Author: Balkon3

Кевин Сбрага за Балкон3: Македонската кујна е прекрасна, и треба само повеќе креативност!
Амбасадата на САД деновиве беше домаќин на еден од најпознатите американски кувари,Кевин Сбрага кој ја посети Македонија. Кевин имаше средби со кувари, студенти по гастрономија, менаџери на ресторани и сопственици со цел да ги сподели искуствата и американските рецепти, но и да научи за традиционалната македонска кујна. неговата посета е дел од програмата на Американскиот Стејт Департмент за Кулинарска дипломатија.

Балкон3 го интевјуираше Кевин Сбрага во ресторанот Барбакан откако тој на група македонски ученици им одржа практична настава за подготвување на американски палачинки.

Г-не Сбрага за прв пат сте во Македонија, Како се чувствувате?
- Земјата е убава, луѓето се многу фини. Денеска готвев со децата, тие беа прекрасни, восхитувачки трпеливи. Навистина сите се интересираа за она што го правиме и се грижеа како ќе излезе. Мислам дека им беше многу забавно.
Која е идејата на кулинарската дипломатија, што еве со вашето доаѓање почнува овде?
- Целата идеја на кулинарската дипломатија е американски кувари, да дојдат овде, да бидат еден вид кулинарски амбасадори, да презентираат дел од американската кујна, американските јадења, додека истовремено учат и стекнуваат знаења за храната и културата на земјата во која се дојдени. Овде, јас зготвив пилешко, но исто така јадев и гледав како се прави ѓомлезе. Јадев и бурек денеска и слични јадења. Тие рецепти и знаења ќе можам да ги земам со себе во САД.
Гледав многу интересни фотографии од Охрид. Што готвевте таму, според фотографиите сте си поминале прекрасно.
- Првото што го зготвив таму беше нешто што е многу американско, многу традиционално. Пржено пилешко и салата од компири. И сакав да зготвам нешто што ние го јадеме таму. Потоа, следниот ден, зготвив салата од праски со козјо сирење, и тоа беше малку повеќе фенси и креативно.
Има ли некои сличности меѓу македонската и американската кујна?
- Мислам дека сличностите се во одличните свежи, непроцесирани состојки. Видов одлични ротквици овде, а исти такви можам да најдам и во САД. Овде можам да најдам и многу добра зелена салата, исто како и во САД. Можеби само начинот на кој ја подготвуваме е различен. Американската храна е како еден сад за претопување, мешање. Има многу културно влијание од страна, можеби има влијание од Индијанската храна, можеби од Тајландската, можеби има влијание од Македонија, од Порторико, очигледно има доста влијанија во храната. Додека овде во Македонија и во Балканскиот регион генерално, сите употребуваат локални јадења и рецепти и специфики. Мислам дека тоа е најголемата разлика.
Кои се позитивните работи, а кои се недостатоците на македонскиот бизнис со храна? Во последно време има многу кампањи за промоција на македонската храна и вино во светот.
- Мислам дека еден од плусевите, позитивните работи е виното. Вчера пробав прекрасно вино, всушност секој ден пробувам по некое одлично вино. А виното и храната прекрасно функционираат едно со друго. Мислам дека тој баланс на добро вино и добра храна е одличен овде. Јас сум импресиониран од тоа. Второ, повторно, тоа се состојките, свежите состојки. Фактот што луѓето во Македонија одат во продавница и пазаруваат секој ден, јас мислам дека тоа е прекрасно. Тоа го немаме во САД. Луѓето не пазаруваат секој ден, пазаруваат еднаш неделно. Но, кога одите на пазар на свежи производи и набавувате свежи состојки секој ден, тоа е за восхит. Недостатоци? Не знам дали има некои крупни недостатоци. Можеби треба да има поголема креативност со храната, можеби да се прифати малку повеќе влијание од страна, но толку. Мислам дека одличната храна е овде, луѓето овде го знаат тоа.
gomleze

