра женска улога, „Најосамената планета“ со Гаел Гарсија Бернал и „Кат“ на еден од највлијателните ирански режисери, Амир Надери. Покрај ова, 12 домашни филмови ќе се борат за титулата Најдобар турски филм на годината. Исто така е предвидена и програма од неколку грчки филмови насловена „Што се случува во Грција?“.

    Картите за проекциите ќе чинат 15 турски лири или нешто повеќе од шест евра. Филмскиот фестивал во градот на Босфорот е најстар и најголем филмски фестивал во Турција. Во 2007- та година го посетиле рекордни 170.000 гледачи.  Како што велат организаторите, целта на фестивалот е да се поттикне развојот на домашната кинематографија, и во Турција да се промовираат квалитетни филмски остварувања од целиот свет. (М.Т.)

  • РУМЕЛИ ФЕСТ – Прв фестивал на турски јазик

    Наум Петрески, Благоја Груевски, Благица Павловска, Сузана Гавазова, Азиз Мурати, Енес Сефери, Каан Мазхар се само неколкумината пејачи кои на 11 Април, во Универзалната сала, ќе учествуваа на првото издание на фестивалот на турски јазик `Румели фест`. Покрај домашните естрадни уметници на фестивалот ќе учествуваат и познати пејачи од Турција. Според организаторот Адил Алуш, целта на фестивалот е промовирање на богатата турската музика од Македонија. “Веруваме дека и сите етнички заедници во Македонија можат многу убаво да пеат на турски. Автентичните румелиски песни ќе бидат испејани во модерен стил. Во наредните години, успешниот проект планираме да го промовираме во балканските земји и секако во Турција”, изјави Адил, за порталот Балкон3.

    Дамата на македонската фолк музика Благица Павловска ќе ја пее познатата румелиска песна `Рамизем`, Наум Петрески пак, ќе ја испее најомилената песна на Ататурк. Другите песни, остануваат тајна.

    Спонозори на фестивалот се Амбасадата на Република Турција во земјава, Турскиот Културен Центар Јунус Емре, ТАВ, Рамсторе, Turkish Airlines идр.

  • „Зене“ – филм за геј танчерот кој ја потресе Турција

    „Зене“ – филм за геј танчерот кој ја потресе Турција

    Приказната за младиот Ахмет Јилдиз, кој беше убиен од својот татко заради различната сексуална ориентација, предизвика големи контроверзии и остри дебати во Турција. Станува збор за филмот „Зене“ на режисерот Џанер Алпер, направен според вистинска приказна. Филмот во исто време е наградуван и оспоруван. Освои пет награди на филмскиот фестивал во Анталија, иако авторите не биле сигурни дека ќе можат да го прикажуваат во Турција.

    „Со филмот се спротивставуваме на предрасудите“, вели Керем Џан, кој ја глуми главната машка улога. Погледнете го видеото за „Зене“, филмот кој ги разбранува духовите во Турција.

  • Македонија во Берлин оди со три филма

    На еден од најдобрите филмски фестивали во светот, Берлинскиот филмски фестивал, кој годинава од 9 до 19 февруари ќе го има своето 62 издание, Македонија ќе се претстави со три филмски остварувања. Kраткиот филм „Бардо“ на младата режисерка Марија Апчевска, новиот филм на Теона Митевска, „Жената што си ги избриша солзите“, како и за српскиот филм „Парада“ на Срѓан Драгоевиќ, во кој и Македонија влегува како копродуцент.

    Со филмот „Бардо“ македонската кинематографија првпат ќе учествува во програмата „Генерација“, која годинава го слави своето 35. издание, и е навистина значајна за промовирање на млади автори. „Генерација“ се состои од два дела, а филмот на Апчевска е влезен во програмата која има едукативен карактер и е наменета за деца до 14 години.

    Се работи за 14 минутен филм на младата режисерка која неодамна дипломираше на Факултетот за драмски уметности во Скопје во класата на Столе Попов. „Бардо“ пред две години ја доби поддршката на европската мрежа на Југоисточна Европа (SEE Cinema Network), која на Апчевска и овозможи финансиски средства во висина од 8.000 евра. Зборот „бардо“ на тибетантски значи состојба помеѓу живот и смрт, тага и среќа, помеѓу детството и времето кога стануваме возрасни. Ова е визуелно наративен филм во кој главната улога ја играат еден балон и шестгодишната Марија Благоевска. Потписник на сценариото е самата режисерка, заедно со Катерина Момева, асистентка на ФДУ. „Бардо“ ја доби и поддршката на Филмскиот фонд на Македонија.

