Category: На Балкон

  • Имало ли живот пред туризмот?

    Рибарското минато живее…

    Бела куќа со сини капаци на прозорците. Силни бои и изразен контраст. Боите на небото и на морето, како и на грчкото знаме. Рецепт за совршена фотографија, најдобар начин да се каже – ја посетив Грција. Сепак, тие не биле поставени таму за да им се допаднат на туристите, според некоја логика на тематски забавен парк. Нивната улога е поинаква, и го открива предтуристичкото минато на многу летувалишта.leptokarija4_balkon3

    Насекаде во медитеранот сликата е слична. Шарени куќи со силни бои. Црвено-жолти нијанси во многу места во Италија, сино-бели речиси насекаде во Грција, бели во Шпанија… И насекаде тие се голема инспирација за фотографирање. Секако дека станува збор за традиција, зад која стојат мошне практични причини. Повеќето приморски населби што денес се летни туристички дестинации, во минатото биле само рибарски населби. Некои од нив биле такви до пред само неколку децении. Силните бои на куќите им овозможувале на рибарите полесно да се ориентираат во невреме, да ги забележат своите живеалишта и да се насочат кон нив. Тие за нив биле многу повеќе од животно значење, отколку од естетско.leptokarija1_balkon3

    Дел се зачувале како компактни целини и денес служат како потсетник на тоа минато, и голема атракција за посетителите. Но траги од рибарското минато може да се најдат и на неочекувани места, кои што значително се трансформирале по напливот на туристите. Старите рибарски куќи во Лептокарија, под Олимп, се скриени меѓу новите, големи туристички вили со апартмани за издавање. Некои се целосно напуштени, други се адаптирале да примаат гости во еден порустикален амбиент.leptokarija3_balkon3

    Има и такви што се претворени во кафетерии и ресторани, како и во мали бизниси и во деловен простор, привлекувајќи го вниманието на потенцијалните клиенти со својот невообичаен изглед. Но еден дел се` уште се користат од рибарите. Минатото продолжува да живее, а гостите, пак, ја добиваат можноста да ја направат својата совршена грчка фотографија.

    Гоце Трпковски

  • Балкон3 интервју со Горан Гајиќ, режисер на „Како пропадна рокенролот“ и „Ќе се вратат штрковите“

    Балкон3 интервју со Горан Гајиќ, режисер на „Како пропадна рокенролот“ и „Ќе се вратат штрковите“

    Have Gun – Will Travel! goran_gajic1_balkon3Горан, Филмот и музиката се ваш живот, всушност и нема ништо што би можело поблиску да ве опише. Па, како живеете?

    Лудо и брзо, хахаха   Живеам нормално, се е тоа нормално и тоа е дел од мојата работа, и тие две работи се многу сродни, така што што всушност и чинат една работа. Во филмот ужасно многу е важна музиката, односно еден од најважните елементи, па и филмот на музиката и носи некоја друга и трета димензија, и отвара уште некои врати, но музиката и филмот се тие два најдобри компањони кои постојат во животот.

    На која релација живеете, Америка, Европа, Балкан?

    Па јас цел свој живот сум фриленсер, односно работам кога имам одредена работа и што во Америка со филмски јазик на жанровскиот вестерн би рекле Have gun – will travel, што во секој момент човек мора да биде спремен да излезе од својот живот доколку таа работа не е врзана со местото во кое живеат. Како што тоа ужасно ретко ми се случува со мене, но и генерално со сите режисери да работат во едно место… Така што, мојот живот е патувања, едно два три пати годишно доаѓам во Европа и работам, тука беа „Штрковите…“, по нив работев малку реклами во Србија и тоа ми беше интересно, но и добар начин повторно да доаѓам over and over again..

    kako je propao r&r1_balkon3

    Колку години имавте кога го снимавте „Како пропадна рокенролот“, вашата приказна од овој филм?

    Па тоа беше за сите нас, и на Пезо и на Владимир Славица  и на мене дипломски филм, филм со кој дипломиравме и ја завршивме академијата, значи 1989 беше премиерата, 1988 го работевме, нешто повеќе од една година од како се случи таа смена во Авала филм, значи имав 26 години, хахаха..

    Што се случуваше тогаш, се сеќавате ли во какви услови се работеше филмот, какво беше опкружувањето?

    Па, атмосферата на снимањето беше одлична, работевме навистина со феноменална, професионална екипа, а тоа за нас дебитантите во тој момент беше од големо значење, оти тие ни даваа сигурност и не уверуваа дека се ќе биде во ред на крајот. Значи од таа професионална помош, па до тоа што имавме среќа да работиме со извонредни глумци на почетокот на нивните кариери.,… И така, за многу работи што се случуваа и на филмот, и со филмот после тоа , ние всушност не бевме свесни, но со времето се доби конотацијата, значењето, длабочината острината на тој филм..

    kako je propao rokenrol11_balkon3

    Се согласувате ли дека од една шега иронија, филмот стана потоа стварност, една страшна стварност…

    Да, да, да, ова, мислам тој филм можеби беше единствена шанса, за луѓето… да се запре таа работа, појава која токму тогаш беше на сам почеток и се подготвуваше.. Иако во тој момент не можам да се сетам точно како помина „Како пропадна рокенролот“ во кината, но таа цела варијанта беше многу и сега е многу присутна од сенка до сенка..

    Што ве привлекува денеска на Балканот, што ви го врти вниманието од музика, филм..

    Па јас сум од тука, и тоа се корените, без оглед на ситуацијата, и пред се пријателите, некој со кој сум израснал и на кој не треба многу да им се објаснува.. Многу време во Америка трошам во објаснување кој е кој, кој е што, од каде сум, што сум, што јас сакам, хахаха, тоа тука е далеку поедноставно.. Балканот исто така ги има и сите останати особини кои ужасно не нервираат, но кои на целата работа и даваат толку шарм и неодоливост, организација хаос, лудило, премногу алкохол, премногу тутун, хахаха,..

