Category: На Балкон

Островите на принцовите – Царство на природните убавини и историското наследство

Истанбул – дом на најразлични луѓе, опкружување составено од најразлични слики, град кој живее и дише со своите 20 милиони жители. Единствен град на два континента, град кој ги преплавува сите сетила. Град кој никогаш не спие, улици полни со весели и насмеани луѓе, шаренило од бои, мириси, идеален спој на култура и религија. На оние кои сакаат да избегаат од градскиот метеж им препорачуваме еднодневна екскурзија до една од најпопуларните дестинации за туристите – Островите на казнетите турски принцови. Prens Adaları, почесто Kızıl Adalar (Црвени Острови) или само Adalar како што се и официјално именувани.

Во текот на византискиот период, принцови и други членови на кралските семејства биле протерувани на овие острови, а подоцна таму се прогонувани и членовите на семејството на отоманскиот султан. Островите на принцовите се синџир од девет острови во Мраморното Море, на околу 20 километри од азиското крајбрежје на Истанбул.

Најголем и најатрактивен е островот Buyukada (Голем остров). Сместен е меѓу два рида, со по еден манастир на секој од нив. Едниот е Св. Ѓорѓи манастир со истоимена црква кој датира од VI век.

Доколку направите „мала турнеја“ на островот со кочија, може лесно да се искачите до малата црква, во чиј склоп се наоѓа и кафеана во која служат вино и закуски. Другиот е Манастирот на Христос со воодушевувачка градина аранжирана со украсни грмушки, маслинови дрвја и бршлен.

Heybeliada е втор по големина остров. Наречен е и бакарен остров поради наоѓалиштата на бакарна руда, кои и даваат специфична црвеникава боја на почвата. Големата поморска кадетска школа се издига на левата страна откако ќе се симнете од фериботот. Во подземјето на овој атрактивен објект постојат две значајни архитектонски дела. Првото е Kamariotissa, единствената останата византиска црква посветена на Пресвета Богородица, и уште поважно, последната изградена црква пред освојувањето на Константинопол. Второто е гробот на вториот англиски амбасадор, кој бил испратен во Цариград од страна на кралицата Елизабета I, Едвард Бартон, кој одлучил да живее на овој остров со цел да ја избегне вревата на градот.

Burgazada што значи „ Тврдината остров“ е трет остров по големина. Има само еден рид (опкружен со густи борови шуми), на кој се издига тврдина изградена од Деметриј I Македонски, еден од наследниците на Александар Македонски, која ја нарекол по неговиот татко – Антигон I Едноокиот. Бидејќи бил населен претежно со Грци, на островот се задржани мноштво православни цркви од тоа време.

На овој остров својата инспирација ја црпел писателот Саит Фаик Абасијаник. Денес, неговата резиденција е музеј, а во неговиот омилен ресторан сместена е бронзена статуа од него како ужива во прекрасната глетка.

Kınalıada е најблискиот остров до Истанбул. Поради тоа тој бил и најчесто користен како место за егзил во византиско време (најпознатиот егзил од тоа време е на поранешниот император Romanos IV Diogenes, по битката на Manzikert, 1071).

Sedef Adası или Бисерниот остров е еден од најмалите острови на архипелагот и има 108 приватни домови. Делот кој е отворен за јавноста во голема мера се состои од плажата Хамлет. Боровите шуми на островот во најголем дел се засадени од страна на нејзиниот сопственик Şehsuvar Menemencioğlu, кој го купил островот во 1956 година, а воедно одиграл и важна улога во наметнување строги правила за градба, со цел природата на островот и животната средина да бидат заштитени. Имено со правилата за градба, не е дозволено да се градат куќи со повеќе од два ката.

Yassıada (Рамен Остров) во византиско време најчесто бил користен за праќање во егзил на истакнати личности. Еден од нив е и ерменскиот патријарх (Catholicos) Narses кој бил прв испратен на овој остров. Во XI век од н.е. островот се користи за затворање политички затвореници од страна на Византијците. Остатоците од четири подземни затворски ќелии од овој период се уште може да се видат. Византијците на островот изградиле манастир и црква.

Во 1857 година островот го купил британскиот амбасадор Henry Bulwer, брат на романсиерот Edward Bulwer-Lytton, кој си изгради куќа и мал замок, кои постојат и денес. Со основањето на Република Турција во 1923 година островот станал сопственост на турската држава, а во 1947 година Yassıada е предаден на турската морнарица и таму се изградени неколку училишни згради. Во 1993 година островот станува сопственост на Истанбулскиот Универзитет.

Останатите три острови (Sivriada, Oxeia и Kaşık Island) се напуштени и на нив генерално нема живот.

Во 19 век островите, кои се најтивкиот дел од Истанбул, стануваат летувалиште на Инстанбулските граѓани. Во овој рај на земјата моторните возила се забранети, па најголем дел од посетителите ги истражуваат островите пеш или со велосипеди, кои може да се изнајмат на многу места. Островите нудат се што им треба на туристите: приватни вили, куќи за изнајмување, хотелски соби, дневни и ноќни барови, атрактивни места за прошетка. Богати со зеленило и отсечени од надворешниот свет, Островите на принцовите нудат егзотичен одмор во средина која ги комбинира модерните удобности со историското наследство. Меѓу лозјата, маслиновите шуми и палмите се сместени бројни грчки православни манастири и величествени имоти, комбинирани со викторијанска архитектура од XIX век со карактеристични елементи за Отоманската империја.

И така, мојата Истанбулска приказна е при крај. Останува на вас да ја почувствувате и раскажете на свој начин. А до тогаш, може да уживате во моите фотографии.

[nggallery id=7]

Кристина Ангелеска

April 3, 2013
Фотографии кои ја „заробуваат“ душата на Турција

Случаен фотограф или уметник кој само чекал шанса да се разбуди од длабокиот сон?

