Tag: музика

Љубојна: Цел свет израсна од фолклорот, дури и најлудите дела!

Интервју со Вера Милошеска и Оливер Јосифовски од Љубојна – Тоа што било мит за Македонија, „кога ќе дојдеш во Македонија, немој да играш и немој да пееш“, повеќе не важи.

Музиката на Љубојна е музика на истражување. За овие 15 години, бендот мина низ голем број фази во кои музиката, но и членовите од бендот се менуваа многу често, а тоа резултираше во 5 различни изданија досега. Токму таа „жед“ за истражување направи жесток пресврт во нашите животи, кога одлучувавме секој засебно, а потоа и заедно, дека музиката е она што највистински го живееме и најверно можеме да го сведочиме. За, потоа, истата таа љубов и истражувачки бескрај да нè спојат во еден успешен тим. Некако, имаше потреба да се сплотат различните креативни енергии на неколку луѓе и од тоа да се роди нешто што ќе биде почеток во создавањето на новиот звук на македонската музика. Тука никако не мислам на она т.н. „етно“, туку на вистинска македонска современа популарна сцена. Музиката растеше како што растеа нашите тенденции. Скоро сите нејзини фази се наоѓаат на посебен компакт–диск. За сето ова време, Љубојна, не ја менува ами ја гради поставата на групата, и тоа резултира во три музички постави досега: чалгиска, акустично-електрична рок–постава и brass fantasy. На тој начин, Љубојна прерасна во една музички моќна институција. Нејзината музика е мост меѓу младите и старите. Љубојна ја остварува својата мисија уривајќи ги бариерите мегу старото и новото и глупоста „народно“ – „забавно“ и квази естрадно“, вели Вера Милошеска за Балкон3.

Од каде љубовта кон фолклорот?

Вера: Мислам дека прашањево припаѓа на минатиот век, кога сè уште се експериментираше и сè уште имаше светски нечепната музика. Денес ова е смешно да се праша. Мислам, цел свет израсна од фолклорот, дури и најлудите дела. Тоа е животворно наследство, не можете тукутака да го издвоите само затоа што луѓето во Македонија се однесуваат кон сопствената култура како некои доселени странци со фразите: Wow, how lovely, how pure!? Музиката којашто ја живее Љубојна е музика пренесена од стари мајстори и која најприродно можеме да ја сведочиме. Љубојна не негува и не гради фолклор, таа прави некаква современа популарна музика во стил на ’ортодокс гламур‘. Македонската музика е изворот од којшто сме црпеле сознанија за музиката воопшто. Љубовта кон музиката не се раѓа поради припадност, туку поради личната потреба за реализација. Исто како што не е привилегија да си Македонец за да ја свириш и да ја сакаш македонската музика.

Покрај тоа што сте предводници на бендот, вие сте и брачни партнери, што резултираше и во неколку успешни изданија и бројни концерти, а и музика за некои филмови и претстави. Што е тоа што прави работите да функционираат толку добро и на личен, и на професионален план ?

Вера: Големата жртва што себеси си ја ветивме кога почнувавме со Љубојна, а и заедно, се разбира. Ние не сме само предводници, ние сме целиот PR на групата, што е ужасно напорно. За жал, ние ја немаме таа привилегија да се грижиме само за музиката, меѓутоа, пак, сè е во наши раце и целото некако лесно се движи. Изгледа се научивме да се носиме со таа одлука на таквиот начин на живот, кој освен што е навидум семеен, не е ни приближно сличен на ниеден секојдневен семеен живот, ниту, пак, на стандардното темпо на живеење. Формулата за успех е многу менлива категорија и многу индивидуална. Кај нас формулата е сочинета од тим: добра пејачка и добар композитор, кои и приватно ја делат истата идеја за музика.

Ако е нешто карактеристично при вашиот избор на песни од македонскиот фолклор, тогаш е тоа акцентот што го ставате врз песните од Егејска Македонија. Што беше тоа кај овие песни, кои се релативно непознати во однос на стандардните, што вас ве привлече кај нив толку длабоко за да ги вклучите во вашиот репертоар?

Вера: Навистина песните како „Твојте очи Лено“ и „Мори чупи Костурчанки“ се некако бренд на Љубојна уште од самиот почеток. Има некоја универзална музичка порака во нив, некаква љубовна химна или, ако сакате, скриена еротичност, која публиката ја доживува лично. Од друга страна, од огромниот репертоар на македонски песни којшто јас го интерпретирам, повеќето се егејски песни. А тоа е спонтан избор. Ми се допаѓа медитеранската лиричност во нив и, истовремено, силната словенска емоција. Тоа е музика која за мене илустрира вткаени сончеви зраци и леандри, портокалови градини и златни обетки, на пример.

Дали со минатогодишниот концерт се заврши ова поглавје со блех–музиката?

Оливер: Мислам дека премногу тешко ми звучи зборот „заврши“, или „започна“, за мене одговорот е поврзан со музичка фраза, музички стил, насока, не ми е јасно кога започнува, кога зрее, кога завршува. Само знам дека ако слушнам нешто од некаде што ми се допаднало, нешто што ми го потенцирало моментот и ми заиграло срцето, знам дека тоа некаде ќе излезе, во понатамошното креирање на музиката. Како, на пример, синоќа на еден паркинг во Скопје, нè пресретна едно младо момче со касетофон (што свети во многу бои и се носи на рамо, како од ’80-те години), и ни рече, „сакате да ви пуштам една музика?“ Ние рековме, „сакаме“. Рече, „го знаете ли Џемаил пејачот?“, рековме „да, го знаеме“. „Е па, дајте ми 50 денари и ќе ви пуштам.“ И така, на полноќ, на некој неважен паркинг во Скопје, слушавме еден саат музика од Џемаил, на касетофон што свети во 6 бои, притоа неверојатна жива музика, мајсторски испеана, отсвирена, и презентерот, момчето Али, со неверојатен мерак и страст тоа ни го пушташе и раскажуваше за Џемаил. Потоа долго во ноќта се прашував, ја сакам ли јас музиката барем пола колку што ја сакаше Али? Музиката некојпат извира од тотално нелогични простори и времиња.

Е ај сега, го знаеш ли ти Џемаил? :-)))

Вашите изданија се јавуваат во време на изместени вредности во ова наше општество, кога веќе подолго време секој негов сегмент е нагризано од кич и од евтина и масовна забава, а вистинските работи се втурнати во некој маргинализиран и темен сокак. Колку вашата музика може да ја врати вербата на луѓето дека не се сите работи изгубени?

Вера: Љубојна за сите овие години е посветена на тоа како да гради музика од еден добар вокал, кој може да има различни лица, а да е со истата македонска душа. Сите наши изданија имаат различен звук, а таа е сепак една иста музика, што произлегува од истата творечка идеја. Во моментов, Љубојна е институција со постава како една Израелска филхармонија. Располага со акустичен чалгиски оркестар, со рок акустично-електронска постава, брас бенд и сите функционираат. Има авторска програма, истовремено и традиционална. Звучи мошне еманципирано!? Можете ли да го замислите сето тоа во исклучително локални рамки? Освен со герилска романтичност, не знам како поинаку би успеало тоа во денешни услови. Луѓето во Македонија просто не можат да поверуваат како Љубојна ги полни концертите поради музиката, која притоа секојпат е изненадување. Луѓето препознаваат музика, сакаат кога некој таму од сцената ги сака, сакаат да се чувствуваат живи и да се радуваат.

Според вас дали има простор за креативноста и пораките кои таа ги носи во едно вакво неблагодарно опкружување?

Вера: Па, тоа опкружување во голема мера сами си го создадовме, нема што да се жалиме. Прво, со години Македонците живееја со срам од сопствената музика, лутајќи по кулоарите на „културната“ музика од светот и тоа е комплекс кој остана во наследство од СФРЈ. Кога дојде време да се соочиме со себеси индивидуално и глобално, за тоа каква култура, какви брендови си изградивме во изминатите години државност, се најдовме во скоро празна кошница. Па почнаа, како-така, да се смислуваат и да се измислуваат брендови, онака најпартизански. На „ура“, без стратегија. Тоа, пак, ја фрли целата култура во еден таков какофонски ендек, во кој сè е на исто рамниште и во кој, за жал, сè уште се препелкаме. Успева само тој што сам се нуди на пазарот, а тоа не секогаш подразбира квалитет. Во денешните услови, снаодливоста е креативност. Во бескритично опкружување сè може да се продаде како креативност, пандан на тоа е дека – креативноста не се исплати. Згора на тоа е затворената политичка насока која нè гуши, инстант-живејачка која нè притиска и нејзиното дете, турбофолк музиката. Затоа е супер кога добра музика ја прави големината на музичкиот производ таква пред која што не можеш да замижеш.

Многу е евидентна едноличноста во понудата на музика низ мејнстрим медиумите, како во светски така и во домашни рамки, која се должи, меѓу останатото, на глобализацијата на музиката. Како гледате вие на иднината на македонската музика во 21 век?

