Balkon3

Tag: Македонија

  • Македонија во пет дена – најдобро!

    Љупчо Јузмески e професионален туристички водич од Охрид. Дваесет години работел како рецепционер во охридските хотели и авто-кампови, а од 2009 година работи како лиценциран туристички водич. Како водич кој зборува пет јазици – македонски, англиски, српски, грчки и бугарски – ја презентирал Македонија пред туристи од многу европски земји. Негова специјалност се манастирските тури низ Македонија, во кои често се вклучени и посети на исламски верски објекти. Најдраги – и нему, како и на посетителите – му се „кружните тури“ низ Македонија, кои се најбарани од туристите од Турција, Хрвтска, Полска, Словенија и Холандија. Нивната радост од тоа што го виделе, како што вели, најдобро може да ја почувствува, кога за време на патувањата сите заедно пеат македонски народни песни. За неговата умешност во тоа што го работи, неодамна ја доби наградата „Најдобар промотор на Македонија“ за 2011 година, во категоријата туризам, извоз и претприемништво.

    Кој е најчестиот впечаток на странските туристи за тоа што го виделе во Македонија? Што е, според нив, тоа што најмногу ги плени?

    – Прво и највпечатливо им е топлината и љубезноста на македонскиот народ. Од друга страна, секое место што го посетуваме кога сме на тура низ Македонија, буди и други впечатоци, главно дека имаме многу убави планини, езера, реки, стари цркви и манастири и историски објекти. Како повпечатливи за странските туристи би ги издввоил Матка, Музејот на вода во Охрид, Свети Наум, манастирот Свети Јован Бигорски, Плаошник, Кратово, Берово и водопадите во Струмица.

    Веќе долго работите со нив. Какви се нивните реакции за време на турите?

    – За да имаме добри реакции од нив, не треба да се грижи само туристичката агенција што го продава аранжманот. За тоа треба да се потрудиме и ние како лиценцирани туристички водичи, кои треба уште подобро да им ја доловиме Македонија. Нивните реакции, во голема мера зависат од нас, но, сепак, кога сме на посета на самото место, каде што треба да се кажат и приказната, легендите и историјата за тоа место, за да стекнат добар впечаток и да го запаметат местото. До сега реакциите се одлични, и може да се каже дека испраќаме задоволни туристи кои имаат желба да им кажат и на нивните пријатели дека е убаво да се посети Македонија и да не се двоумат воопшто. Ако има негативни реакции, најчесто тоа се за сигнализацијата на објектите покрај патот и за условите на патиштата.

    Што би им препорачале да видат или каква тура би им препорачале на луѓето од Турција и од Грција (пред се’), но и на луѓето од други земји, за претстојната летна сезона?

    – Разликата меѓу Грците и Турците, како туристи во Македонија, е во тоа што Грците сакаат да одат во цркви, а Турците – по отоманските објекти во Република Македонија. Но, заедничко за сите странски посетители е дека сакаат да ги посетат музеите во Македонија. Турците доаѓаат оваа година во поголем број и се задржуваат подолго во Македонија, вклучувајќи ја и неизбежната Битола, со спомен-куќата на Мустафа Кемал Ататурк и Скопје, со Стара чаршија, со сиот нејзин сјај кој се врати во последниве три години. Но, сепак, најзадоволни се од Охрид. Американците се посебна категорија туристи. Претежно доаѓаат пензионери, кои имаат кружни тури низ Балканот. Ова година не се во толку голем број како минатите години. Годинава најмногу има Холанѓани, Турци, Полјаци и Словенци.

    Што би им понудиле вие лично на странските туристи за претстојната сезона?

    – Без многу размислување – цела Македонија во пет дена. Скопје – од Кале до Стара железничка станица, со Водно, манастирот Свети Пантелејмон, кањонот Матка. Од таму, на пат накај Охрид – од Шарена џамија во Тетово, преку национален парк „Маврово“, со посета на Свети Јован Бигорски и манастирот Свети Ѓорѓи Победоносец во Рајчица, Дебар и бањите во Косоврасти, вевчани како етно и еко-рурален туризам, Струга и манастирот Света Богородица во Калишта, Охрид со стариот дел, манастирот Свети Наум и Музејот на вода. Од Охрид – на пат накај Преспанско Езеро, преку Галичица, до Ресен и островот Голем Град. Следна станица – Битола, со археолошкиот локалитет Хераклеа и Широк сокак. Прилеп со манастирот Трескавец. Кавадарци со посета на винаријата „Тиквеш“, Стоби, Демир Капија со Музејот на виното и винскиот пат. Струмица со водопадите, Берово со етно и еко-спа центри, Пробиштип и Лесновски манастир и, за крај, Кратово и Крива Паланка со „Свети Јоаким Осоговски“.