Турчинот Нејдет Дузен не сонувал отсекогаш да биде фотограф и можеби немало воопшто и да се занимава со фотографија ако не бил неговиот син. Дури ниту во 2006 година кога синот му подарил фотоапарат тој не помислил дека неколку години подоцна неговите фотографии ќе го обиколат светот. На социјалните мрежи денес неретко може да се видат неговите дела на кои многумина им се воодушевуваат и ги споделуваат.

Но, тоа не е случајно. Тој е вистински ловец кој ја „заробува“ убавината на градовите и селата во Турција. Со својот фотоапарат постојано е излезен во потрага по нов „плен“, а ќе се согласиме дека во земјата од која доаѓа има премногу убавина која чека да биде овековечена.

Храмот на Аполон, Анталија

Фотографиите на Дузен се како егзотична храна која ќе ви ги возбуди сетилата и нема да ве остави рамнодушни. Играта со боите и светлината се негова пасија. Вљубеник е во водата, пред се во малите чамци кои осамено пловат по површината на водата. Но, водата или илузијата за вода може да се види на голем број од неговите фотографии, па дури и на оние кои се направени на плоштадите во градовите во Турција.

Плоштад во Измир

Причината за тоа е што Дузен е вљубен и ја користи таканаречената HDR техника на фотографирање и на обработка на сликите. HDR е кратенка од „High dynamic range imaging“ или во превод „голем променлив опсег на сликање“.

За Балкон3 Дузен открива кои му се омилените места во Турција за фотографирање, раскажува како оваа уметност го променила како личност, како и за неговата желба да ја посети Македонија.

– Почнав да се занимавам со фотографија откако синот во 2006 година ми подари дигитален апарат. Од тогаш почнав да ја развивам мојата умешност фотографирајќи претежно пејзажи и историски локации. Откако го открив веб сервисот и онлајн заедница „Фликр“ се запознав со голем број фотографи од целиот свет кои сега ми се пријатели, вели Дузен за Балкон3.

Нејдет Дузен

На „Фликр“ всушност и првпат чул за техниката HDR која сега е негова опсесија, бидејќи преку неа тој си игра со светлината и со боите.

Вели дека моментот на фотографирање честопати е спонтан, но за да се стигне до тој момент потребно е големо трпение. Токму тука е сличноста со ловците, но пленот кој тој го уловува со фотоапаратот продолжува да живее и да ги восхитува луѓето дури и откако неговото „оружје“ ќе направи „клик“. Не крие дека едно од омилените места каде минува долго време со фотоапаратот е Ефес, кој бил всушност и еден од најголемите градови во Римската Империја.

– Местото е премногу близу до мојот дом во Измир и има прекрасна архитектура од Римско време која обожувам да ја фотографирам, вели тој.

Ефес

Историските места му се омилени, а на неговите фотографии неретко може да се видат Сината Џамија и Аја Софија во Истанбул. Денот кога започнал да се занимава со фотографија бил почетокот на крајот на животот што претходно го живеел.

– Фотографијата целосно ме промени како личност. Преку неа научив како да го гледам светот. Сега можам да забележам и најситни детаљи. Без фотографијата потешко би ги забележале и страдањата во светот, со неа се забележува и гладувањето на децата во некои земји, злоупотребите кои некои луѓе ги трпат и слично, објаснува фотографот и додава дека без фотографијата би биле позатворени како личности.

Измир

Покрај Турција, каде најчесто фотографира, Дузен бил и во соседна Грција. Го сака Балканот и културата на народите кои живеат на овој полуостров.

– Македонија, Грција и Турција делат заедничка историја. Токму затоа имаат слична култура и слични навики на живеење. Верувам дека луѓето на овие простори се сакаат меѓусебно, вели тој со доза на задоволство.

Тоа го забележал и при посетата на Грција, поточно на островот Лезбос.

– Уметностите како што е фотографијата ги зближуваат луѓето, го завршува Дузен интервјуто за Балкон3, велејќи дека би сакал наскоро да ја посети и Македонија.

Ајвалик

Дотогаш како подарок ни ги остави неговите пет омилени фотографии од храмот на Аполон во Анталија, од магичното место Ајвалик, од библиотеката во Ефес и секако две фотографии од родниот Измир.

(А.М.)

March 27, 2013
Балкон3 рецепт за појадок: Гибаница

Гибаницата најчесто се јаде за доручек, но гурманите не ја одбегнуваат во било кое време од денот. Се јаде со кисело млеко, но може и со свеж зеленчук, домат или краставица, или пак кога веќе се мислите, може ајде и со црвено вино под услов ако се јаде во зима.

Состојки:

1/2 кг готови кори за Гибаница

200 мл. пресно млеко

200 мл. јогурт

200 мл. масло за јадење сончогледово

1/2 кг дробено сирење (кравјо)

200 мл. кисела вода

3 јајца

Подготовка:

Пресното млеко, јогуртот, киселата вода, јајцата, дробеното сирење и маслото за јадење се мешаат во подлабок и поширок сад. Откако состојките ќе се соединат и смесата ќе стане компактна, секоја кора една по една се става во смесата за да прими од состојките. Не треба да се држи во смесата подолго време, туку едноставно само да се потопи. Потопената кора се става во намрсено тавче. Корите се туткаат во тавчето една до друга. Во зависност од желбата на домаќинката или домаќинот, кората може да се стутка долгнавесто или пак во форма на круг, но важно е да бидат збиени една до друга бидејќи при печењето ќе нараснат заедно со приготвената смеса. Се остава една кора на страна која не ја ставаме во приготвената смеса. Таа кора се става најгоре во тавчето, односно сите кори се покриваат со неа. Откако сите кори ѓе ги потопите и наредите може од смесата да остане, но тоа не е проблем, туку уште подобро. Останатата смеса ја преливаме врз веќе приготвените кори. Откако сите кори ќе бидат наместени во тавчето во претходно загреана рерна на 200 степени целзиусови, гибаницата се пече на таа температура еден час. Јадењето е готово кога ќе видите дека корите се заруменети. Се вади од рерната и по желба може да се стави одозгора рендан пармезан кој е еден вид новитет за ова традиционално јадење одамна познато кај балканските народи.

