Македонскиот дигитален уметник Зоран Попоски ќе биде дел од меѓународна изложба во галеријата Виридијан во Њујорк, која ќе биде отворена од 2-20 јули 2013 година.
Изборот на делата за изложбата го направи познатата кураторка Елизабет Сусман од Музејот Витни во Њујорк. Сусман го одбра уметничкото дело на Попоски во конкуренција од над 1.000 пристигнати дела од целиот свет. Во нејзиниот кураторски текст кон изложбата, Сусман вели: „Њујорк себеси се смета, со право или не, за центар на уметничкиот свет. Во неделата додека траеше изборот на делата за оваа изложба, во градот се случуваше уметничкиот фестивал Фриз, современите аукции во Сотби и Кристи заработуваа огромни пари, а мега галериите во Челси прикажуваа гигантски изложби на глобално брендирани уметници. Избирањето на делата за изложбата во Виридијан во тоа време беше клучна активност, како олеснување од застрашувачкото согледување дека, барем во Њујорк, уметничкиот свет многу малку е одвоен од глобалните финансиски пазари и индустријата за забава.“
Зоран Попоски реализирал повеќе од 60 меѓународни самостојни и групни изложби, меѓу кои во Берлин, Париз, Њујорк, Хонг Конг. Во своите видеа, перформанси и дигитални графики, Попоски ги истражува прашањата на идентитетот, територијата и јавниот простор. Негови јавни уметнички проекти се презентирани на ЛЕД екрани, постери и билборди во Њујорк, Скопје и Даблин.
Во Европа има само три езера во чии води се спојуваат териториите на три различни држави. Едно од нив е токму во нашиот регион, Преспанско Езеро, каде што се среќаваат граничните линии на Македонија, Грција и на Албанија.
Вториот пример е на крајниот север на континентот, тромеѓето меѓу Норвешка, Шведска и Финска, и иако е локална атракција за авантуристите, сепак не е место со голем потенцијал. Затоа, пак, многу интересен е третиот случај, езерото Констанца, кое што ги спојува Германија, Австрија и Швајцарија. Буквално ги спојува. Констанца е единствениот европски кондоминиум, што значи територија што е заедничка за повеќе држави и што не е физички поделена. Да, нема гранични линии, ниту замислени, низ езерските води, тие завршуваат на бреговите, а внатре се им припаѓа на сите три истовремено. Туризмот таму цвета. Едноставно е со кајче или со брод да се оди од една држава во друга, па во трета.
За жал, ја немаме таа привилегија на Преспа. Туризмот овде е замрен и бавно се опоравува. Барем на македонската страна. Грција и Албанија се земји со излез на море, па таму отсекогаш многу помалку се вложувало во езерскиот туризам, додека во Македонија Преспа до 1990-тите беше магнет за летувалци. Затоа е се уште најпрактично ова езеро да се посети од неговиот македонски брег. Особено затоа што неговиот остров, Голем Град, и припаѓа на Македонија и тој не е само единствениот преспански, туку и македонски остров (ако се исклучат неколкуте островчиња на Вардар и на други реки). Змиски остров е второто име на Голем Град, поради големата популација водни змии што ги запоседнале неговите брегови. Но во средината има фантастични археолошки ископини и стари цркви.
Ако стигнете во селото Стење, можете лесно да најдете превоз со кајче до Голем Град. Оттаму е поскапо, чини околу 50 евра и пловењето трае подолго, најмалку час и половина. Затоа, ако успеете да се пробиете до Коњско по тесниот земјен пат, само побарајте го чичко Танас Петрески, локалниот капетан, кој со своите кајчиња за дваесетина евра често пренесува туристи од брегот до Голем Град и назад.
Еднаш пловевме со чичко Танас до островот. Тешки облаци ја имаа обиколено Преспа. Се подготвуваше големо невреме. Тој се колебаше дали да тргне, но ние, откако го имавме поминато најдолгиот пат што може да се помине од Скопје до некое друго место во Македонија, бевме упорни. Интересно е што островот е на карпа, како природно утврдување, па до неговата внатрешност се пристапува само од јужната страна. Токму тука се наоѓа тромеѓето, тука се спојуваат границите. И тука се делат државите. Човек да се запраша – како може вода да се подели со линија? Ете така, замислено. Но многу сериозно. Ветрот дуваше мошне силно кога се враќавме од Голем Град, па капетан Танас беше многу уплашен дека брановите може да го истуркаат кајчето во грчкиот или во албанскиот дел, а тој тогаш би можел да биде сериозно казнет за нелегално преминување меѓудржавна граница, дури и за шверц на луѓе! За среќа, ништо такво не се случи, па додека полека се враќавме кон брегот, ги гледавме караулите останати од социјализмот, кога целата област била силно обезбедувана, поради што Коњско ја немало шансата туристички да се развива како остатокот од Преспа, па си останало рибарско селце со децении.
Чичко Танас се надева дека тоа ќе се смени, а ние се надеваме дека ден поскоро и низ Преспа ќе се плови без граници, и многу луѓе ќе бидат привлечени од можноста со обично кајче за кратко време да поминат три држави.
Повторно се подготвувам за годишниот одмор во Грција. Четврта година по ред. Обично не сакам патувања на кои нема ништо ново да се види или да се научи, па секоја година одиме на различно место. По Неи Пори, Полихроно и Неа Врасна, на ред дојде и Лептокарија.
Никако не успевам да сфатам како може сместувањето за четиричлено семејство да чини од 100 до 130 евра за цела недела. Добро, двајца возрасни и две многу мали деца, но сепак, и така е премногу евтино. Дури и ако имаме во предвид дека почетокот на јуни се смета за предсезонски аранжман, а истите соби чинат двојно или тројно повеќе на преминот од јули во август.
Но да не заборавиме што велат често за Грците, дека се многу добри трговци. А бидејќи секој стереотип е по дефиниција погрешен став, но и покрај тоа неговата точност се потврдува премногу често, така и за оваа работа не треба да се сомневаме дека Грците нашле начин како да им се исплатува.
До 2010 година воопшто не патував во Грција. Не можев да ја поднесам таа европска визна бариера и не ми паѓаше напамет да поминувам низ сложена процедура и да се изложам на потенцијален понижувачки однос само заради едно патување. Да молам за да ми дозволат некаде да ги трошам моите пари? Тоа едноставно не проаѓа.