    Васко Марковски

    Контакт: Љупчо Јузмески, лиценциран туристички водич и придружник. Охрид – Мејл: travelguidemk@gmail.com, Скајп: touristguide-mk, Тел. 00 389 70 974 126

  • Чудесниот мир на манастирот Трескавец

    Чудесниот мир на манастирот Трескавец

    Обвиткан во мистика, изложен на дланка меѓу карпести прсти, во форма на пентагон, над Прилеп бдее манастирот Трескавец, еден од најубавите во земјата.  Месноста “Трескавец” е на 6 км северно од центарот на Прилеп и 2 км јужно од Горно Село. Претставува 600 м висок врв, на 1300 метри надморска височина, со голема прегледност над околината. Обрабен е со вертикални карпи и со гранитни грамади од север и запад, а од исток се надвива карпата Златоврв (1422 м), што како најмаркантен ориентир се гледа и од 20 км далеку. Старото светилиште горе на врвот е обвиткано со мистика и грмотевици,  а во невреме и бури громовите удираат многу често во овој врв, па оттука доаѓа и името Трескавец.

    Најстари остатоци

    На врвот на Трескавец постоело светилиште уште во античко време, а денеска е едно од најголемите монашки и духовни светилишта. Од римската епоха (2/3 век) потекнуваат два натписа на мермерни постаменти, посветени на Аполон Етеуданос (Громобиец) и Артемида. Тука е споменато и името на светилиштето, Колобаиса. Местото било опслужувано од посветени луѓе и прислужници; од нив потекнуваат бројните гробови, раскопани јужно од врвот (хеленистичко и римско време). Верници — аџии ја посетувале Колобаиса од далеку. На крајот од антиката на местото на античкиот храм била подигната христијанска црква. Од неа останаа парчиња од мермерни столбови и други украси расфрлени наоколу.

    Средновековни остатоци

    Манастирската црква св. Богородица, сочувана до денес, потекнува од 14. век, меѓутоа била изградена врз постари остатоци. Опколена е со манастирски конаци и со други градби, а целиот комплекс е опфатен со ѕидови, подигнати врз постари остатоци. Тука стоеле и амбари, магацини, визби и други економски потреби на големиот манастирски имот. Манастирот бил основан најдоцна во 1230 година. Во тоа време и пазарот во Прилеп бил должен да му плаќа по 100 перпери данок годишно. Во несигурните времиња во доцниот 14 век манастирскиот укрепен простор на Трескавец несомнено служел како збег за околното население.

    Како да стигнете до Трескавец

    Ако решите да патувате од Скопје, со автомобил до Прилеп ќе ви бидат потребни некаде околу два и пол часа. Постојат две рути- преку E75 со должина од 132 километри или преку E75 и M5 со должина од 118 километри. Повратниот автобуски билет од Скопје до Прилеп чини 550 денари (9 евра), додека ако патувате со воз ќе треба да платите 450 денари(7,5 евра).

    Прилеп е одалечен од Битола само 50 километри. Повратен автобуски билет чини 190 денари (3 евра). Со оглед на фактот што од грчката граница до Битола има само 15 километри, манастирот Трескавец срдечно го препорачуваме на сите грчки туристи кои често престојуваат во Битола. Дел од своето слободно време можат да го искористат да го посетат овој манастир, кој сме сигурни дека ќе ги импресионира со својата убавина.

    Кога сте веќе во Прилеп, најдобра опција за да го посетите манастирот е да тргнете пеш. Тура која сепак ја препорачуваме за оние со малку поавантуристички дух и подобра физичка кондиција. За поминување на рутата од шест километри ќе ви треба околу два часа. Планинарската патека води низ карпи и ниска трева. Оние помрзеливите најдобро е да тргнат со теренско возило, бидејќи патот кој води до манастриот е во лоша состојба.

    Сашо Новески

  • Ќе „падне“ ли Белград?

    Победиле или не, за нас сте веќе херои!

    Илјадници љубители на ракометот од Македонија пристигнуваат во Белград. Најмногу денеска пред натпреварот со Србија кој за храбрите момци предводени од Кире Лазаров може да биде одлучувачки за историски пласман во полуфиналето и со тоа пласман и на квалификацискиот турнир за Олимписките игри во Лондон годинава.