Гибаницата е традиционалчно балканско јадење. Се правело од дамнина за дома како едноставно, секојдневно јадење, но ќе ја сретнете и на коктели и свечени вечери како предјадење. Рецептот кај балканските народи може да варира и во блага варијанта со смеса од јаболки, но сепак на крајот од неа да не излезе штрудла. Многу видови гибаница или бурек има низ сите земји на Балканот, од Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Македонија, Грција, Турција, Бугарија каде ова јадење се вика баница.

Според стари записи во прашливите библиотеки најдовме докази дека гибаницата се правела уште во византиско време, а била неизоставен дел од софрата во отоманската империја. Уживајте во појадокот со Балкон3 и не заборавете да ни испратите свој омилен рецепт кога ќе се сетите:)

Љубица Ристеска

March 23, 2013
„Турците и Грците и другите соседи се буквално браќа“
Периклис Цукалас од Баба Зула во интервју за Балкон 3

Баба Зула 2012: Периклис Цукалас, Мурат Ертел, Уми Дениз, Косар Камчи, Левент Акман.

Концерт на Баба Зула! Тоа не е обичен настан, туку холистичко уметничко искуство, еден „аудио-визуелен празник“, како што тие самите велат. Баба Зула се претставници на она што се нарекува „истанбулска психоделија“, комплексен проект кој го изразува богатството, уникатноста и динамиката на овој град. Користат мноштво електронски и акустични инструменти, костими и уметнички форми, како поезија, стомачен танц, театар. Станаа познати во Грција преку музичкиот документарен филм на Фатих Акин за Истанбул („Минувајќи го мостот“, 2005). Се разбира тие имаат соработка со безброј личности од Турција и со меѓународни уметници. Нивниот премин во Грција овој пат ги опфати Солун, а потоа и познатиот „Passport“ клуб во Пиреа – тоа е местото кое го посетивме… Кога пристигнавме беше толку преполно што „немаше каде игла да падне“, како што велат Грците.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=hhDezmxA-0Y

Тоа не беше изненадување. Знаејќи дека ќе биде вака, го контактирав Периклис Цукалас пред концертот за кратко интервју за Балкон3, кое тој љубезно го прифати. Периклис, целосно заслужено, е докажан музичар, а неговата сегашна соработка со Баба Зула е типичен пример дека мостовите на креативноста (најчесто во музиката) никогаш не престанаа цврсто да ги спојуваат Турција и Грција.

Периклис Цукалас

Какви беа почетоците на групата? Кои беа ваши извори на инспирација, восхит и влијанија?

– Баба Зула е формирана од двајца членови на групата „Zen“ која постоела претходно, а тоа се Мурат Ертел и Левент Акман. Како Баба Зула бендот се појави во 1996 година. Инспирацијата доаѓа од која било тема, личност, политичка или верска ситуација, расположение, социјални групи, начин на живeење или нешто што предизвикува интерес кај нас и чувствуваме дека имаме што да кажеме на таа тема. Се восхитуваме на вистината, силата на единството, отпорноста кон нешто расипано, реализмот, но и соништата, создавањето.

http://www.youtube.com/watch?v=6qQrPjlchUQ&feature=player_detailpage

„Pırasa“ – Баба Зула пеат заедно со публиката во Пиреа

Кој е тој нов, посебен елемент кој групата сака да го понуди на музиката?

– Бендот за своја главна цел нема да понуди нешто ново, ниту пак нешто друго, освен сопствениот звук и збор. Ние имаме пораснато со различни музички, уметнички влијанија од исток и запад, север и југ. Затоа, резултатот е природна состојба која потекнува од филтрирање на сите овие елементи.

Постои ли некоја ваша креација која, поради некоја причина, ја сметате за посебно значајна?

– Мислам дека сета наша работа, освен основната raison d’etre, ги одразува нашите мислења и се занимава со прашања кои подеднакво нè интересираат. Го сакаме тоа што го создаваме и се радуваме дека луѓето нè сфаќаат и поддржуваат.

Публиката беше нестрплива очекувајќи психоделичен стомачен танц… “Col aslanları” во живо во Пиреа

Која е вашата приказна како музичар од Грција и како се сретнаа вашите патишта?

– Мојата приказна во музиката е приказната на мојот живот, бидејќи првиот контакт со музика беше кога бев бебе во комбето за турнеи на бендот на татко ми. Значи сè дојде природно и мојот интерес за инструменти дојде многу рано, следуваа патувања, учење, концерти, кои ќе продолжат сè до… не можам да кажам кога. Долги години, околу петнаесет, поминав во Саудиска Арабија помеѓу Арапи, Индијци и други азиски имигранти и музичари. Сè уште живеам помеѓу различни земји и соработници од различни музички и географски координати. На пример, после мојата долгогодишна соработка со Hainides, потоа со Glykeria и сега, освен со мојот бенд Баба Зула, работам со Diamanda Galas и Voivod. Исто така, јас сум професор по уд (oud), класична отоманска музика и фолклорни традиции на источниот Медитеран, а студирав и црковна византиската музика и продолжувам со изучувањето на класичната музика на северниот дел на Индија (Хиндустан). Значи, како што знаете, секој музичар од источниот Медитеран го гледа Истанбул како епицентар или една од неговите фундаментални дестинации. Беше само прашање на време кога ќе се најдеме со остатокот од Баба Зула за да дознаеме дека си одговараме во многу работи.

