Tag: Турција

Дондурма – сладолед што не се топи

Сладоледот, омиленото летно освежување, се подготвува на милион начини и со најразлични вкусови, а подеднакво е обожуван на сите континенти. Сепак автентичниот турски сладолед „дондурма“ е еден и единствен и се разликува од сладоледот кој се прави во останатите делови на светот. Тајната е во тоа што Турците на вообичаениот рецепт за сладолед додаваат прав за салеп и ароматична смола, кои го прават растеглив и му даваат посебен вкус.

Турскиот сладолед е уникатен во однос на две работи: составот и отпорност на топење. Дондурма (на турски „заледено“) најчесто се прави од млеко, шеќер, салеп и ароматична смола. Се претпоставува дека потекнува од регионот Караманмараш и затоа е познат и под името мараш сладолед. Салепот, вид на брашно кој се добива од раната виолетова орхидеја, и арматичната смола придонесуваат сладоледот да може да се џвака.

Регионот Караманмараш е познат по мараш дондурма (maraş dondurması), вид на сладолед кој содржи многу повеќе салеп од вообичено, и кој поради својот цврст и леплив состав, понекогаш се јаде со виљушка и нож. Дефинитивно најзначајниот квалитет на турскиот сладолед е тоа што не се топи лесно на високите летни температури. Затоа следниот пат кога ќе го посетите Истанбул, задолжително вкусете го ова летно задоволство, а пред тоа ќе можете да уживате во вештините на мајсторите кои подготвуваат „дондурма“.

Кристина Ангелеска

June 27, 2013
Грција втора, а Турција трета со најчисти плажи на светот

Грција е втора земја во светот по Шпанија во бројот на најчисти плажи и пристаништа со таканаречено „сино знаменце“ кое е знак дека плажите и водата во морето се одлично место за релаксација и за безбедно уживање. Турција и го зеде третото место на Франција и сега заедно со соседна Грција се високо на врвот.

Плажа Балос на Крит, Грција

Најголем број чисти плажи со сино знаменце има Шпанија (552), а потоа е Грција (393) по што следи Турција (383). Франција падна на четвртото место со 365 плажи со сино знаменце. Промена на првите две места нема и годинава, но и Шпанија и Грција се потрудија да го зголемат бројот на чисти плажи и пристаништа. Само Турција направи голем пресврт симнувајќи ја Франција од пиедесталот.

Анталија Турција

Турција на пример, првпат конкурирала за наградата пред околу 20 години кога на почетокот имало само околу 10 земји кои биле рангирани, а оваа земја тогаш била последна. Денес нивниот број изнесува 46 со што стана престиж борбата меѓу државите за освојување што повеќе сини знаменца, а нормално тоа носи и повеќе туристи кои сакаат да уживаат покрај чисти плажи и кристална вода.

Крф, Грција, плажа со сино знаме

Синото знаменце денес стана препознатлив туристички симбол, а оваа награда ги поттикна властите да се грижат повеќе за хигиената и за безбедноста на туристичките локации. Инаку во Турција Анталија е провинцијата со најголема концентрација на чисти плажи со сино знаменце-179. Само за споредба во Истанбул има само три плажи со ваква престижна награда. Ова лето одберете некоја од „сините“ плажи во Грција или Турција и не заборавајте да читате Балкон3 .

Островот Закинтос, Грција

На следниот линк можете да најдете кои плажи во Грција имаат сино знаменце:
http://www.blueflag.org/Menu/Awarded+sites/2011/Northern+Hemisphere/Greece/List/Beaches

На следниот линк можете да најдете кои плажи во Турција имаат сино знаменце:
http://www.blueflag.org/Menu/Awarded+sites/2012/Northern+Hemisphere/Turkey/List/Beaches

A.M.