    Тоа е добро или лошо?

    Тоа е добро, тоа е добро, тоа е добро, хахаха

    vraticerode1_balkon3

    Ја работевте „Ќе се вратат штрковите“, страшно популарна серија која привлече разновидна публика, млади стари, рокери, народњаци.. каква е таа приказна?

    Па јас мислам дека и пријдовме на носталгијата.. поради тоа како почнав да работам на „Штрковите“, кога  Бјела (Драган Бјелогрлиќ) ми се јави и рече: Ајде дај нешто да работиме, и потоа повеќе од година дена го развивавме сценариото, но мене ми се чини дека клучна работа беше таа љубов која на некој начин ја издефинира.. не љубовта меѓу мене и Бјела, хахахаха,.. иако го  имаше и тоа, хахаха … Туку љубовта кон сето она што се овде случувало, кон луѓето, кон емоцијата, изгубените животи, кон изгубеното време, и јас мислам дека тоа е таа емотивна работа и одевме до крај во секоја смисла,.. Што се однесува до јазикот, веднаш ни приговараа дека премногу се пцуе.. и што се однесува до другите работи мислам дека тој еден чесен однос кон работатата донесе популарност.. И не само тоа, и фантастичниот перформанс на секој од глумците, неверојатни улоги направија во моментот кога издефиниравме што се работи и како се работи, после тоа се беше вистинско уживање, иако беше неверојатно физички тешко, бидејќи снимавме во релативно краток рок и со релативно тенок буџет.

    gacic_pezo_rasic_koja_balkon3

    Како почна вашата приказна со Филмскиот фестивал во Стариград Пакленица?

    Па, овде дојдов откако ме викнаа мене и Пезо (Зоран Пезо, режисер на првата од култните три приказни на „Како пропадна рок ен рол-от“), кој тука веќе е староседелец  и селектор на фестивалот, па се сетија и ја организираа таа јубилејна проекција 25 години од премиерата на „Како пропадна рок ен рол-от“. И самиот факт што ова е  се уште релативно мал  фестивал но со добра атмосфера и така специфично дефиниран, овој фестивал е фестивал на музичкиот филм кој опфаќа не само играни туку и документарни филмови и други форми.. Сето тоа многу ми се допадна, а и никогаш во животот не сум бил во Пакленица. Така ова беше прв пат и целосно сум фасциниран со националниот парк, карпите и тоа е навистина феноменално.

    Тука е сниман и Винету..

    Така е, Винету..Бидејќи живеам во Америка  (САД), кога на некого ќе го спомнам Винету, тие немаат поим за кого се работи, затоа што тие романи ги напиша Карл Мај, Германец, хахаха, кој никогаш не бил во Амереика, но можеше да напише одлична серија романи на кои јас израснав, ха ха ха..

    И глумецот Гојко Митиќ кој се прослави играјќи го Винету..

    Да секако и глумецот, и мислим навистина од таа страна овој простор е инспиративен, хахаха

    Ñ

    Кога последен пат сте биле во Македонија?

    Одамна, одамна, бев кога гостувавме со Весела телевизија, хахаха, а после тоа не бев ни на територијата на поранешна Југославија, повеќе од десет години откако отидов во Америка.

    Имате ли постојана врска со овие простори, што ве врзува?

    Имам, имам, како да не, пријатели, семејство, Мајка и брат што живеат во Загреб и сите останати таму, семејство во Белград, во Војводина..

    Во моментот што работите?

    Па во моментот имам неколку работи во различни фази. Напишав сценарио, всушност напишав роман по мое сценарио, хахахаха, тргнав по обратен пат, напишав сценарио и во еден момент изгледаше како да ќе се случи тој филм, и после си реков, чекај, што ако филмот не се случи, сакам тоа сепак на некој начин да остане и тоа да го кажам, да го изречам тоа што сакам да го кажам, и тогаш направив роман и почнав да пишувам.. И некако мислам дека се случи некоја добра чудна хемија повторно.. но ќе видиме..

    Извинете за моето незнаење, но како се вика тој роман?

    Не е објавен се уште. Не е објавен..

    А има ли некој работен наслов?

    Има, има се вика „Јас го носам твоето знаме“.

    Ух..

    Хахахахахаха…

    Зад насловот може сешто да се крие..

    Па тоа е, ова… роман што зборува за тоа што јас мислам дека е единствената надеж за некој напредок на човековото општество и оваа планета.. Бидејќи немаме далеку дотуркано за овие две три илјади години, колку што водиме сметка за времето, хахаха.. се работи всушност за борбата за лична слобода, и тој роман, приквел на војната во Југославија , на некој начин суштински објаснува зошто таа војна беше можна.

    gajic_furlan_balkon3

    Ваша сопруга е Мира Фурлан, не треба посебно да се претставува легенда на ЈУ филмот, со голема меѓународна кариера, имате и син..

    Имаме  син кој се вика Марко, има 15 и пол години, сака музика, компонира постојано, свири клавир, прави бит, соработува со разни рапери и тоа е единствено што во овој  момент го интересира, и мислам дека за сега ќе се занимава со таа работа. Во моментот бидејќи има 15 и пол години се наоѓа среде полагање возачки испит (се смее).

    А, да таму може со 16 години да се вози..

    Со 16 може да вози, да..

    Тоа само локал или..

    Не, не, може да вози секаде, само да има некој возрасен во колата.. иако по некој пат и ги пуштаат:)

    mira-furlan-e1320927681910

    Мира ја гледавме во мегапопуларната Лост, на што работи сега?