Екстатична публика за “Zaniye” (во живо во Пиреа)

Кои се вашите планови за концертна турнеја? Каде може да ве видиме во нашето соседство?

– Постојано имаме концерти. По светската турнеја која ја направивме во 2012 година нашите концерти не престана и настапуваме насекаде низ светот. По Грција следи Индија и така натаму… За повеќе информации може да ги следите најавите на www.babazula.com.

Дали музичката култура на Грција е интересна за Баба Зула?

– Грција е особено интересна за нас од многу причини: уметнички, културни, социјални, традиционални, на кој било начин. Имаме повеќе заеднички нешта во сите области, а не само во однос на музичката култура на земјата.

Кажете ни неколку збора за Истанбул, како се поврзувате со градот – уметнички и во секојдневниот живот?

– Истанбул е метропола на источниот Медитеран и моето родно место. Неколку зборови би биле премалку. Знаете, луѓето пишуваат цели студии, книги, песни, човечки судбини, што можам да кажам… Ќе бидете повеќе заинтересирани за вашето сопствено искуство од градот отколку за моето. Истанбул отсекогаш бил мултикултурен мозаик од секаков вид на луѓе, култури, живот, уметност, студии, бескрајно патување и, како што вели мојот пријател Левент, секој ден кога ќе излезете од вашиот дом не знаете што ќе ви се случи сè додека не се вратите! И сето ова е основна инспирација за нас и за сите уметници во градот.

Ако не ви пречи едно клише прашање, но тоа е интересно за нашиот Балкон. Што вие лично, и Баба Зула како бенд, мислите за односот помеѓу Турците и Грците, за компатибилноста на културите на пример?

– Мислам дека историјата на двата народа, освен фактот дека е многу важна, е исто така и многу интересна. Имаме повеќе заеднички нешта отколку нешта кои нè разделуваат, бидејќи нашите истории еднаш се споија и тргнаа по заеднички пат за векови и поколенија. Тие се сменија и двата народа беа втурнати во нови религии, Турците порано не беа исламисти, а Грците не беа христијани. Постојат многу други поважни елементи на интерес кои успешно се кријат од страна на формалните државни власти што оди во прилог на неколкумина кои имаат за цел да ги контролираат масите за да се задржи вештачко непријателство помеѓу сојузниците и гласачите, каде што фашизмот и милитаризмот ги собираат остатоците. Масите, како што тие нè нарекуваат, се составени од прекрасни, образовани луѓе, соседи, роднини и пријатели, луѓе со почит кон различноста, создавањето и визијата за иднината, и како што реков, вистината е таа и не може да биде разводнета со митови, сказни, полу–учења, омраза и војска.

„I Scream Ice Cream“ L.P.

Турците и Грците, како и другите соседи се буквално браќа, нивното генеалошко стебло е такво. Но, ние сме само енциклопедиски заинтересирани за „крв“. Потребно е да се интересираме за онаа која што се создава, бидејќи се создава од љубов, а не за крв која залудно се пролева затоа што се пролева од омраза.

http://www.youtube.com/watch?v=G2SzPoWOnWc&feature=player_detailpage

„Atina“

Што се однесува до концертот, мислам дека ги имам истите проблеми како и Периклис – како да се опише чувството или искуството. Музиката е генијална, се слуша но, е исто така неопиплива. Едноставно препуштате да ве води, како и сите други во возбудената публика. Врската со бендот, исто така, се одвиваше по природен ред. Тоа е нешто што треба да се доживее.

Посакувајќи им наскоро пак да наминат во соседството, длабоко им се заблагодаруваме!

Баба Зула – дискографија:
- 1996 – Tabutta Rövaşata – soundtrack for “Tabutta Rövaşata” (“Somersault in the Coffin”) by Derviş Zaim (Ada Music)
- 1999 – Üç Oyundan Onyedi Müzik (“17 Pieces from 3 Plays”) (Doublemoon)
- 2003 – Psychebelly Dance Music (Doublemoon, mixed by Mad Professor)
- 2005 – Feat. in the movie “Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul” by Fatih Akın
- 2005 – Duble Oryantal (Doublemoon, mixed by Mad Professor)
- 2006 – Dondurmam Gaymak – soundtrack for Dondurmam Gaymak (“Ice Cream, I Scream”) by Yüksel Aksu (Rh Pozitif)
- 2007 – Kökler (“Roots”) (Doublemoon)
- 2010 – Gecekondu (Doublemoon)
Софија Николау
March 19, 2013
Карневалско лудило во Струмица (фото)

Струмица како Рио. Карневалското лудило вечерва кулминираше. Илјадници маски продефилираа низ струмичките улици. Космонаути, животни, историски личности, локални и светски политичари се само дел од карневалското шаренило од маски.

Струмица ќе биде будна цела вечер. Ако во другите градови најлуда ноќ во годината е Нова Година, во Струмица тоа дефинитивно е карневалската вечер. По дефилето на маски забавата продолжува во кафулињата и дискотеките и трае се до раните утрински часови. Струмица и онака е позната како град со најдобар ноќен живот во Македонија. Балкон3 низ фото галерија Ви пренесува дел од карневалската атмосфера.

[nggallery id=6]

March 16, 2013
Над 200 документарци на фестивалот во Солун

Љубителите на филмската уметност кои деновиве се во Грција или пак за викендот сакаат да скокнат до Солун, вториот по големина град по метрополата Атина, не смеат да го пропуштат интернационалниот фестивал на документарни филмови кој се оддржува од 15 до 24 март. Солун десет дена ќе ја слави филмската уметност, а на репертоарот има документарни филмови за сечиј вкус и безмалку од сите континенти. Овој фестивал кој слави 15 години постоење се смета за еден од најреномираните во Европа, кога станува збор за документарни филмови.