Кога некој не го посетил соседот покрај кого живее триесетина години, сешто ќе помисли за него. На пример, дека грчките одморалишта обично имаат бели куќички со бели или сини покриви, слични такви црквички и тесни улички поплочени со камен, и сето тоа фино наредено како во некој лего-ленд. И не е само до мене. Се случувало кога сум разговарал со луѓе што живеат далеку од овие простори, ако сум им споменел дека сега редовно летувам во Грција, да ме потпрашаат за прекрасните бели куќички поставени речиси една врз друга на ридот. Се разбира, зборуваме за островот Санторини.Неверојатно како ова мало место, речиси изолирано на југот на Егејско Море, станало стереотипна претстава за одмор во цела Грција. Но можеби тоа и не е толку големо изненадување, ако знаеме дека тоа е ѕвездата на сите туристички кампањи. Слично како што странците во Македонија би очекувале насекаде да гледаат средновековни цркви изградени врз карпи што висат над езера. Но, еден е Охрид и Свети Јован Канео. Како што е еден и Санторини (добро, не е еден, туку неколку мали вулкански островчиња, но сеедно). Всушност, знаеме дека и Миконос е речиси ист, а и делови од Крит и други места, но нивниот број ни од далеку не е доволен за тоа да биде типично грчко одморалиште, туку само редок пример.
Дури и во Скопје понекогаш туристичките агенции ќе стават постер од Санторини и под него натпис „Нови аранжмани за Грција“. Местото не само што ретко го има во понудите, туку е и над можностите на просечниот македонски граѓанин. Затоа е интересно кога првиот контакт со Грција ќе ви биде една негова тотална спротивност – Неи Пори.
Особено кога наместо камени сокачиња ќе видите улици широки како њујоршки авении. И повеќе! Неверојатно за едно приморско село. Си велите – значи ова се тие високи европски стандарди. До неодамна, Европската унија, а со тоа и Грција, за многу македонски граѓани важеше за место каде што се е во најдобар ред и совршено испланирано. Но Неи Пори не е одраз на грчките урбанистички стандарди, туку на тие на американската армија. Според локалните приказни, тоа било воена база до пред четири-пет децении, но потоа Американците го напуштиле и ја оставиле целата улична мрежа на располагање. Мештаните дошле, направиле куќи и носеле туристи. Затоа во европска Грција и не се наоѓа друго место толку добро плански изградено како Неи Пори. Дури ни Солун.
Полихроно повеќе личи на „вистинската Грција“, мало и ридесто со тесни и криви улици. Но не видовме ниедно магаре – симболот на егзотичната рурална култура во оваа земја, со чии слики и фигури се преполни продавниците за сувенири. Зошто тогаш земјоделецот што доаѓаше покрај плажата продаваше овошје и зеленчук од приколката на неговиот огромен и скап пик-ап со погон на сите четири тркала? Каде се магарињата? Очигледно не се насекаде.
Тоа беа грчките слики што се чинело дека се типични, но излегло дека не се. Но што е со оваа – со крајбрежните вили во Грција обично управуваат газдарици, средовечни жени со малку вишок килограми, кои носат многу шминка, тешко се разбираат со своите гости иако мошне гласно им зборуваат на грчки, и често се викаат Марија. Целосниот опис е премногу карикатурален, но по малку од ова или од она сме сретнале каде и да сме тропнеле на врата. Тоа се смета за наследство од традиционалната улога на жената како столб на домот, која се грижи за него, па со тоа и за гостите во неговите 10, 20 или 30 соби.
А какви гости сме ние, што доаѓаме од Македонија? Дали навистина сме најлошиот тип туристи, кои ги користат само морето и плажите, а се друго си носат со себе? Навистина, не може секое семејство да си дозволи по три оброка дневно во таверните. Но има и евтини решенија. А и тоа што го носиме од овде не ни го дале без пари. Зошто тогаш сме спакувале ручек за сите седум дена? Одговорот зошто точноста на овој стереотип се потврдува толку често е едноставен. Мали деца. Семејствата со мали деца се меѓу најчестите наши посетители на Грција, поради близината. Децата не сакаат да седат во ресторан, немаат трпение да чекаат ред за гиро, ниту да пазарат во супермаркет. Што подобри подготовки се направат однапред, толку полесно ќе се помине. Но децата растат, ќе речат домаќините, а вие не се менувате. Па, едноставно се ни станало навика.
Но и не сме толку многу скржави, што се докажува со следната наша карактеристика. Како што пред поаѓањето се си носиме од овде кон Грција, така пред враќањето купуваме сешто од таму за да си донесеме дома. Ако прашате нашинец која му е првата асоцијација кога ќе се спомене Грција, ретко тоа ќе биде Акропол. Поверојатно ќе биде „Лидл“, “Космос“, „Џамбо“ и „Икеа“.
Се на се, Грција секогаш успева да изненади. Каква и да ви е сликата за неа, таа може да ви ја смени. И тоа ќе ви се допадне!
Тоа што е Џими Хендрикс за електричната гитара, тоа е финскиот музичар Кимо Похјонен за хармониката. Со користењето електроника, Похјонен ја претвори својата хармоника во пеколна машина.
Некои инструменти допрва треба да го најдат своето место ако се земе предвид како јавноста и музичарите ги доживуваат, но тоа не е пречка некои музичари да бидат препознатливи и славни по тоа што пристапиле кон инструментите на поинаков начин од останатите. Тоа што е Џими Хендрикс за електричната гитара, тоа е финскиот музичар Кимо Похјонен за хармониката: концептуалист и мајстор импровизатор кој храбро го однесе овој инструмент таму каде што претходно се мислело дека е невозможно. Користењето електроника во кој било жанр е највозбудливиот аспект во развојот на музиката во последните декади. Таа им овозможила на музичарите од која било област да ја преиначат својата музика во рамките на „нервозниот“ и „недофатлив“ 21 век. Со користењето електроника, Похјонен ја претвори својата хармоника во пеколна машина.
Кимо, бестрашен музички авантурист, е човек со многу проекти кои живеат еден покрај друг. Многу од нив постојат само како концертни перформанси и тие го надминуваат бројот на снимени изданија. Помеѓу 1999 и 2013 тој е иницијатор на неколку различни проекти со најразлични концепти и соработници, почнувајќи од квартетот Kronos и триото KTU, каде членува и ритам секцијата на King Crimson, Треј Ган и Пат Мастелото, па се до Earth Machine Music, Kluster и Murhaballadeja / Murder Ballads. Овие бројни проекти го потврдија неговиот статус како еден од најталентираните европски хармоникаши, импровизатори и композитори.
Кимо Похјонен првпат настапи во Скопје во 2002 година, на Скопскиот џез фестивал, настап за кој и ден денес се зборува, а во рамките на овогодинешниот Оффест, тој повторно ќе настапи во Скопје. На фестивалот ќе биде прикажан и документарниот филм Soundbreaker за овој уметник во режија на Кимо Коскела.
Од каде дојде идејата да се направи документарен филмSoundbreaker?