Вера: Да, глобализацијата го голтна светот, па не ќе ја голтне Македонија. Меѓутоа, нашата сцена не може да се спореди со ниедна светска сцена од проста причина што тука не се мисли глобално, сè е наменето и спакувано за минорен пазар. Не дека секогаш има таква тенденција, но е исклучително тешко да мислиш светски, без поддршка. А тоа повлекува многу одлучувачки фактори за тоа како ќе изгледа финалниот производ. За жал, најголемиот финансиски влог е токму во музика која е ужасно локална и не може да биде хит подалеку од Србија. Го држат светот „во мало“, исклучиво за личен профит. Така е со целиот мејнстрим наречен естрада, особено со турбофолкот, којшто моментално има најдобра аудио и видео продукција. Но тоа е толку силен бран, што му нема рамен противник. Луѓето го забораваат тоа. Каде со враќањето стари хитови и држењето на вештачко дишење на некоја си застарена квазизабавна фестивалска музика „а ла Сан Ремо“? Тоа ли е сè што можеме? Мислам дека не ја сфаќаме сериозно таа закана, која веќе го голтна целиот културен амбитус. Од друга страна, на овој простор има толку музичка оставштина, толку многу што да се прави. Значи, излезот е пред вас, а вие упорно копате страничен тунел. Да не се лажеме, без да се даде шанса и да се направи стратегија, за тој што има идеја за нов и свеж грув да му го понуди на светот, ќе потонеме, и тоа без трага.

Дали може еден композитор да се занимава со работата која ја знае најдобро и да живее од тоа во земјава?

Оливер: Па еве, штом разговараме, значи живи сме. 🙂 Друго задоволство како музичката професија засега не планирам да избирам, тоа е професијата што безрезервно ја сакам. Понекојпат, посакував да живеев во друга земја, ама тоа значи и ако требало да живеам во друга земја, ќе се родев таму. Мислам дека ако секој си го работи тоа што најдобро го знае, Македонија ќе биде едно прекрасно место за живеење. Засега јас тоа се трудам да го правам и мислам дека работата со музика е најубавото нешто, но на никого не му ја препорачувам. 🙂

Со Љубојна имате настапувано често надвор од државата. Што е потребно за еден бенд да се издигне од својата средина и да биде прифатен надвор од неа и од својата држава?

Оливер: Сите ние треба уште многу да работиме на издигнување и промовирање на нашата музика во светот. Тоа што било мит за Македонија, „кога ќе дојдеш во Македонија, немој да играш и немој да пееш“, повеќе не важи.

Со Љубојна, од друга страна, сум сосема задоволен во тоа што го правиме и се разбира, има тенденција да се проширува сè повеќе надвор од нашите граници. Тука станува збор за една долгогодишна истражувачка акумулирана енергија. Нашите зацртани цели за периодов што следува е снимање повеќе музички материјал, така што ќе треба да работиме на уште повеќе презентирање надвор од нашиве граници.

Дали би можеле да издвоите некоја публика која ве има дочекано најсредечно?

Вера: И македонската и странската ме изненадиле многупати. На толку многу концерти, не можам да се сетам… еднаш во Рим се случи да ми пријдат неколку жени и плачејќи да ме прегрнуваат, да ми се заблагодаруваат. Се случува, по клупски концерт, да ми пријдат со цели концепции за карактерот на музиката на Љубојна, што искрено жалам што немаме такви вистински критичари за музика 🙂

Што е тоа што најискрено допира до некоја публика, без разлика каде и да настапувате?

Вера: Начинот на обраќање. Публиката сака да биде понесена, да и подадете рака и да и речете „ајде со мене“. Не е лесно да се стори тоа, особено не во денешно време, кога таа е воглавно „заспан“ консумент. Публиката ви верува ако вашата интерпретативна емоција искрено ја упатувате секому поединечно, ако не ја изманипулирате нивната емоција, публиката двојно ќе ве награди на другиот концерт, и тоа е круг кој постојано се зголемува.

Кога вие би добиле задача да направите компилација каде што би биле застапени најрепрезентативните претставници на балканската музика, кого сè би вклучиле тука и зошто?

Оливер: Оххх…тоа е тешка задача за мене, ќе погрешам. Мислам дека сè уште секое село има по еден најрепрезентативец што е за покажување и што заслужува да биде дел од компилацијата. Со тоа би се добило музика, музика со вреќи. Ама мислам дека само така ќе се разбере дека тука постојат богати музички региони, рамни на една музичка неистражена вселена што чека да биде осознаена, кога-тогаш…

Ненад Георгиевски

April 9, 2014
Балкон3 интервју со Раби Абу Калил – човек што ги премостува културите

Секоја култура е мултикултурна, уште откако човекот ја напуштил Африка и се проширил низ целиот свет. Верувањето во чисти култури е на некој начин фашизоидно, вели музичарот со потекло од Бејрут, додавајќи дека и слепото придржување кон традицијата е погрешно, зашто се` што е традиција денес, било револуција вчера, вели во разговорот за Балкон3, Рабих Абу Калил, човекот кој ги премостува културите.

Истокот и Западот се два различни света и култури, но тие понекогаш се среќаваат. Едно од местата каде што тие доаѓаат во контакт е музиката на познатиот Раби Абу Калил. Тој е еден од најпознатите виртуози на традиционалниот инструмент оуд и реномиран композитор чии интереси и жед за нова музика значително влијаеле врз она што го твори. Неговото сфаќање за музиката како средство за премостување културни бариери му помогнало да освои публика од сите меридијани. Самиот негов бенд се состои од музичари од различни поднебја, а тоа придонело дополнително да се збогати неговата музика. Минатата година по четврти пат настапи во Македонија, на фестивалот за етно музика во Битола, каде го промовираше изданието „Хангри пипл“ (Гладни луѓе), кое ги отсликува желбите и гладта на луѓето на денешницата за нормален живот.

– Вашата кариера е одбележана со преземање ризици, мултикултурални потфати што на крајот резултирало во посебна музика. Што беше тоа што ве инспирираше да направите нешто поинаку и да не се вкорените и ограничите себе си во рамките на една строга култура и традиција?

– Можеби тоа што го правам е резултат на тоа што можеби и сум вкоренет во својата култура. Мислам дека е тоа причината. Музичарите со кои настапувам, секој од нив е длабоко навлезен во своите култури од кои доаѓаат. Исто така, мислам и дека ова е единствениот начин на кој ова може да функционира односно еден да се чувствува удобно во својата култура, а потоа да може да ја надмине, со цел да направи нешто повеќе. Кога луѓето ми поставуваат прашања од типот зошто и како, што е нормално, јас навистина немам никаков план, дури не се трудам да направам нешто. За мене музиката е емотивно изразување, а не стилистичко. Поради тоа, нормално, се што ќе слушнам влијае врз мене. Се што ќе видам влијае врз мене. Се што ќе почувствувам влијае врз мене.

Но јас немав никаков план каде би вовел малку мултикултурализам. Едноставно само работев со музичари со кои можев да работам. Тие се погодија да бидат од сите страни. На пример, ако слушнам некој од Португалија дека добро свири, ќе кажам – супер, би сакал да соработувам со човекот. Тој звучи како некој со кого би можел да се поврзам. Јас долго време живеев во Германија, но многу малку работев со германски музичари бидејќи не мислев дека е неопходно да свирам со нив. Не дека се обидував да ги избегнувам, туку барав вистински личности.

А, кога се зборувам за мултикултурализмот, работите не се промениле уште од времето кога луѓето ја напуштиле Африка и се рашириле низ светот. Не постои чиста култура. Сите тврдења дека постои се на некој начин фашизоидни. Не постои ништо што е чисто. Сите се селеле од едно место на друго, Грците, Римјаните, секој и секаде. Во Либија можете да видите луѓе кои се русокоси. Дедо ми беше русокос и имаше сини очи, а тој беше роден во едно село во планините во Либан. Мултикултурализмот е основата на човечката култура. Без неа не би можеле да одиме ниту еден чекор напред. Погледнете ги Американците и нивната култура. Тоа всушност и не е култура. Тоа е група луѓе од сите страни на светот и кои се собрале поради своите интереси.

Како заклучок, средбите меѓу културите, односно меѓу луѓето од различни краеви на светот секогаш предизвикувало културите да растат. Погледнете го џезот – тоа е средба меѓу Европа и Африка. Целата Римска империја носела робови од сите страни. Во Рим, ако го гледате тој период, било врв на мултикултурализмот. Тие имале робови од сите краишта. Дури и императорите биле родум од различни краишта на империјата – Сирија, Германија, од секаде. И секој од нив додал нешто до работите кои таму постоеле. Така што, кога Мусолини дошол на власт и изјавил дека сака да ја сочува Италијанската култура да биде чиста, мислам, чекај малку, таа веќе беше мешавина од толку многу работи. Размислувањето дека работите треба да ги чуваме чисти е многу, многу погрешно. Ништо не расте кога работите се чисти. Дури и за кафето треба да ставите вода, млеко или шеќер. Ништо што правиме не е чисто. Дури ни емоциите не ни се чисти. Секогаш е мешавина од многу работи.

– Вашиот роден град Бејрут важел за космополитски град во 1960-тите и во 1970-тите кога вие сте живееле таму пред граѓанската војна. На кој начин животот таму влијаел врз вас?