Годинава има околу 200 документарци од 45 држави како и над 50 локални филмови. Фестивалот го отвори наградуваниот филм на Бас Каргман „First Position” во кој се зборува за цврстината на умот и на телото кај младите балетани на возраст од 9 до 18 години.

Од домашните документарци ги издвојување „To the Wolf” снимен во планините на западна Грција, а е грчко-британска копродукција. Документарецот раскажува за две овчарски семејства кои се обидуваат да ја надминат економската криза. Филмот доби позитивни критики на дебито на Берлинскиот филмски фестивал. Потоа тука е и филмот „Little Land” на Никос Дајандас кој лани беше награден за филмот „Sayome”. Во новиот филм на Дајандас се раскажува за млад пар кој е незадоволен од урбаниот живот и се обидува да ја најде својата среќа на далечниот егејски остров Икариа.

Но, на менито во Солун нема само документарни филмови. Ако случајно сакате да одморите од гледањето документарци фестивалот нуди и други активности од изложби и дебати, па се до промоции и концерти. Уживајте во уметноста, уживајте во филмот во Солун.

Погледнете го краткото интро на документарецот кој го отвори фестивалот:

Погледнето го краткото интро на еден од документарците од домаќинот Грција:

Балко3 ви ја претставува и програмата на фестивалот.

March 16, 2013
Балкон3 на Бит-пазар во Берлин

Рачно изработен мебел, чудна колекција на кукли, стар накит, антиквитети, гас-маски, облека од Источна, но и од Западна Германија, свежо приготвена храна и уште илјадници нешта за кои воопшто и не сте помислиле дека може да ги најдете на некој пазар, Балкон3 ги пронајде на бит-пазарот во Берлин, Германија.

Зимата пополека си заминуваше , но студот се уште го обвиткуваше Берлин со сета своја жестина. Така не дочека овој најголем град во Германија каде секогаш има што да се прави. Ако случајно го посетите градот во недела, Балкон3 ви го препорачува бит-пазарот на Мауерпарк отворен во 2004 година. Можеби не сте знаеле, но зборот бит-пазар е турска кованица изведена од зборовите „bit” што значи болва и „pazar” што значи пазар или во буквален превод болвин-пазар.

На пазарот во Мауерпарк во Берлин (парк покрај ѕидот) нема да најдете болви, но ќе најдете се останато што можеби некогаш ќе ви притреба, но и стотици нешта за кои нема да знаете ниту каква им е намената. Бит-пазарот за кратко време прерасна во една од најзначајните атракции на отворено за време на викендот во Берлин. Во недела илјадници жители на градот, а уште повеќе туристи се упатуваат на улицата Бернауер број 63. Не можете да го промашите пазарот бидејќи сите штом слезат од метрото се упатуваат во тој правец, а ја следат вревата и миризбата, најчесто на купус.

Иако улицата Бернауер не е многу жива во недела тогаш не очајувајте бидејќи на бит-пазарот буквално е преполно со луѓе. Дента не дочека врнежливо утро, но тоа не беше пречка пазарот да биде преполн со посетители, подеднакно домашни, но и туристи. Првите ќе ги препознаете по фактот што таму одат навистина да се „подноват“ со некој антиквитет или пак да купат користен телевизор, апарат за домаќинство и слично, а вторите ќе ги препознаете по тоа што постојано ја фотографираат секоја тезга, притоа купувањето го оставаат како споредна работа.

Уште на влезот ќе ве дочекаат разновидни мириси и мешавина на бои од тезгите на кои се продава се и сешто, без некој посебен ред. Не може со сигурност да се каже дали повеќе има облека, користени предмети или пак некоја рачна изработка или друга уметност која се прави пред вашите очи. Има изработувачи на накит, некои плетат облека, некои готват, а некои пак цртаат на отворено. Посебно интересни беа капите изработени од вреќи за кафе чија цена беше од 19 евра па нагоре.

На пазарот се добредојдени и сиромашните и богатите, всушност тука не се прави никаква разлика бидејќи сите заедно се измешани во масата па секој може да си одбере нешто според тоа колку му е „длабок“ џебот. Сепак, за цената дури можете и да се ценкате. На пример може да се купи капут, скоро нов, кој го користеле војниците од Источна Германија за околу 15 евра или пак раритетни фотоапарати на кои цената им е од неколку десетици евра, па нагоре. Некои производи може да ве изненадат, како на пример колекцијата лего коцки кои Германец ги собирал како дете, но сега одлучил да ги продаде.

Голем интерес привлекуваше и колекционерот на пивски чаши, кои ги имаше во разни форми, големини и бои.

Млад брачен пар пред нашите љубопитни очи купи старо парче мебел кое го качија на велосипед и задоволни си заминаа. Тешко дека можеме да понесеме назад во Скопје некој раритетен мебел од Источен Берлин, па затоа се одлучивме за нешто помало, како рачно изработен накит. На повеќе од десет тезги се нудеше разновиден накит, но една од нив посебно се издвојуваше со накит од 60-тите и 70-тите, па купивме обетки за подарок како сувенир од прекрасниот бит-пазар во Берлин.

Пазарите се одлично место да дознаете за културата на една земја, на мало место да видите уметност која се создава пред вашите очи, да ја пробате локалната храна, да запознаете авангардни луѓе, да го видите минатото, но и да ја почувствувате сегашноста. На пазарот во Мауерпарк можете да го почувствувате токму тоа, убавината на Берлин – некогаш и сега.

(А.М.)

March 12, 2013
Are you talking to me? Мене ми зборуваш?