    Во моментот ја заврши првата од серијата шест филмови кои се викаат Space command, повторно science fiction жанр, во кој таа стана толку популарна, прво поради серијата Бабилон 5, која е култна science fiction серија, а потоа поради Лост, која е на границата на science fiction или некоја fantasy или како би можеле да го нарачеме или жанровски да го дефинираме.. Таа исто така пишува, напиша театарска пиеса, која се вика „Додека смртта не не раздвои“, и направена е претстава која ја режираше Мики Манојловиќ, и која што се игра во Белград, гостуваше во Загреб со голем успех, се надевам дека ќе гостуваат и во Скопје. Тоа е мала претстава со четири глумци, Мики Манојловиќ и три актерки, млади актерки. Пред тоа, напиша книга есеи за Америка која се вика „Тотална Распродажба“, и сега пишува исто така нова книга.

    MICHAEL EMERSON, MIRA FURLAN

    Да, да, се, само уметност не недостасува во вашето семејство, хахаха

    Хахаха, па да, се бориме колку можеме, еве можеби ја видовде и мојата книга „Холивуд и ја“, која зборува за тоа дека без оглед колку и да се обидуваат да не замолчат или игнорираат, и да не постоиме, човек некако мора, мора, мора, да се бори и да најде начин сам да направи нешто, ако не може нешто што чини многу пари, може да седне зад компјутер и да пишува, а ако нема компјутер, тогаш на парче хартија, баш како и Вие (се смее).

    Хахаха, Горане благодарам многу, навистина ми беше големо задоволство

    Благодарам и на вас, благодарам и секое добро и голем поздрав, многу сакам да дојдам во Скопје и во Македонија.

    Дарко Чекеровски

  • За ведри летни утра – нови вкусови на Nestlé житарките без глутен

    За потрошувачите во Македонија, а посебно за оние чувствителните на глутен, овозможен е разновиден избор на безглутенски производи – Corn Flakes со вкус на чоколадо и Corn Flakes со мед и кикиритки

    Nestlé žitarici_balkon3

    Компанијата Nestlé ја прошири понудата на производи без глутен со новите вкусни житарки за појадок – Nestlé Corn Flakes со вкус на чоколадо и Nestlé Corn Flakes со мед и кикиритки, со цел да одговори на потребите на сѐ поголемиот број на луѓе кои страдаат од целијачна болест, алергии на пченица или од некоја форма на нетолеранција на глутен.

    Исхраната што не го вклучува овој протеин за некои стана стил на живеење, а за другите пак неопходност. Како основен проблем, заболените го наведуваат тешкото пронаоѓање на овие производи, кои истовремено би биле вкусни и хранливи и кои би имале пристапни цени. Доколку се земе предвид и фактот дека и многу мали количества на глутен може да го загрозат здравјето, неопходно е да се обезбедат посебни услови за производство на безглутенски производи.

    Nestlé Corn Flakes bez gluten - asortiman

    Сите Nestlé aртикли без глутен, вклучувајќи ги и безглутенските житарки, имаат сертификат од Европската асоцијација на здруженијата на заболени од целијачна болест, како и препознатлив знак, прецртано зрно од пченица, на пакувањето. Исто така, новите Corn Flakes вкусови збогатени се и со витамини.

    За да се уверите во добриот вкус и во хранливоста на Nestlé житарките без глутен, ви предлагаме креативни безглутенски рецепти кои ќе придонесат кон уживањето во вашиот нов омилен вкус:

    Колачиња со Corn Flakes и со кокос без глутен

    Колачиња со Corn Flakes и со кокос без глутен

    Состојки:

    • 2 белки
    • 125g шеќер во зрно
    • 5ml (1 лажиче) ванила без глутен
    • 750g Nestlé Corn Flakes житарки
    • 250g кокос
    • 125g чоколадо за готвење

    Загрејте ја рерната на 150°C. Направете две подлоги за колачиња од хартијата за печење. Во сад со средни димензии, разматете ги белките сѐ додека не се создаде пена. Постепено додадете го шеќерот, 15ml (1 лажичка) и матете сѐ додека не се стврдне смесата. Додадете ванила, житарки и кокос. Смесата распоредете ја на хартијата за печење во форма на колачиња, на растојание од 5 cm едно од друго. Печете ги 15 дo 18 минути, сѐ додека колачињата благо не се заруменат. Кога ќе се изладат, прелејте ги со растопеното чоколадо и послужете ги.

    Печено овошје со крцкав прелив без глутен

    Печено овошје со крцкав прелив без глутен

    Состојки:

    • 4 свежи манга со средна големина исечете ги на парчиња со големина од5cm
    • 500g jaгоди
    • 45g (3 лажички) кафеав шеќер
    • 30ml (2 лажички) сок од портокал
    • 5g (1 лажичка) мелен цимет
    • 500g Nestlé Corn Flakes житарки
    • 75g исецкани бадеми или ореви

    Наредете ги парчињата од манго и јагодите во сад за печење, чие дно претходно ќе го намачкате со масло или со путер. Во чинија измешајте ги кафеавиот шеќер, сокот од портокал и циметот. Прелијте ги преку овошјето. Печете 20 минути на 190°C. Посипете ги преку овошјето Nestlé CORN FLAKES без глутен и орасите. Печете уште 10 минути додека не се зарумени коричката, а овошјето да стане меко на допир со вилушка. Пријатно!

  • Мастика, узо или раки?

    Мастика, узо или раки?

    Седев во кафеана, мезев грчка салата и ја допивав втората мастика. Беше еден од последните денови на ова долго топло лето. Додека се мислев како да го почнам текстов, наиде мојот пријател Тино, познат и чест посетител на скопските кафеани и искрен љубител на добриот пијалок.