Се започна кога еден германски продуцент го контактираше режисерот Кимо Коскела со цел да направи документарен филм за мене. Коскела го познавав од еден филмски проект на кој работевме заедно и ме праша за моето мислење. Му одговорив дека воопшто не сум заинтересиран за документарец за мене. Во тоа време имав 39 години и му реков дека во документарците обично станува збор за луѓе кои зборуваат и дека повеќето од нив се однесуваат на стари или умрени лица. Воопшто не видов било каква причина да се направи документарен филм за мене. Потоа тој почна да ме убедува, имавме многу состаноци, кога најпосле ме праша како би сакал јас да се направи целата работа. Му одговорив дека би бил заинтересиран за некакаов музички или игран филм. Го започнавме сценариото, но никогаш не добивме пари за тоа. Меѓутоа, почнавме да снимаме и на крајот се согласивме да направиме документарец. Најпосле, имавме нешто за спонзорите. Тоа е накратко како се одлучивме да направиме документарен филм.
Филмот ги прикажува вашите почетоци со хармониката, како и тешкотиите во прифаќањето на инструментот, вашиот однос со овој инструмент.
Сега работите се сосема поинакви. Почнав да свирам во 70-те кога сеуште живеев на село. Во моето село само возрасните беа тие кои свиреа хармоника и тоа беше музика за возрасни. Никој од мојата генерација не свиреше хармоника. Јас мојата ја добив од татко ми и настапував во локална група која ја сочинуваа постари луѓе. Тука свирев фолк нумери и беше некако убаво, но беше многу не-кул. Не се ни осмелував да им кажам на пријателите дека свирам хармоника бидејќи тоа беше толку не-кул. Во тоа време повеќе ме интересираа спортови и дружење со пријателите, така што, тоа беше компулсивна работа. Јас му го правев ќеифот на татко ми. Меѓутоа, кога имав 15, 16, размислував за тоа да бидам музичар и се преселив во Хелсинки каде почнав да учам класична музика. Во тоа време, се видов себе си како изведувач на класична музика. Подоцна, кога и се вратив на народната музика, тогаш кога формираа оддел за народна музика на академијата Сибелиус, а и за време на студиите, односот со овој инструмент беше малку чуден. Почнав да свирам и бандонеон, како и многу други инструменти. Дури и се откажав од свирењето хармоника бидејќи не можев да го почувствувам инструментот.
Подоцна, кон крајот на моите студии во доцните 90-ти, некој ме праша да направам соло концерт. Пред тоа учев да свирам на афричка м’бира, бандонеон или органа. Но, тогаш сфатив дека мојот главен инструмент е хармониката која ја свирам од времето кога имав 10 години. Морав да најдам нешто каде ќе се почувствував задоволен. Така, почнав да си играм со електронски ефекти, микрофони, лупови и тоа беше голем момент за мене кога сфатив дека стојам пред портите на еден звучен свет каде можам да создадам било што преку импровизација, односно без пишани партитури, без никакви белешки. На некаков начин тоа отвори еден нов свет за мене. Тоа е свет во кој јас живеам во последните 15 или 20 години и сега можам со гордост да кажам дека хармониката е многу кул инструмент. Тоа беше моментот кога сфатив дека го најдов својот пат, својот звук, мојот начин на правење музика. Од тогаш имам направено многу работи кои не очекував дека ќе ги направам во својот живот и имав многу искуства со различни проекти и различни стилови на музика.
„Не се ни осмелував да им кажам на пријателите дека свирам хармоника бидејќи тоа беше толку не-кул“.
Како реагираат луѓето на вашиот неортодоксен пристап кон хармониката со сите тие ефекти?
Се започна кога пробував во училиштето, а луѓето почнаа да зборуваат како го злоупотребувам ова или манипулирам со она. Тој се крие позади ефекти и лупови. Меѓутоа, тоа мене не ме загрижуваше. Имав само едно правило: сакав јас да бидам задоволен, а не некој друг. Без разлика што луѓето кажуваат јас ќе направам онака како што сакам, иако поради тоа ќе правам само еден концерт годишно, ако тоа мене ми причинува задоволство 110%. За време на првиот концерт имаше многу фрустрации и нервози бидејќи имаше толку многу работи кои требаше да бидат сработени, но публиката реагираше веднаш. За многумина тоа беше најдобриот концерт на фестивалот на кој настапував. Многу бргу потоа бев букиран на фестивалот WOMAD во Берлин каде имаше многу нови музичари и почетници, а за мојот концерт најмногу се зборуваше. Наеднаш почна мојата интернационална кариера и можев да ги оставам сите други проекти, бендови и започнав нешто свое. На некој начин ова е како бајка. Тоа беше почетокот.
Вашите концерти се необичен спој на визуелни и аудио ефекти, односно се еден вид театарска претстава. Какво искуство сакате да и пружите на публиката на вашите концерти?
Повеќето луѓе во светот се навистина зафатени и се најчесто под голем стрес од секојдневниот живот. Сите ние работиме колку што е можно повеќе. Кога се работи за концерт, тоа за мене има посебно значење – за мене тоа е некаков вид ритуал, од почеток до крај. И кога ќе направам концерт кој трае 60 до 90 минути, јас само се концентрирам на музиката и сакам публиката да го искуси истото што и јас. Во тие моменти, публиката може да се опушти и не мора ниту да пее или ракоплеска. Всушност може да прави што сака. Јас уживам додека сум на сцената и имам убаво искуство, а со тоа сакам и публиката да доживее нешто слично. После концертите слушам разни приказни, најчесто интересни, и секогаш е убаво да се чуе што им минува низ главите на луѓето за време на концертите. Не е само музиката.
Во една од сцените од филмот сте прикажани како свирите додеа се случува боречки меч. Како дојдовте на идеја да ја оркестрирате музиката наспроти боречки меч?
Во доцните 90-ти, за време на еден фестивал во Финска, еден постар музичар ми спомна дека некогаш свирел хармоника за време на боречки мечеви. Помислив дека тоа е шега. Никогаш претходно не бев чув за вакво нешто. Следно почнав да пребарувам стари архиви и стари весници, но немаше ништо во врска со тоа, дури и немаше никакви видео материјали. За мене тоа беше чудна тема и посакувам да сум имал можност да видам хармоникаш кој свири за време на боречки меч. Следно, почнав да интервјуирам стари борачи, стари хармоникаши, и открив дека било корисно да се има хармоникаш за време на тие мечеви. Слушнав многу интересни приказни за тоа што се случувало на времето. Тогаш помислив дека морам да ги повторам тие работи. Најдов 10 борачи и користев стари приказни. Обично кога го работам сето тоа морам да имам чувство дека тоа што го работам е нешто ново и дека претходно не било направено. Потоа создадов некаков вид музички перформанс или театар кој се базираше на стари приказни. Беше супер. Проектот со борачите е пример за тоа што сакам да правам – чисти музички проекти каде јас само свирам музика. Тука спаѓаат и проекти со машини и балерини. Тие проекти прикажуваат една друга страна од мене. Сакам визуелни работи на начин на кој чувствувам дека не биле претходно направени. Во моментов имам проект со една балерина – никогаш претходно не сум помислил дека ќе работам со балерина. Сакам да се забавувам себеси работејќи различни работи и проектот со борачите беше вистинска можност да се запознаам со сите тие луѓе за кои вопшто не знаев дека постојат. Навистина понекогаш е лудо кога ќе се види што се може да биде кул.