Стереотипи за Грците кои ме пресретнаа откако ја поминав „оградата“ на соседите

Не можете да извлечете потполн заклучок за тоа каква претстава имаат луѓето за вас како припадник на одредена нација од случајни, неформални средби со луѓе од соседните држави, но ако нивните коментари се многу слични можете да забележите одредени заеднички карактеристики. Тие знаат да бидат прилично зачудувачки.

Прв дел: Софија Лорен и највкусното грчко јадење во Скопје

Првиот пат кога ја поминав границата кај Гевгелија, Југославија беше обединета. Пограничните власти ми ја проверија визата (издадена во Атина), ми рекоа дека грчките кошаркари не се така добри како југословенските и заминаа.
Преминување граница значи влез во друга држава и си претпоставував дека ќе ме пречекаат со прашања за билатералната политичка криза која е многу длабока, особено сега кога има нова гранична полиција и процесот на издавање виза се одвива на самата граница (страшно!).

Но, полицаецот го разгледа мојот пасош и праша: “Софија?”. Да. “Софија Лорен?” За жал, не. Се насмевна, без понатамошни прашања ми издаде виза и влегов! Ништо не беше случајно. Истото прашање се повторуваше секогаш кога ја поминував границата.

Кога пристигнав во Скопје сфатив дека политиката не е главна тема на интерес кај луѓето. Најчесто првите коментари им беа за работи кои им се допаѓаат (или им недостасуваат) во Грција. Но, тука се јави првиот проблем. Не можев да разберам за што зборуваат! Еве неколку примери:

а) коментар

Во Грција ние одиме во Паралија (Paralia!!!) и земаме локумадес (loukoumades) на плажа од луѓето што продаваат по плажа.

Паралија (Paralia) на грчки значи плажа, па не ми беше јасно каде вие луѓе сте биле!

Локумадес (loukoumades), традиционални пржени топчиња тесто со мед) се многу популарни во летниот период, но никогаш не сум видела да се продаваат на плажа. Може да се купат само на уличните штандови бидејќи се пржат во врело масло и веднаш се продаваат додека се врели.

Што всушност сакале да кажат:
Катерини, град во грчкиот регион Македонија има приморска населба наречена Паралија Катерини (ние атињаните никогаш не сме слушнале за тоа), но луѓево знаат сè, а сакаат да дознаат и повеќе. Повеќето туристи ги посетуваат овие мејнстрим приморски места кои се блиску до границата, како што се полуостровот Халкидики, островот Тасос и градот Лептокарија, кои на атињаните им се еднакво непознати (сепак ќе треба еден ден сите да ги посетам!). Зборот локумадес всушност го користат и за крофни (амерички крофни)… А ви текнува дека цело време имаме проблем со името?!
б) коментар

Веро “Vero” каде можат да купат малиџано “Melitzano”
Веро на грчки значи “оригинал, вистински” (неформален грчки), а малиџано звучи како бебешки јазик за модар патлиџан “melitzana”. Си замислував дека има некој грчки ресторан кадешто им се допаднало некое, за мене непознато, јадење со модар патлиџан.

Што всушност сакале да кажат:

Веропулос, еден поприлично незанимлив ланец на супермаркети од Атина продава готова “melitzanosalata” (намаз од печени модри патлиџани) која е многу популарно медитеранско мезе. Потоа ми објаснија за ланецот Веропулос и супермаркетот кој бил отворен во центарот на Скопје во 90-тите и брзо станал многу популарен.

в) коментар

“Ne, ne, ne, neeee!” и климаат со глава како да викаат “да” и се смеат.

“Ne” на грчки значи “да” и не разбирам што е толку смешно?

Што всушност сакале да кажат:

“Ne” значи “не”, уште полошо и се изговара потполно исто со грчкото “да”. (Забелешка: на турски истиот збор значи “што?”).

Следствено, имав проблем кога одговарав на телефонски повици.
За да се согласам со нив ми требаше многу концентрација и внимание да останам трезна (после неколку пива човек почнува да одговара на мајчиниот јазик).

Имаат познавање за многу чудни работи па еден Грк навистина мора да знае и да обезбеди информации за:

Евросонг!? Тие знаат сè за новите грчки претставници, а што е најчудно, се сеќаваат и на поранешните (на пример “Solfege Lesson”, 1977)

Гиро!!! Одлично! (грчка верзија на турскиот донер ќебап, со мрсно свинско)
Јадење свежи (живи) школки: ова го сметаат за злосторство против човештвото.

Што се однесува до стереотипот за однесувањето на Грците…за жал, ги имаат истите кои ние ги имаме за себе, особено оние што се однесуваат на државните службеници.

Сето тоа го сублимираат во еден прекрасен грчки збор “Avrio” – што значи “Дојди пак, утре!”

Втор дел: Конзументи на морска храна и религија

За разлика од жителите на поранешните југословенски држави кои се навикнати да доаѓаат во Грција на одмор, Турците од неодамна почнаа масовно да нè посетуваат како пакет аранжман туристи. Грците на ист начин ја посетуваат Турција веќе долги години па затоа тие досега имале само еднострано искуство како домаќини.

Се разбира дека ми требаше време да се сетам на овие работи, всушност ми текна откако бев бомбардирана со вакви прашања:

Зошто не одиш да ги видиш илјадниците цркви?
Сакаш да го посетиш светилиштето на Дева Марија и Свети Јован?
Ова е манастирот…Ова е другиот манастир…
Досега не си ја посетила Вселенската Патријаршија?
Водата од оваа црквена чешма е света!

Во ред, делумно одиме на разгледување на верски објекти… но ако сакаме да бидеме искрени тогаш ќе кажеме дека просечниот турист во Турција ќе биде главно заинтересиран за: а) шопинг, б) храна и не секогаш по тој редослед.