    Што вака во кафена рано сабајле? – ме праша.

    Работна задача – му одговорив. Треба да пишувам текст за македонската мастика, грчкото узо и турската раки, па дојдов во потрага по инспирација.

    Ај части едно узо и ќе го решиме проблемот, рече Тино и удобно се смести на едно од столчињата.

    „Види пријателче. Единствена универзална работа што не обединува нас Балканците, без разлика дали си Македонец, Бугар, Грк или Турчин е тоа што сите на ист начин уживаме во плодовите на ова поднебје. Покрај многуте работи, тука секако мислам и на алкохолот. Мастика, узо, раки… Пијачка која постои на само на ова поднебје, слична, а толку различна. Секој љубоморно ја чува тајната за рецептот. Премногу митови и легенди се кријат во однос на тоа кои се вистинските состојки за изработка на тој аперитив. Ма, ми збореле дека всушност се прави од дудинки, а други пак дека тајната била во премачкувањето на казанот со мед. Тоа воопшто не ме интересира, знам само дека ми се допаѓа. И без разлика, што и да пијам за мене тоа е еден ист пијалок. Не сакам никого да навредам, знам дека секој си има свој вкус, а нели за вкусовите не се расправа. Филозофијата на овој пијалок е многу едноставна. Мислам, ма не мислам, тврдам дека тоа е единствената пијачка што оди со секакво мезе, нормално во зависност од расположението и друштвото.“

    Тино ги изговори овие речници во еден здив, како учениче кое наизуст ја научило лекцијата. Се напивме, јас неколку мастики, тој неколку уза и пријателски се разделивме.

    Тино има право кога вели дека трите пијалоци имаат многу сличности. Сите се пијат со мраз, имаат неколкувековна традиција, а им се препишуваат и лековити својства. Сепак, балканските народи се особено патриотски расположени кога станува збор за националните јадења и пијалоци. Па така, тешко ќе натерате некого да признае дека пијалокот на соседот е подобар. Но, да одиме со ред.

    Мастиката во Македонија има долга традиција и според некои кажувања, овој пијалок на овие простори се произведува веќе три века. Најдобрата мастика се пече во струмичкиот регион. Струмичани тврдат дека се прави исклучиво од природни суровини, односно од вински дестилат, анасон и багремов мед. Во минатото се вршени испитувања, кои покажале дека конзумирањето мастика во умерени количини помага во уништувањето на хеликобактери. Од1990 година Струмичката мастика е заштитена како национален бренд. И покрај се, во многу делови на земјата, сепак, грчкото узо е попопуларен пијалок од мастиката. Во голем број кафеани не ни можете да најдете струмичка мастика, а ќе ви понудат неколку типови узо. Еднаш за ова разговарав со Дарко, мојот другар од детството, со кого често пати сме ги тестирале лековитите својства на алкохолот. Како и вообичаено, му даде политички контекст на муабетот: Узо или мастика, со грчка или шопска салата, ѕаѕики или таратур. Изгледа само за мразот немаме спор околу името. Но, на крајот, единствено што мене ми е важно е чашата да ми ја донесе љубезна и убава келнерка, Гркинка или Македонка – сеедно.

     

    Узото е најпопуларниот пијалок во Грција. Нема турист кој си заминува од земјата без барем едно шише од волшебниот аперитив. Една стара грчка поговорка вели: „Узото го подига духот.“ (“Оuzo makes the spirit.”) и нема Грк кој нема да се согласи дека чашка мраз ладно узо е совршен придружник за добро мезе и разговор со пријателите. Класичното грчко узо е дестилат од грозје на кој му се додава прецизна комбинација од различни билки и плодови како анасон, нане, бобинки и лешници. Најчесто е со присуство на алкохол од 40 отсто. Сепак вообичаено се разредува со неколку коцки мраз, при што узото добива млечно бела боја, а на површината на пијалокот се појавуваат кристали, појава позната како „узо ефект“. Островот Lesvos го носи епитетот „центар на производството на узо“ во Грција. Ова ми го потврди и пријателката Софија од Атина: „Јас признавам дека најдоброто узо кое сум го пробала беше во Lesvos. Тие не го извезуваат, го чуваат само за локална потрошувачка, па никој не знае ни дека постои освен ако не го посетите местото. Рецептите за производството на узо на овој остров се чуваат како семејна тајна.“

     

    Софија ми раскажа дека узото во Грција се корисити и како лек за болки во стомакот или за главоболка, а на Крит, можеби звучи лудо, но и за разбивање на утринскиот мамурлук.

    Раки е неофицијален национален пијалок на Турција. Во времето на Отоманската Империја, омилен алкхолен пијалок бил виното, но на крајот на 19-от век овој примат го преземала ракијата. Се произведува со двојна дестилација на грозјето и задолжително се додава анасон. Традиционално се пие на тој начин што чашата се става во специјални метални садови со мраз, а на ракијата и се додава вода. При разредувањето добива млечно бела боја, мешавина која популарно се нарекува „лавовско млеко“ (lion’s milk). Мојот пријател …. од Истанбул ми раскажа дека јени раки се пие во комбинација со ајран, како „противотров“ за мамурлук, но има и други, многу послатки дејства.

    „Многу добар пијалок во придружба на риба, мезе и пријателски муабети. Раки е легенда која не старее. Во Турција е позната како ефикасен „љубовен противотров“. Најдобра пијачка за да се заборави тагата и меланхолијата. Чувството да се пие јени раки е прекрасно, но уште поубаво е кога ќе се опијаниш од истата. Тоа е пијалок која наместо крвта би посакувале да тече во вашите крвни садови. Највкусно е кога се пие со бело сирење и диња, а без јени раки муабетот не е муабет.“

     

    На крај ќе Ви препорачаме еден рецепт, за кој единствено ви се потребни половина литар мастика, узо или раки, кој што милува и една лубеница со тежина од три до пет килограми. Се сече врвот на лубеницата и таа се полни со избраниот пијалок. Се остава да стои во фрижидер додека алкохолот и лубеницата не се соединат во прекрасен леден десерт.