Дали мирисот на храната е тоа што е најважно во едно јадење? Како што е убаво отсликано во познатиот цртан филм Рататуј, за глувчето кувар, кој на озлогласениот критичар за храна му го подготви омиленото јадење и со тоа го врати во сеќавањата од детството, на кујната на неговата баба, времето кога се беше едноставно и лесно..
- Добро прашање.. Не знам.. Знаете, кога ги враќате сеќавањата за храната.. кога готвам, сакам да креирам сеќавање, сакам да креирам искуство.. За мене, ако помислам што готвеше мајка ми.. Таа правеше сендвич со чадено сирење.. Јас не мислам дека е само мирисот.. мислам дека е начинот како изгледа јадењето, знаете, можам да го помирисам путерот во сендвичот, путерот врз кој се става смесата од палачинките, можам да го слушнам путерот како чрчори на лебот и можам да се сетам како истекува стопеното сирење од сендвичот. Тогаш ми доаѓа оној крцкав звук кога го јадете и мирисот во исто време.. па потоа вкусот.. Мислам дека убавата храна треба да го содржи сето тоа.. И кога првиот ден овде јадевме мезе и седевме надвор, јадевме печени пиперки во масло со лук и магдонос. Јас никогаш нема да го заборавам тоа поради тоа како изгледаше, поради луѓето и поради тоа што се беше совршено.. За прв пат искусив такво нешто. Мислам дека храната го прави тоа.. покрива се друго.. Не мислам дека е само аромата или само вкусот. Мислам дека е се заедно.
Ќе го цитирам Златко Гал, познатиот хрватски новинар, готвач, коментатор, рок критичар. Во интервју за Балкон3 тој вели: да јадеш само житарки, некои зелени листови, да пиеш Евиан вода и да трчаш 50 км дневно. По ѓаволите со тоа! Тоа не е живот! Дали се согласувате со тоа?
- Хахаха, Да се согласувам 100% со тоа. Некои луѓе, јадат за да живеат, некои живеат за да јадат. Јас уживам во храната. Не само да ја јадам, туку уживам во целосното искуство во седењето, јадењето, дружењето, разговорите.. Уживам во амбиентот, уживам в музиката, за мене тоа е дел од животот, дел од она што ме прави среќен. Ако има луѓе кои што сакаат да пијат само Евиан вода и да јадат житарки и да трчаат по 50 км на ден, во реед, но тоа не сум јас.
Кој е вашиот совет за македонските кувари, на што да обрнат внимание, на што да се фокусираат во подготвувањето на добрата храна со цел да станат познати?
- Утрово бев во продавница и видов блитва. Има многу листови овој вид зеленчук и јас реков. Еј, колку е убаво, одамна немам видено. И еден од пријателите кои беа со мене рече. О, тоа ние го служиме со риба. Е, ние во САД блитвата ја служиме со се. Може да биде со риба, со свинско месо, со пилешко. И јас мислам дека ако Македонците размислуваат на тој начин, на пример: Еј, јас можам да го зготвам ова со малку лук, со масло и можеби магдонос и можам да го послужам со јагнешко, или со свинско, или со пастрмка, со било што.. Само отворете го умот и не размислувајте дека може да се служи само со риба. Има многу начини да се истражува храната!
Што најмногу ви се бендисува од балканската храна?
- Ја сакам едноставноста да се има се на дофат. Денеска во маркетот видов ротквици, рано кромитче, лукче, див праз, магдонос.. Јас ги сакам овие вкусови, тоа се моите омилени вкусови..
Веројатно патувате многу. Кои земји во регионот ги посетивте?
- Да, патувам често. Бев на Хаити, на Карибите пред две седмици, а во регионот сум бил и порано. Сум ги посетил Грција, Турција и Хрватска, следната недела одам за Косово, така што возбудливо е да се биде во сите овие земји.
Како го објаснувате се поизразениот став на младите луѓе дека со еден вид гордост објавуваат дека не знаат да готват, или дека знаат само да спржат јајца?
- Мислам дека е важно за секој да научи да готви иако не секој е гурман.. да се научат некои основни работи. Тоа е како чистење на вашите алишта, сите треба да научат како да си ја исчистат облеката. Така што, кога младите велат не знаат да готват или не сакаат да готват, јас мислам дека би требало да научат малку.
Храната е вашиот живот. Дали нешто ново, интересно го има привлечено вашето вимание во последно време на ова поле?
- Многу работи го привлекуваат моето внимание. Всушност, нема нешто што не го привлекува. Вчера набљудував подготвување на јадење надвор на отворено. Луѓето готвеа на отворен оган, правеа ѓомлезе. Не сум видел такво нешто порано. Инспириран сум од тоа. Инспириран сум од тоа како ја користат тепсијата, како палат оган одоздола. Инспириран сум од едноставни нешта.
Дарко Чекеровски

Повеќе за кевин Сбрага http://www.sbragadining.com/
June 1, 2015
NESCAFÉ 3in1 И ВО СКОПСКИТЕ АВТОБУСИ

NESCAFÉ им подари кафе на граѓаните кои патуваат со автобусите на ЈСП во главниот град.

Замислете ситуација, сонливи, нерасонети, се возите во градски автобус до училиште, до факултет, до работа, на состанок или на закажана средба со пријателите или со партнерот. И она што ви недостасува е кафе што може да ве расони и внесе подготвени во секојдневната рутина. Познавајќи ги желбите на своите потрошувачи, NESCAFÉ токму затоа, излезе во пресрет на граѓаните на Скопје и во текот на месец април подели 15.000 примероци кафе во автобусите на ЈСП кои сообраќаат на повеќе линии во главниот град.

Но не само во автобусите. NESCAFÉ е секаде низ главниот град и поголемите градови во Македонија, со цел да понуди будење и дополнителна концентрација. Со редовните акции на NESCAFÉ само во Македонија во 2014 се поделени 285.764 NESCAFÉ примероци кафе, или околу 14 проценти од вкупната популација во земјата минатата година беа почестени со NESCAFÉ.