Досега, тоа спонтано го сфатија продавачите во туристичките места и останатите локални жители и сите веќе го познаваат вообичаеното однесување на грчкиот турист.

Оваа ташна е оригинал фалсификат!
Марија! Марија! Кожни јакни!
Овде прават одлични килими…овде продаваат одлични килими…
Ова место порано било ан, конак, а сега може да најдете фини антиквитети.

Од друга страна пак, Турците никако да разберат дека Грците се луди по турските јадења, по познатите ќебапи, сите видови тестенини и мезе. Турската ракија совршено одговара со нивните мезиња и тоа е тоа! Зошто секогаш мора да се опседнати со нешта кои воопшто не претставуваат проблем, како на пример:

Зошто мислиме дека нашата баклава е подобра од нивната?
Зошто мислиме дека нашето узо е подобро од нивната ракија?

Недостигот на културна и информациска размена помеѓу овие народи доведува до создавање на слика за Грција која припаѓа на минатото, па може да бидете запрашани за:

Георгиос Даларис (познат изведувач на бузуки, но не толку популарен сега како во минатото).
Кршење на чинии додека танцувате (пракса забранета во Грција веќе долги години).
Луѓе кои јадат морска храна но избегнуваат месо (традиционален начин на исхрана, напуштен во современото урбано општество).

Освен ова, постојат и потешкотии при изговарањето на грчките имиња. Моето име се изговара исто како на Софија Лорен (заб. Софија) (и примерот е сосема случаен!) но сите ме викаат Софија, како што се изговара главниот град на Бугарија. Претпоставувам од тие причини продавачите се обидуваат да ги привлечат купувачите извикувајќи “Марија!” и “Баџанак!” (збор коj го користат сите за еден вид роднинска врска преку сопругата!).

За среќа сè повеќе луѓе добиваат современа претстава за Грција со посета на туристички места. Претпоставував дека ќе бидат заинтересирани за сите остатоци и обележја од Отоманската ера но згрешив:

Манастирите Метеора!
Селски слави на празникот на Богородица!
Бузуки таверни!
Октопод! Супер!

Но има една работа која секогаш успева да ги зачуди што е навистина точна и потврдена.
Грците пијат ладно кафе во големи чаши за појадок!

Да заклучиме, иако мислам дека е повеќе од очигледно… Нема подобар начин да откриете дали постојат елементи на вистина во стереотипите за секоја нација од лично да се запознаете со луѓето, а за тоа е потребно само да ја прескокнете оградата! Со Балкон3:)

Софија Николау

March 7, 2013
Чешки велеслалом низ Македонија

Што може да предизвика двајца млади авантуристи од Чешка да ги спакуваат куферите и за само неколку дена да испланираат патување низ Македонија? Одговорот е едноставен – снег, снег, снег… Ондреј и Кети се двајца ентузијасти во фрирајд скијање кои во текот на зимскиот период минуваат часови гледајќи ја временската прогноза на интернет порталите. Ако забележат дека некаде на мапата на Европа има свежо паднат снег, не се двоумат да ја организираат набрзина својата нова авантура. Неодамна на листата земји кои ги посетиле ја додадоа и Македонија.

Ондреј ја има опишано целата негова авантура на својот блог, а згодите и незгодите се документирани со богата фотогалерија и со интересно и возбудливо видео.

Накратко, за Балкон 3, Ондреј ја раскажа нивната авантура.

– Испланиравме да посетиме три ски-центри во Македонија: Попова Шапка, Пелистер и Кожуф. За патешествието од 3.500 километри го одбравме „голфот“ на Кети наместо „транспортерот“ со кој вообичаено патувам, ни вели Ондреј со чувство на каење.

Дури кога на ГПС уредот напишал Тетово дознал каде точно се наоѓа Македонија на европската мапа.

– Патувавме низ Словачка, Унгарија, Србија и Македонија, а 90 отсто од патот требаше да биде автопат така што си рековме дека се ќе биде добро, продолжува тој.

На влезот во Македонија пријатно се изненадил кога видел нови автомобили, убави згради и чиста околина. Но, сликата се променила во Тетово каде, според неговите зборови, забележале голема нечистотија. Набргу ја оставиле оваа слика и продолжиле кон првата скијачка дестинација – Попова Шапка.

– Беше три попладне, а лифтовите не работеа па заминавме до најблиската колиба. Забележавме дека е некаков тренинг центар на Армијата. Еден од инструкторите знаеше англиски и ни помогна да го најдеме нашиот домаќин Душко кој ни понуди сместување, вели авантуристот од Чешка.

Имале пријатно искуство со локалниот водич Душко кој покрај сместувањето им ги понудил и своите готвачки способности. Кога Ондреј разбрал дека токму Душко го возел тимот Teton Gravity (продукциска куќа за екстермни спортови од САД) додека го снимале ски-филмот One for the Road имале за што да зборуваат во текот на следните два дена.

– Душко ни објасни дека многу Норвежани кои сакаат фрирајд скијање ја посетуваат Шапка. Дознавме дека сме во рајот за ваков екстремен спорт и дека сме на правото место во вистинско време, продолжува Ондреј.

Ондреј и Кети со Душко

Во замена за вкусната вечера што им ја зготвил, тие му понудиле чешко пиво. По две ноќи минати и кратка скијачка авантура продолжиле кон Пелистер. Преспале една ноќ во „голфот“, а Ондреј повторно се потсетил на удобноста на своето возило кое, за жал, не го зел на ова патување. Повеќе пешачеле отколку што скијале на Пелистер, но и таму имале своевидно фрирајд искуство, пред да продолжат кон Кожуф, каде Ондреј повторно се покајал што не го зел своето возило.