June 1, 2013
АЈРАН – ТУРСКИ НАЦИОНАЛЕН ПИЈАЛОК

За него велат дека е спектакуларна промена на јогуртот. Делува освежувачки и релаксирачки. Не е газиран, а според стручњаците е многу здрав пијалок. За неговата продажба нема потреба од реклами. Тој е идеален пијалок за жешките летни денови. Ја компензира изгубената вода и сол во телото. Се работи за еден од ретките турски зборови кој што има влезено во англискиот речник. Да, веќе ви е јасно, се работи за Ајран.Тој неодамна беше прогласен за турски национален пијалок.Ајран (солен јогурт) е најпознат ладен пијалок, во Турција може да се пие скоро со сите јадења. Се работи за пијалок кој се добива со додавање на вода во киселото млеко. Овој пијалок е популарен и кај младите и кај постарите лице подеднакво.Тоа го потврдија и Абдурахман и Сулејман кои ги стретнавме во турскиот ресторант Gaziantep Sofrasi (Газиантепска Софра, Газиантеп е град која се наоѓа помеѓу Југосисточна Анадолија и Медитеранскиот регион) во старата турска чаршија во Скопје. Практикувам често да пијам ајран, многу е освежителен и здрав пијалок, и дома е еден од основните пијалоци посебно во жешките летни денови, ни изјави Абдурахман. Специјалитет на овој ресторан е Adana Kebap. Ајранот е нераздвоен дел на ова турско јадење.И покрај сличноста, сепак постојат некои мали регионални разлики во подготвувањето. Во месноста Сусурлук (Баликесир, Турција) со помош на еден мал електричен мотор ајранот се повлекува од казанот и со помош на тесна цевка се голема брзина повторно се враќа назад. Во овој процес од масленоста на ајранот се создава пена врз пијалокот. Ова е најпознатиот ајран и е познат како ајран од Сусурлук. Во источните делови од Турција со различни методи на мешање се добива вкусна и пенлива матеница.

А како се појавил првиот рецепт за ајранот? Случајно, едноставно, како што најверојатно се добиваат голем дел од успешните производи. За време на една експедиција на Гоктурците (турски народ во средновековна внатрешна Азија) во 552 – 745 година. За да ја намалат, ублажат киселината на јогуртот додале вода, и на тој начин го добиле сегашниот вкусен ајран.

Покрај во Турција, ајранот многу се користи и во Ерменија, Азербејџан, Иран, Либан, Бугарија, Грција и други балкански земји, Блискиот Исток и Централна Азија. При подготовката на ајранот најдобро е да се користи овчи јогурт. За да биде повкусен, наместо вода, може да се додаде и млеко. Исто така се додава и сол, што му дава посебен вкус и гаранција за долготрајна свежина во летните денови. Екипата на Балкон3 уживаше пиејќи ајран на температурите кои веќе го најавија долгото топло лето.

May 24, 2013
Островите на принцовите – Царство на природните убавини и историското наследство

Истанбул – дом на најразлични луѓе, опкружување составено од најразлични слики, град кој живее и дише со своите 20 милиони жители. Единствен град на два континента, град кој ги преплавува сите сетила. Град кој никогаш не спие, улици полни со весели и насмеани луѓе, шаренило од бои, мириси, идеален спој на култура и религија. На оние кои сакаат да избегаат од градскиот метеж им препорачуваме еднодневна екскурзија до една од најпопуларните дестинации за туристите – Островите на казнетите турски принцови. Prens Adaları, почесто Kızıl Adalar (Црвени Острови) или само Adalar како што се и официјално именувани.

Во текот на византискиот период, принцови и други членови на кралските семејства биле протерувани на овие острови, а подоцна таму се прогонувани и членовите на семејството на отоманскиот султан. Островите на принцовите се синџир од девет острови во Мраморното Море, на околу 20 километри од азиското крајбрежје на Истанбул.

Најголем и најатрактивен е островот Buyukada (Голем остров). Сместен е меѓу два рида, со по еден манастир на секој од нив. Едниот е Св. Ѓорѓи манастир со истоимена црква кој датира од VI век.

Доколку направите „мала турнеја“ на островот со кочија, може лесно да се искачите до малата црква, во чиј склоп се наоѓа и кафеана во која служат вино и закуски. Другиот е Манастирот на Христос со воодушевувачка градина аранжирана со украсни грмушки, маслинови дрвја и бршлен.

Heybeliada е втор по големина остров. Наречен е и бакарен остров поради наоѓалиштата на бакарна руда, кои и даваат специфична црвеникава боја на почвата. Големата поморска кадетска школа се издига на левата страна откако ќе се симнете од фериботот. Во подземјето на овој атрактивен објект постојат две значајни архитектонски дела. Првото е Kamariotissa, единствената останата византиска црква посветена на Пресвета Богородица, и уште поважно, последната изградена црква пред освојувањето на Константинопол. Второто е гробот на вториот англиски амбасадор, кој бил испратен во Цариград од страна на кралицата Елизабета I, Едвард Бартон, кој одлучил да живее на овој остров со цел да ја избегне вревата на градот.