    „Навистина сум среќна што мојот филм влезе на Берлинале, особено во програмата ’Генерација‘ која има натпреварувачки карактер, а во нејзини рамки се доделува наградата ’Кристална мечка‘. Но, ’Генерација‘ ги отвора вратите и за други фестивали. За мене беше голем предзвик да работам со дете-актер, иако тоа бара голема професионалност, но многу помогна режисерката Маја Младеновска, која веќе има работено со деца на филм“, вели Апчевска.

    Зад фотографијата во филмот стои искусниот Владимир Самоиловски, монтажата е на Горан Вукиќ, музиката на Александар Пејовски, а дизајнот на звукот е на Игор Поповски.

    Во програмата „Панорама специјал“, пак, во Берлин оваа година Македонија ќе го претстави филмот на Теона Митевска, „Жената што ги избриша солзите“, во кој игра големата актерска дива Викторија Абрил, можеби најприсутна во филмовите на  шпански режисер Педро Алмодовар. Иако програмата „Панорама специјал“ се смета за втора по важност на Берлинскиот филмски фестивал, ова е престиж за Македонија, но и отскочна даска за нашите понатамошни презентации во Берлин. Филмот на Митевска ќе доживее гламурозно претставување, со црвен килим и прес-конференција на која ќе присуствуваат важните медиумски куќи од светот. Филмските критичари велат дела по успехот на филмот„Пред дождот“ на Милчо Манчевски во Венеција во главната програма, ова ќе биде второ гламурозно претставување на македонски филм.

    „Жената што ги избриша солзите“ е приказна за судбината на две жени во Франција и во Македонија, кои ќе се спојат под чудни околности. Едната бара одговори за загубата на својот син и отуѓувањето од сопругот, а другата се обидува да го најде својот изгубен сопруг и да го зачува синот. Едноставно, тоа е приказна за две жени, за две различни општества и за односите со нивните деца. Покрај Абрил и Митевска, во филмот играат и француските актери Жан Мари Калеи и Арбен Бајрактарај, словенечкиот актер Петар Мусевски, како и нашите: Петар Горко, Фирдаус Неби, Жаклина Стевковска-Дрнашин, Маја Вељковиќ, Рујиш Беговска, Темер Ибрахим, Береда Решхит. Директор на фотографија е Матјаж Ердели од Унгарија, сценографијата е на Вук Митевски, а монтажата на Николас Гастер од Велика Британија. Музиката е од македонската етно група „Љубојна“, како и од еден од најдобрите композитори на современа класична музика, Арво Парт.

    Во програмата „Панорама“ на Берлинскиот фестивал, која е поделена на три дела, годинава во нејзини рамки ќе бидат прикажани вкупно 50 филма, меѓу кои и српскиот „Парада“ на Срѓан Драгоевиќ, во кој Македонија е копродуцент. Тој ја имаше и скопската премиера, и како во Скопје, така и секаде каде што се прикажуваше, привлече голем број на публика. Станува збор за копродукција меѓу сите поранешни југословенски републики, со исклучок на Босна и Херцеговина. Љубопитноста на филмот е голема и поради самата тема која ги следи случувањата околу геј-парадата во Србија, но и поради познатиот режисер Срѓан Драгоевиќ, зад кој стојат популарните филмови „Ние не сме ангели“, „Убавите села, убаво горат“ и „Рани“. Во филмот играат Никола Којо, Горан Навоец од Хрватска, Дејан Ачимовиќ од Босна и Херцеговина, Бранимир Поповиќ од Црна Гора, нашиот актер Тони Михајловски, но и легендите Мира Ступица и Марко Николиќ.

    „Ова за мене беше и мал експеримент, со кој сакав да предизвикам различен вид на емоции кај луѓето. Мојот посреден мотив да се зафатам со оваа тема, беа случувањата од 2001 година, кога во Белград беше претепан еден ЛГБТ-активист“, вели режисерот.

    Филмот претставува мрачна комедија во кој се говори за група на геј активисти кои се трудат да организираат Парада на гордоста во Белград. Кога полицијата на тој повик одбива да го обезбедуваат настанот, тогаш тие се обраќаат на група криминалци од поранешна Југославија меѓу кои е и Лимун (Никола Којо), сопственик на агенција за обезбедување и воен ветеран. (Т.И.)