    Уживајте и се гледаме на ладна пијачка и добро мезе.

    Мирко Трајановски

  • “SAKURA ZENSEN” – КОГА ЌЕ РАСЦВЕТААТ ЈАПОНСКИТЕ ЦРЕШИ ВО СКОПЈЕ

    Кога ќе расцветаат јапонските цреши посетуваат на шармантни сцени од бајките, имаат нешто повеќе од само обична убавина… може да се каже дека тоа е чудо на природата.DSC_0128Црешите имаат посебно место во јапонската култура. Расцветувањето на јапонските цреши го симболизира почетокот на еден нов живот. Во Јапонија се одржуваат двонеделни фестивали во 11 градови. Празникот на црешите во оваа земја, го регулира и животот на луѓето. Во тие денови се утврдува датум за брак, се започнува бизнис, поточно кажано овој период преставува пресвртна точка во животот на Јапонците.DSC_0211Бидејќи се симболот на убавината и естетиката, кога ќе расцветаат, Јапонците, со единствена цел, само за да ги видат цветовите заедно со своите семејства, пријателите ги посетуваат парковите, градините, храмовите.DSC_0187Црешите потсетуваат и на минливоста на животот. Со векови наназад поетите, музичарите инспирација наоѓале токму во сакурите.DSC_0216Симбол за ова дрво кај нас е улицата Максим Горки, која е најубава во Скопје токму во периодот кога јапонските цреши се расцветани. Затоа Балкон3 ја посети улицата, и секако, објективот го намести така што убавината на розевите јапонски цреши ги спои со прекрасните, стари балкони, на убавите стари скопски згради. Уживајте во фотографиите!

    DSC_0139 DSC_0147 DSC_0193 DSC_0196

  • Велигден во Грција

    Велигден во Грција

    Најважните моменти од најголемиот празник во годината

    Тешко може да се опишат интензивните чувства за време на Велигден во Грција. Има очигледни и јавни промени на расположенија (од среќа во тага, од елегија во екстаза, од лирични чувства до хедонистичко уживање во добро друштво и храна). Педесетдневен пост му претходи на Велигден а во последната седмица (Светла Седмица) секојдневниот живот се одвива во склад со одбележувањето на сите драматични настани опишани во Евангелијата. Обичаите се различни во зависност од регионот, но и поради предхристијанските обичаи – прославувањето на обновувањето на природата и пролетната рамнодневица не случајно се поврзуваат со Велигден.

    Современиот живот и урбанизацијата го сменија начинот на кој ја перцепираме духовната страна на Велигден. Во денешно време повеќето луѓе постат само во текот на Светлата Седмица, а голем број воопшто не постат. Многумина не ги посетуваат бројните црковни служби кои се изведуваат во текот на целиот пост. Сепак, било да се верници или не, луѓето навистина сакаат да учествуваат во овој настан затоа што на тој начин членовите на заедницата се зближуваат. Постот исто така се смета за обид за прочистување и ревитализација на духот, па поради тоа многу луѓе се придржуваат до правилата за постење, но не во духовна смисла туку во секуларна – како воздржување од храна од животинско потекло (вегетаријанска исхрана со исклучок на морска храна и мед) и постењето е сè попопуларно кај оние кои се грижат за своето здравје. Секако и активностите на отворено и уживањето во обновувањето на природата се неразделни елементи на Велигденската традиција. Јоргован (Paschalia) е цвеќе кое го симболизира Велигден бидејќи неговото име е уште еден синоним во грчкиот јазик за овој празник. Пасха е официјалното име за Велигден кое доаѓа од еврејскиот збор – премин.

    Сите видови морска храна, житарки, мешунки и зеленчук се конзумираат во текот на големиот пост а виното е неизбежен придружник на секој јадење. Многу често во грчките домови за десерт се служи алва (смеса од мелен сусам и шекер), но и во рестораните како знак на внимание од сопственикот.

    4

    Ова се неколку од најпознатите обичаи поврзани со празникот и сите се поканети да земат учество во прославата. Цветници е ден кога после литургијата на верниците им се делат крстови направени од исплетени палмови гранчиња. Постот дозволува јадење риба па низ цела Грција на овој ден се подготвуваат највкусните специјалитети од риба.

    Украс од палмови гранчиња на островот Китера
    Украс од палмови гранчиња на островот Китера

    Свеќите (Lampades) се подарок пригоден и за деца и за возрасни. Се изработуваат на безброј инвентивни начини но еве неколку традиционални украси: бубамара (paschalitsa што значи мала Велигденска дама) е симбол на Велигден и на пролетта.

    Велики Четврток е ден кога се фарбаат Велигденските јајца во црвена боја како симбол на распнувањето кое во црквите се одбележува подоцна истата вечер во свечена атмосфера. Некои луѓе претпочитаат да ги фарбаат јајцата на традиционален начин со лушпи од кромид или со специјална техника на фарбање со користење на природни цвеќиња и листови.

    Четврток е исто така ден за печење цуреки (tsoureki), зачинети Велигденски кифлички. Рецепт кој доаѓа од Истанбул но најчесто се практикува во Солун. Велигденските кифлички кулуракија (koulourakia) се исто така популарни особено во јужна Грција. Заедно со цуреки (tsoureki) тие се разменуваат како подарок помеѓу роднини и пријатели.