Earth Machine Мusic е проект со поинаков пристап каде се користат звуци кои сте ги снимале на фармите и разни машини, а кои ги вклучувате преку хармониката.
За Earth Machine Мusic, снимав звуци на село и направив музика од тоа. Некои од звуците се вклучуваат преку хармониката или поинаку, кога за време на настапите со помош на други средства како што се трактори, кои ги вклучуваме пред публиката и ставаме микрофони кај моторот. Користејќи ја сета таа опрема како извор на звуци е убаво и на моменти делува многу визуелно. Публиката може да види кои се тие звуци како и музиката која е компонирана за таа музика.
Што е тоа што се обидувате да го доловите на ЕММ?
Јас сум роден во рурален крај и во последните 20 години живеам во град т.е. во Хелсинки. Почувствував дека луѓето навистина не се заинтересирани за тоа што се случува надвор од градските средини. Во повеќето случаи, кога ќе чуеме за вести од руралните предели тоа се или тажни или лоши вести. Поради тоа, на овој проект пристапив од поинаков агол и го направив тоа настапувајќи за луѓе кои живеат по селата. Сите концерти беа изведувани по селата. На пример, за концертите во Англија, луѓето мораа да патуваат од градовите во селата таму каде што се наоѓаа фармите. Почувствував дека морам да бидам таму и да работам со тие луѓе иако тие немаа поим што јас правев. Меѓутоа, тие беа учтиви и отворени, беа расположени да учествуваат и беа благодарни што некој се заинтересирал за нив. Кај овој проект постои одреден општествен аспект.
Еден од вашите скорешни проекти е и соработката со вашиот професор и ментор, Хеики Латинен, на Murder Ballads кое е колекција на народни песни чија заедничка тема се убиства?
Хеики Латинен е мојот ментор, тој е и мој поранеше професор, и е некој кој секогаш ме охрабрувал да си го најдам својот пат. Добивме понуда од еден фестивал да направиме проект чија тема ќе бидат убиства. Во Финска секогаш постоеле песни со поинаков пристап кон убиствата. Се разбира, убиството е грозен чин, но понекогаш е присутен црн хумор во тие песни. На пример, тие двајца луѓе кои се ставени на предната страна од албумот, јас пеев песни за нив кога бев помал. На некој начин постоеше некакво восхитување за нив. Се сеќавам дека пеев еден стих каде едниот му се обраќа на другиот „Ти убиј го мажот на таа жена, за да можам јас да ја омажам неа“. Се сеќавам, имав 5 години кога ја пеев таа песна и постоеше некаков восхит. Поради тоа кога се одлучивме да го работиме овој проект ние сакавме да пристапиме на повеќе начини кон оваа тема со различни типови балади каде темата е поврзана со убиство. Фактот дека направив издание со Хеки Латинен, кој е мој херој, ми значи многу.
Што е тоа што ве инспирира да работите толку многу и истовремено да работите на повеќе проекти во исто време?
Јас работам со звук и во мојот простор каде што работам се обидувам да изнајдам нови звуци или преку моите хармоники или преку електрониката. Тоа е еден бескраен свет со нови бои и звуци. Тоа секогаш прави да бидам постојано буден и ми дава енергија за нови работи. Во моментов имам ново дуо, но овој пат тоа е со ќерка ми која има 17 години. Таа свири тапани. Тоа е убава соработка и исто така работам и со една балерина. Најбитно ми е што и да работам, морам јас да бидам задоволен со проектот.
Економијата и недостатокот на работни места се најголемиот проблем во општеството сметаа младите во Македонија. Една четвртина од младите се декларираат себеси за социјално исклучени граѓани. Високи 70 отсто од младите сметаат дека ништо не можат да променат во средината која живеат, се констатира во истражувањето за прифилот на младите во Македонија. Неодамна започна иницијатива за формирање на Националниот Младински Совет, тело коешто служи за претставување на гласот на младите во релевантните институции. За советот и конкретно за младите кај нас Балкон3 разговараше со Ивана Јордановска, претседател на Младите Европски Федералисти на Македонија (ЏЕФ).
Која е целта на националниот младински совет?
– Националниот Младински Совет е тело коешто служи за претставување на гласот на младите во релевантните институции. Како такво, потребно е Советот да дејствува како ко-менаџмент тело на релевантните фактори. Сите одлуки коишто можат да ги тангираат младите, би требало да се донесуваат во консултација со Националниот Младински Совет. Сите успешни Совети во светот функционираат според правилото „Ништо за младите, без младите“, па се надеваме дека ќе го постигнеме истото и во Македонија.
Што би смениле во нашето општество?
– Па првата промена, онаа најочигледната е пренесувањето на гласот на младите до оние коишто би требало навистина да се заинтересирани за истиот. Ако младите се навистина иднината на било кое општество, а сакаме да инвестираме во иднината, треба да инвестираме во младите. Но, прашајте било кој инвеститор, без добар совет и познавање на приликите, и најдобронамерната инвестиција може да биде погрешна. Понатаму, она што навистина е потребно да се промени кај нас е нивото на граѓанско учество, на сите нивоа и возрасни групи, но најмногу кај младите. Велам кај младите бидејќи ако создадете активна генерација млади денес, имате активни граѓани во следните децении коишто доаѓаат пред нас.
Ивана Јордановска
Според Вас кој е најголемиот проблем на младите во Македонија?
– Најголемиот проблем би можело да се лоцира во различни полиња, зависно од перспективата која ја имаме. Но, нешто што не можеме да го негираме и што претставува компонента во скоро сите проблеми на младите, е нивната исклученост од општествените процеси. Ваквиот вид на социјална ексклузија не е специфичен само за Македонија. Напротив, ЕУ уште од 2009 го има препознаено овој и проблем и активно соработува со младите преку Структурниот Дијалог во надеж за решавање на истиот. Како главна пречка за надминување на социјалната ексклузија на младите се распознава сиромаштијата и економската зависност. Ова е посебно истакнато по економската криза и продолжената европска неизвесност. Но, во Македонија проблемот е уште пострашен. Дури 54% од младите се невработени, а ова е процент не сметајќи ги сите оние млади коишто моментално студираат и се зависни од своите родители.