– Мислам дека повеќе од растењето во Бејрут, навистина, влијаеше растењето со одреден начин на размислување во моето семејство. Татко ми потекнуваше од едно мало село во Либија и како што е случајот најчесто со луѓето кои доаѓаат од различни краеви од светот, тој беше заинтересиран за се. Тој изучуваше 8 јазици кои ги зборуваше сосема добро. Тоа не беше нешто што очигледно беше карактеристично во фамилијата бидејќи татко му работел со кожа. Но него не го интересирало тоа и воопшто не беше религиозен човек. Веројатно тоа ни помогнало да бидеме отворени за се. Ние воопшто не размислувавме дека сите сме различни, поради што тоа беше работата која допринесе да се почувствувам дека можам да се отворам и да земам се што ми треба и да го помешам тоа со различни идеи.

Втора работа е дека Либан во тоа време беше многу отворена земја. Всушност, целиот арапски свет беше многу отворен тогаш. Воопшто не беше како што е сега. Денеска кога се гледа на него првата помисла е нешто лошо. Можеби тоа е вистина, но тогаш беше многу отворен свет. Арапските општества знаеа повеќе за Европа отколку што Европјаните знаеа за нас. Тоа, се разбира, ни помогна да ги разбереме. И знаете, татко ми беше поет и беше многу заинтересиран за се што има врска со зборот. Тоа исто така некако се пренесе кај мене и мојот начин на размислување како и кај сите нас. Се разбира, денес тој би бил погрешната личност таму

– Какви се реакциите на луѓето од арапскиот свет или пошироко на вашите екскурзии во различни музики ширум светот, а кои подоцна ги инкорпонирате во вашата?

– Сета моја кариера добивам различни рекации, како и за секоја работа во животот. А, кога сите се согласуваат дека нешто е добро, тогаш тоа мора да е лошо. Луѓето никогаш не се согласуваат целосно кога нешто е добро. Има најразлични реакции. Постојат луѓе кои мислат дека ова е одлично и дека е нешто ново, а тука се луѓе кои велат „ да, но ти треба да си ги држиш работите во рамките на традицијата“ што е тема за која сум многу чувствителен, бидејќи кога се работи за традиција, не постои такво нешто. Тоа што е традиција денес било револуција вчера, и ако сте проучувале нешто, ако вашето сеќавање иде подалеку од една генерација ќе сфатите дека ништо не било изградено на ист начин. Дури и ако се обидете и направите работите да испаднат исти тие никогаш нема да останат такви. Се се менува. Размислувањето дека треба строго да се придржуваме кон нешто всушност го убива и го гуши повеќе отколку што го пушта да расте и созрева.

Раби Абу Калил и Ненад Георгиевски

– Кога навлегувате во културата и музиката на другите луѓе вие тука наидувате на различни духовни елементи кои се вткаени во тие култури. Дали духовното игра некаква улога во вашата музика?

– Духовноста е еден неверојатно магловит израз кој е многу, многу тежок за да биде дефиниран што всушност тој претставува. Јас се обидувам да создадам семејство од музичарите со кои соработувам. Ние сме семејство. Со овој бенд работам веќе 15 години и се уште сме добри пријатели. Ние јадеме заедно, се дружиме заедно, уживаме во времето кое го поминуваме заедно и правиме музика заедно која е нешто што верувам може да се случи само во рамките на едно семејство. Тука е нашето пријателство, како и потребата за комуникација меѓу нас, каде ние сеуште се обидуваме да претставуваме нови работи секој пат кога работиме заедно. Ние се уште ги свириме некои од старите песни и секој пат е поинаку. Ние ги гледаме од различна временска дистанца и различна перспектива. Работите се менуваат постојано. Поради тоа, духовноста, во некоја религиозна смисла, за неа нема место во било што креативно.

Имате убави сеќавања од настапот со филхармонискиот оркестар на Скопскиот џез фестивал во 2008?

Да, беше многу убаво. Јас уживам кога работам во Македонија. Како што знаеш, јас сакам да работам со луѓето и со културите. Воопшто не се трудам членовите од бендот , како што е Французинот да звучи какао Арап или Италијан. Повеќе би сакал да видам да можеме да откриеме нешто за што би можеле сите да зборуваме во исто време. И македонската музика е блиска до моето сфаќање и многу е лесно да се комуницира со оркестарот во врска со тоа. Би било убаво ако би можел да работам повторно со нив.

Настапот во Битола ви беше четврт по ред во Македонија..

Чувствувам дека луѓето тука ме сфаќаат и на некој интересн начин, музички сум сфатен. Обично луѓето од разни места ја сакаат мојата музика и секогаш има добра реакција. Меѓутоа, можеби тоа се должи на тоа дека ова место е исто така мешавина од различни култури. Дури и храната. Кога ќе вкусам нешто веднаш помислувам „ова е нешто што и мајка ми би можела да го спреми„. Тука постојат многу работи кои се слични, а во Македонија, музиката има смисла за ритам со која сум многу поврзан. Беше многу лесно да се свири бидејќи секогаш кога настапувам со европски музичари најголемиот проблем е ритамот. Се обидувам да сфатат дека тој не иде 1-2-3-4. Не се работи само за тоа, туку и многу други работи, како и начинот на кој ритамот комуницира. И јас го немав тој проблем со македонските музичари. Се разбира, со нив е лесно да се работи и потоа можеме да се насочиме кон музиката отколку на техничките работи.

Тоа се должи на фактот дека традиционалната музика, која е популарна, е вткаена во нашата ДНК, и сите растеме со неа. Некои од оркестарот и ја изведуваат во слободно време.

Се разбира, тоа го прават сите и тоа ги прави посебни во Македонија. Навистина е многу ретко да се види некој кој не зна да свири на некој инструмент. И ако не свири, тој слуша, што е иста работа. Ако слушате, не мора да свирите. Доволно е. Ова е многу ретко и не сум го видел во некоја друга земја, дури ни во земјите околу Македонија. Има нешто посебно во врска со тоа. Тој елемент постоеше уште првиот пат кога свиревме тука. Тоа беше едно сознание дека се работи за поинаква публика.

Фото: Беким Мустафа

March 18, 2014
Балкон3 интервју со Зоран Предин (Лачни Франц)

Kaриерата на еден од најпознатите и најпопуларни словенечки музичари, Зоран Предин, е сè, само не здодевна и еднолична. На публиката Предин и е познат како главен автор и предводник на култниот бенд од ’80-те, Лачни Франц од Марибор. Тој неодамна го објави својот 33-ти албум по ред, „Коса со боја на сребро“,а истовремено ја објави и својата книга „Втора жена во харемот“, каде што на едно место се собрани негови приказни, анегдоти, патеписи, размислувања, преписки. Таа книга е преведена на повеќе јазици, меѓу кои и на македонски, а заедно со промоцијата на книгата во Скопје, тој одржа и интимен концерт, каде што го промовираше своето ново издание.

Вашата нова книга „Втора жена во харемот“ е ваше прво прозно дело, по три збирки поезија. Тука се собрани ваши приказни, патеписи, анегдоти, импресии. Што беше тоа што ве инспирираше да ја напишете оваа книга?

Додека чекав во болничкиот кревет да ме оперираат, направив еден вид „попис“. Се сетив на некои приказни кои никогаш не сум ги напишал, а би било штета да се заборават. Следно беше да ги напишам тие приказни, за потоа да се сетам дека имам некои дневници и претходно напишани патеписи, кои сум ги пишувал за разни весници. Ги прелистав за да видам колку се сега читливи и видов дека се сè уште живи, односно дека се духовити и дека функционираат. Малку ги реставрирав и ги вклопив во проектот. Поради тоа, мислам дека сè течеше нормално. Јас лично немав високи литерарни амбиции, туку сакав да направам тоа што и го направив – џебна книга, со лесна и забавна содржина и без некои обврски. Очигледно е дека ми успеа.

Во колкава мера автобиографската природа на книгава се вклопува со неодамна објавената биографија за вас „Од прва рака“?

Тоа се две различни работи. „Од прва рака“ е биографија која ја напиша некоја трета личност. Тој дојде до тие информации така што со мене правеше некои интервјуа, и не само со мене, туку и со некои други, почнувајќи од членови на моите бендови, па сè до новинарите кои ме познаваа. Меѓутоа, таа книга е нешто друго. Мојата книга е раскажана од мој агол и во неа се мои искуства.

Сега се актуелни автобиографиите на реномирани музичари и секоја година се објавуваат во голем број. Покрај комичните ситуации, патеписите, тука опишувате и непријатни ситуации. Колку е лесно или тешко да се отворите пред луѓето на овој начин? Порано тоа го правевте преку своите песни.

Јас мислам дека ова е единствениот начин некого да го заинтересирате за читање, односно да бидете искрени и отворени, а не да измислувате работи. Тоа може само ако пишувате фикција. Меѓутоа, тоа е друга приказна. Ако пишувате за некои ваши случувања, тогаш мора да бидете доследен и чесен. Тука нема опасност дека некој би можел да ве повреди бидејќи не измислувате – тоа навистина се случило. Тоа што го опишувате се вашите емоции. Бидејќи многумина се нашле во слични ситуации или имаат можност да се соживеат со вашата приказна, а со тоа и самите да ги доживеат тие чувства, тоа на крајот се вика победа.

Книгата е посветена на починатиот хрватски музички новинар Дарко Главан, кој трагично настрада пред неколку години.

Тоа е една трагична и непотребна смрт. Бевме заедно во Вараждин (Хрватска) и го гледавме Сантана, и по седмата или осмата песна, кога се завртев, тој повеќе не беше покрај мене и никогаш повеќе не се видовме. Јас и тој бевме многу добри пријатели; ми беше како постар брат. Многу научив од него и многу ми недостасува.