Burgazada што значи „ Тврдината остров“ е трет остров по големина. Има само еден рид (опкружен со густи борови шуми), на кој се издига тврдина изградена од Деметриј I Македонски, еден од наследниците на Александар Македонски, која ја нарекол по неговиот татко – Антигон I Едноокиот. Бидејќи бил населен претежно со Грци, на островот се задржани мноштво православни цркви од тоа време.

На овој остров својата инспирација ја црпел писателот Саит Фаик Абасијаник. Денес, неговата резиденција е музеј, а во неговиот омилен ресторан сместена е бронзена статуа од него како ужива во прекрасната глетка.

Kınalıada е најблискиот остров до Истанбул. Поради тоа тој бил и најчесто користен како место за егзил во византиско време (најпознатиот егзил од тоа време е на поранешниот император Romanos IV Diogenes, по битката на Manzikert, 1071).

Sedef Adası или Бисерниот остров е еден од најмалите острови на архипелагот и има 108 приватни домови. Делот кој е отворен за јавноста во голема мера се состои од плажата Хамлет. Боровите шуми на островот во најголем дел се засадени од страна на нејзиниот сопственик Şehsuvar Menemencioğlu, кој го купил островот во 1956 година, а воедно одиграл и важна улога во наметнување строги правила за градба, со цел природата на островот и животната средина да бидат заштитени. Имено со правилата за градба, не е дозволено да се градат куќи со повеќе од два ката.

Yassıada (Рамен Остров) во византиско време најчесто бил користен за праќање во егзил на истакнати личности. Еден од нив е и ерменскиот патријарх (Catholicos) Narses кој бил прв испратен на овој остров. Во XI век од н.е. островот се користи за затворање политички затвореници од страна на Византијците. Остатоците од четири подземни затворски ќелии од овој период се уште може да се видат. Византијците на островот изградиле манастир и црква.

Во 1857 година островот го купил британскиот амбасадор Henry Bulwer, брат на романсиерот Edward Bulwer-Lytton, кој си изгради куќа и мал замок, кои постојат и денес. Со основањето на Република Турција во 1923 година островот станал сопственост на турската држава, а во 1947 година Yassıada е предаден на турската морнарица и таму се изградени неколку училишни згради. Во 1993 година островот станува сопственост на Истанбулскиот Универзитет.

Останатите три острови (Sivriada, Oxeia и Kaşık Island) се напуштени и на нив генерално нема живот.

Во 19 век островите, кои се најтивкиот дел од Истанбул, стануваат летувалиште на Инстанбулските граѓани. Во овој рај на земјата моторните возила се забранети, па најголем дел од посетителите ги истражуваат островите пеш или со велосипеди, кои може да се изнајмат на многу места. Островите нудат се што им треба на туристите: приватни вили, куќи за изнајмување, хотелски соби, дневни и ноќни барови, атрактивни места за прошетка. Богати со зеленило и отсечени од надворешниот свет, Островите на принцовите нудат егзотичен одмор во средина која ги комбинира модерните удобности со историското наследство. Меѓу лозјата, маслиновите шуми и палмите се сместени бројни грчки православни манастири и величествени имоти, комбинирани со викторијанска архитектура од XIX век со карактеристични елементи за Отоманската империја.

И така, мојата Истанбулска приказна е при крај. Останува на вас да ја почувствувате и раскажете на свој начин. А до тогаш, може да уживате во моите фотографии.

[nggallery id=7]

Кристина Ангелеска

April 3, 2013
Фотографии кои ја „заробуваат“ душата на Турција

Случаен фотограф или уметник кој само чекал шанса да се разбуди од длабокиот сон?

Турчинот Нејдет Дузен не сонувал отсекогаш да биде фотограф и можеби немало воопшто и да се занимава со фотографија ако не бил неговиот син. Дури ниту во 2006 година кога синот му подарил фотоапарат тој не помислил дека неколку години подоцна неговите фотографии ќе го обиколат светот. На социјалните мрежи денес неретко може да се видат неговите дела на кои многумина им се воодушевуваат и ги споделуваат.