Дали имате соработка со младински совето од другите држави од регионот, особено Грција и Турција?
– Бидејќи Советот сеуште не е основан, но се работи на неговото започнување, се уште немаме официјална соработка со други совети. Имаме добиено многу помош и споделувања искуства од советите во Литванија, Србија, Хрватска и Словенија преку нивните претставници на Деновите на Младинско Вмрежување. Понатаму, во постојан контакт и консултации сме со Младинскиот Европски Форум, пан-Европската мрежа на младински совети. Се надеваме дека во иднина ќе оствариме уште повеќе контакти и различни проекти за соработка со другите младински совети.
Дали во Македонија моментално имаме младина која, размислува, чита, дебатира, ги искажува своите слободни идеи?
– Сметам дека можеме да претпоставиме дека постои група млади која размислува, чита, дебатира и ги искажува своите идеи. Не би можела да тврдам дека тоа важи за целата демографска група „млади“.
Која е пораката што ќе ја упатите до сите млади во Македонија?
– Борете се за она во што верувате и не дозволувајте никој да ви кажува дека ништо не можете да направите. Ако не ја разбираат вашата идеја, тоа е најверојатно поради тоа што не ја разбираат.
Стереотипи за Грците кои ме пресретнаа откако ја поминав „оградата“ на соседите Не можете да извлечете потполн заклучок за тоа каква претстава имаат луѓето за вас како припадник на одредена нација од случајни, неформални средби со луѓе од соседните држави, но ако нивните коментари се многу слични можете да забележите одредени заеднички карактеристики. Тие знаат да бидат прилично зачудувачки.
Прв дел: Софија Лорен и највкусното грчко јадење во Скопје
Првиот пат кога ја поминав границата кај Гевгелија, Југославија беше обединета. Пограничните власти ми ја проверија визата (издадена во Атина), ми рекоа дека грчките кошаркари не се така добри како југословенските и заминаа.
Преминување граница значи влез во друга држава и си претпоставував дека ќе ме пречекаат со прашања за билатералната политичка криза која е многу длабока, особено сега кога има нова гранична полиција и процесот на издавање виза се одвива на самата граница (страшно!).
Но, полицаецот го разгледа мојот пасош и праша: “Софија?”. Да. “Софија Лорен?” За жал, не. Се насмевна, без понатамошни прашања ми издаде виза и влегов! Ништо не беше случајно. Истото прашање се повторуваше секогаш кога ја поминував границата.
Кога пристигнав во Скопје сфатив дека политиката не е главна тема на интерес кај луѓето. Најчесто првите коментари им беа за работи кои им се допаѓаат (или им недостасуваат) во Грција. Но, тука се јави првиот проблем. Не можев да разберам за што зборуваат! Еве неколку примери:
а) коментар
Во Грција ние одиме во Паралија (Paralia!!!) и земаме локумадес (loukoumades) на плажа од луѓето што продаваат по плажа.
Паралија (Paralia) на грчки значи плажа, па не ми беше јасно каде вие луѓе сте биле!
Локумадес (loukoumades), традиционални пржени топчиња тесто со мед) се многу популарни во летниот период, но никогаш не сум видела да се продаваат на плажа. Може да се купат само на уличните штандови бидејќи се пржат во врело масло и веднаш се продаваат додека се врели. Што всушност сакале да кажат:
Катерини, град во грчкиот регион Македонија има приморска населба наречена Паралија Катерини (ние атињаните никогаш не сме слушнале за тоа), но луѓево знаат сè, а сакаат да дознаат и повеќе. Повеќето туристи ги посетуваат овие мејнстрим приморски места кои се блиску до границата, како што се полуостровот Халкидики, островот Тасос и градот Лептокарија, кои на атињаните им се еднакво непознати (сепак ќе треба еден ден сите да ги посетам!). Зборот локумадес всушност го користат и за крофни (амерички крофни)… А ви текнува дека цело време имаме проблем со името?! б) коментар
Веро “Vero” каде можат да купат малиџано “Melitzano”
Веро на грчки значи “оригинал, вистински” (неформален грчки), а малиџано звучи како бебешки јазик за модар патлиџан “melitzana”. Си замислував дека има некој грчки ресторан кадешто им се допаднало некое, за мене непознато, јадење со модар патлиџан.
Што всушност сакале да кажат:
Веропулос, еден поприлично незанимлив ланец на супермаркети од Атина продава готова “melitzanosalata” (намаз од печени модри патлиџани) која е многу популарно медитеранско мезе. Потоа ми објаснија за ланецот Веропулос и супермаркетот кој бил отворен во центарот на Скопје во 90-тите и брзо станал многу популарен. в) коментар
“Ne, ne, ne, neeee!” и климаат со глава како да викаат “да” и се смеат.
“Ne” на грчки значи “да” и не разбирам што е толку смешно?
Што всушност сакале да кажат:
“Ne” значи “не”, уште полошо и се изговара потполно исто со грчкото “да”. (Забелешка: на турски истиот збор значи “што?”).
Следствено, имав проблем кога одговарав на телефонски повици.
За да се согласам со нив ми требаше многу концентрација и внимание да останам трезна (после неколку пива човек почнува да одговара на мајчиниот јазик).
Имаат познавање за многу чудни работи па еден Грк навистина мора да знае и да обезбеди информации за:
Евросонг!? Тие знаат сè за новите грчки претставници, а што е најчудно, се сеќаваат и на поранешните (на пример “Solfege Lesson”, 1977)
Гиро!!! Одлично! (грчка верзија на турскиот донер ќебап, со мрсно свинско) Јадење свежи (живи) школки: ова го сметаат за злосторство против човештвото.
Што се однесува до стереотипот за однесувањето на Грците…за жал, ги имаат истите кои ние ги имаме за себе, особено оние што се однесуваат на државните службеници.
Сето тоа го сублимираат во еден прекрасен грчки збор “Avrio” – што значи “Дојди пак, утре!”
Втор дел: Конзументи на морска храна и религија
За разлика од жителите на поранешните југословенски држави кои се навикнати да доаѓаат во Грција на одмор, Турците од неодамна почнаа масовно да нè посетуваат како пакет аранжман туристи. Грците на ист начин ја посетуваат Турција веќе долги години па затоа тие досега имале само еднострано искуство како домаќини.