  • Рок музиката живее на балканрок

    Интервју со Милош Најдановиќ – Балканрок за Балкон3

    Балкан рок е магична приказна. Форум на љубители на рок и хеви метал музика кој прераснал во веб магазин чија мисија е место под сонцето покрај светските изданија како „New Musical Express“, „Rolling Stone“, „Q“ и „Mojo“. На патот до успехот ги следат илјадници верни рокери со мотото дека секое големо остварување некогаш било само луда идеја.

    Ретки се оние кои успеваат да ги сплотат љубовта и работата во едно. Таков совршен спој за жал е привилегија на малкумина. Но, кога ќе се случи, приказната обично трае. Една таква љубов веќе пет години се крие зад рокерското веб остварување Балкан рок (www.balkanrock.com).    Највлијателниот специјализиран онлајн магазин за рок и хеви метал музика во соседна Србија, верно го следи публика од околу девет илјади љубители на овие животно-музички правци. Зад форумот кој спонтано прераснал во респектирана веб страница стои група на млади ентузијасти на чело со сопственикот Дејан Диниќ. Денес, таму можете да прочитате најави за концерти, да уживате во свежи музички остварување, интервјуа со омилените бендови, да најдете пикантерии за рок сцената и биографии на светски и не толку светски имиња.

    – Балкан рок е волшебна приказна. Во 2006 година функционираше како форум за љубители на рок и хеви метал музика. Дејан сакаше да направи собиралиште на истомисленици во чест на подзаборавениот белградски рок состав Каризма. Место на кое ќе се дружат љубители на оваа музика, но и музичари и млади бендови од Ниш. Ме повика да помогнам околу пишувањето на текстови и одржувањето на форумот. Приказната живееше се посилно со секој нов ден и сфативме дека можеме да направиме нешто поголемо и посилно. Така се роди www.balkanrock.com – зборува за Балкон3 главниот уредник на Балкан рок, Милош Најдановиќ.

    Овој специјализиран медиум на почетокот претставувал само неафирмирани бендови и пишувал рецензии од локални концерти. Најдановиќ објаснува дека работат без профит, посветено и за своја душа.

    – За нас зборот профит не постои. Во идејата влеговме без капитал и без намера да направиме капитал. Работиме дури со загуба, поради тоа што имаме трошоци за одржување на годишно ниво. Целиот тим е составен од дваесетина волонтери и функционира беспрекорно. Живееме за оваа приказна. Основавме и здружение на граѓани кое помага во афирмација на млади бендови за кои повремено организираме свирки и фестивали. Најголем успех досега ни е фестивалот „Медијана Балканрок“ кој во соработка со нишката општина Медијана го организираме две години по ред – вели дваесет и три годишниот Најдановиќ кој од својата седумнаесетта година пишува за музика.

    Зад долговечноста на Балкан рок, според Најдановиќ стои верната публика и фактот дека се работи за специјализиран медиум.

    – Само специјализираните медиуми можат да опстанат на Интернет. Општите портали и дневните весници секогаш ќе бидат читани и секогаш ќе имаат силни спонзори и лесно ќе успеат, но во ограничен број. Специјализираните медиуми се суштината на Интернетот. Да имате читатели, конзументи, кои трагаат по својата област на интерес и кога ќе наидат на сајт кој се занимава со она што го бараат чувствуваат припадност кон медиумот и редовно го посетуваат. Не само тоа, туку и учествуваат во креирањето на неговата содржина што овозможува максимална интеракција. Најголема потешкотија се секако парите. Но, има сајтови кои имаа спонзори, реклами и испаќаа хонорари, а немаа лојални новинари. Штом снема пари, сите си заминуваат со што полека тие приказни завршуваат – вели тој.

    Најголеми успеси порталот бележи со серија интервјуа со светски ѕвезди од рангот на Били Кобам и Џон Лејтон и несреќната приказна на талентираниот Адам Бомб.