    Калкулациите велат дека ни е потребна победа со домаќините на првенството кои на овој натпревар можат да си дозволат пораз со тесна разлика со што би го задржале првото место во групата но, и победа на Полска над Германија со најмногу два гола разлика и пораз на Данска од Шведска.

    Ниш е покорен! На ред е српската престолнина. Македонската навивачка фаланга го продолжи својот поход. Со громогласни извици, „одиме за Белград“, по одлучувачката победа над Чешка, црвено – жолтата армија гордо и задоволно прошета по пешачкта зона во центарот на Јужна Србија, улица Обреновиќева.

    Кафеаните и кафулињата се испразнети. „Нема повеќе пиво, се испивте“, можеше да се слушне во најголем дел од угостителските објекти пред неколку дена во Ниш. Околу милион евра инкасираа добрите домаќини на групата Б на Европското ракометно првенство за мажи од речиси десет илјади љубители на ракометната игра. Податок кој потврдува дека нишлии беа добри домаќини, а гостите, меѓу кои Македонците беа најбројни, беа повеќе од одлични гости.

    По симпатичното „Казанџиско сокаче“, со традиционален јужно-србијански дух, црвено – жолтата река го насочи својот тек кон белградската „Скадарлија“ која на прв поглед маѓепсува со својот староградски дух. „Два јелена“, „Три шешира“, „Два бела голуба“, преполни од Македонци. Во извонредно пријатен амбиент, прочуените српски тамбураши плетат совршена мелодична хармонија по желба на браќата од југот. На увце, по неколкупати во иста вечер, ечи најпознатата кафеанска улица во Србија од „Македонско девојче“, „Јовано, Јованке“, „Распукала Шар Планина“. И само од време на време, за време на заслужените паузи на воиграните музичари, се слуша громогласен хор од гласови и добро познатата „Излези момче, право на тераса“.

    – Атмосферата во Белград е прекрасна. Македонските навивачи се буквално насекаде. Дури и белграѓаните со симпатии гледаат на македонската фаланга и честопати не застануваат и сакаат да се сликаат со нас бидејќи сите се шетаме со шалови и знамиња низ градот. Влезниците воопшто не се проблем, бидејќи с’е уште може да се најдат на касата на „Арена“ по цена од десет евра па нагоре, во зависност од местоположбата. Едноставно, уживаме во натпреварите. Имаме доволно време да прошетаме низ градот, а вечерните часови ни се резервирани за добро дружење во белградските локали на кои се истакнати македонските знамиња. Омилени сме кај навивачите на другите репрезентации кои од нас бараат да ги научиме да ја пеат песната „Излези момче“ – вели Емил Јакимовски, кој живее и работи во Скопје и кој досега не пропуштил ниту еден натпревар на македонската ракометна репрезентација.

    За успехот на македонските ракометни момци кои на ова првенство најмалку од с’е имаа среќа говорат и податоците дека Кире Лазаров е во врвот на листата на асистенции, поточно на делбата на второто место со 22 наместени гола, зад Словенецот Урош Зорман кој има 26 асистенции. Како и дека најдобар голман на Ракометното првенство за мажи во Србија е нашиот Петар Ангелов со 48 отсто на одбранети удари.

    Математиката и статистиката, кои се исклучително важни на големите натпреварувања сепак се само бројки споредени со страста, посветеноста и желбата со која нашите момци ги бранат боите на својата земја во соседна Србија.
    Победиле или не, за нас сте веќе херои.

    Автор: Горан Игиќ

    Фото: Оливер Пешевски, Горан Трпеновски

  • Мултиетничка вешта жена

    Мултиетничка вешта жена

    Претставување и презентација на начин на подготовка на традиционални јадења од различни националности и религии кои живеат во Тетовско. Со вакви активности беше одржана првата манифестација наречена „Мултиетничка вешта жена“, на која беа презентирани македонска, турска, албанска, православна и божикна трпеза.

    Зоран Димовски

  • Тетовското Кале – симбол на градот под Шара

    Тетовското Кале – симбол на градот под Шара

    Тетово, град сместен  под живописната Шар Планина, место каде од секогаш се испреплетувале различни култури, религии, народи. Во репортажата на Балкон3 дознајте нешто повеќе за историјата, традицијата и културните обележја на Тетово. Најкомплексен културен објект кој претставува ретка убавина од минатото е тетовското Кале.