Книгата беше промовирана, покрај во Словенија, и во Хрватска, во Македонија и на крајот, во Србија. Таа и е преведена на повеќе јазици. Какви се реакциите на луѓето од овие простори?

Реакциите се главно добри. Тоа се некои нови луѓе, бидејќи со книгава ја проширив својата публика, зарем не? Некои кои ме запознаа преку книгата сега почнаа да ја слушаат мојата музика, а оние кои ја познаваа мојата музика ја зедоа книгата за да видат за што зборувам и мислам дека сето тоа на еден фин начин се поврза и се надгради. Во последно време ме повикуваат во разни библиотеки и книжарници, и јас ги поврзувам работите со тоа што во градот во кој ја претставувам книгата правам и кантавторски концерт во некој клуб или во некој театар. Поради тоа, таа поетика живее и на литературен, и на музички начин. Судејќи по пораките или по Фејсбук, можам да забележам колку луѓето се забавуваат додека ја читаат книгата и еден на друг си ги прераскажуваат приказните.

Паралелно со книгата го промовирате и вашето ново издание „Коса со боја на сребро“.

Во суштина не сакам да се повторувам и овој пат направив еден поинаков бенд, каде што малку го променив инструментариумот: наместо бас има туба, потоа има хармоника, електрична гитара, а за првпат во својата кариера, користам и електронски лупови, кои се направени на таков начин што овој тип на музицирање ќе биде претставен функционално. Тој не е за публика која седи, туку за оние кои сакаат да денсаат, што одлично се покажа пред еден месец во „Творница културе“ во Загреб, каде што се покажа дека тој систем навистина функционира. Секоја песна има свое чувство, свој аранжман, поради што изданието е свет за себе. Воопшто не може лесно да се предвиди во какво расположение или свет ги водам слушателите со секоја песна. Според мене, тоа е најважната работа на албумот. Текстовите се на ниво или, како што забележа еден новинар, со нив покажувам дека сум останал бунтовен, но дека сега се бунам на шармантен начин. Тоа што можеме да ја презентираме оваа музика верно во живо и на добар начин е уште една од позитивните работи кај албумот. Според мене, ова е world music, но на сосема свеж начин.

Што беше инспирацијата зад песната „Коса со боја на сребро“, по која и албумот го носи името?

Сонував една ситуација. Тоа може да звучи банално, но за првпат се случи да запаметам еден сон кога ќе се разбудам, и едноставно ја запишав таа случка. Сонував дека сум се сретнал во сон со Маргита (од ЕКВ), но бидејќи таа останала млада, каква што ја паметиме сите, а јас во меѓувреме остарев – таа не ме позна. Бидејќи во ушите ми одѕвонуваше нивната песна „Очи со боја на мед“, како алузија на тоа го одбрав насловот „Коса со боја на сребро“.

Од оваа временска дистанца, како гледате на тој период од музичката историја кога, меѓу останатите, функционирале бендови како што се вашиот бенд Лачни Франц и ЕКВ?

Тоа беше многу продуктивен и квалитетен период, кога се создавала квалитетна музика која е сè уште жива. Новата музика на новиот бран е сè уште присутна и неа ја слушаат нови и нови генерации. Таа носи нешто во себе што другите видови музика пред неа го немале, и тој интерес на новите генерации за неа покажува дека е таа навистина волшебна и посебна. Зошто е тоа така, веројатно социолозите би можеле поубаво да објаснат. Таа беше храбра, бескомпромисна и искрена. Тоа се, веројатно, нејзините основни доблести.

Бендот Лачни Франц создаваше посебна музика, а вашите текстови беа критични и провокативни. Дали таков вид креација во вид на критика и протест постои на овие простори?

Јас мислам дека постои, но дека многу од работите се променети. Да се гледаат некои работи од минатото и денес на ист начин нема смисла. Она што се случува денес мораш да го гледаш со денешни очи и уши. Тука никаква носталгија нема позитивен ефект и апсолутно мислам дека каква било носталгија носи штета, бидејќи ги попречува идеите и им го краде просторот.

Зарем изданието „Траги во копнежот“ (Tragovi u sjeti) со Матија Дедиќ, каде што го обработивте „кремот“ од југословенските песни, не се базираше врз носталгија?

„Траги“ намерно носеше некој копнеж и не беше носталгичен. Голема е разликата помеѓу тие два поими. Тоа беше еден експеримент што покажа дека кога слушаме познати песни, кај нас во потсвеста се вртат оригиналите. Каде и да ги слушаме тие песни – на тераса, во кола, во каков било аранжман, во главата ни се вртат оригиналите. Нашата минималистичка изведба на тие песни е, всушност, црвено копче кое се вклучува во потсвеста кога ќе се слушне таа песна.

http://www.youtube.com/watch?v=4ZizddICr2A#t=26

Што е тоа што ја прави песната бесмртна? Што е тоа што ја прави слушлива за многу генерации понатаму, а не само во моментот кога е создадена?

Тоа се случува кога песната ќе допре до емоциите на што поголем број луѓе. Тоа значи дека голем број луѓе во песната, како со шифра, ќе дешифрираат нешто што ним им е многу блиско. И јас на тој начин би го рекол тоа или на тој начин би ја отпеал, бидејќи во мене буди идентични чувства. Ако тие работи се совпаднат, тогаш имаме хит или евергрин. Меѓутоа, тоа не може да се направи намерно. Дури и оние хитмејкерите мора да имаат инспирација, а со тоа и занает и сè друго, но без инспирација, нема ни хит ни евергрин.

Колку сте во можност да следите што се случува на музичката сцена на просторите на бивша Југославија?

Па, не многу. Воглавно сум толку преокупиран со својата работа на најразлични полиња, поради што воопшто немам време. Ако некој ми прати нешто или ако ми препорача нешто, на пример, кога сопругата Барбара ќе ми прати некој линк, јас тоа ќе го погледнам и ќе го слушнам. Понекогаш и самиот ќе најдам нешто. Може да се каже дека сум 4-5 чекори зад случувањата, но работите ме стигнуваат. Тие квалитетните ме стигнуваат.

Дали постојат планови за некоја нова книга?

Засега не, иако имам некои идеи поради кои можеби би се нафатил навистина да напишам еден роман. Меѓутоа, сега-засега нема, бидејќи не чувствувам потреба за тоа, а мислам и дека немам доволно добри идеи за да започнам со сигурност. Сега повторно настапувам со Gypsy Swing Band и со Дамир Кукурузовиќ создадовме прекрасна програма, за која се надевам дека ќе ја претставам во Македонија или напролет, или налето. Главно, следната година со сигурност можам да кажам дека ќе следат живи настапи и промоција на книгата.

фото: Ангел Ситновски

January 31, 2014
Мајке на Таксират – Јас сум иднината

Требаше да поминат многу години за да се исправи една голема музичка неправда. Да ги видиме и чуеме Горан Баре и неговите Мајке на концерт во Скопје. За среќа, тоа се случи на 28.12.2013 година, како дел од 15-то издание на Таксират фестивалот, кој од година во година од колку толку респектабилен фестивал, барем за некои овдешни стандарди, се претвара во квази ska\punk\reggае тинејџерска манифестастација со се послаба и послаба посетеност. Но за тоа, во друга прилика, можеби.

Според најавената сатница, Мајке се појавија на сцената окулу 19,45 часот. И покрај околностите што не одеа во прилог на нивниот настап, прераната сатница за настап, недоволната посетеност до тој момент, релативно лошото „наштимано“ озвучување …, Баре и компанија дадоа се од себе нивниот прав настап во Македонија да остане во добро секавање. Put ka sreci, A ti jos places, Budi ponosan, Teske Boje … и за крај, Ja sam buducnost се дел од песните што ги исполнија во својот педесетминутен настап. Кратко патување низ дел дискографијата на Мајке и соло пректите на Баре со акцент на последниот албум Teske Boje. Уживање за љубителите на вистинскиот полнокрвен rock’n’roll, како и за оние што ке станат тоа, после овој настап, секако.

Формирани некаде во втората половина на осумдесеттите години од минатот век во Винковци, под силноblues влијаниеи инспирирани,пред се,од Flamin’ Groovies, како и од proto-punk бендовите MC 5, Stooges и New York Dolls, со кратки прекини и со неколку персонални промени Мајке свират до 2000 година. Јадрото на бендот го прават авторскиот двоец Горан Баре, вокал и Зоран Чалиќ, гитара. Во овој период снимаат шест албуми, трансформирајќи се од група со култен клупски статус во последните години од поранешна Југославија, до главна rock атракција во повоена Хрватска и во регионот. Повторно се оформуваат во 2007 година, и објавуваат уште два албума. За албумот Teske Boje објавен во 2011 година, конечно ќе ја добијат и одамна заслужената хрватска дискографска награда Порин. Во периодот кога Мајке паузираат, харизматсиот лидер Горан Баре со бендот Placenici објавува три албуми.

Фален и оспоруван, кариерата на Баре е обележана со пoдеми и падови, борба со зависност од дрога и алкохол. Во 1995 година доживува тешка семејна трагедија. Од предозираност умира неговата сопруга. Во тој тежок период, во живот го одржува љубовта и грижата кон неговиот син и по овие премрежија, успева да застане на нозе и да се врати на Мајке и музиката.