    – Џон Лејтон го сретнавме во Димитровград. Човекот ја отвори душата и Балканрок беше првиот светски медиум кој доби конкретен одговор на прашањето зошто го напушти бендот „Uriah Heep“. Тоа е прашање на кое секогаш избегнуваше да одговори но, изгледа пријатната српска атмосфера го натера да се „исповеда“. Интересна е приказната како го направивме тоа интервју. Имавме договор со организаторите на концертот по завршувањето на музичкиот дел да не запознаат со Лејтон но, кога дојде време за тој дел исчезнаа. Среќа, Димитровград е мало место, па по многу брканици го најдовме во хотелот. Кога се претставивме беше воодушевен и со задоволство зборуваше со нас. Беше тоа ретко отворен разговор. Имаше многу неформални муабети, беше заинтересиран за политичката ситуација во земјата, но му ветив дека деталите ќе останат меѓу нас и не сакам да ја изиграм неговата доверба. Останавме пријатели до денес и повремено се допишуваме и разменуваме искуства – емотивно раскажува Најдановиќ

    – Интересно беше да се разговара и со Били Кобам кој е еден од најценетите џез фјужн тапанари. Духовита личност е. Секогаш имаше некаква досетка, но даваше прилично сериозно одговори. Тоа интервју беше застрашувачко за мене. Додека бев дете татко ми редовно ми го пушташе неговиот „Spectrum“ и одеднаш оваа легенда седи спроти мене. Морам да признаам дека тоа ме уплаши малку, особено кога зборувавме за неговата соработка со Мајлс Дејвис – вели тој.

    Една од најчитаните стории на www.balkanrock.com е потресната приказна на гитаристот Адам Бомб. Човекот кој никогаш не стекна светската слава отворено зборува за својата депресија.

    – За нас тоа беше едно емотивно и тешко искуство. Групата „Kiss“ го одбива Бомб за аудиција затоа што е премлад, а бил цимер со Изи Страдлин од „Guns N Roses“, но и покрај тоа не свирел со нив затоа што Аксел Роуз се плашел да не го одбие ако го повика.

    Зборуваше за тоа како го уништила издавачката куќа која му ветувала слава, а не добил ништо. Патува по Европа со својот бенд и за време на свирките прави паузи за лично да продава ливчиња за лотарија, маици и компакт дискови со што би заработил дополнителни пари.

    Беше навистина потресно да се гледа таков талент како пали којзнае кој џоинт по ред и да се слуша неговата животна приказна. Никој од нас не беше рамнодушен додека со своите катран црни прсти од оганот од запалката објаснуваше дека ќе се занимава со рок додека не умре – раскажува Милош за Балкон3.

    Горан Игиќ

  • Тринаесет илјади посетители на 13-от „Таксират“

    Тринаесет илјади посетители на 13-от „Таксират“

    Кој вели дека бројот тринаесет е баксуз? Барем тоа не важи за музичкиот фестивал „Таксират“. Годинава, во своето тринаесетто издание, кое се оценува како едно од најдобрите досега, на почетокот на месецот фестивалот претстави разновидна програма, домашни и странски музички артисти кои делуваат во повеќе жанрови и стилови, претставници на т.н. независна алтернативна сцена, некои од нив со импресивна биографија, некои пак, штотуку почнуваат да го одат патот на својата кариера. Статистиката на крајот од фестивалот, случајно или не, поклопувајќи се со бројката на годинашново издание, покажа дека во осумте фестивалски вечери на „Таксират“ продефилирале 13 илјади посетители.

    Фестивалот го отворија нашите познаници, босанскиот енергичен бенд „Дубиоза колектив“ кои најпрвин приредија мини-концерт на плоштадот „Македонија“, а потоа се преселија во ноќниот клуб „Колосеум“ кога и се случи вистинската журка пред нивните ревносни следбеници. Очекувано, бидејќи публиката веќе имаше прилика да присуствува на нивниот концерт лани, на 12-от „Таксират“, и овој пат „Дубиоза колектив“ ја вжештија атмосферата со својата  звучна палета составена од ска, реге, панк, рок звучни линии, теми што ја третираат политичката реалност, промовирајќи го најновиот албум „Wild Wild East“.

    Дубиоза колектив

    Одличен почеток на фестивалот кој во наредните денови продолжи и тематски да се фокусира. Во рамките на „Мит и бит“ вечерта, на пример, во клубот „Колосеум“, навистина изненади настапот на српскиот бенд „САРС“ најмногу поради приемот кај публиката. Скопјани неочекувано „кубеа коси“ на нивниот концерт, пеејќи ги скоро сите нивни теми наизуст, еуфорично танцувајќи на нивната музика. За разлика од „САРС“, на истата вечер настапија и хрватскиот рапер Џенерал Ву, кој не наиде на добар прием и покрај неговиот талент, ниту, пак, нашите „Шутка рома рап“, ромското хип-хоп трио во придружба на дувачи, гитара и тапани, кое фасцинира во својот израз.