    Оваа тврдина, обиколена со високи ѕидови, широки и до четири метри, ѕидани со бигор камен е  подигната во 1820 година од Реџеп Паша и неговиот син Абдураман Паша, пред распадот на Османлиското царство. Уживајте во приказната за еден од најубавите градови во Македонија.

    Зоран Димовски

  • Нераскажаната приказна за грабнувањето на Мис Стон

    Во прегратките на питомата Беласица и студениот Огражден, струмичкиот крај на тромеѓето на Македонија, Грција и Бугарија, е изобилие од богатства. Богат со историја, недопрена природа, кристално бистра изворска вода, колоритен карневал, румен домат и наделеку прочуената пиперка, куртова капија,  од која се прави вкусниот македонски ајвар. Од Требичино кое е репрезент на селскиот туризам, преку Колешино во кое има 18 различни религии до Смолари кое ги чува најраскошните македонски водопади, со овој регион секогаш владеел позитивен немирен дух. На патот до Струмица, од двете страни на коловозот, пластеници во кои вредно се одгледува извонредeн струмички зеленчук. Поглед од врвот на престолнината на овој регион нуди море од земјоделски фолии кои неуморно играат со одјсајот од срамежливото есенско сонце. Нетипична раздвиженост го краси овој дел од Македонија. Крајот кој одамна е под ореолот што плете многу драмски заплети.

    Мис Стон, Катерина и Елена Цилка

    Приказната за грабнувањето на американската протестантска мисионерка, Елен М. Стон, започнала во летото 1901 година. Првото модерно киднапирање во светот или како што многумина го нарекуваат, одекот на македонскиот пет вековен крик, е навидум еден историски прецизен и јасен драмски заплет.

    Американската протестантска црква која делувала во Солун, се подготвувала да го испрати признатиот доктор Хаус во Банско со цел да ја прошири својата мисија. И токму тогаш, по неколку неуспешни обиди за грабнување на други големци, револуционерниот водач на Македонците, Јане Сандански, намислува да го зароби Хаус со тоа што со помош на месни протестанти од Банско ќе го намами мисионерот на свој терен. Една од верзиите на приказната понатаму вели дека Хаус се откажал од патувањето, а неговото место го зазела Мис Стон која токму во тоа време пристигнала во Солун. Според другата верзија пак, Сандански дознал дека во Разлошко престојува извесна Елен Стон, протестантски мисионер и жител на Соединетите Американски Држави, поради што се одлучил за промена на планот за грабнување на доктор Хаус.

    Историјата натаму забележала дека акцијата била изведена на 3 септември во доцните часови, а грабнувачите биле маскирани како турски аскер. Неколку дена подоцна на Елен Стон и на нејзината придружнича, Катерина Цилка, која била протестантка по вера, им било објаснето дека нивните нови домаќини се борци за слободна Македонија.

    Веста за киднапирањето се расчула многу брзо и светскиот печат со месеци се занимавал со сензационалното грабнување во Македонија, дотогаш непозната и сметана за дел од Османлиската империја. Деликатната состојба на придружбата на Елен Стон, Катерина Цилка, која била бремена и се породила за време на заложничката драма, донела дополнителен товар на приказната. Но, односот на комитските војводи кон новоредената Елена, особено односот на Јане Сандански, бил можеби клучната пресвртница во перцепцијата на мисионерката и нејзината придружничка за македонските борци за слобода. Елен Стон ја сфатила и поддржала борбата на комитите и на Организацијата за слобода на својот народ и потребата да се слушне за македонското прашање преку сензационалното грабнување на американската државјанка.

    Преговорите за откуп се воделе со месеци. Комитите за слободата на двете жени барале 25 илјади лири, тогашни 100 илјади долари. Но, поради силната потерата по „бандитите“, биле приморани да ја намалат висината на откупот на 14.500 лири. По многу перипетии, приказната завршува со исплаќање на бараната сума на 20 јануари 1902 година во регионот на Банско, а жените се ослободени на 10 февруари истата година во близина на село Василево, струмичко.

    АТАНАС ЦОНЕВ – БРАДАТА И НЕРАСКАЖАНАТА ПРИКАЗНА ЗА МИС СТОН

    И, како што обично бива, таму каде што завршува една, започнува друга приказна. Другата страна на медалот, позната на малкумина, како што вели месното население, се случува во струмичко Василево. Оваа мирна рурална општина, населена од преку 12 илјади жители, повеќе од 110 години грижливо и гордо ја чува тајната за приказната за последните денови од заложништвото на Мис Стон и за нејзиниот чувар, Атанас Цонев – Брадата од село Нивичино и неговата улога во грабнувањето.