Гордан Миланов

December 30, 2013
Балкон3 интервју со Роб Гарза – Thievery Corporation

Диџејот и продуцент Роб Гарза е познат како една половина од дуото Thievery Corporation. Оваа година издаде колекција на ремикси кои ги направи за песни на Гогољ Бордело, Tycho, Miguel Migs. “Remixes” е интригантно издание што во себе спојува разновидни звуци во една интересна целина. Од друга страна, во врска со Thievery Corporation, бендот настапува повремено и штотуку го заврши новиот албум. Препознатливиот звук на бендот, во кој се испреплетуваат трип хоп, даб, лаунџ и мешавина од звуци од разни краишта на светот, е ставен на страна, бидејќи оваа есен дуото ќе издаде целосно акустично издание со звуци на боса-нова.

Од каде идејата за албум со ремикси на туѓи песни?

Пред сè, неколку пријатели, луѓе како Tyco, Megamix, Јуџин од Gogol Bordello, ме замолија да да направам неколку ремикси. Ова ми дојде како некакво хоби. Јас само си играв со некои од стемовите, односно со некои од нивните траки. Сè започна како забава, само за да видам како ќе испадне на крајот. Една ипол година подоцна сфатив дека имам прилично музика и сакав сето тоа да го издадам на еден албум. Ете од каде причината за ваков албум.

Колку на луѓето им е прифатлива идејата за ремиксување кога тој кој ги ремиксува нивните песни во голема мера скршнува далеку од оригиналните идеи и концепти?

Мислам дека денес во светот на некој начин сè се ремиксува. Земете една слика и ставете ја низ различни филтри и, на некој начин, со тоа вие правите ремикс на таа слика. Кон сè што правиме, на пример со монтирањето или меш-аповите, луѓето веќе се навикнаа. Мислам дека денес тие полесно ја прифаќаат оваа идеја отколку порано.

Летото 2013 по објавувањето на ова издание имавте мала турнеја како диџеј. Каква е разликата кога се настапува како диџеј во однос на настапите со бенд како што е Тhievery Corporation?

Кога настапувам како диџеј, јас пуштам туѓа музика. Всушност, тоа мене навистина ми се допаѓа. Навистина е убаво кога се истражува музиката на овој начин и веќе подолг период немав настапувано како диџеј, поради што немав многу информации што се случува надвор. Всушност, тука се работи за изнаоѓање начин да се поврзеш со публиката, но не преку сопствената музика, туку преку својот избор и вкус за музика.

Дали пуштате Thievery Corporation за време на вашите сетови?

Да, го правам тоа. Понекогаш ќе пуштам песна или две.

Обично диџеите се делат на две групи – од една страна се оние кои работат со плочи (грамофонџии), а на другата се оние кои само пуштаат музика. Се чини дека секоја страна на некој начин ја девалвира важноста на другата. Какво е вашето мислење?

Јас ги почитувам и двете. Од моја гледна точка, тоа што го прават грамофонџиите е како свирење на инструмент. Тие луѓе се навистина талентирани. На пример, имате некој гитарист виртуоз кој навистина може да свири и да прави ненормални работи на гитарата, што од своја страна е убаво, а понекогаш имате некој кој може да направи едноставна песна од неколку акорди. Не мислам дека тука станува збор за ’едниот против другиот‘. Светот е доволно голем и има место за сите. Постои место и за луѓето кои се грамофонџии, и за тие кои избираат и пуштаат одлична музика.

Кои се искуствата што сте ги научиле од светот на диџејството и сте ги пренеле во вашата продукција со Thievery?

Една од работите е свеста за тоа што се случува на музички план и поттикот да се донесат некои идеи во нашата продукција.

Каков е сегашниот статус на Thievery Corporation?

Само што имавме неколку настапи по Америка и се подготвуваме да издадеме нов албум.

За какво издание станува збор?

Албумот се вика “Saudade” и на некој начин тој во себе носи женски особини, бидејќи е многу природен и убав. Сите песни се отпеани од женски вокалисти и е еден навистина прекрасен албум. Воопшто не е електронски и беше инспириран од нашата љубов кон боса-нова и кон музиката од старите француски филмови.

Како гледате на првото издание на Thievery Corporation “Sounds from the Thievery Hi Fi” од оваа дистанца? Тоа издание беше навистина популарно кога беше објавено 1997 г.?

Во тој период ние навистина не знаевме што правиме точно и она што таа плоча ја направи посебна делумно е дека го имавме вистинскиот дух и став за да ја создадеме, но ние не бевме музичари и бевме малку наивни. Начинот на кој размислувавме во тоа време за музиката, различните култури и различните звуци беше сосема свеж и кога го слушам понекогаш, ме фаќа носталгија за тој период. Бевме млади и убаво се забавувавме. Тоа е тоа што најмногу го сакам кај него.

Thievery Corporation се познати по својата мешавина на различни звуци и култури во својата музика. Дали има некаква политичка порака или изјава која стои зад тие спојувања на културите?

Ако постои некаква изјава или порака, тогаш таа би гласела „да се остане со отворен ум“. Понекогаш ние се губиме во сопствените култури, посебно кога мислиме дека нашата е најдобра. Во Америка ова ви го продаваат велејќи дека Америка е број 1. Многумина Американци не се запознаени со музиката од Бразил или од Индија. Тие можеби знаат кој е Боб Марли, но многумина не знаат ништо повеќе за регето или за даб-музиката. За нас тоа значи ушите да ни бидат секогаш отворени, а со тоа, се надевам, и нашиот ум.

Ненад Георгиевски

December 11, 2013
Мирослав Тадиќ – Експонирање на балканската музика

Мирослав Тадиќ е гитарист виртуоз и професор на престижниот универзитет КалАртс во САД, но на овие простори е без сомнение најпознат како втората половина од дуетот со гитаристот Влатко Стефановски. Со годините, ова дуо, чиј репетоар се состои од македонски народни песни и ора, се прошири во трио, со придружувањето на бугарскиот кавалџија Теодосиј Спасов. На почетокот од оваа година триото беше на турнеја со оркестри, со кои настапуваа во престижни концетни сали во Монте Карло, Лајпциг и Лондон. Овој проект, кој својата премиера ја имаше на Скопскиот џез-фестивал во 1997 година, годинава се врати на сцената на фестивалот, на кој настапи со Македонскиот филхармониски оркестар под водство на диригентот Кристијан Јарви.

Овој јануари триото со Влатко Стефановски и Теодосиј Спасов беше на мала турнеја, при што настапивте во Монте Карло, Лајпциг и Лондон. Како дојде до соработката со престижните симфониски оркестри на овие градови?

– Тоа е проект што постои од порано. Ние имавме еден концерт во Виена, кој беше многу успешен. Него го подготвувавме со еден оркестар кој се вика „Tonkustler Orchestra“. Тој е трет по големина и важност. Значи, имате „Vienna Philharmonic“, „Vienna Opera“ и „Tonkustler“ кои се, да кажеме, најмалку традиционални. Во тоа време тие беа под управа на диригентот Кристијан Јарви од Естонија, еден од најуспешните диригенти од својата генерација. Со него се запознав преку бендот Grandmothers (бенд што ја изведува музиката на Френк Запа). Мојот прв настап со овој бенд беше со оркестар во Берген, Норвешка, со Бергенскиот симфониски оркестар, каде што тој беше диригент. По тој концерт, отпатував да настапам заедно со Влатко и Теодосиј во клубот на Џо Завинул во Виена, „Birdland“. Бидејќи Јарви живее во Виена, го поканив да дојде да слушне што ќе свириме. Тој дојде и беше воодушевен. Тогаш тој спомна дека има оркестар и дека сака да работи нешто со нас. Потоа следеше тишина од една година, за наеднаш да добиеме покана за тој концерт со оркестар. Идејата беше да се свири балканска музика која ја свириме како трио, но да постојат и оркестарски аранжмани во рамките на кои ќе има простор за импровизации. За тој концерт Теодосиј направи неколку интересни аранжмани, оркестрации за цел оркестар, и ние свиревме композиции од помалку познати балкански композитори во разни комбинации. Меѓутоа, главниот дел од програмата беше музиката што ја изведуваме со триото –македонски песни, меѓу кои „Прошета се Јовка Кумановка“, „Елено ќерко“, како и работи кои Теодосиј ги донесе и кои се базираат на бугарски и турски фолклор. Помеѓу сето тоа, настапувавме само како трио без оркестарот. Приемот беше неверојатен. Свиревме во „Златната сала“, каде што се свири новогодишниот концерт во Виена. Тоа е фантастична сала во секој поглед и за тој концерт, таа сала беше распродадена. Публиката ја сочинуваа луѓе од Виена. Значи, ние нe свиревме во некој клуб каде што би присуствувале претежно луѓе од дијаспората. Кога се настапува надвор, најтешко е да се допре до публика која не е наша, односно не е од овие простори. Потоа отсвиревме три биса. Се разбира, кога се разделивме со диригентот се договоривме дека овој проект е одличен и дека треба повторно да го направиме. По ова, секој замина по свој пат. Јарви диригира по целиот свет и минатата година добивме покана од диригентот за овие три концерти кои како да се од бајките – во Монте Карло, Лајпциг, и со Лондонскиот синфониски оркестар, а ете кон крајот на годината и настап во Скопје со Македонскиот симфониски оркестар.