Но, тоа не е случајно. Тој е вистински ловец кој ја „заробува“ убавината на градовите и селата во Турција. Со својот фотоапарат постојано е излезен во потрага по нов „плен“, а ќе се согласиме дека во земјата од која доаѓа има премногу убавина која чека да биде овековечена.

Храмот на Аполон, Анталија

Фотографиите на Дузен се како егзотична храна која ќе ви ги возбуди сетилата и нема да ве остави рамнодушни. Играта со боите и светлината се негова пасија. Вљубеник е во водата, пред се во малите чамци кои осамено пловат по површината на водата. Но, водата или илузијата за вода може да се види на голем број од неговите фотографии, па дури и на оние кои се направени на плоштадите во градовите во Турција.

Плоштад во Измир

Причината за тоа е што Дузен е вљубен и ја користи таканаречената HDR техника на фотографирање и на обработка на сликите. HDR е кратенка од „High dynamic range imaging“ или во превод „голем променлив опсег на сликање“.

За Балкон3 Дузен открива кои му се омилените места во Турција за фотографирање, раскажува како оваа уметност го променила како личност, како и за неговата желба да ја посети Македонија.

– Почнав да се занимавам со фотографија откако синот во 2006 година ми подари дигитален апарат. Од тогаш почнав да ја развивам мојата умешност фотографирајќи претежно пејзажи и историски локации. Откако го открив веб сервисот и онлајн заедница „Фликр“ се запознав со голем број фотографи од целиот свет кои сега ми се пријатели, вели Дузен за Балкон3.

Нејдет Дузен

На „Фликр“ всушност и првпат чул за техниката HDR која сега е негова опсесија, бидејќи преку неа тој си игра со светлината и со боите.

Вели дека моментот на фотографирање честопати е спонтан, но за да се стигне до тој момент потребно е големо трпение. Токму тука е сличноста со ловците, но пленот кој тој го уловува со фотоапаратот продолжува да живее и да ги восхитува луѓето дури и откако неговото „оружје“ ќе направи „клик“. Не крие дека едно од омилените места каде минува долго време со фотоапаратот е Ефес, кој бил всушност и еден од најголемите градови во Римската Империја.

– Местото е премногу близу до мојот дом во Измир и има прекрасна архитектура од Римско време која обожувам да ја фотографирам, вели тој.

Ефес

Историските места му се омилени, а на неговите фотографии неретко може да се видат Сината Џамија и Аја Софија во Истанбул. Денот кога започнал да се занимава со фотографија бил почетокот на крајот на животот што претходно го живеел.

– Фотографијата целосно ме промени како личност. Преку неа научив како да го гледам светот. Сега можам да забележам и најситни детаљи. Без фотографијата потешко би ги забележале и страдањата во светот, со неа се забележува и гладувањето на децата во некои земји, злоупотребите кои некои луѓе ги трпат и слично, објаснува фотографот и додава дека без фотографијата би биле позатворени како личности.

Измир

Покрај Турција, каде најчесто фотографира, Дузен бил и во соседна Грција. Го сака Балканот и културата на народите кои живеат на овој полуостров.

– Македонија, Грција и Турција делат заедничка историја. Токму затоа имаат слична култура и слични навики на живеење. Верувам дека луѓето на овие простори се сакаат меѓусебно, вели тој со доза на задоволство.

Тоа го забележал и при посетата на Грција, поточно на островот Лезбос.

– Уметностите како што е фотографијата ги зближуваат луѓето, го завршува Дузен интервјуто за Балкон3, велејќи дека би сакал наскоро да ја посети и Македонија.

Ајвалик

Дотогаш како подарок ни ги остави неговите пет омилени фотографии од храмот на Аполон во Анталија, од магичното место Ајвалик, од библиотеката во Ефес и секако две фотографии од родниот Измир.

(А.М.)

March 27, 2013
Are you talking to me? Мене ми зборуваш?

Стереотипи за Грците кои ме пресретнаа откако ја поминав „оградата“ на соседите

Не можете да извлечете потполн заклучок за тоа каква претстава имаат луѓето за вас како припадник на одредена нација од случајни, неформални средби со луѓе од соседните држави, но ако нивните коментари се многу слични можете да забележите одредени заеднички карактеристики. Тие знаат да бидат прилично зачудувачки.