    10

    Велики Петок е прв државен празник од Велигденските празнувања па многу луѓе патуваат до своите родни места или во природа на село. Тие кои остануваат во градовите имаат избор да ги посетат околните манастири каде ќе го почувствуваат Велигденскиот дух. Враќањето кон корените подразбира и посета на вечните почивалишта на претците кои се украсуваат со пролетно цвеќе и се палат свеќи во нивно сеќавање. Најзначајниот настан утрото на Велики Петок е цветното украсување на гробот Христов (Epitafios) како симбол на погребувањето на Исус Христос. Вообичаено тоа е парче платно на кое е извезена сцената на оплакувањето поставено на мал дрвен ковчег.

    Украсен Христов гроб од манастирот Влахерна, Солун

    Жените избираат со какви цвеќиња да се украси гробот и парохиите се наттпреваруваат во тоа чија декорација ќе биде поспектакуларна. Прошетка низ соседството е шанса да се разгледаат сите мирисни, шарени гробови кај соседите и е еден од омилените моменти од празникот. Вечерта на Велики Петок се одржува процесија која потсетува на погребна поворка. Луѓето држат темни свеќи во знак на жалење и ги пеат најтажните црковни стихови. На островите и крајбрежјето, места со долга поморска традиција, Христовиот гроб се носи на море и процесијата се движи низ пристаништата и бродовите.

    Хидра, Сароник
    Хидра, Сароник

    Утрото на Велика Сабота исто како и претходното на велики Петок започнува тивко. Продавниците се затворени но тишината нема да трае долго. Прв кој ја нарушува тишината е градот Крф: во 6 часот наутро од црквата на Пресвета Богородица (Panagia Xenon) се слушаат звуци на громогласно тресење и викот кои го означуваат земјотресот опишан во Библијата кој се случил по смртта на Исус на крстот. Крф е многу познат по обичајот наречен “војна на бокалите” кога садови од теракота се фрлаат од балконите за да се прослави “првото воскреснување” кое се слави во Грција во сабота напладне. Специјални садови (botides) се полнат со вода за да се добие посилен звук кога се кршат на средновековните камени улици.

    Првото воскреснување всушност се случува во Ерусалим каде Светиот Оган се пали во внатрешноста на Црквата на Христовиот гроб за време на еден мистичен ритуал на кој присуствуваат претставници од сите христијански вери и Православната Христијанска црква. Оганот се пренесува со ламба во авион до Грција за понатаму да се пренесе низ сите цркви во земјата. Најинтересниот момент е околу петнаесет минути до полноќ кога сите светла се исклучени, а луѓето се собрани во црквите во потполна темница. Во тој момент од внатрешноста на црквите огнот се пренесува со свеќи брзо ширејќи се наоколу… Точно на полноќ се пее Велигденската песна: “Христос Воскресна!”… или само така си претпоставувате затоа што во Грција на полноќ може и воопшто ништо да не слушнете. Огромен број петарди пукаат во тој момент, црквените ѕвона ѕвонат, луѓето се прегрнуваат и поздравуваат со “Христос Воскресна”. Соговорникот треба да одговори “Навистина воскресна”, но тоа секако едвај ќе го можете да го слушнете.

    На островот Калимнос вревата е посилна од било кое друго место: наместо петарди луѓето фрлаат вистински динамит од карпите кои го опкружуваат градот.

    На островот Киос “војната на ракетите” започнува помеѓу 2 ривалски заедници кои целат кон црковните ѕвона.

    http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=GwYrPhLBvz8#t=25s

    Запалените свеќи се носат дома и се приготвува специјална вечера за семејството и пријателите. Традицијата наложува тоа да биде јагнешко како симбол на “жртвата” или супа од јагнешки внатрешници и пролетни зачини (mayiritsa). Забавата со кршење со јајца започнува. Оној чие јајце ќе остане цело до крај, после кршење со сите присутни е победник. Не е важно ако не го знаете ритуалот на благослови и одговори за време на овој обичај (учите додека се забавувате!).

    Недела е ден посветен на заедничко славење и забава. Се играат традиционални танци, се пеат песни на отворено и ова е одлична прилика да се запознаете со разновидноста на грчкиот фолклор за време на организираните настани на централните плоштади во селата и градовите.

    Парос, островите Киклади
    Парос, островите Киклади

    Популарна народна песна посветена на пролетта од Тракискиот регион…

    …и една од Крит.

    Секое семејство подготвува ручек со јагнешко месо којшто е секогаш премногу комплициран и долготраен процес со кој не можете сами да се справите. Луѓето пеат, танцуваат, пијат и се мезат од многубројните предјадења додека чекаат да се приготви јагнешкото и да се постави Велигденската трпеза. Соседите се посетуваат за да си го честитаат празникот и да наздрават. Румелискиот регион е познат по печено јагне на ражен, обичај кој е задржан претежно во внатрешноста на Грција. Мажите се задолжени за поставување и надгледување на печењето, но сите доаѓаат да го свртат раженот барем по еднаш.

    Колачињата со младо сирење и мед од Егејот (melitinia на Санторини, kaltsounia на Крит) се десерт кој мора да го пробате. Сите видови на кифлички со сирење се добредојдени на Велигденската трпеза.

    Понеделник е последниот државен празник од Велигденските денови (во меѓувреме децата уживаат во втората недела од пролетниот распуст). За промена, ништо посебно не се организира на овој ден. Сите одмараат особено оние кои конзумирале јагнешко малку повеќе одошто требале!

    Не е важно кое место ќе го одберете – Велигден во Грција е уникатно искуство и најдобра можност да ги запознаете луѓето, па се надевам ќе се видиме наскоро!

    Среќен Велигден! Kalo Pascha! Happy Easter!