Стефановски, Спасов и Тадиќ

Како е конципирана програмата на концертите со оркестрите?

– Идејата на оваа програма со симфониски оркестар, од една страна, е да се експонира балканската музика. Диригентот смета дека ние сме едни од најзначајните претставници на оваа музика. Што се однесува на нив, нивна цел е да се прошири оркестарската публика, а притоа да се донесе нешто несекојдневно, односно да не биде, на пример, рок бенд со оркестар, туку нешто што сепак има врска со оркестарската и традиционалната музика. Така што, програмата за овој месец е концпирана така што првиот дел од програмата се состои од дела на балканските композитори, но оние попознатите – Барток, Јаначек, Кодаљ и Енеску. Потоа, следат Барток и негови оркестрации на романски фолклорни игри. Потоа следуваме ние со композицијата „Еј, ти момче охриѓанче“, за после да оди приказната со оркестарот. Бидејќи во голема мера сѐ е запишано, и јас и Теодосиј ги свириме тие работи, а Влатко свири делумно од тој дел. Потоа следат импровизации. Постои одреден дел каде што оркестарот свири одреден луп, прво свирам јас, па Теодосиј, па Влатко или во комбинации. Во меѓувреме оркестарот држи заднина која е многу интересна. Сега свиревме во Монте Карло и сѐ е претставено на врвно ниво. Сѐ е дел од сезоната на оркестарот, односно од програмата за оваа сезона. Свириме во престижни сали. Во Монте Карло свиревме во салата „Renier III“, во Лајпциг свиревме во „Gewandhaus“ и „Weimar“, додека во Лондон свиревме во „Barbican“. Сите концерти од турнејата беа распродадени и на секој концерт свиревме по три биса. Сите тие концерти траат преку два часа, а луѓето бараат да слушнат уште три биса. Што се однесува до мене ова е далеку од она што јас претпочитам да го работам. Јас сакам да работам со помалку луѓе. Што е помало, тоа е подобро и поинтимно, а и размената меѓу нас е подлабока. Повеќе ги сакам тие помали комбинации. Со оркестар е веќе покомплицирано. Да се донесе таа музика и тој свет е комплицирано и тука се појавуваме како солисти. За еден класичен музичар тоа е самиот врв. За да се дојде до тоа да се настапува како солист со Лондонскиот симфониски оркестар треба да се работи здраво, да се победува на натпревари, да се има менаџмент и уште милион перипетии. Нам тоа не ни беше амбиција ако веќе ја отвораме таа тема, но некако така се наместија коцките.

Какво е значењето на овие концерти што се однесува до популарноста на балканската музика надвор од оние теркови во кои сме навикнале да се проценува и да се гледа на оваа музика?

– Ова е исто така знак и за сѐ поголемата популарност на оваа музика. Во последните 20 години откако се дозна за мене, постојано во интервјуата ми поставуваат прашања за балканската музика, како е таа примена во светот. Тоа е тешко да се одговори, но ова покажува дека таа навистина почнува да се прифаќа и луѓето да се интересираат на едно поинакво ниво, покрај варијантата на Бреговиќ или други етномузички комбинации или музика која се изведува на т.н. автентичен начин. Ова има поинаков пристап и поинакво видување на таа музика. Тоа што го прави Брега има некои интересни моменти, но на луѓето им остануваат во сеќавање само трубачите, односно таа свадбарска музика која е за забави. Финиот дел од таа музика, кој е многу софистициран и кој од музичка страна е технички многу интересен, всушност е многу ретко претставен. Мислам дека ова е еден од начините тој да дојде до израз. Истото тоа можам да го кажам и за соработката со Теофиловиќ. Тоа е исто така еден потег да се претстави тој друг аспект на балканската музика.

Сега настапивте во Скопје во рамките на Скопскиот џез-фестивал. Дали планирате оваа музика со оркестарот и триото да ја изведувате и на балканските простори?

– Тоа ни е во план. Веќе преговараме за настапи во Белград. Многу е тешко сите овие луѓе кои учествуваат да се соберат на едно место. Сите сме ангажирани на своите проекти, но најголем проблем е диригентот. Диригентот е тој кој ја држи целата работа на едно место. Тој не мора да патува со целиот оркестар. Тој може и да диригира со кој било оркестар. Исто така размислувам и за проектот кој сега се работи помеѓу Загребската, Белградската и Љубљанската филхармонија кој се нарекува „Тачка, Точка, Пика“. Ова би бил идеален проект за тоа. Тука може да влезат композитори од овие простори – Мокрањац, Словенац и би било супер. Повторно, диригентот е голем проблем бидејќи е преангажиран. Тој уште сега ги букира 2015 и 2016 година и кога му спомнавме за октомври, тој зачудено нѐ праша, „оваа година“? Наша голема среќа е најде слободен темин и прифати.

Кристијан Јарви

Дали овие настапи планирате да ги издадете како аудиозапис?

– Да, концертот во Лајпциг е снимен и сакаме да го издадеме.

Ако се земе предвид дека со текот на времето проектот Крушево кој започна како дуо, па прерасна во трио и квартет, дали е ова следна еволуција на тој проект?

– Ова со оркестарот се појави само по себе. Ние не го туркавме проектот во тој правец, туку самиот така се намести. На луѓето кои мислат дека не знаеме што да правиме следно можеме да им кажеме дека ова е нешто што ни е многу значајно. Мене лично, како што кажав претходно, повеќе ми одговара да има што помал број луѓе. Тоа е тоа што од самиот почеток на овој проект му донесе свој живот – бевме само јас и Влатко. Интензитетот на таа комуникација, енергијата со која свириме, бидејќи ако свириш со тројца луѓе интензитетот може да варира, а енергијата да шара наоколу. Ако свириш дуо, тогаш енергијата мора да биде потполно сконцентрирана и тоа веднаш се пренесува до слушателот. Проблем е што живеам во Америка и што не сум тука на овие простори. Влатко многу сака да доаѓа во Америка, но тој е врзан и работно и семејно. Тој е навистина презафатен и тешко е да се договориме. Имаме и планови да работиме во Америка, каде што би ги поканил и браќата Теофиловиќ. Во тоа учество би зел и Мајкл Манринг, познатиот басист, но во акустична варијанта. Тој прави чуда на басот. Свирев со него во едно трио и тоа беше феноменално. Човекот има нула его, а е страшен музичар. Тоа ни се плановите и желбите. Но, како што вели народот, да сме живи и здрави.

October 23, 2013
Стиан Вестерхус: Да се свири со Сидсел Ендресен е како сон

Стиан Вестерхус е непредвидлив и променлив гитарист, звучен скулптор чија музика е исполнета со необична таинственост. Таа се наоѓа некаде помеѓу фри-импров музиката, експресионизмот на електричниот фри џез и електронската музика. Меѓутоа, тој е повеќе од обичен гитарист. Toj e композитор кој ги потиснал можностите на својот инструмент со крајна цел да ги прошири границите на областите од интерес. Тој е предводник на многу бендови во минатото, од кои најпознат е Пума, а во Скопје има настапено на 30-то издание на Скопскиот џез фестивал заедно со Нилс Петер Молваер. Оваа година на џез фестивалот сцената ќе ја дели со вокалистката Сидсел Ендресен, каде премиерно ќе го изведат проектот „Didimoy Dreams“.

Во вашите раце гитарата е убиствено оружје и средство за компонирање, а резултат на тоа се интригантни амбиенти, текстури, мелодии и енергија. Што се случува кога сте само вие и вашата гитара?

– Целата идеја беше да работам со импровизирана музика без какви било влијанија од други луѓе, активно да скршнам од упатствата и правилата, како еден начин да трагам по „мојата музика“. Гитарата ми служи само како средство за компонирање. Таа е неопходна сила за мене, со цел да се обидам и да создадам музика преку неа.

Голем дел од вашиот звук се базира на електронски направи, но до кој стпен вашата музика се потпира на интуиција? Во која мерка таа е промислена однапред, а до кој степен е интуитивна импровизација?

– Јас би го рекол попрво обратното, иако ја гледам вашата поента бидејќи самата гитара е електронска направа, но моите електронски помагала не ја создаваат музиката и претпоставувамн дека добар пример за тоа е моето последно издание. Сета моја музика е импровизирана, исто како што никогаш не планирам какви било соло настапи, а повеќето мои улоги во бендовите биле сосема слободни. Кога го реков тоа, на пример, кај моето ново трио Pale Horses, ние ќе свириме напишани песни со вокали, но тука нумерите ќе функционираат како основа за заедничко свирење на еден слободен начин.

Во последните неколку години учествувавте во многу проекти почнувајќи од соработките со Нилс Петер Молваер и Сидсел Ендресен, па се до Јан Банг и Supersilent. Да се каже дека сте само плоден би било големо потценување. Како ја одржувате вашата креативност и свежина кога работите истовремено на толку многу проекти?

– Преку работата на моите проекти, а посебно на соло проектот, можам да создадам добра основа за својот понатамошен развој, а како не би бил креативен кога свирам со такви фантастични музичари. Навистина сум размазен.

Како дојде до соработка со Сидсел Ендресен?

– Пред неколку години имавме одвоени настапи на еден фестивал и направивме заеднички бис. Неколку месеци подоцна Сидсел ме покани да настапиме во дует на Молде џез фестивалот. После тоа продолживме да настапуваме заедно.