Оваа година се планирани нови креативни и уште поголеми акции, за да се надмине фантастичната бројка од близу 300.000 граѓани да бидат послужени со NESCAFÉ.

Кафето секако е еден од најпопуларните напивки во Македонија. Љубителите на кафе не го почнуваат денот без оваа „магична“ напивка и слободно може да се каже дека кафето е повеќе култура отолку пијалак.

April 30, 2015
Трилече или Баклава?

Речиси и да нема човек во Истанбул кој нема да се согласи дека слатката наречена Трилече е извонредна и оти е најсериозен противник на баклавата. Изминатата година оваа слатка во Турција се ширеше извонредно брзо.

На влезот на голем број слаткарници или продавници за брза храна може да се видат натписи: – Овдека се продава трилече. Слаткарите во елитните продажни објекти се натпреваруваат во „изработката“ на вкусниот десерт тврдејќи дека – неговото е најоригинално. А турски новинари веќе направија Топ-10 продажни места каде трилечето во Истанбул и Анкара е – највкусно. Мајстори слаткари предлагаат разни рецепти за приготвување на тој десерт на страници на речиси сите печатени медиуми.

Во Турција сметаат дека Трилече е албански национален десерт. Некои го нарекуваат и – десертот на поранешна Југославија. Но, според турски слаткари, корените на Трилече се од Латинска Америка. Зборот произлегува од шпанските зборови – Tres и Leches што означуваат – три видови млеко. Во книгите за готвење во Шпанија од 19 век постојат рецепти за приготвување на тој десерт.

Претпоставките се дека Трилече е пренесено во Турција преку Албанија и тоа по војната во поранешна Југославија. За тоа се „виновни“ албански иселеници кои се најмногубројна група меѓу балканските иселеници во Турција.

Во Истанбул има слаткарници кои нудат и 24/7 Трилече. Особено интересно е што такви слаткарници веќе има во побогатите квартови на градот – Бајрампаша и Алибеќуј. Во Бајрампаша позната е слаткарницата Ѓунехар каде Трилече е посебно задоволство за конзумација додека во Алибеќуј – Он-До.

Во квартот Ејуп е и познатата слаткарница Ќучук Вардар, чиј сопственик е од Македонија, каде Трилече може да се добие по вкус „кој може да Ве разубеди во бројни дилеми“.

Трилече веќе е на менито на ексклузивниот истанбулски хотел Черанѓир Палас каде не може секое јадење да биде вметнато на листата без да има „реноме“.

Без разлика дали е латиноамерикански или албански, по популарснот и конзумација слатката Трилече почнува сериозно да го ниша тронот на баклавата. Целта на десертот Трилече е најверојатно – да ја симне балкавата од пиедесталот покрај се и со цената. Трилече сепак, е поевтино во споредба со баклавата во Турција.

Рецепт и подготовка:

http://localhost/balkon3-multisite/trileche-neodolivo-slatko-zadovolst/

З.Ш.

March 20, 2015
Познатите куќи на Велес: Чардаци ниту на небо, ниту на земја

Чардаците, како простори од каде доаѓала светлината и топлината, но и студенилото на бавчите во летните ноќи, како осумесечна дневна и спална соба, градина и балкон, сето тоа заедно, велешани никогаш, на пример, не ги граделе ако пред себе го губеле пејсажот на реката.

Чардакот на Хаџиконстантинови

Кога говориме за автеничната градба на семејните куќи обично помислуваме на Охрид, град кој е горд на релативно сочуваното урбано јадро „дојдено“ од пред стотина година во квартот Канео. Заради заостанатиот стопански развој и постојаното иселување, нискиот стандард на луѓето и Крушевчани се согласуваат дека нивниот малер барем во големи сегменти ја спасил уникатноста на нивното урбано милје од пред еден век. Велешани пак, како жители на местото што преставува стилски ретко воедначен пример на градби од втората половина на 19 век, можат само да речат дека нивните претци им оставиле толку многу дух во своите куќи што тие и покрај крајната небрежност, сепак не успеале сосема се да разрушат или да ги „надградат“ со фер-гредички домовите од дедовците. Значи имало толку многу уникатност во градот што дури ни современиците, со тој внатрешен порив да градат „светла иднина“ со токмаците во раце, сепак оставиле нешто и за идните генерации.

Дали тие генерации ќе продолжат со ламаринените надградби и со палетата тули што ги продава локалната фабрика и да прават неверојатни возблици на кич-архитектурата или едноставно ќе станат свесни дека со својата практика на ѕидање само наликуваат на копачи кои со лопати полни земја затрупуваат рудник со дијаманти?

Историскиот музеј на Велес се грижи и за оние куќи кои им се од порано доверени а во кои живееле познати дејци на македонскиот народ. Претворањето на тие куќи во музејска градба како-така дозволува на посетителите, повеќето однадвор, да видат каков неимарски инстинкт имале некогашните велешани.