РЕК Битола во снежен амбиент

Бил пресреќен кога разбрал дека паднал свеж снег на Кожуф, но како што проверил на интернет, не можел да се качи до горе поради временските прилики. Разочарани на ГПС уредот напишале Прага. На излегување од земјава си посакале повторно да се вратат, следниот пат опремени со подобро возило и со поголемо искуство. Чешкиот велеслалом низ Македонија можете да го погледнете низ фотографиите на Ондреј како и низ видеото кое со задоволство го сподели со нас. (А.М.)

Повеќе за авантурите на Ондреј Пекарек можете да најдете на следниот линк: http://vimeo.com/42155272.

March 5, 2013
Турист да си, во Скопје да си

Туристите од Турција ја посетуваат Македонија од неколку причини. Како прво, многу ја сакаат Македонија, а нејзините граѓани ги чувствуваат како браќа. Второ, немаат потреба од визи и трето, според нив најважното е тоа што своите девизи сакаат да ги остават во пријателска земја.

Човек за да човек ужива во својот град, треба да стане „глумец“ и да ја одигра улогата на турист. Само така, без никаква нервоза, заборавајќи ги секојдневните обврски и проблеми, можете да прошетате низ скопските улици, да им се насмеете на луѓето околу вас, да ги поздравите, да фотографирате, со еден збор да уживате во убавините на своето родно место. Како турист во Скопје, се што гледате ви е „различно“, дури и тревата на Скопското кале е позелена. И покрај тоа што Калето сеуште е рута на посетителите, неговите врати се затворени, а нема милост ниту за туристите кои патувале илјадници километри за одблизу да го видат најпривлечното и најпровокативното место во градот.

ЗДРАВО РУМЕЛИЈА

Дваесетмината гости од Анталија и Аланија, екипата на Балкон3 ги пречека на паркингот на Скопското кале. Првпат доаѓаат во Скопје. Патуваат со аранжманот на турската агенција „Бејаз лале“, а тука ги пречекува водич од скопската агенција „Бадем Тур“. Гостите од Турција претежно се балкански иселници, кои доаѓаат да ги видат своите родни краишта и роднините.

За туристичкиот пакет од четири полупансиони и пет дена, насловен „Здраво Румелија“ се наплаќа 559 евра. Дестинацијата е следна: со авион пристигнуваат во Приштина, а потоа следуваат Скопје, Битола, Ресен, Охрид, Струга, и на крај Призрен. „Има неколку причини што сме во Македонија“, вели 42-годишниот Мустафа Мави, сопственик на синџир колонијали во Анталија и додава: „Како прво многу ја сакаме Македонија, граѓаните на оваа балканска земја ги чувствуваме како браќа. Сакавме да ги запознаеме културните различности. Второ, затоа што не ни се потребни визи. И третата, најглавната причина е економската. Наместо да одам во Германија, каде што ни бараат визи, а згора на тоа уште на граница те прашуваат каде одиш, зошто си тука итн. Тоа не можам да го поднесам. Многу повеќе сакам девизите да ги оставам во една пријателска земја“.

НА ГУГЛ НЕМА МНОГУ ЗА МАКЕДОНИЈА

Разговорот со Мустафа го продолживме во дворот на Мустафа – Пашината џамија. Тука ни се придружи и неговиот син, десетгодишниот Арда. Имењак е со поранешниот најдобар играч на Галатасарај, но навива за вечниот ривал Фенарбахче. Јас сум за Бешикташ, па никако не успеавме да се „договориме“ кој ќе биде шампион годинава.

„Пред да дојдам, на Гугл пребарував за Македонија и освен на блогосферата, не можев да најдам никакви информации за вашата земја. Расказите на блогосферата не се релевантни податоци за мене. Сакав да знам за обичаите во Македонија, за тоа кои се националните јадења, пијалоци, културни знаменитости итн.“, вели Мустафа.

„На пример, една година бев во Дамаск, главниот град на Сирија и не однесоа во еден голем чадор. Таму имаше буквално се за земјата.“, додаде еден турист, дополнувајќи го Мустафа.

Од џамијата продолживме кон Куршумли ан, но групата и тука беше изненадена. Вратите на анот беа затворени, водичот им раскажа за фактите на споменикот на културата, фотографираа од надвор и продолживме кон турската чаршија. Тука се напија по едно чајче, сркнаа тавче-гравче и влегоа во продавница за сувенири. Не интересираше што купија. „Ништо“, ни одговорија на кратко. „Сето тоа го имаме и во Анталија“.

ЕДНО СКОПЈЕ, ДВА ГРАДА

Следната дестинација беше плоштадот Македонија. Пред тоа групата мина покрај Собранието, попладневното кафе го испи во Рамстор. „Воинот на коњ“ привлече многу внимание. За нив спомениците на плоштадот беа пријатно изненадување, а секако и цената на проектот „Скопје 2014“. По получасовната фото-сесија на плоштадот дојде време за вечера, а за нас погоден момент да го поставиме класичното прашање за впечатоците по шестчасовната прошетка низ Скопје.

Наставникот Ердал Кијак од Анталија задоволен од прошетката изјави: „Првпат сум во Скопје и очигледно е дека се работи за историски град и дека моментално е во фаза на градење. Мала земја во развој, има различни култури, луѓето се пријателски расположени и многу љубезни, тоа е многу убаво и позитивно.“ Инспекторот од Аланија Енес Оџак за впечатоците ни рече: „Под нивото на моите очекувања, се работи за европска држава, но многу е неуредна, не се одразува сопствената култура. Воопшто не чувствувам дека се наоѓам во некое различно место. Впечаток ми остави и тоа што Скопје е поделено на два дела. Тоа е многу лошо. Градот треба да делува во една целина. Се треба да биде заедничко. Всушност се работи за два града“, додаде на крајот Оџак.

Хусамедин Гина

March 4, 2013