Како таа соработка резултираше со сега познатото и многу наградувано издание „Didimoy Dreams“?

– Имавме пет настапи кои ги снимивме со надеж дека ќе има доволно работи од кои би бирале за да се направи издание во живо, но кога го слушнав настапот во Берген (на одличниот NattJazz фестивал) престанав да фаќам белешки и внимателно го преслушав целиот концерт. Тоа беше тоа. Сидсел се согласи, го средивме и повторно го преслушав. Ние бевме сосема изненадени кога ја добивме наградата Spellemannsprisen (норвешкиот Греми) за него.

Сидсел Ендресен

Какво е чувството да се соработува со Сидсел Ендресен која е популарен импровизтор од постарата генерација?

– Чувството е прекрасно. Таа поседува многу убав звук и да се свири со неа е како во сон. Никогаш не ми е досадно. Тука секогаш се мотаат беѕброј идеи кои се чини доаѓаат сосема природно. Сето ова е сосема слободно, и ние имаме многу заеднички места каде се среќаваме за време на импровизациите, иако нашите инструменти се сосема различни. Се чини дека размислуваме за звукот на сличен начин.

За време на 30-то издание на Скопскиот џез фестивал вие настапивте со Нилс Петер Молваер кога го презентиравте албумот „Baboon Moon“ кој Вие и го продуциравте. Тоа беше еден од најдобрите концерти на кои сум присуствувал на фестивалот. Беше очигледно дека со Молваер делите некоја чудна и посебна енергија.

– Тоа што се случува меѓу нас е тешко за опишување, барем не би можел тоа на кратко да го опишам, меѓутоа тоа што го свиревме таму беше отсвирено сосема слободно во концертна средина. Ние ги земавме нашите композиции и ги обликувавме во нешто ново. Беше навистина убаво да се работи на овој материјал подолг период. Од неговото создавање во студио и продукцијата на звукот на албумот, па се до многуте настапи со него. Нилс Петер е феноменален музичар со смешно одличен пар уши така што тој ќе звучи како себе без разлика што и да му фрлам. Тој беше целосно отворен за моите идеи и тука можев да правам што сакам.

Еден од проектите на кои неодамна почнавте да работите е и соработката со познатиот норвешки колектив Supersilent. Какво е чувството да се настапува со нив?

– Многу е интуитивно. Се чувствувам како на некој начин да сум пораснал со оваа музика, така што почувствував дека имаме многу заеднички работи, кога се работи за основното разбирање на музиката. Тие се многу добри музичари на некој свој начин и кога ќе се соберат заедно се случува музика. Кога се работи за Supersilent вие навистина треба да се држите до своето кога сте со нив.

На кој начин овие соработки влијаеле врз вашата музика?

– Претпоставувам дека на ист начин како и другите музики. Навистина не размислувам за тоа и се обидувам себе си да се доведам на исто ниво кај различни проекти.

Дали можете да ми дадете пресек како сте еволуирале како гитарист во текот на вашата кариера?

– Хе, хе, ова можеби ќе ви звучи дрско, но мислам дека сум еволуирал како музичар и композитор, но не и како гитарист. Веројатно пред неколку години бев подобар гитарист, бидејќи од тогаш престанав да се интересирам за гитарата. Јас сум повеќе заинтересиран за музиката отколку за инструментот.

October 18, 2013
На Скопскиот џез-фестивал има магија во воздухот

Интервју со Жига Коритник, долгогодишен службен фотограф на Скопје Џез Фестивал.

Светот на џез-музиката не би бил истиот без познатите фотографии што ја прикажуваат неговата иконографија. Се чини дека оваа музика и фотографијата одат рака под рака уште од почетокот на 20-от век. На некој начин и имиџот на Скопскиот џез-фестивал не би бил истиот без фотографиите на Жига Коритник. Тој веќе долга низа години е службен фотограф на фестивалот и една од личностите по кои се препознава овој фестивал, а и чии фотографии се изложени во многу престижни галерии ширум светот.

Вие веќе долга низа години соработувате со Скопскиот џез-фестивал како негов службен фотограф. Како започна вашата соработка со фестивалот?

– Нашата соработка започна во 1996 година, кога ја објавив мојата мини-монографија Jazzy-ga. Неа ја праќав насекаде, по различни фестивали, и Оливер Белопета беше оној што ме пронајде и ме покани да го посетам фестивалот. Така започна таа приказна. Истата година го објавивме и нашиот прв календар. Кога се случува, на Скопскиот џез-фестивал има магија во воздухот, а која повторно ме враќа кон него.

Кои се некои од најдобрите концерти што сте ги виделе на фестивалот и во истиот контекст, кои се некои од фотографиите од фестивалот на кои сте најмногу горди?

– Тешко ми е да изберам меѓу многуте фотографии бидејќи сум приврзан кон сите мои фотографии. Што се однесува на концертите, листата е навистина долга но одбрана, почнувајќи од Рој Кембел, Хенри Тредгил, Џон Лури, па сè до Ентони Брекстон, Вејн Шортер, Fire! итн.

Како фотограф, вие имате можност да патувате и да ги изложувате овие фотографии насекаде низ светот. Како реагираат луѓето на фотографиите што сте ги сликале тука?

– Последниве неколку години патувам многу бидејќи често правам изложби насекаде низ светот. Различни фестивали ви нудат различни искуства. На пример, во Кина, тие не ги познаваат сите овие музичари бидејќи таму се популарни некоја друга музика и некои други музичари. Сите тие доаѓаат од Европа, Австралија или други континенти, но тоа е сосема поинаков свет. За време на мојата последна изложба во Зуанг, на луѓето многу им се допаднаа емоциите кои зрачеа од фотографиите. Едно слично искуство имав и кога работев во Љубљана пред 3 години, кога имав изложба во Тиволи. Изложбата се состоеше од 150 фотографии со огромни димензии. Таа привлече разни луѓе, не само оние кои посетуваат концерти, и сите беа воодушевени од емоциите кои зрачат од моите фотографии. Секој ден ме среќаваа луѓе кои ме поздравуваа и ми зборуваа за моите фотографии, а тоа мене ми значеше многу.

Жига Коритник (фото: Петра Цвелбар)

Што е тоа што ја прави добра една фотографија? На кој начин ја избирате таа една фотографија меѓу многуте кои ги правите за време на концертот?

– Селекцијата е многу важна и постојат различни типови на селекција. Неа ја правите вие самиот, или некој друг може да го направи тоа за вас. Првата селекција секогаш ја правам јас. Го отфрлам сето она што е вон вкусот, она безживотното, премногу експонираното. Низ годините, можам да препознаам кога нешто е одлично, но на крајот публиката е таа која го прави изборот. Безброј пати сум бил изненаден од нивните избори. Јас сум тој кој ги носи одлуките, но публиката е таа која ме изненадува одвреме-навреме во врска со некоја фотографија за која можеби сум помислил и дека не е нешто посебно. Обично се вели дека од некоја временска дистанца најдобро може да се процени некоја добра фотографија. По 20 години, ги извадив повторно негативите од фотографиите со Џо Завинул и некои други и бев изненаден кога видов многу добри фотографии меѓу оние што не ја поминале селекцијата. Секоја фотографија има своја магија и своја енергија која зрачи од самите нив. Тоа значи дека вие мора да причекате некое време и повторно да ги проверите. Тоа е приказна која нема крај.

Како ги доловувате тие посебни моменти на концертите?

– Кога се работи за концерти, енергијата што се шири наоколу ви дава мотивација и влијае врз вашите одлуки. Музиката ја слушам кога сум сам и јас самиот ги збирам сите тие емоции кои сите ние ги споделуваме. Тоа е уште нешто што до одреден степен ме насочува таму каде што сум пошол. Кога некој солира, вие го насочувате своето внимание кон него. Меѓутоа, вие сте често изненадени од работите што ги очекувате, на некој начин, а некаде помеѓу се случува нешто што не сте го очекувале и тоа ѝ дава на фотографијата повисока вредност. Тоа е нешто што сакам да да се случи кај некоја фотографија.

October 16, 2013
Костас Теодору – Откривајќи го животот преку музика

„Границите се само визуелна реалност. Ако летате со авион, нема да ги погледнете тие граници. Ние ги правиме тие во самите нас.“

Музичарот и композиторот Костас Теодору или Дине Донеф е еден од оние музичари чијашто несмалена страст за следење на својата муза го послужила добро. Неговиот некомпромитирачки став и пристап кон музиката му овозможила публика која постојано расте, како и почит од неговите колеги. Неговиот номадски начин на живеење и музичките активности се доказ за успехот на неговите животни филозофии. Поради тие причини, тој е баран соработник и редовен член на неколку реномирани бендови, како што е Савина Јанату и нејзиниот бенд Primavera en Salonico, а работи и со големи ѕвезди во Грција. Освен тоа, тој бил член на неколку all-star бендови кои обединуваа познати музичари од Балканот, меѓу кои најпознати се Balkan Horses и Balkan Wind. Воедно е и еден од ретките музичари на Балканот кој може да се пофали со бројни соработки со колеги од најразлични меридијани на светот. Богатите искуства и ставови на Теодору најдобро се претставени во неговите изданија, каде што звуците на џезот се мешаат со влијанија од балканската и класичната музика.

Вашата рана музичка историја е обвиена во мистерија бидејќи за вас и за вашиот живот нема многу податоци. Ве молам, кажете нешто повеќе за вашите почетоци во музиката.