    На вечерта наречена „Хип-хоп ворлд!“ за прв пат во Скопје гостуваше американскиот рапер Би Риал од легендарниот состав „Сајпрес Хил“, кој настапи со американската латино хип-хоп групација ,„Псајхо Реалм“. Нивна предгрупа беше калифорнискиот хардкор-бенд „Д Прикс“. Би Риал, знаат оние кои и се посветени на хип-хоп музиката, е вистинска легенда, кој широката популарност ја стекна со албумот „Black Sunday“. Скопјани имаа ретка можност да присуствуваат на неговиот концерт и во живо да се уверат во еден уникатен стил на рапување, па не случајно се смета за еден од најангажираните политички рапери денес, со тоа, носејќи ја со себе суштината на хип-хопот.

    Би Риал

    Мошне импресивна вечер беше петтата, кога настапи германскиот состав „Атари Тинејџ Риот“. И покрај техничките проблеми, бендот навистина пленеше со својот револуционерен музички концепт. „Атари Тинејџ Риот“, уште со својата појава во 90-те, беше интелектуалниот, жив контрапункт на заспаната денс сцена, но и на панк движењето кое во Германија видно опаѓаше. Во Скопје, овој бенд наиде на голем број на фанови, кои со бурни емоции возвраќаа на нивниот жесток и екстремен хард-кор звук, иако од преголемата звучна децибележа, навистина ушите на сите ни зуеја и следниот ден. Се разбира, побараа и бис, но тогаш настапија и техничките проблеми кога фронтменот Алек Емпајр видно изнервиран почна да удира по звучниците покажувајќи го средниот прст кон организаторот, па концертот беше прекинат.

    На главната, последната вечер на „Таксират“ многубројните посетители на почетокот се соочија со агресивниот, но одличен метал звук зачинет со традиционални инструменти на делчевчаните „Верка“ кои го свиреа минатогодишниот албум „Моторни песни“. Рокенрол фанатиците „ТБ Трачери“ се движеа низ албумите „Клати и тркалај“, „Шлагери од Содома“ и „Купи ме“, а публиката како и секогаш, така и сега ги пееше нивните песни наизуст, во кои на саркастичен начин се инкорпорирани теми од секојдневието и општестевните случувања.

    ТБ Трачери

    Шведскиот прилично гласен состав „Клофингер“во Скопје го презентираше својот контроверзен звук зачинет со антирасистички погледи. И со „Клофингер“, како и со уште неколку групи кои претходно ги споменавме гости на „Таксират“, може да се каже дека годинава фестивалот освен на музиката, се фокусира и на политиката, односно на социјалните теми кои се автентично пренесени низ една уметничка варијанта.

    Ејжн даб фондејшн

    Следуваше настапот на британскиот бенд „Ејжн даб фондејшн“ кој на домашната публика и е добро познат. Но, нивниот звук е сосема поинаков од претходните на сцената, тие носат нова електрична-електронска енергија. Беа одлична можност за танцување и малку порелаксирана атмосфера. Црномурестиот американски рапер Џозеф Антонио Картагена, познат како Фет Џо, пак, веднаш во првите редови во „Метрополис арената“ ги привлече неговите бројни обожаватели, додека британците „Каисер чифс“ не воведоа во една сосема поинаква звучна планета. Тие се инди-рок, њувејв и пост-панк состав, а на светските, па и на македонските нивни фанови од новата генерација, им се вистинска инспирација.

    Кајзер Чифс

    Оние кои издржаа до крајот, оние со силна кондиција, бидејќи „Таксират“ навистина е фестивал кој „трча маратони“, уживаа во една ретка атракција. Егзотична атмосфера со експлозивни ритми направија португалците „Бурака сом система“, што беше одличен крај за годинашниот „Таксират“.

    Т.И.

    фото: www.taksirat.com.mk

  • Турќан Шорај – ќе останам во Скопје само ако се заљубам

    Турќан Шорај, кралицата на турскиот филм

    Кариера која би ја посакала секоја млада актерка. Со снимени 205 филма до денес, таа е светска рекордерка. Избрана е и за aмбасадор на добра волја на УНЕСКО, за Турција.