Куќа од комплексот Варналиите

Како такви се куќата на Солеви (каде живеел Коста Рацин), потоа музејот на Васил Главинов, па на Јордан Хаџи – Константинов Џинот и секако онаа која најдолго се реставрираше, на Касапови.
Водени од потребата да градат на неповолно тло, главно карпесто и не ретко ерозивно, да ги наредат куќите најпрвин по десниот рид, наречен Којник а потоа да минат и на спротивната страна на реката (на ридот едноставно наречен Отспротива), тие поранешни жители имале, пред се, неверојатна смисла за соживот.
Чардаците, како простори од каде доаѓала светлината и топлината, но и студенилото на бавчите во летните ноќи, како осумесечна дневна и спална соба, градина и балкон, сето тоа заедно, велешани никогаш, на пример, не ги граделе ако пред себе го губеле пејсажот на реката, нејзината долина и евентуално влезните и излезни карпи-стражари на клисурите на Вардар. При тоа сите велешани имале еднаков пристап до таа глетка, тој огромен прозорец низ кој влегувала светлината на сонцето и синевината на денот.

Качувањето до чардакот на Џинот бара смисол за „алпинизам“

Денес, за илустрација, многу од тие чардаци, со многу мали исклучоци, не се употребливи во прастарата намена. Ако веќе не е срушен или претворен во грда имитација на плексиглас архитектурата, чардакот гледа само во сенката на некоја новоградба!
Старата архитектура имала душа и таа е темелена на големата меѓусебна солидарност на велешани. Речиси во секој двор или куќа од отоманскиот и подоцнежен период постои тајно скривалиште што има подземни ходници кои излегуваат пет-шест куќи потаму, за во злодоба својата челад домаќинот да ја сокрие кај некој од подалечните соседи.
Денес тој соживот, гледан и низ начинот како жителите-современици ги замислуваат своите домови, едноставно е невозможен, поточно како да е душмански поттикнат да го мувне во слабината првиот сосед со некое ќоше од доградбата.

Љубомир Костовски

March 2, 2015
Сподели NESCAFÉ 3in1 за Денот на вљубените

По повод Денот на вљубените, NESCAFÉ организира интересна акција во која на граѓаните на Скопје ќе им подари по две кесички NESCAFÉ 3in1 кафе. Илјадници вљубени на скопските улици во духот на Св. Валентин ќе можат да уживаат во топлата напивка и да ја поделат со своите партнери, пријатели или колеги. Бидејќи кафето е најубаво кога се пие во друштво!

Во акцијата „Сподели NESCAFÉ 3in1 за Св. Валентин “, тимовите на NESCAFÉ на граѓаните во Скопје ќе им поделат повеќе од 6.000 подароци во форма на срце со по две кесички NESCAFÉ 3in1 кафе. Патролата се движи низ сите популарни локации во Скопје каде се собираат младите луѓе, студентите и вљубените. Специјалното срце може да се искористи како честитка или писмо и да се испрати за Денот на вљубените. Исто така, оваа порака може да се сподели и на Фејсбук.

Покрај оваа акција, на Фејсбук страницата на NESCAFÉ 3in1, сите вљубени имаат прилика да учествуваат во креативен натпревар. Сѐ што треба да направат е да ја испратат својата интересна љубовна приказна и може да освојат NESCAFÉ 3in1 пакет со популарните црвени шолји за кафе!
Со новиот, помлечен и покремлив вкус на NESCAFÉ 3in1 производите, како и новите поинтересни пакувања, NESCAFÉ освојува нови хоризонти на полето на квалитетот и иновативноста. Оваа кремлива напивка ги охрабрува и мотивира младите за нови почетоци. Служи како инспирација да гледаат позитивно на новите потфати, без разлика дали станува збор за полагање испит, интервју за работа или стекнување ново пријателство и љубов.

February 17, 2015
ПРВАТА „ЖЕЛЕЗНА“ ДАМА ОД МАКЕДОНИЈА

Леана Таќи стана првата жена од Македонија што освои титула na триатлонот „Ајронмен, 70,3“. Пливаше 1.9 км, возеше велосипед 90 км и истрча 21 км и беше една од околу 400 жени што учествуваа на триатлонот, заедно со уште 1800 мажи-атлети.

Големите луѓе, со несекојдневни подвизи, најчесто се и најскромни. Да си поставиш цел пред себе, која малкумина, не само од твоето опкружување, но и пошироко, не се осмелуваат да ја замислат, да успееш да ја оствариш, и на крај да кажеш дека тоа не те прави ништо посебна во однос на другите, е навистина ретка вредност.

Скопјанката Леана Таќи некои ја познаваат како пејачка и одличен вокал, други – како маркетинг-менаџер, а нејзина најнова пасија е триатлонот „Ајронмен, 70,3“. Со учеството на еден од таквите настани во Цел ам Зе, во областа на Салцбург, Австрија, Леа стана првата жена од Македонија што освоила таква титула. Пливаше 1.9 км, возеше велосипед 90 км и истрча 21 км и беше една од околу 400 жени што учествуваа на триатлонот, заедно со уште 1800 мажи-атлети. Вели дека не размислува многу на фактот што е првата жена од Македонија, бидејќи во светот многу жени се впуштаат во такви подвизи.