Се разбира дека ми требаше време да се сетам на овие работи, всушност ми текна откако бев бомбардирана со вакви прашања:
Зошто не одиш да ги видиш илјадниците цркви? Сакаш да го посетиш светилиштето на Дева Марија и Свети Јован? Ова е манастирот…Ова е другиот манастир… Досега не си ја посетила Вселенската Патријаршија? Водата од оваа црквена чешма е света!
Во ред, делумно одиме на разгледување на верски објекти… но ако сакаме да бидеме искрени тогаш ќе кажеме дека просечниот турист во Турција ќе биде главно заинтересиран за: а) шопинг, б) храна и не секогаш по тој редослед.
Досега, тоа спонтано го сфатија продавачите во туристичките места и останатите локални жители и сите веќе го познаваат вообичаеното однесување на грчкиот турист.
Оваа ташна е оригинал фалсификат! Марија! Марија! Кожни јакни! Овде прават одлични килими…овде продаваат одлични килими… Ова место порано било ан, конак, а сега може да најдете фини антиквитети.
Од друга страна пак, Турците никако да разберат дека Грците се луди по турските јадења, по познатите ќебапи, сите видови тестенини и мезе. Турската ракија совршено одговара со нивните мезиња и тоа е тоа! Зошто секогаш мора да се опседнати со нешта кои воопшто не претставуваат проблем, како на пример:
Зошто мислиме дека нашата баклава е подобра од нивната? Зошто мислиме дека нашето узо е подобро од нивната ракија? Недостигот на културна и информациска размена помеѓу овие народи доведува до создавање на слика за Грција која припаѓа на минатото, па може да бидете запрашани за:
Георгиос Даларис (познат изведувач на бузуки, но не толку популарен сега како во минатото). Кршење на чинии додека танцувате (пракса забранета во Грција веќе долги години). Луѓе кои јадат морска храна но избегнуваат месо (традиционален начин на исхрана, напуштен во современото урбано општество).
Освен ова, постојат и потешкотии при изговарањето на грчките имиња. Моето име се изговара исто како на Софија Лорен (заб. Софија) (и примерот е сосема случаен!) но сите ме викаат Софија, како што се изговара главниот град на Бугарија. Претпоставувам од тие причини продавачите се обидуваат да ги привлечат купувачите извикувајќи “Марија!” и “Баџанак!” (збор коj го користат сите за еден вид роднинска врска преку сопругата!). За среќа сè повеќе луѓе добиваат современа претстава за Грција со посета на туристички места. Претпоставував дека ќе бидат заинтересирани за сите остатоци и обележја од Отоманската ера но згрешив:
Манастирите Метеора! Селски слави на празникот на Богородица! Бузуки таверни! Октопод! Супер!
Но има една работа која секогаш успева да ги зачуди што е навистина точна и потврдена. Грците пијат ладно кафе во големи чаши за појадок!
Да заклучиме, иако мислам дека е повеќе од очигледно… Нема подобар начин да откриете дали постојат елементи на вистина во стереотипите за секоја нација од лично да се запознаете со луѓето, а за тоа е потребно само да ја прескокнете оградата! Со Балкон3:)
Што може да предизвика двајца млади авантуристи од Чешка да ги спакуваат куферите и за само неколку дена да испланираат патување низ Македонија? Одговорот е едноставен – снег, снег, снег… Ондреј и Кети се двајца ентузијасти во фрирајд скијање кои во текот на зимскиот период минуваат часови гледајќи ја временската прогноза на интернет порталите. Ако забележат дека некаде на мапата на Европа има свежо паднат снег, не се двоумат да ја организираат набрзина својата нова авантура. Неодамна на листата земји кои ги посетиле ја додадоа и Македонија.
Ондреј ја има опишано целата негова авантура на својот блог, а згодите и незгодите се документирани со богата фотогалерија и со интересно и возбудливо видео.
Накратко, за Балкон 3, Ондреј ја раскажа нивната авантура.
– Испланиравме да посетиме три ски-центри во Македонија: Попова Шапка, Пелистер и Кожуф. За патешествието од 3.500 километри го одбравме „голфот“ на Кети наместо „транспортерот“ со кој вообичаено патувам, ни вели Ондреј со чувство на каење.
Дури кога на ГПС уредот напишал Тетово дознал каде точно се наоѓа Македонија на европската мапа.
– Патувавме низ Словачка, Унгарија, Србија и Македонија, а 90 отсто од патот требаше да биде автопат така што си рековме дека се ќе биде добро, продолжува тој.
На влезот во Македонија пријатно се изненадил кога видел нови автомобили, убави згради и чиста околина. Но, сликата се променила во Тетово каде, според неговите зборови, забележале голема нечистотија. Набргу ја оставиле оваа слика и продолжиле кон првата скијачка дестинација – Попова Шапка.
– Беше три попладне, а лифтовите не работеа па заминавме до најблиската колиба. Забележавме дека е некаков тренинг центар на Армијата. Еден од инструкторите знаеше англиски и ни помогна да го најдеме нашиот домаќин Душко кој ни понуди сместување, вели авантуристот од Чешка.
Имале пријатно искуство со локалниот водич Душко кој покрај сместувањето им ги понудил и своите готвачки способности. Кога Ондреј разбрал дека токму Душко го возел тимот Teton Gravity (продукциска куќа за екстермни спортови од САД) додека го снимале ски-филмот One for the Road имале за што да зборуваат во текот на следните два дена.
– Душко ни објасни дека многу Норвежани кои сакаат фрирајд скијање ја посетуваат Шапка. Дознавме дека сме во рајот за ваков екстремен спорт и дека сме на правото место во вистинско време, продолжува Ондреј.
Ондреј и Кети со Душко
Во замена за вкусната вечера што им ја зготвил, тие му понудиле чешко пиво. По две ноќи минати и кратка скијачка авантура продолжиле кон Пелистер. Преспале една ноќ во „голфот“, а Ондреј повторно се потсетил на удобноста на своето возило кое, за жал, не го зел на ова патување. Повеќе пешачеле отколку што скијале на Пелистер, но и таму имале своевидно фрирајд искуство, пред да продолжат кон Кожуф, каде Ондреј повторно се покајал што не го зел своето возило.
РЕК Битола во снежен амбиент
Бил пресреќен кога разбрал дека паднал свеж снег на Кожуф, но како што проверил на интернет, не можел да се качи до горе поради временските прилики. Разочарани на ГПС уредот напишале Прага. На излегување од земјава си посакале повторно да се вратат, следниот пат опремени со подобро возило и со поголемо искуство. Чешкиот велеслалом низ Македонија можете да го погледнете низ фотографиите на Ондреј како и низ видеото кое со задоволство го сподели со нас. (А.М.)