Со музика почнав да се занимавам кога имав 15 години, но тоа беше повремено. Мајка ми донесе дома една евтина гитара и почнав да пеам. Една година подоцна, го напуштив школото и со него, сета формална едукација. Во исто време го напуштив и својот дом поради што не бев во можност да одам во музичко училиште, бидејќи морав да работам секакви работи за да преживеам. Кога имав 22 години, почнав да патувам по светот, свирејќи на улица и снимајќи. Мене ми се допадна идејата за авантуризмот кога се патува и кога се открива животот преку музика. Чувството беше дека музиката е средство, еден вид јазик преку кој би можел да ги изразам моите мисли и чувства засновани врз моето искуство, т.е. ова беше начин да го откријам светот.

Кои беа музичарите кои имаа некакво влијание врз вас и врз патот што го одбравте за себе и што ве довел до местото каде што сте сега како музичар?

За мене, како жител на Балканот, имаше многу различни влијанија во музиката поради силните традиции кои останаа или, со текот на годините, беа на минување низ овие предели. Некои луѓе од надвор би доживеале културен шок со самото живеење на Балканот. Вие може да сте под влијание на источната музика, звуците на макамите, а во исто време да слушате добро наштимана западна музика. Сето ова има влијаено врз различни јазици и песни во регионот. Во областа каде што пораснав, музичарите ги свиреа тие типични македонски ритми и мелодии со инструменти како што се труба, тромбон, кларинет, хармоника и тапан. На тој начин уште од мал се навикнав да играм на тие „чудни“ ритми.

Инаку, моето село се наоѓа многу блиску до границата, помеѓу Воден и Лерин. Некогаш ја слушав многу таа музика. Кога имав 12 години, за првпат видов електрична гитара. Тоа беше културен шок, морам да признаам (се смее). Подоцна, како и многумина на таа возраст, слушав многу рок-музика, а кога имав 17, имав среќа да запознаам некого кој беше од Атина. Тоа беше музичар кој служеше војска во моето место и беше многу добар пијанист. Инаку, тој беше 8 години постар од мене и заедно делевме соба еден период. Во тоа време, неговиот избор за музика за слушање беа Кит Џерет, Сесил Тејлор, Бил Еванс итн., а јас не можев ни да замислам дека овие работи би можеле да постојат. Почнав да го слушам Чарли Хејден. Бев во голема мера изненаден од звукот на контрабасот. Така почнав да слушам многу џез музика, работи издадени од ЕСМ, Blue Note, а во исто време многу македонска традиционална музика, како и грчка, бугарска, турска, арапска, африканска и многу звуци од разни други поднебја. Некако, сета оваа музика си најде место близу моето срце.

Во тој период вие се одлучивте да се впуштите во светот и да живеете номадски живот, притоа заработувајќи од свирење по улици.

Кога бев, условно речено, доволно стар, почнав да патувам по Западна Европа. Купив едно старо комбе, кое јас го претворив во куќа на тркала, и патував во разни земји, од град до град, заработувајќи со свирење музика. Тоа го правев прилично долго. Со текот на времето, од улиците почнав да свирам во театрите, клубовите, да снимам, итн. Подоцна се вратив во Солун и го оформив својот прв бенд, со кој се обидував да ја свирам музиката што ја компонирав попат. Во тој период почнав да работам како аранжер, бидејќи пишував аранжмани за различни снимки. Тогаш работев за изданијата на неколку важни и познати композитори.

Кажете ми нешто повеќе за вашиот ангажман на грчката музичка сцена!

За време на периодот од 1993 па сè до 1999, работев како ’сешн‘ музичар. Јас сум потпишан како музичар на повеќе од 80 албуми, а сум продуцирал и аранжирал уште неколку. Од ’93 па до ’99 работев многу. Потоа работите ми станаа многу здодевни. Тоа беше причината поради која престанав да соработувам со сите тие големи ѕвезди.

И како формално започна вашата музичка кариера?

Во 1995 г. го снимив својот прв албум, “Nostos,” а го објавив 4 години подоцна. Некаде во тоа време го оформив својот квинтет со неколкумина мои пријатели и оттогаш настапуваме насекаде. Во 2004 г., го снимив својот втор албум, “Rousilvo,” кој е втор дел од трилогијата што започна со “Nostos”. “Rousilvo” беше објавен во 2010 г. (се смее). Него го чував во својата архива цели 6 години. За мене е секогаш тешко да објавам нешто. Денес во светот се објавуваат безброј изданија и јас сакам да бидам сигурен дека ова е вистинското.

Веќе неколку години сте член на бендот на Савина Јанату и Primavera en Salonico, со кои и настапивте во Скопје. Како станавте член со Савина Јанату?

Со Савина почнав да работам многу бргу откако одлучив да ја променам својата насока во музиката. Во периодот кога се запознав со Савина, морав да го менувам басистот во бендот за два концерти. Некои од музичарите во бендот беа мои пријатели. По некое време, перкусионистот не можеше повеќе да настапува со бендот, поради што ме замолија да го заменам. На тој начин почнав да свирам перкусии и нивни член сум од 2002. Заедно снимивме 2 албуми за ЕСМ – “Sumiglia” во 2004 и “Songs of an Other” во 2008 г.

Колку е важен аспектот на соработување за вас?

За мене најважната работа во музиката, а и во животот воопшто, е можноста да се споделува. Кога ќе почувствувам дека некој има дарба, што е многу важно, тогаш тоа природно резултира во добра музика или во нешто друго.

Последните 15 години вие остваривте бројни соработки со многу музичари од Балканот, почнувајќи од проектот Balkan Horses. На кој начин функционираат тие соработки со музичари од Балканот?

Balkan Horses беше еден навистина интересен проект. Тогаш ги запознав Теодосиј Спасов, Влатко Стефановски, Сања Илиќ, како и останатите од бендот, во периодот околу 2000 г. Направивме еден концерт во Софија, а потоа и балканска турнеја. Мислам дека настапивме во Скопје во 2002. Во тој период, јас настапив и на Скопскиот џез-фестивал, заедно со Теодосиј и Хајг Јаџиан од Ерменија, кога перкусионистот Глен Велез ненадејно откажа, а јас морав да го заменам во последната минута. Тоа беше авантуристички потег, но сè испадна како што треба. Потоа ги запознав Тони Китановски, Зоран Маџиров, Јордан Костов и некои добри музичари со кои сè уште често настапувам.

Вие сте едни од ретките музичари од Грција кој, всушност, соработува со музичари од Македонија или од други земји на Балканот. Според вас, колку музичарите во Грција или луѓето кои се интересираат за музика, знаат што се случува на музички план во нивното блиско соседство?

Костас и Ненад 🙂

Општо земено, луѓето во Грција знаат што се случува на места како што се Лос Анџелес или Лондон, но не знаат за случувањата во Албанија, Бугарија или Македонија. Медиумите во Грција имаат таква уредувачка политика што воопшто не се знае што се случува наоколу. Постои едно големо табу, и тоа е последица на политиката. Тоа, на свој начин, ја урива заедницата на Балканот и ние сме лишени од вестите од нашето најблиско соседство.

Дали постојат некои други музичари од Грција кои имаат желба да соработуваат со другите музичари од Балканот на начинот на кој вие го правите тоа?
Во последно време тоа почна да се случува сè повеќе. Во минатото постоеја само неколку музичари кои имаа желба да го прават тоа. Ние, уметниците, треба да размислуваме за политичките теми поинаку од нашите политичари. Ние треба да сме дијалектични за тоа што ни го нуди реалноста. Границите се само еден вид визуелна реалност. Ако летате со авион и ако погледнете озгора, вие нема да ги видите тие граници. Ние сме тие кои ги прават и градат во самите нас.

Дали можете да предвидите исчезнување на тие граници помеѓу нациите и културите?

Како што спомнав претходно, не постојат други граници освен тие кои самите ги правиме. Ние имаме многу работи кои ни се заеднички. Тоа е само еден поинаков агол на гледање на работите, каде што ќе се види што може меѓусебно да се сподели, а не што може да се подели. Тоа ќе го објаснам со една чаша вода – можете да кажете дека таа е половина полна или половина празна. Ако кажете дека е половина полна, тогаш сте за споделување и обратно. Меѓутоа, ние имаме тенденција да ги делиме работите. Вистинските уметници ве мотивираат да ги видите тие поделби и ве инспирираат да споделувате. Можеби ќе бидат потребни две или десет генерации за луѓето да го сфатат тоа, но сигурен сум дека тоа ќе се случи, тие ќе сфатат, и тогаш ќе бидеме слободни.

www.kostastheodorou.com

Фотографии: Хусамедин Гина и Виктор Соколовски

September 27, 2013
ФОТО ПРИКАЗНА: КОНЦЕРТ НА МАНУ ЧАО И БАИЛДСА ВО СКОПЈЕ

Одличен концерт на Ману Чао и грчкиот бенд Баилдса во Скопје.

Сите среќни:)

Топол пречек за Баилдса – предгрупа на Ману Чао

Ману

Задоволни

Clandestino

Одлични како и секогаш – Баилдса

United states of Balkan

Поздрав – до следниот пат

Фото: Тоше Огњанов

Интервјуто со Баилдса можете да го прочитате на следниов линк.

September 22, 2013