„Тоа што кај нас сме малку подалеку од светските случувања и не секој има услови за вакво нешто, не ме прави мене нешто посебна. Едноставно, секоја девојка што има желба и решителност, може да го направи истото. Најинтересно ми е дека и покрај многу лошите услови, малото разочарување од организацијата, уште утре би се пријавила на нов настан. Посакувам да се пријавам на цел Ајронмен в година (двојно подолга трка од Ајронмен 70.3), ако сè оди според планот – а во меѓувреме, веројатно уште на некој 70.3 настан“, вели 30-годишната Леа, која работи како маркетинг-менаџерка во американска софтверска компанија.

Иако спортот е нејзино секојдневие уште од дете, посериозно почнала да се занимава пред пет години, кога одлучила да учествува на првиот полумаратон во Скопје. Тогаш почнува нејзината приказна.

„Спортувам речиси секој ден во неделата.Трчам и возам велосипед редовно од 2007 година кога поминав една година на студии во Амстердам, но посериозните спортско-рекреативни амбиции ми се развија дури откако го истрчав првиот полумаратон. Мојот близок пријател Душко Величковски, инаку првиот „Ајронмен“ од Македонија со сè уште најдобро време, е човекот кој ме инспирираше да се пријавам на 70.3 Ајронмен-настан. Тој дури и ме натера да се пријавам на мојот прв полумаратон – пред тоа најголемата должина што ја имав истрчано беше 10 км. Уште од тогаш се шегувавме дека сум родена за триатлон, бидејќи многу сакам пливање“, се потсетува Таќи.

За ова натпреварување официјално се подготвувала пет месеци, главно со акцент на пливањето.

Коментарите од типот – „а, бе, луда ли си“ се уште стигаат на нејзина адреса. Ноподдршката од најблиските и нивните пораки беа главната мотивација и двигател во тешките моменти на трката. Признава дека имало моменти кога за време на трката си помислувала да се откаже. Првичен шок и бил стартот на пливањето „кој е хаотичен и тежок, особено ако ви е прва трка“.

„Штом го поминав тоа, токму кога требаше да почнам со искачување на големата нагорнина, видов незгода на патот, односно неколку минути порано еден од тркачите падна во каналот од страна кој беше 3-4 метри длабок. Го спасуваа неколку екипи и го спасија со медицински хеликоптер. Се уште не можам да дознаам каква е состојбата на човекот. Како и да е, многу ме вознемири глетката, а 10 минути пред да се спуштам надолу почна да дува многу силен ветер и дожд. И некако бев стегната од глетката од претходно и следните два часа ми беа пеколни, бидејќи ме фати блага хипотермија и дури имаше моменти кога едвај управував со велосипедот. Но, формата што ја имав стекнато во месеците тренирање ме натера да не се откажам и да издржам до крај, иако доста побавно од она што првобитно го очекував“ – раскажува Таќи за Балкон3.

За разлика од многумина триатлонци на кои трчањето им задава најголема мака, зашто доаѓа на крај како трета дисциплина, за Леана тоа не е случај.

„Токму спротивното, кога почна трчањето, бидејќи веќе знаев дека нема да трчам најбрзо што можам (студеното време ми направи неколку проблеми низ трката подоцна) – истрчав најдобро што знам, бидејќи сепак во полумаратон имам најмногу искуство. Голема помош во тие критични моменти беше што низ главата ми се вртеа сликите од подготовките со моето момче Томе Попчевалиев, кој исто така учествуваше на триатлонот.

Со него ги снимавмее пливачките тренинзи и потоа ги анализиравме. Голема поддршка добив и од мојот пријател Душко, а благодарна сум и на советите од Стојан Поповски, нашиот најдобар триатлонец, како и од неколку пријатели надвор од нашите граници , вели Леа.

Сребра Ѓорѓијевска

January 23, 2015
Меѓународен конкурс за училишта: Да ја поттикнеме солидарноста!

aces – Академијата на средноевропски училишта отвора нов циклус на натпреварување за прекугранични школски проекти и размена на ученици

„Да ја поттикнеме солидарноста: Да се грижиме за другите и да го споделиме она што го имаме!“ – ова е темата на овогодишниот конкурс за прекугранични школски објекти. По осми пат по ред, aces – Академијата на средноевропски училишта ги повикува наставниците и учениците да осмислат и спроведат нови проекти, во соработка со меѓународни партнери. Предлозите на проектите можат да се исптатат во периодот од 15 јануари до 15 април 2015 година. Училиштата кои ќе претстават најдобри проекти ќе освојат вредни парични награди.

aces претставува проект кој го почна ЕРСТЕ Фондацијата на полето на едукација, а за координација на иницијативата се задолжени австриската организација Интеркултурен Центар и словачкото здруѓение Вчели Дом. Оваа школска мрежа е активна од 2006 година во цела средна и југоисточна Европа, а основна цел е на работењето е унапредување на размената и културен дијалог меѓу младите. Во мрежата се вклучени 15 држави од регионот на Централна и Југоисточна Европа, со поддршка на министерствата за образование. До сега повеќе од 25.000 ученици и 3.600 наставници учествувале во програмата aces.