Повеќе за авантурите на Ондреј Пекарек можете да најдете на следниот линк:http://vimeo.com/42155272.
Дузина деца се насобрале околу дебелиот мраз кој се зафатил на патека во селото Требиште во општината Маврово-Ростуше на границата меѓу Македонија и Албанија. Во селото е весело. Децата се лизгаат на мразот користејќи ги само своите обувки како лизгалки. Се смеат на сет глас кога некој невешто ќе се лизне и ќе падне на мразот. Меѓу нив има почетници, но има и самонаречени експерти за лизгање по замрзнати патеки. Дел од нив сонуваат како би било кога би биле професионални лизгачи, да имаат лизгалки на нозете и да скокаат по мразот.
Далеку од ова село кое се наоѓа на Балканскиот Полуостров, од другата страна на Јадранското Море, на Апенинскиот Полуостров живее малиот Селдин. Тој има осум години. Она што го поврзува со малото село Требиште во Македонија се неговите родители Алисан и Сумеја Салиу. Тие се по потекло од ова село, а Селдин кога имал само шест месеци заедно со нив се преселиле во италијанското гратче Фелтре, на северот од Италија каде пред три години се родил и неговиот брат Лиман.
За разлика од своите врсници во селото Требиште, кои се лизгаат по мразот само за забава, младиот Селдин Салиу лизга како вистински професионалец. Неговото лизгање е повеќе од забава, тоа е уметност. Селдин, или како што го викаат другарите Селдо, досега освоил неколку награди во натпреварувањата во уметничко лизгање во Италија. Тој можеби е единственото дете со потекло од Македонија кое професионално се натпреварува во уметничко лизгање.
Неговите родители се горди што тој е виртуоз на лизгалиштата во Италија. Се сеќаваат на неговите скромни почетоци.
-Започна кога имаше пет и пол годинки со учество на еден мал курс организиран од страна на градинката и актуелната спортска екипа во уметничко лизгање. Веднаш го засака овој спорт и од тогаш не престана да лизга-вели неговиот татко Алисан. Објаснува дека уметничкото лизгање е спорт кој е најмногу застапен во северна Италија, но на шега вели дека повеќе го сакаат девојчињата отколку момчињата. Селдин е еден од ретките.Малиот Селдо за Балкон3 ги откри своите амбиции и соништа. .
-Мојот сон е еден ден да станам светски шампион. Секој ден нестрпливо чекам да си дојдам од училиште и да одам на тренинг каде што секојдневно учам некој нов скок-вели осумгодишното момче.
Во Македонија, освен блиските роднини и пријателите, безмалку никој не знае дека Селдо е вистински шампион. Неколкупати се качил на шампионскиот пиедестал освојувајќи прво место на натпреварувањата, но најграда му е една неодамнешна победа.
-Посебно драг ми е последниот натпревар во местото Клаут во близина на Венеција. . Успеав да го надминам мојот ривал кој го чуваше првото место подолго време и наместо него јас се качив на највисокиот подиум-вели Селдо.
Непознат за македонските меидуми, тој во Италија досега неколкупати се нашол на страниците во локалните весници.
Дека е вистински талент потврдува и Илариа Давере, некогашен национален шампион на Италија, а сега актуелен тренер во уметничко лизгање. „Селдин е дете со голем интерес за овој спорт. Секојдневно вложува голем труд, а тоа го потврдуваат и неговите добри резултати. Се надевам дека ќе продолжи со овој ритам, упорност и посветеност со цел да влезе во националната екипа на Италија и да се напреварува на највисоки нивоа во целиот свет“, со гордост ни вели шампионката.Со поените кои ги постигнал сезонава се квалификува за Купот на Италија, закажан за крајот на март годинава, а каде се натпреваруваат оние со најдобри резултати. И додека другите му предвидуваат светла иднина Селдин секојдневно докажува дека е вистински шампион на мразот и дека лизгалиштето е негов втор дом. Со неговите лизгалки тој на мразот веќе ги исцртува своите соништа.
Мирот, ретката убавина, но и неспокојот од запустеноста и зафрленоста на Мариово отсекогаш биле привлечни за уметниците од Македонија, но и од светот. Местото кое има повеќе куќи отколку жители ги инспирира поетите, сликарите и фотографите да ја доловат истовремено убавината, но и самотијата во која живеат мариовските села.
Теона на доделувањето на наградата во Серес
Една од најдобрите фотографии кои се направени во последно време, а кои суштината на овој прекрасен регион ја сместуваат во своевидна слика во слика е онаа на младата Теона Манговска од Битола. Нејзината фотографија буквално ја замрзнува есенцијата на Мариово.
Победничката фотографија
Таа има само четиринаесет години, а веќе е добитник на меѓународна награда за фотографија која и беше доделена неодамна во Серес, Грција. Теона го освои првото место со своето дело насловено „Во потрага по живот” на меѓународниот фото-конкурс на тема „Водата и планините во прекуграничните области“ во рамките на Интеррег програмата за прекугранична соработка помеѓу Македонија и Грција.
Трета награда Мартинов Мартин: Поглед од Пелистер кон мала Преспа
Манговска била опиена од убавината на селата од мариовскиот крај и одлучила да учествува на конкурсот со фотографија од овој регион. „Фотографирана е на крајниот југ на границата на Македонија со Грција, во регионот на Мариово кој е еден од најмистичните, најненаселениte предели не само во Македонија, туку и во Европа. На територија од преку 1.300 квадратни киломeтри има нешто помалку од 500 жители. Мојата фотографија е расказ за селото Будимирци, за трошните куќи, прастари фасади, напуштениот живот, ретки слики на човечко присуство, по некое магаре крај осамена куќа, едно куче, напуштена пошта… Има еден јавен телефон кој се разбира не работи. Веројатно ни поштенското сандаче одамна не примило писмо“, вели таа.
Додава дека само гробиштата над селото кажуваат дека овде некогаш одамна животот врвел. „Молкот сам зборува какви тајни крие секој камен, кој го чуваат надвиснатите стражари, а тоа се високите врвови на Кајмакчалан. Мислев дека фотографијата е посебна, со силна порака и со некоја приказна која не е доволно раскажана пред публиката која не е од Македонија и дека ќе поттикне многумина да одат во Мариово, најненаселениот крај во Европа“ објаснува младата Манговска.
На конкурсот учествувале 40 натпреварувачи, сите државјани на Македонија и на Грција, со вкупно 160 фотографии. Педесет најдобри фотографии беа изложени во Серес во Грција, а публиката можеше да им се воодушевува на природните убавини од двете земји. За првото место Манговска доби и дело од грчкиот сликар Кристофорос Балабанидис.