Прв дел: Софија Лорен и највкусното грчко јадење во Скопје

Првиот пат кога ја поминав границата кај Гевгелија, Југославија беше обединета. Пограничните власти ми ја проверија визата (издадена во Атина), ми рекоа дека грчките кошаркари не се така добри како југословенските и заминаа.
Преминување граница значи влез во друга држава и си претпоставував дека ќе ме пречекаат со прашања за билатералната политичка криза која е многу длабока, особено сега кога има нова гранична полиција и процесот на издавање виза се одвива на самата граница (страшно!).

Но, полицаецот го разгледа мојот пасош и праша: “Софија?”. Да. “Софија Лорен?” За жал, не. Се насмевна, без понатамошни прашања ми издаде виза и влегов! Ништо не беше случајно. Истото прашање се повторуваше секогаш кога ја поминував границата.

Кога пристигнав во Скопје сфатив дека политиката не е главна тема на интерес кај луѓето. Најчесто првите коментари им беа за работи кои им се допаѓаат (или им недостасуваат) во Грција. Но, тука се јави првиот проблем. Не можев да разберам за што зборуваат! Еве неколку примери:

а) коментар

Во Грција ние одиме во Паралија (Paralia!!!) и земаме локумадес (loukoumades) на плажа од луѓето што продаваат по плажа.

Паралија (Paralia) на грчки значи плажа, па не ми беше јасно каде вие луѓе сте биле!

Локумадес (loukoumades), традиционални пржени топчиња тесто со мед) се многу популарни во летниот период, но никогаш не сум видела да се продаваат на плажа. Може да се купат само на уличните штандови бидејќи се пржат во врело масло и веднаш се продаваат додека се врели.

Што всушност сакале да кажат:
Катерини, град во грчкиот регион Македонија има приморска населба наречена Паралија Катерини (ние атињаните никогаш не сме слушнале за тоа), но луѓево знаат сè, а сакаат да дознаат и повеќе. Повеќето туристи ги посетуваат овие мејнстрим приморски места кои се блиску до границата, како што се полуостровот Халкидики, островот Тасос и градот Лептокарија, кои на атињаните им се еднакво непознати (сепак ќе треба еден ден сите да ги посетам!). Зборот локумадес всушност го користат и за крофни (амерички крофни)… А ви текнува дека цело време имаме проблем со името?!
б) коментар

Веро “Vero” каде можат да купат малиџано “Melitzano”
Веро на грчки значи “оригинал, вистински” (неформален грчки), а малиџано звучи како бебешки јазик за модар патлиџан “melitzana”. Си замислував дека има некој грчки ресторан кадешто им се допаднало некое, за мене непознато, јадење со модар патлиџан.

Што всушност сакале да кажат:

Веропулос, еден поприлично незанимлив ланец на супермаркети од Атина продава готова “melitzanosalata” (намаз од печени модри патлиџани) која е многу популарно медитеранско мезе. Потоа ми објаснија за ланецот Веропулос и супермаркетот кој бил отворен во центарот на Скопје во 90-тите и брзо станал многу популарен.

в) коментар

“Ne, ne, ne, neeee!” и климаат со глава како да викаат “да” и се смеат.

“Ne” на грчки значи “да” и не разбирам што е толку смешно?

Што всушност сакале да кажат:

“Ne” значи “не”, уште полошо и се изговара потполно исто со грчкото “да”. (Забелешка: на турски истиот збор значи “што?”).

Следствено, имав проблем кога одговарав на телефонски повици.
За да се согласам со нив ми требаше многу концентрација и внимание да останам трезна (после неколку пива човек почнува да одговара на мајчиниот јазик).

Имаат познавање за многу чудни работи па еден Грк навистина мора да знае и да обезбеди информации за:

Евросонг!? Тие знаат сè за новите грчки претставници, а што е најчудно, се сеќаваат и на поранешните (на пример “Solfege Lesson”, 1977)

Гиро!!! Одлично! (грчка верзија на турскиот донер ќебап, со мрсно свинско)
Јадење свежи (живи) школки: ова го сметаат за злосторство против човештвото.

Што се однесува до стереотипот за однесувањето на Грците…за жал, ги имаат истите кои ние ги имаме за себе, особено оние што се однесуваат на државните службеници.

Сето тоа го сублимираат во еден прекрасен грчки збор “Avrio” – што значи “Дојди пак, утре!”