Македонија е дел од оваа прекугранична мрежа од 2009 година и до сега во програмата aces учествувале 23 училишта од нашата земја. Претходните победници доаѓаат од градовите Скопје, Неготино, Битола, Струга, а тоа се Гимназијата НОВА од Скопје, ОУ Јосип Броз Тито од Струга, ОУ Страшо Пинџур од Неготино, ОУ Димитар Миладинов од Скопје АСУЦ Боро Петрушевски.

Тема на овогодишниот конкурс: солидарност

Сите луѓе се еднакви, но немаат сите еднакви можности. За жал, некои луѓе во животот се помалку жповластени од една или друга причина. Некои можеби имаат посебни потреби, живеат под границата на сиромаштија или се маргинализирани поради тоа кои се, од каде доаѓаат илиу поради нешто што им се случило во животот. aces тежнее кон создавање општества во кои луѓето се грижат едни за други, во кои луѓето не само што ги бараат своите права, туку се и свесни за авојата одговорност за доброто на сите. “aces ја промовира идејата за партнерство на еднакви основи и заедничка одговорност. Благодарение на меѓународниот карактер на оваа идеја, ги охрабруваме учениците и наставниците да размислуваат надвор од границите на своето непосредно опкружување. Стекнувањето пријатели од други земји и согледувањето на сопствената земја од поинаква перспектива го зајакнуваат критичкото размислување, емпатијата и солидарноста, а во исто време донесуваат и многу забава“, обкјаснува Робин Госејохан (Robin Gosejohann), менаџер на проектот на ЕРСТЕ Фондацијата.

Едно натпреварување – многу победници

Во периодот од 15 јануари до 15 април 2015 година, училиштата кои што се заинтересирани да учествуваат во оваа иницијатива треба да пронајдат партнери од земјите од регионот на Централна и Југоисточна Европа и да го предадат предлогот на заедничкиот проект. Конкурсот е отворен за училиштата во земјите учеснички во проектот, а целната група се учениците на возраст од 12 до 17 години. Апликацијата за пронаоѓање партнерски училишта е достапна он-лајн, на веб страната на aces (www.aces.or.at/partnerfinder). Меѓународно жири ќе ги одбере и ќе ги награди најдобрите идеи. На победниците ќе им биде овозможена и поддршка за реализација на прекуграничните проекти. Завршните средби на меѓународните делегации кои ќе ги претстават победничките проекти ќе претставуваат прилика и за размена на идеи и унапредување на образовниот процес.

Д.Ч.

January 15, 2015
Зимски марш – викенд на планина

Да се искачиш на врвот е опција (право на избор), но да се симнеш долу е задолжително. Ова го напиша познатиот алпинист Ед Вистурс, првиот Американец кој се искачил на сите 14 врвови повисоки од 8.000 метри во светот, во својата книга во која го опишува подвигот. Дури и далеку поедноставните авантури почнуваат со тешка одлука-дали воопшто да се појде. Нашиот пријател Сашо Новески одлучи за прв пат да го освои врвот Солунска Глава на планината Јакупица во Македонија. Патешествието го овековечи на два начини-со зборови во неговиот дневик и со одлични фотографии. Уживајте во дневникот и во фото-галеријата.

Чеплес – Даутица – Солунска Глава

Петок

За мене работен ден до 18:30, а веќе со спремен ранец за тргнување. Во 19:20 го фативме возот за Богомила. Во 20:10 на железничката во Богомила не чекаше Роберт, човекот кој со кола требаше да не однесе до Папрадиште. Кога стигнавме во селото, направивме кратка пауза да се подготвиме и да тргнеме на пат до Планинарскиот дом Чеплес. Само што ги изодевме првите стотина метри, почна да врне дожд. Нејсе, ние сме направени од поцврст материјал, си велиме.

По половина час одење низ густа шума налетавме на уште една група планинари од Скопје од планинарскиот клуб „Македон“ кои се движеа кон Чеплес. По вообичаеното здраво живо, продолживме заедно и стигнавме до домот во 22:00 часот. Откако се сместивме и средивме, се запознавме со сите луѓе што беа пристигнати во домот. Краток муабет, по една чаша топла ракија или топол чај и заминавме на спиење. Не чекаше станување рано сабајле и напорен ден, па требаше да имаме бистри и наспани глави.

Сабота

Саботата станавме во 5:30 часот. Мрзоволно се протегнавме, но сепак сите станаа набрзина. По завршување на утринските хигиенски обврски, некои појадуваа, а некои се напија само топло чајче. Поради густата магла, стартот го одложивме за уште еден час. Тргнавме во 7:05. Времето сега беше бистро, а пред нас видливо.

