Балкон3 интервју со Нермин Молаоглу, издавачка од Турција
Нермин Молаоглу е една од најдобрите издавачи во Европа. Страствен вљубеник во литературата, таа ги поврзува балканските земји меѓу себе, создавајќи начини за средби, фестивали, фелоушип-програми каде се гради поширока европска слика. Не е лесно, вели, но мора да се гради стратегија. Со неколку македонски издавачи соработува од основањето на нејзината агенција „Калем“, а од минатата година соработува и со фестивалот за проза „Про-за Балкан“ што се одржува на пролет во Скопје.
1. Претставувате 80-ина турски автори во светот, тоа е импресивен број. Се интересира ли светот за турските автори и што е најчитано?
– Имаме стотина имиња. Видете, никој не може да дојде до вас и да побара книга од турски, македонски или друг јазик. Мора да создадете интерес. Затоа одиме на многу саеми на книга и фестивали во цел свет и тоа е тајна цел на организирањето на нашиот литературен фестивал (Istanbul Tanpınar Literature Festival). По осумгодишно искуство, продадовме повеќе од 1.200 договори на 42 јазика. Тоа не прави среќни и ни дава желба да работиме понапорно. Досега сме продале книги на македонски издавачи како: „Или Или“, „Бата“, „Арс ламина“ и на „Табернакул“.
2. Со македонски издавачи соработувате од основањето на агенцијата во 2006 година, а од лани соработувате и со фестивалот „Про-за Балкан“ што се одржува во Скопје. Задоволни ли сте од соработката?
– Од самиот почеток соработуваме со македонски издавачи и со балканските земји. Во 2009 години почнавме да го организираме Меѓународниот литературен фестивал во Истанбул, па така баравме и фестивали од други земји. Пред две години, организаторот на „Про-за Балкан“ Дејан Трајкоски не контактираше и не информираше за интересот на фестивалот од турската литература. Во рамките на нашиот фестивал имаме студиска програма на која тој аплицираше. Вообичаено добиваме по 200 барања за програмата, а само 20-мина ги избираат десетмина турски издавачи. Се радувавме што Дејан беше избран за да биде во друштвото во октомври 2013 година. И така, одлучивме да оствариме соработка помеѓу нашиот фестивал и „Проза Балкан“.
3. Каква е ситуацијата во Турција, во однос на прашањето на превод на автори од Балканот? Постои ли интерес и која е земјата што има најногу свои автори преведени на турски јазик?
– Штета е што постојат неколкумина преведувачи од турски на македонски јазик, но многу малку од македонски на турски. Посакувам да имаме повеќе преведувачи во двете насоки, за да можеме да ја читаме заемно литературата. Ист е случајот и со Бугарија. Имаме продадено многу книги на бугарски јазик, но не толку многу од бугарски на турски. Пред неколку години, почнавме да соработуваме со Романскиот институт и имавме многу работилници за преведувачи. Денес можеме да изброиме најмалку десетина романски автори преведени на турски јазик.
4. Бевте една од номинираните издавачи за наградите „Достигнување во индустријата со книги“ во категоријата „награда за фокусирање на пазарот“ што се доделуваше во април, на Лондонскиот саем на книгата. Би требало да сте многу среќни што сте во кругот на најдобрите издавачи.
– Тоа е голема чест, во секој случај. Работиме напорно не само за номинациите, за наградите. Наградите не прават среќни. Со издаваштво не може да заработите многу пари во повеќето земји, па важно е некои луѓе да забележат колку многу се трудиме. И јас имам чувство дека работам за мојата земја и се обидувам да ја претставам мојата матична литература пред светот, но исто така сум заинтереисрана да претставам не толку добро позната литература на турски јазик. Тоа е работа во две насоки. Претпоставувам дека заради тоа бев номинирана. Наградите не прават среќни. Од издаваштво не можете да заработувате многу. Но, задоволството е големо што промовираме малку позната литература на турски јазик. Тоа е работа во две насоки. Претпоставувам дека тоа беше причината за таа номинација.
5. Како влеговте во издаваштвото?
– Случајно почнав да работам во издаваштво. Учев за медицинска сестра и бабица.Станав сестра во 1993 година кога имав 18 години. Работев како сестра во операциона сала и акушерка во Кипар и во Едренеи за тоа време навечер го завршив серкторот за обртазование на универзитетот Тракија. Мастер добив на Државниот Конектикат. За време на тоа образование, работев како куќна помошничка и волонтирав како сестра во Црвениот Крст. По 11 Септември сакав да се вратам назад во мојот прекрасен град Истанбул. Го сакам Истанбул многу. Тогаш сакав да добијам уште една диплома на универзитетот во Истанбул, ама не можев да влезам. Плачев заради тоа. Но, еден ден со ферибот одев од азискиот кон европскиот дел и сретнав професорка од факултетот. Зборував со неа, не ја знаев од претходно, дури ниту името не и го знаев. Таа ме покани на часовите како волонтерски студент. Ми се допадна идејата и наредниот ден се најдов во огромната зграда на универзитетот. По неколку недели, таа ме препорача на издавачката куќа „YKY“ како координатор за авторски права. Во една од најпрестижните издавачки куќи работев три години. Во 2005 година ја напуштив и заедно со мојот сопруг Мехмет Демирташ (чија мајка е родена во срцето на Балканот – Косово) ја основавме агенцијата „Калем“.
Сребра Ѓорѓијевска
На крај се пропржуваат и печурките кои може да се свежи или пак маринирани. Се пржат со една свежа пиперка и мала главица кромид.