Втор дел: Конзументи на морска храна и религија

За разлика од жителите на поранешните југословенски држави кои се навикнати да доаѓаат во Грција на одмор, Турците од неодамна почнаа масовно да нè посетуваат како пакет аранжман туристи. Грците на ист начин ја посетуваат Турција веќе долги години па затоа тие досега имале само еднострано искуство како домаќини.

Се разбира дека ми требаше време да се сетам на овие работи, всушност ми текна откако бев бомбардирана со вакви прашања:

Зошто не одиш да ги видиш илјадниците цркви?
Сакаш да го посетиш светилиштето на Дева Марија и Свети Јован?
Ова е манастирот…Ова е другиот манастир…
Досега не си ја посетила Вселенската Патријаршија?
Водата од оваа црквена чешма е света!

Во ред, делумно одиме на разгледување на верски објекти… но ако сакаме да бидеме искрени тогаш ќе кажеме дека просечниот турист во Турција ќе биде главно заинтересиран за: а) шопинг, б) храна и не секогаш по тој редослед.

Досега, тоа спонтано го сфатија продавачите во туристичките места и останатите локални жители и сите веќе го познаваат вообичаеното однесување на грчкиот турист.

Оваа ташна е оригинал фалсификат!
Марија! Марија! Кожни јакни!
Овде прават одлични килими…овде продаваат одлични килими…
Ова место порано било ан, конак, а сега може да најдете фини антиквитети.

Од друга страна пак, Турците никако да разберат дека Грците се луди по турските јадења, по познатите ќебапи, сите видови тестенини и мезе. Турската ракија совршено одговара со нивните мезиња и тоа е тоа! Зошто секогаш мора да се опседнати со нешта кои воопшто не претставуваат проблем, како на пример:

Зошто мислиме дека нашата баклава е подобра од нивната?
Зошто мислиме дека нашето узо е подобро од нивната ракија?

Недостигот на културна и информациска размена помеѓу овие народи доведува до создавање на слика за Грција која припаѓа на минатото, па може да бидете запрашани за:

Георгиос Даларис (познат изведувач на бузуки, но не толку популарен сега како во минатото).
Кршење на чинии додека танцувате (пракса забранета во Грција веќе долги години).
Луѓе кои јадат морска храна но избегнуваат месо (традиционален начин на исхрана, напуштен во современото урбано општество).

Освен ова, постојат и потешкотии при изговарањето на грчките имиња. Моето име се изговара исто како на Софија Лорен (заб. Софија) (и примерот е сосема случаен!) но сите ме викаат Софија, како што се изговара главниот град на Бугарија. Претпоставувам од тие причини продавачите се обидуваат да ги привлечат купувачите извикувајќи “Марија!” и “Баџанак!” (збор коj го користат сите за еден вид роднинска врска преку сопругата!).

За среќа сè повеќе луѓе добиваат современа претстава за Грција со посета на туристички места. Претпоставував дека ќе бидат заинтересирани за сите остатоци и обележја од Отоманската ера но згрешив:

Манастирите Метеора!
Селски слави на празникот на Богородица!
Бузуки таверни!
Октопод! Супер!

Но има една работа која секогаш успева да ги зачуди што е навистина точна и потврдена.
Грците пијат ладно кафе во големи чаши за појадок!

Да заклучиме, иако мислам дека е повеќе од очигледно… Нема подобар начин да откриете дали постојат елементи на вистина во стереотипите за секоја нација од лично да се запознаете со луѓето, а за тоа е потребно само да ја прескокнете оградата! Со Балкон3:)

Софија Николау

March 7, 2013
Турист да си, во Скопје да си

Туристите од Турција ја посетуваат Македонија од неколку причини. Како прво, многу ја сакаат Македонија, а нејзините граѓани ги чувствуваат како браќа. Второ, немаат потреба од визи и трето, според нив најважното е тоа што своите девизи сакаат да ги остават во пријателска земја.

Човек за да човек ужива во својот град, треба да стане „глумец“ и да ја одигра улогата на турист. Само така, без никаква нервоза, заборавајќи ги секојдневните обврски и проблеми, можете да прошетате низ скопските улици, да им се насмеете на луѓето околу вас, да ги поздравите, да фотографирате, со еден збор да уживате во убавините на своето родно место. Како турист во Скопје, се што гледате ви е „различно“, дури и тревата на Скопското кале е позелена. И покрај тоа што Калето сеуште е рута на посетителите, неговите врати се затворени, а нема милост ниту за туристите кои патувале илјадници километри за одблизу да го видат најпривлечното и најпровокативното место во градот.