Маглата се спушти под нас, лежејќи над населените места Нежилово, Папрадиште, Црешново, Богомила, Ореше, Ораовдол…

Јасното време не дружеше по целиот шумски пат, па по зимската патека, се до гребенот над горна ливада. Од левата страна на гребенот можевме да го видиме Плавник, но не и Јакупица, односно само врвовите на Јакупица беа гордо исправени над густата магла. А, од нашата десна страна видливоста беше едвај 50 -тина метри и не можевме да се радуваме на Нежилова карпа со врвот Солунска Глава, но после десетина минути се пружи поглед на Нежилова карпа. Можете само да замислите…

Врвот Солунска глава се наоѓа на 2.540 метри надморска висина. За името, се вика Солунска глава затоа што кога времето е јасно и бистро, од тука, можете да го видите дури и Солун.

Во 12:00 тргнавме назад за да стигнеме со време до Планинарскиот дом Чеплес. Овој пат се враќавме по летната патека. Бргу одевме. Кога стасавме здивнавме малку и на брзина се пресоблековме, па се подготвивме за ручек. Добро јадење со добра салата и прекрасни луѓе. Планините не прават подобри. Планот беше да преспиеме и оваа вечер во Чеплес, но околу 21:00 часот ни текна да се симнеме во Папрадиште и таму да преспиеме во планинарскиот дом. Тоа и го напраивме. Си ги собравме ранците и пат под нозе. По широкиот пат се симнавме надолу. Минувавме низ прекрасната шума, прекрасните мали водопади кои шумеа во ноќта. Замислете ја оваа слика, со малку осветлување од месечината и од нашите челни ламби.

Не ни се брзаше. Полека надолу со добар муабет стасавме до селото. Но, во домот немаше никој. Почекавме 20 минути и дојде Емил, домарот на планинарскиот дом. Ни отвори и ни покажа каде ќе се сместиме. Што ни остануваше освен да сумираме импресии до долго во ноќта.

Недела

Во Папрадиште останавме цел ден. Утрото пристигнаа деца од Русија кои во Македонија биле дојдени да го изучуваат македонскиот јазик и да ги запознаат нашите убавини. Помуабетивме, им одговоривме на пољубопитните од нив. Поминавме еден неамбициозен ден, како што доликува на недела, во одмор и во муабети, восхитувајќи се на убавината што не опкружуваше.

Околу 16:00 часот пристигна Роберт, човекот што требаше да не однесе до Богомила. Во 18:35 се качивме на возот за Прилеп. После 45 минути возење стасавме. Се разделивме со пријателите и секој по дома. Туш и веднаш на спиење затоа што за мене сепак понеделникот е работен ден.

Ако некој реши да го искачува овој врв првпат како што направив јас, секако, добро подгответе се и задолжително побарајте луѓе што ја познаваат планината за да ви ги покажат сите убавини. Нормално, и безбедно да ве однесат до врвот и да ве вратат назад. Јас бев импресиониран од ова авантура. Се надевам дека и вие ќе го направите истото, а до тогаш уживајте во фотографиите.

Текст: Сашо Новески

Фото: Ване Михајловски

January 2, 2015
Воздра! Од Сараево…:)

“Воздра. Ша има?”- вака се поздравува “рајата” во Сараево. И мене ме пречекаа со овој поздрав иако не сум дел од “рајата” и за прв пат сум во Сараево. Но, мојот домаќин дефинитивно e “раја” и тоа почнувајќи од “мала раја” како што ги нарекуваат сарајлиите помалите свои сограѓани. Нихад, мојот драг пријател и домаќин на овој мој неколкудневен престој во Сараево е млад сарајлија кој многу го сака своето Сараево или како што вели тој градот му е најдобар другар. Подобар водич низ Сараево не можев да имам. Му благодарам за тоа. Го видов и почувствував дури “махалскиот” живот по маалата над Башчаршија, животот во Чаршијата, модерното Сараево, отоманското Сараево, австро-унгарското Сараево, но и последиците од Сараево „под опсада“… Едно нешто сигурно ги поврзува сите овие наброени работи погоре, а тоа е духот на луѓето кои живеат тука. Ги задржале ведрината, почитувањето и насмевките…. И покрај се’.

Во Сараево стигнав рано изутрина и веднаш имав прилика да ја посетам Башчаршија која сеуште спиеше во овие рани мугри. Празните сокачиња по чаршијата се чистеа и ги чекаа еснафите, рајата, туристите да прошетаат по нив. Чаршијата е формирана во втората половина на 15 век и најпрвин само делот околу препознатливиот белег на чаршијата- себиљ се нарекувал Баш чаршија, во превод главна чаршија, за подоцна целата чаршија да го добие ова име. Порано секој занает си имал своја уличка, денес останати се само најупорните занаетчии кои најчесто изработуваат сувенири. Некои од дуќаните денес се познати кафетерии, чајџилници, ќебапчилници, ресторани….