    Со елегантен, класичен црн фустан за свечени пригоди, кралицата на турската кинематографија се појави пред новинарите, среќна, возбудена, насмеана поради фактот дека за прв пат доаѓа во Румелија, родната земја на својата мајка.

    „Многу сум среќна што сум во Скопје. Понудата да бидам на свеченото отворање ја прифатив без расмислување. Мајка ми е од румелиско потекло. Детството ми помина слушајќи ги румелиските песни. Познато ми е дека во Македонија турските филмови се доста популарни“ изјави, Турќан Шорај „Султанот“ на турскиот филм.

    ФЕСТИВАЛ НА МАКЕДОНСКИОТ ФИЛМ ВО ИСТАНБУЛ

    Шорај е родена 945 година во Истанбул. Во едно просечно турско семејство, татко работник, мајка домаќинка. Нејзиното прво присуство на филмското платно се случува на 15 годишна возраст. До денес, со снимени 205 филма е светска рекордерка, а исто така пишува сценарија и режира. На 12 Март, 2010 година избрана е за амбасадор на добра волја на УНЕСКО, за Турција.

    За нејзе од особена важност е главната улога во филмот „Госпоѓа Дила“ адаптирана според книгата „Македонија 1900“ на познатиот турски писател Неџати Џумали. Дејството на филмот се случува во балканските простори.

    На средбата со новинарите призна дека нема големи познавање за македонскиот филм. Но посака и во Истанбул да се оддржи фестивал на македонскиот филм. Побара да се сретнат надлежните од филмската уметност во Македонија. Таа вети дека ќе учествува на свеченото отварање.

    На новинарското прашање дали е можно да остане во Скопје, „не знам…можеби само ако се заљубам“, одговори таа, со насмевка. „Имам многу обврски во Турција. Но сепак, како прво да го прошетам Скопје. Ако ми се допадне ќе видиме“ додаде таа.

    Хусаметин Гина

  • Три ѕвезди за „Полноќ во Париз“

    Три ѕвезди за „Полноќ во Париз“

    Кој не сонувал дека може, од една или друга причина, да патува во минатото? И тоа со можност за избор и на местото каде би се вратил. Да исправи некоја грешка, можеби да го убие Хитлер или Милошевиќ пред овие да дојдат во можност да ги направат сите белји што ги направија, да ја види во живо борбата на Али и Форман во Киншаса или да ги види Битлси на концерт.

    Ако го прашате Вуди Ален, тој би се вратил во Париз во 20-те години на минатиот век. Или така барем мисли Гил Пендер (Овен Вилсон), неговото најново алтер-его во овогодишниот филм „Полноќ во Париз“, во кој Ален ги потпишува и сценариото и режијата.

    Гил е холивудски сценарист специјализиран за преработка и доработка на туѓи сценарија а со амбиции да стане „сериозен“ писател, во Париз е со својата свршеница Инес (Рејчел Мекадамс), која безуспешно се обидува да ја убеди да се преселат во Париз, најубавиот град на светот каде ќе можат безгрижно да шетаат по дождот. Инес, напротив, сака да оди во шопинг, да игра во дискотеки, да се омажи за Гил и да го живеат заедно американскиот сон во голема куќа во Малибу.

    Како што ќе му објасни Пол (Мајкл Шин), колега на Инес од студиите и професор по историја на уметноста специјализиран за творештвото на Матис, на кого ќе налетаат во Париз, Гил страда од „размислување за златното доба“, синдром кој не тера да мислиме дека животот бил многу подобар и поубав во некое минато доба, како што вели Пол „грешка во романтичната имагинација на луѓето што не можат најдобро да се справат со сегашноста“.

    А не е дека Гил нема проблеми. Смета дека си го троши талентот на сценаријата (од кои, патем, добро заработува), пишува роман но е толку уплашен дека книгата е лоша што не дава никому да ја прочита, родителите на неговата девојка се десничари што не го поднесуваат, а девојката со која ќе се жени не ги разбира неговите потреби. Дури, како што одминува филмот, стануваме свесни дека Гил и Инес се повеќе се оддалечуваат и дека баш и немаат многу заеднички нешта.