    Софија Николау

  • Лалињата – Пролетната магија на Истанбул

    Лалињата – Пролетната магија на Истанбул

    Истанбул e град на легенда и историја. Не залудно велат, кој еднаш отишол ќе сака повторно да се врати.

    И тоа е така, затоа што Истанбул не е само Капали чаршија, Сината џамија, Аја Софија, Топкапи, Босфор. Истанбул има се и затоа измамува воздишки. Има душа за топло добредојде за странците. Ваше е да појдете, а за останатото препуштете му се на градот, тој нека ве води, бидејќи знае што да направи, знае што да ви даде, знае што да ви покаже, но пред се има што да ви понуди.

    Ако сакате да го посетите Истанбул топло ви препорачувам тоа да го сторите во месец април кога се случува Фестивалот на лалињата. Верувајте дека тогаш во вистинско светло ќе ја почувствувате пролетната магија.

    100_4282

    Првата асоцијација за лалињата е Холандија, каде денес постои најголема комерцијална култивација на лалињата. Но, нивното потекло и име се поврзува со Отоманската империја или поточно со турбаните (на турски тулбенд, муслин, газа). Турскиот збор газа, со која се мотаат турбаните, се чини дека се користел за ова цвеќе, бидејќи целосно отвореното лале потсетувало на турбан.

    Picture 077

    Најшироко прифатената сторија е таа на Огиер Гислен де Бусбек, Амбасадор на кралот Фердинанд Први во империјата на Сулејман Величенствениот во 1554 година. Тој во едно писмо истакнал дека насекаде има изобилство од цвеќиња како зумбули, нарциси и оние што на турски се викаат лале. Не е коинциденција што овој период – најраскошниот во Отоманската ера е наречен Ера на лалињата (Lale Devri).

    Picture 038

    Меѓународниот фестивал на лалето во Истанбул се одржува од 1 до 30 април. Ако во овој период се најдете во Истанбул Вие сте среќни. Во тој период сите авении, паркови, градини, кружни текови се обоени и украсени со овие пролетни цвеќиња. Посетете го Емигран паркот, еден од најголемите јавни паркови во Истанбул. Сместен на Босфорот во областа Саријер, после вториот мост на Босфорот. Овој парк поседува неколку градини со лалиња. Паркот е отворен секој ден од 7 до 22.30 часот. Посетете го паркот сместен во Топкапи сарајот, навистина има што да видите.

    Picture 085

    Нема зборови кои и најдобриот патеписец или поет може да ги искористи за да ве примами да појдете. А, впрочем и не чекајте да читате нечии туѓи зброви, посетете го Истанбул и напишете ја сами својата приказна. До тогаш уживајте во нашата фото галерија.

    [nggallery id=5]

    Текст и фото: Кристина Ангелеска

  • Здрава река носи здрав живот – Време е за акција против поплавите!

    Здрава река носи здрав живот – Време е за акција против поплавите!

    УНДП почна проект за обновување на сливот на реката Струмица – Време е да се делува сега за да се намали ризикот од поплавите и загадувањето!

    Проектот за управување на сливот со реката Струмица ќе помогне да се заштити населението од поплави и загадување.

    Екосистемот на сливот на река Струмица има клучна улога во одржувањето на социо-економската стабилност и квалитетот на живот на околу 125,000 жители од регионот. Тој обезбедува вода за населението и земјоделството и овозможува остварување на приходи за поголемиот дел од населението.

    Во изминативе две децении урбанизацијата доведе до поинтензивно земјоделство и индустриски развој. Неодржливите земјоделски практики како што се неконтролираната употреба на ѓубрива и пестициди и неефикасно наводнување на земјоделските култури, негативно влијаат врз квалитетот на водите.

    Се очекува и дека климатските промени да доведат до пораст на температурите и екстремните временски услови, со што поплавите и сушите ќе станат уште поголема закана за регионот.

    Време е да се делува сега за да се намали ризикот од поплавите и загадувањето, за целиот овој регион да стане поотпорен на заканите од климатските промени. Благодарение на финансиската поддршка од Швајцарската агенција за развој и соработка, ние го почнавме проектот за обновување на сливот на реката Струмица“, изјави постојаниот претставник на Програмата за развој на Обединетите нации, Луиза Винтон.

    Со овој проект, кој се спроведува во партнерство со Министерството за животна средина и просторно планирање, Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство и со општините Радовиш, Конче, Струмица, Ново Село, Василево и Босилово, се поддржуваат првите напори на Македонија да ги воведе принципите на Европската Унија за интегрирано управување со ризикот од поплави.

    Проектот ќе работи со локалните власти на јакнење на капацитетите  за воведување на принципите на интегрално спречување и контрола на загадувањето од индустријата, како и на воведување на најмодерните принципи, технологии и инфраструктура за управување со речниот слив.

    Во рамките на проектот веќе отпочна програмата за воведување на агроеколошки мерки во земјоделското производство. По спроведување на програмата на обуки, ќе бидат избрани пилот фарми чиишто сопственици ќе бидат поддржани да спроведуваат модерни земјоделски практики. На тој начин тие ќе послужат како модел за тоа како преку контрола на употребата на агрохемикалии и вода за наводнување, може да се постигне поголем и поквалитетен принос и подобра заштита на средината.

  • Чуваат и заштитуваат: Ренџерите на паркот Езерани

    Чуваат и заштитуваат: Ренџерите на паркот Езерани

    Додека ние главно работиме преку недела и чекаме малку слободно време за да излеземе во природа, некои биле доволно среќни токму природата да им биде работното место. Во својата „канцеларија“ од 1.917 хектари, позната како парк на природата Езерани, работат Борче Лазаровски и Тони Џеповски, двајца од вкупно тројцата ренџери (заедно со Горан Стојановски) што го чуваат и го заштитуваат. Ова е приказна за нив.