Во минатото имало околу 12 000 трговски и занетчиски дуќани со преку 80 различни занаети. Земјотреси и пожари делумно и пресудиле на чаршијата, а од нив ова што е останато денес сведочи за некогашниот богат живот кој се одвивал на северниот брег на реката Миљацка. Неколкуте безистени, џамии, анови исто така сведочат за имињата на неколкумината градители во чаршијата како што е Гази-Хусрев бег кој е и погребан во Џамијата која ја изградил. Сараевчани се вредни, духовити и досетливи луѓе. Нивната досетливост ќе ја препознаете и во чаршијата и сувенирите кои ги нудат, во ликот на Вучко-некогашната маскота на Олимписките игри во Сараево 1984, во сувенирите од куршуми, сувенири од рачни бомби и други разни рачни изработки…. Една од најавтентичните креации на овие сувенири се чаурите од гранати, на кои денес вештите раце на занаетчиите ги отсликуваат белезите на чаршијата, на Сараево и со нивниот отсекогаш ведар дух се обидуваат да ги ублажат болката, а и сликата за военото Сараево.

Убаво е чувството кога во ист момент ќе ги слушнете sвоната на католичката катедрала, камбаните од православната црква и звуците од оџата кој пее на некое од минарињата на џамиите во чаршијата. Тоа е звукот на Сараево. Вистинското Сараево.

Сараевчани сакаат многу да пијат кафе и тој адет веднаш ја буди чаршијата. Само по неколку часа откако ја запознав полу заспаната чаршија, рано, тоа утро, таа веќе беше преполна со луѓе. Странците најчесто се ориентираат (се чекаат) по себиљ-некогашна чешма, која е една од неколкуте кои постоеле порано низ Сараево. Денес е останата само оваа, изградена 1891 година, која на почетокот имала себиљџија кој со канче за вода ги поел жедните.

Културното наследство на Сараево може да се подели во неколку периоди, почнувајќи од праисторија, преку римскиот период, средниот век, османскиот период и австро-унгарскиот период. Најевидентни се остатоците од османскиот и австро-унгарскиот период. Еден од белезите на Сараево од австро-унгарскиот период е “Градската вјечница” или градската куќа иако таа во минатото имала повеќе различни функции.

Сместена е во близина на Башчаршија изградена е во псевдо-маурски стил и наликува на џамијата на Кемал Втори во Каиро. Била пуштена во употреба во 1896 година. На почетокот била зграда на градската управа на Сараево, потоа била зграда на Окружниот суд на Сараево, па градска односно Национална и универзитетска библиотека, која во 1992 година, за време на опсадата на Сараево изгорела со 80% книги и документи за историјата на Босна и Херцеговина. Денес е реновирана и иако од неодамна е свечено отворена, сеуште не е отворена за посетители. Планирано е тука да биде сместена градската управа на Сараево, Универзитеската библиотека, како и да служи како простор за културни настани.

Интересен податок е поврзан со овој објект, имено уште кога требало да започне неговата изградба требало да се урнат два ана и една приватна куќа. Ановите ги срушиле веднаш, но сопственикот на куќата прво се противел на рушењето, а кога морал, побарал едно кесе златници и цигла по цигла да биде префрлена целата куќа и изградена од другата страна на Миљацка, спроти градската куќа. Така и биднало. Денес оваа куќа е позната како “Инат куќа” и е национален ресторан.

Реката Миљацка е крвотокот на Сараево. Таа го дели градот на сончев и оној во сенка. На шега сараевчани велат дека оние од страната што е во сенка чистат снег и во мај.

Повеќе мостови ги поврзуваат овие два брега на Миљацка, а од неодамна уште еден мост кој на прв поглед не се вклопува со околината, но кога ќе ги запознаете малку сараевчани ќе сфатите дека ептен им одговара. Мостот се вика: “Pozuri polako (побрзај полека)” и се наоѓа непосредно пред Академијата за ликовни уметности.

Јас и Сараево, ова дефинитивно беше љубов на прв поглед. Веќе имаме закажано ново рандеву во зимски амбиент….Препознатлив. Сараевски…

П.С. Намерно ви останав должен за приказните познатите сараевски “чевапи”, бурекот, ноќниот живот…Но тоа е повод за нова репортажа…Наскоро…

Јордан Дуков

December 19, 2014
Планинарска авантура низ чудесната Шара

Пешачење низ остатоци од зимски снег додека ја чувствувате врелината на летното сонце. Измешани звуци од музиката на кавалот и плисокот на планинскиот водопад. И сето тоа зачинето со вкусот на киселото млеко подготвено во шарпланинските бачила. Балкон 3 ве води на планинарскиот поход кон месноста Лешница на Шар Планина, на кој годинава учествуваа околу 400 планинари од Македонија и од странство.

Зоран Димовски

December 15, 2014