    Атанас Цонев, сопственик на мотелот Мис Стон и правнук на Атанас Цонев – Брадата

    – Вистина е дека нема многу пишани документи за овој дел од приказната за грабнувањето на Мис Стон, раскажува Георги Цонев, правнук на огражденскиот револуцинерен водач, Атанас Цонев – „Брадата“ меѓу народот познат и како Нивичански. Прадедо ми по наредба од Јане Сандански бил задолжен да не им фали влакно на заробеничките. Тој раскажува и дека никој во Нивичино не знаел оти токму таму, во куќата на Атанас Цонев, изградена од камен, се крие жената за која зборува целиот свет.

    Односот кон Мис Стон бил беспрекорен, а тоа и самата заробеничка подоцна го потврдила во своите мемоари и со основањето на фондација за помош на македонскиот народ. Била цврста и самостојна жена, но исто така била и разбрана и прилагодлива. Комитите ја хранеле со качамак, кисело млеко, кајмак, леб од фурна или под вршник и со ориз. Кога била донесена во Нивичино, с’е било полесно оти веќе била опуштена и верувала во револуцинерната борба – емотивно ја продолжува приказната Цонев.

    – Потврда на ова доаѓа и од еден ракопис на Мис Стон на кој е напишана молитва за македонскиот народ, веднаш откако била пуштена во Струмица. Кога „Брадата“ ја предал на тамошните власти, разделбата била доста емотивна. Длабоко верувам во вистината на оваа приказна која целиот свој живот ми ја раскажуваше татко ми Никола Митков, тврди Цонев.

    СЛУЧАЈОТ „МИС СТОН“ Е ПОЧЕТОК НА АМЕРИКАНСКО – МАКЕДОНСКОТО ПРИЈАТЕЛСТВО

    Интересно е што до пред случајот „Мис Стон“, комитите биле третирани од страна на Америка како терористи, а од тој момент натаму и споделувањето на искуствата на Мис Стон со светот, датира американско-македонското пријателство – смета Атанас Цонев, правнук на Атанас „Брадата“ и сопственик на мотел во општина Василево кој го носи името на мисионерката.
    Тој раскажува дека комитите за слободата на Елен Стон барале 25 илјади златници, колку што им биле потребни за набавка на оружје од Америка. Според него, фондот за слобода на мисионерката бил далеку поголем околу 70 илјади златници но, комитите одбиле да ја земат целата собрана сума.

    Со 25-те илјади се купени пушки винчестерки и пиштоли колтови кои подоцна се употребени во Илинденското востание. Приказната натаму вели дека, со остатокот од собраната сума за откупот, Американците во јужниот дел на Солун изградиле бараки за бездомници и населбата ја нарекле Мис Стон. За овој настан за жал немам потврда – го завршува своето раскажување наследникот на славното име и презиме на „Брадата“.

    По завршување на сагата Мис Стон амбициозно се заложува за македонското прашање. Таа дури и пишува книга која за жал никогаш не ја здогледала светлоста на денот. Непосредно пре печатењето, целиот материјал изгорел во пожар во американскиот град Челзи. Родниот град на мисионерката во кој и починала во 1927 година, а до неодамна не и се знаеше гробот.

    Струмица е дестинација која ниту еден хедонист не смее да ja пропушти. Градот на жените, лудите забави и расадник на историјата е познат по топлото добредојде за сите свои гости. Случајни или намерни.

    А утрата во Василево. Тие се посебно доживување. Независно од временското доба, воздухот изобилува од помешани мириси на домати, пиперки, свежа зелка и бостан. Василевци се вредни и горди луѓе. Земјоделци повеќето но, ги има и сточари. Живеат со верба во подобро утре како и нивните предци пред повеќе од еден век. Општина Василево е главната порта на далеку прочуениот и племенит струмички регион. Од Добрашинци на влезот до Пиперево на излезот, 18 населени места со децении го негуваат кроткиот и питом струмички дух.

    Нивичино е одамна заминато во историјата. И куќата на Атанас Цонев – Брадата низ времето е раскрчмена од дивокрадци. Централниот магацин за оружје на славното ВМРО никој повеќе не знае дали постои. На неговото место само трева, бршлен и булки. Останата е само трошната црква Свети Илија. Да сведочи за големите дела на непокорливиот македонски народ и неговите идеали за слобода. И за една поинаква приказна за Мис Стон. Која досега не беше раскажана.

    Горан Игиќ

    фото: Галина Страчкова