Второто место го освои Кристодулидис Николаос од Солун со својата фотографија „Прошетка по водата“ направена во Килкис, а третото на скопјанецот Мартин Мартинов.
Второнаградената фотографија на Кристодулидис Николаос
Манговска вели дека не очекувала дека ќе има шанса во толку голема конкуренција, каде што свои фотографии испратиле искусни и професионални фотографи.
-Наградата ме направи посериозна кон моето хоби. Почнав да посветувам повеќе време на проучување на литература за фотографијата, запишав и курс кај Дејан Џолев, кој сеуште го посетувам. Во меѓувреме настапив на уште два конкурси, едниот за наградата Жан Моне, а вториот на конкурс на Американската Амбасада од каде имам и солидни резултати, вели таа. На првата изложба во Серес таа имала можност да се сретне со повеќето учесници на конкурсот, вклучувајќи ги и фотографите од Грција. Искрено, мислам дека ваквите проекти зближуваат. Културата е најлесниот начин да се надминат препреките, ако воошто треба да ги имаат луѓето кои се занимаваат со уметност. (А.М.)
Сончево саботно утро кон крајот на јануари. Два тима, еден од Македонија, а вториот од Грција, набрзина ги пакуваат скиите, ги подготвуваат автомобилите и ги земаат камерите и фотоапаратите за да го овековечат секој миг од нивната авантура. Трката е кој ќе биде првиот што ќе направи трага на свежо паднатиот снег на планината Кожуф, прекрасната убавица која се протега на границата меѓу Македонија и Грција.
Грчкиот тим наречен „Powder Hunters” го сочинуваат Елени, Лиана, Стратос, Петрос и Димитрис, а нивните браќа по екстремно скијање од Македонија се Данчо, Бојан, Борче, Ице и Владе. На сите им е заедничка лудата вљубеност кон екстремното скијање.
И кај двата тима се е подготвено за тргнување. Патот до омилената планина за љубителите на таканареченото фрирајд скијање не е долг и во добро друштво може да биде забавен.
Тимот кој тргнува од Скопје е оддалечен 210 километри од скијачкиот центар на Кожуф, а потребни му се час и половина за да стигне до скијачките патеки. Тимот од Грција е во предност, но сепак не толку голема. За околу 130 километри колку што е оддалечена планината од Солун на нив им се потребни околу десет минути помалку отколку на македонскиот тим, секако ако се земе предвид минувањето на границата. Но, сепак кој и да стигне прв планината е доволно голема за сите да уживаат во фрирајд скијањето и да почувствуваат дека биле први кои го „извалкале“ снегот.
Фрирајд е слободно пуштање по снегот каде нема означени стази и каде секој сам ги истражува патеките, а снегот е длабок и носи секакви изненадувања, неретко опасни за скијачите. Овој начин на скијање е вистинска атракција за трагачите по адреналин. А токму такви се нашите десетмина авантуристи. Нивната потрага по возбуда ја скротиле токму на Кожуф. Планината е вистински рај за овие фрирајд фанатици.
Димитрис ни вели дека Кожуф е таква планина која ги освојува срцата не само на оние кој ја виделе со свои очи туку и на оние кои виделе слика или видео од природните убавини. Тој за нашиот скијачки центар има само зборови за пофалба и го нарекува “магично место за фрирајд скијачите и за сноубордерите“. Грчкиот тим „Powder Hunters” на социјалните мрежи имаат постирано десетици видеа од Кожув, а на нив може да се почувствува дека тие се навистина зависници од оваа планина која ја посетуваат во последниве неколку години.
За нашиот авантурист Данчо Ѓорѓијевски тоа воопшто не е чудно бидејќи Кожуф е модерен скијачки центар кој може да стане Сент Мориц на Балканот.
-Непрегледните терени полни со свеж снег се посебно привлечни и претставуваат терен за меѓусебен натпревар кој ке биде првиот што со скиите ќе се „потпише“ на снегот. Скијачкиот центар нуди совршени услови за љубителите на фрирајд скијањето. Ако се додаде беспрекорната услуга на вработените и модерната опрема како и несекојдневите дрвени бунгалови ја прават секоја посета на Кожуф незаборавно искуство-вели Данчо и додава дека секој љубител на зимските спортови мора да го стави Кожуф на својата мапа.
И ако нашите десетмина авантуристи брзаат кога треба да стигнат на Кожуф на заминување сликата е поинаква. Се одложува секој миг, бараат уште некоја минута или барем уште една секунда за да се поздрават со планината.
До следното видување, односно скијање, уживајте во фото галеријата од ски-авантурата на падините на Кожуф.
Неверојатно како ова мало место, речиси изолирано на југот на Егејско Море, станало стереотипна претстава за одмор во цела Грција. Но можеби тоа и не е толку големо изненадување, ако знаеме дека тоа е ѕвездата на сите туристички кампањи. Слично како што странците во Македонија би очекувале насекаде да гледаат средновековни цркви изградени врз карпи што висат над езера. Но, еден е Охрид и Свети Јован Канео. Како што е еден и Санторини (добро, не е еден, туку неколку мали вулкански островчиња, но сеедно). Всушност, знаеме дека и Миконос е речиси ист, а и делови од Крит и други места, но нивниот број ни од далеку не е доволен за тоа да биде типично грчко одморалиште, туку само редок пример.
Тоа беа грчките слики што се чинело дека се типични, но излегло дека не се. Но што е со оваа – со крајбрежните вили во Грција обично управуваат газдарици, средовечни жени со малку вишок килограми, кои носат многу шминка, тешко се разбираат со своите гости иако мошне гласно им зборуваат на грчки, и често се викаат Марија. Целосниот опис е премногу карикатурален, но по малку од ова или од она сме сретнале каде и да сме тропнеле на врата. Тоа се смета за наследство од традиционалната улога на жената како столб на домот, која се грижи за него, па со тоа и за гостите во неговите 10, 20 или 30 соби.
Вашите концерти се необичен спој на визуелни и аудио ефекти, односно се еден вид театарска претстава. Какво искуство сакате да и пружите на публиката на вашите концерти?
Еден од вашите скорешни проекти е и соработката со вашиот професор и ментор, Хеики Латинен, на Murder Ballads кое е колекција на народни песни чија заедничка тема се убиства?
Малиот Селдо за Балкон3 ги откри своите амбиции и соништа. .
Со поените кои ги постигнал сезонава се квалификува за Купот на Италија, закажан за крајот на март годинава, а каде се натпреваруваат оние со најдобри резултати. И додека другите му предвидуваат светла иднина Селдин секојдневно докажува дека е вистински шампион на мразот и дека лизгалиштето е негов втор дом. Со неговите лизгалки тој на мразот веќе ги исцртува своите соништа.