    Гил, како потенцијален доселеник, не е многу заинтересиран за стандардните туристички активности и упорно ги избегнува сите посети на Версај, дегустации на вино и други слични чудесија на кои Инес се обидува да го довлечка. Од друга страна, секогаш кога ќе и се придружи, ја користи можноста да ги саботира долгите здодевни беседи на Пол на секоја можна тема – од брачниот живот на Роден до која берба е подобра, 1959 или 1961. Гил се интересира за еден поинаков Париз. Град кој е поубав кога врне, град во кој авторите од „изгубената генерација“ ја создавале уметноста наместо да уживаат во неа, а попат си ги превземале жените, а и мажите еден на друг, или една на друга, зависно од случајот.

    Конечно, а без никакви специјални ефекти, црвоточини во време—просторот и други потрепштини за патување низ времето, на Гил една пијана ноќ ќе му се оствари желбата – сите вистински желби се остваруваат, само треба доволно да ги посакуваме, нели – ќе се најде како тера муабет со Скот Фицџералд (Том Хиделстон) и жена му Зелда (Алисон Пил), додека на пијано свири Кол Портер лично. Друштвото станува се поимпресивно. До крајот на филмот, Гил ќе се најде во друштво со Ернест Хемингвеј (Кори Стол), Гертруда Стајн (Кети Бејтс), Пикасо, Матис, Дали, Ман Реј, Луис Буњуел, и кој уште не.

    Малку од сите тие ликови имаат голема улога во филмот, освен како јунаци на серија чудни преживеалици што имаат задача да го илустрираат духот на времето во тогашен Париз. Попрецизно, да илустрираат како Гил, а и сите ние денес го доживуваме тоа време и како го замислуваме. Хемингвеј е тотален мачо тип кој само бара со кого да се степа. Салвадор Дали (извонредна вињета на Едриан Броди) е тотален егоист опседнат со носорози, а Луис Буњуел е се уште далеку од деновите на надреалистичката слава. Хемингвеј и Стајн ќе се покажат корисни подоцна, со совети за романот што го пишува Гил, ама и за неговиот приватен живот.

    Но, најзначајно од сите ќе биде новото познанство со Адријана (Мерион Котијар), љубовница и муза на Пикасо (претходно и на Брак и на Модилјани) која, види чудо, смета дека 20-тите години се жива досада и, генерално земено, за никаде, и дека ерата на „Бел епок“ е вистинското време да се живее во Париз (а и во Бел Епок уметниците се незадоволни и би се вратиле во Ренесансата, и така натака и така навака.

    Не би да го прераскажеме целиот филм, некои работи треба да ги откриете сами. Мора да забележиме, сепак, дека Гил до крај ќе сфати дека Пол, во крајна линија, бил во право. Златното доба не постои и треба да се живее во сегашноста, па кому што му се паднало. Гил тоа ќе го разбере и ќе го прифати предизвикот на сегашноста.

    Приказната и поентата на филмот сепак се, ако ме прашате, од второстепено значење. Ова е пред се филм посветен на Париз, според јунаците најубавиот град на светот. Вуди Ален, кого слабо го знаеме по визуелните достигнувања на неговите филмови – мислам, далеку е од тоа да биде, на пример, Џон Форд на урбаната џунгла, или такво нешто – на самата физичка убавина на Париз и посветува многу малку време. На самиот почеток, со најавната шпица, добиваме серија кадри од Париз што сите ги знаеме (дури и вакви како мене што во Париз не биле никогаш). Париз во филмот многу малку го гледаме, а многу повеќе го чувствуваме и слушаме за него и за неговите убавини. Како што тоа убаво ќе го каже Адријана – „за мене секогаш ќе биде мистерија како е можно Париз да постои а некој да одбере да живее на кое било друго место“.

    Значи, зборот ми е, ова е филм, пред се и над се, за Париз, што би се рекло, „како таков“. Ако вам повеќе ви се допаѓа некој друг град – Њујорк, Берлин, Истанбул, Сараево, Солун или Свети Николе, чувстувајте се слободни да снимите филм за него. Ален снимил филм за градот што нему најмногу му се допаѓа. Можеби не е ремек-дело, можеби ликовите не се доволно разработени, но е забавен и поучен. А плус, да не заборавам, во филмот се појавува и Карла Бруни (што очигледно е многу значајна работа за колегите од естрадните рубрики) па мора да го препорачам. (Да работевме со ѕвездички, три од пет можни).

    Дејан Георгиевски