    Паркот Езерани е едно од најзначајните места за птиците во Европа. На тоа мало парче земја може да се сретнат дури 42 отсто од европските видови птици. Како и секое водно живеалиште, тоа е портата меѓу копнениот и водениот свет, место каде што можат да се сретнат сите видови, и оние што пливаат, и тие што одат, а особено тие што летаат. Долги години Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП) заедно со Швајцарската агенција за развој и соработка, со државните органи и со локалната самоуправа вложуваат големи напори да го заштитат ова парче. Ренџерската служба функционира веќе три години. Ренџерите се тие што ќе го застанат секој случаен минувач, не за да го избркаат, туку за да му помогнат. Ќе му укажат каде смее, а каде не смее да се движи заради заштитата на кревките екосистеми и ќе му помогнат да се снајде…

    Автори: Дарко Чекеровски и Гоце Трпковски
    Снимател: Огнен Ацевски
    Монтажа: Миле Манев
    Продукција: Балкон3

  • Ренџерите на Езерани во својата „канцеларија“ од 20 милиони квадрати

    Кој може да си дозволи канцеларија од 20 милиони квадратни метри? Дури и 20 квадратни метри може да бидат одличен работен простор, камоли нешто милион пати поголемо. Згора на тоа, не постои зграда во светот со толку многу работен простор. Таа површина е еднаква на педесетина најголеми облакодери, на пример. И никој не ја изградил, бидејќи е дело на природата.

    osmatracnica_ezerani _balkon3

    Додека ние главно работиме преку недела и чекаме малку слободно време за да излеземе во природа, некои биле доволно среќни токму природата да им биде работното место. Во својата „канцеларија“ од 1.917 хектари, позната како парк на природата Езерани, работат Борче Лазаровски и Тони Џеповски, двајца од вкупно тројцата ренџери што го чуваат и го заштитуваат. Секој ден, тие барем по еднаш го обиколуваат ова вредно парче природа распослано покрај северниот брег на Преспанско Езеро, од селото Асамати, до населбата Сир Хан.

    borce1_ezerani_balkon3 djep2_ezerani_balkon3

    – Низ паркот се движиме со нашето теренско возило, или пеш каде што има потреба, и успеваме да направиме барем по една обиколка во денот. Имаме работно време, но често го пречекоруваме, бидејќи такви се потребите. Тоа што најмногу ме привлекува кај оваа работа е што работиме на отворено, во природа – ни рече Џеповски.

    djip_ezerani_balkon3

    Паркот Езерани е едно од најзначајните места за птиците во Европа. На тоа мало парче земја може да се сретнат дури 42 отсто од европските видови птици. Како и секое водно живеалиште, тоа е портата меѓу копнениот и водениот свет, место каде што можат да се сретнат сите видови, и оние што пливаат, и тие што одат, а особено тие што летаат. Долги години Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП) заедно со Швајцарската агенција за развој и соработка, со државните органи и со локалната самоуправа вложуваат големи напори да го заштитат ова парче. Ренџерската служба функционира веќе три години.

    bel pelikan

    – Езерани е особено важно за птиците. Еден од најзначајните видови птици е белиот пеликан. Птиците најмногу го посетуваат паркот напролет, кога има многу поплавени ливади и изобилство од храна за нив. Сега повеќе се движат блиску до брегот – додаде Лазаровски.

    Но тоа не значи дека паркот треба да се чува само кога птиците се во него. Нему му треба заштита низ целата година, за да може да ги зачува сите вредности. Освен тоа, тој не е важен само за светските летачи, туку и за самото Преспанско Езеро. Го помага прочистувањето на водата во езерото, како и одржувањето на неговиот биодиверзитет.

    ezero_ubava_ezerani_balkon3

    Што го загрозува паркот? Вообичаено, тоа се нелегалниот лов и риболов, ископувањето песок за во градежништвото, незаконското сечење дрвја или истурањето отпад. Тука Борче и Тони застануваат во негова одбрана. Тие не можат да го спречат користењето пестициди или загадувањето во околината на паркот, кое секако има влијание и врз природата внатре во него. Но директното уништување не може да помине.

    borce_djip_ezerani_balkon3

    Ренџерите се тие што ќе го застанат секој случаен минувач, не за да го избркаат, туку за да му помогнат. Ќе му укажат каде смее, а каде не смее да се движи заради заштитата на кревките екосистеми и ќе му помогнат да се снајде. Ако некој го крши законот, пак, и ја загрозува природата, тогаш го спречуваат во тоа, со помош на други надлежни служби. Во зависност од тоа што се случува, повик ќе добијат службите за комунален ред, за шумарство, за лов и риболов, за црпење минерали или други.

    ezero_ezerani_borce_djep_balkon3

    – Никој не се обидел да ни побегне. И онака нема каде да бега. Порано се случуваше почесто да интервенираме, но како што поминуваше времето, жителите на околните села научија што смее, а што не смее да се направи во паркот, и сега нашите интервенции се ретки. Но остануваме подготвени. Нашата цел е пред се` да се разбереме со луѓето човечки. Да ги избегнеме проблемите – нагласи Џеповски.
    cveke_ezerani_balkon3

    Конечно, дали паркот е безбеден? Можеби една ренџерска служба од тројца луѓе не може да спречи инвазија од злоупотреби на природата. Но не може да биде целта да се постави цела армија, која деноноќно ќе стражари и ќе го затвори просторот. Природните богатства може да се заштитат само ако ги чуваат сите, а тоа го велат и самите ренџери. Затоа е многу подобро кога и локалните жители и посетителите се едуцираат за тоа што смее, а што не смее да се прави во Езерани, а Тони и Борче се таму само за да ги потсетат и да внимаваат на нив.

    Гоце Трпковски