ЗДРАВО РУМЕЛИЈА

Дваесетмината гости од Анталија и Аланија, екипата на Балкон3 ги пречека на паркингот на Скопското кале. Првпат доаѓаат во Скопје. Патуваат со аранжманот на турската агенција „Бејаз лале“, а тука ги пречекува водич од скопската агенција „Бадем Тур“. Гостите од Турција претежно се балкански иселници, кои доаѓаат да ги видат своите родни краишта и роднините.

За туристичкиот пакет од четири полупансиони и пет дена, насловен „Здраво Румелија“ се наплаќа 559 евра. Дестинацијата е следна: со авион пристигнуваат во Приштина, а потоа следуваат Скопје, Битола, Ресен, Охрид, Струга, и на крај Призрен. „Има неколку причини што сме во Македонија“, вели 42-годишниот Мустафа Мави, сопственик на синџир колонијали во Анталија и додава: „Како прво многу ја сакаме Македонија, граѓаните на оваа балканска земја ги чувствуваме како браќа. Сакавме да ги запознаеме културните различности. Второ, затоа што не ни се потребни визи. И третата, најглавната причина е економската. Наместо да одам во Германија, каде што ни бараат визи, а згора на тоа уште на граница те прашуваат каде одиш, зошто си тука итн. Тоа не можам да го поднесам. Многу повеќе сакам девизите да ги оставам во една пријателска земја“.

НА ГУГЛ НЕМА МНОГУ ЗА МАКЕДОНИЈА

Разговорот со Мустафа го продолживме во дворот на Мустафа – Пашината џамија. Тука ни се придружи и неговиот син, десетгодишниот Арда. Имењак е со поранешниот најдобар играч на Галатасарај, но навива за вечниот ривал Фенарбахче. Јас сум за Бешикташ, па никако не успеавме да се „договориме“ кој ќе биде шампион годинава.

„Пред да дојдам, на Гугл пребарував за Македонија и освен на блогосферата, не можев да најдам никакви информации за вашата земја. Расказите на блогосферата не се релевантни податоци за мене. Сакав да знам за обичаите во Македонија, за тоа кои се националните јадења, пијалоци, културни знаменитости итн.“, вели Мустафа.

„На пример, една година бев во Дамаск, главниот град на Сирија и не однесоа во еден голем чадор. Таму имаше буквално се за земјата.“, додаде еден турист, дополнувајќи го Мустафа.

Од џамијата продолживме кон Куршумли ан, но групата и тука беше изненадена. Вратите на анот беа затворени, водичот им раскажа за фактите на споменикот на културата, фотографираа од надвор и продолживме кон турската чаршија. Тука се напија по едно чајче, сркнаа тавче-гравче и влегоа во продавница за сувенири. Не интересираше што купија. „Ништо“, ни одговорија на кратко. „Сето тоа го имаме и во Анталија“.

ЕДНО СКОПЈЕ, ДВА ГРАДА

Следната дестинација беше плоштадот Македонија. Пред тоа групата мина покрај Собранието, попладневното кафе го испи во Рамстор. „Воинот на коњ“ привлече многу внимание. За нив спомениците на плоштадот беа пријатно изненадување, а секако и цената на проектот „Скопје 2014“. По получасовната фото-сесија на плоштадот дојде време за вечера, а за нас погоден момент да го поставиме класичното прашање за впечатоците по шестчасовната прошетка низ Скопје.

Наставникот Ердал Кијак од Анталија задоволен од прошетката изјави: „Првпат сум во Скопје и очигледно е дека се работи за историски град и дека моментално е во фаза на градење. Мала земја во развој, има различни култури, луѓето се пријателски расположени и многу љубезни, тоа е многу убаво и позитивно.“ Инспекторот од Аланија Енес Оџак за впечатоците ни рече: „Под нивото на моите очекувања, се работи за европска држава, но многу е неуредна, не се одразува сопствената култура. Воопшто не чувствувам дека се наоѓам во некое различно место. Впечаток ми остави и тоа што Скопје е поделено на два дела. Тоа е многу лошо. Градот треба да делува во една целина. Се треба да биде заедничко. Всушност се работи за два града“, додаде на крајот Оџак.

Хусамедин Гина

March 4, 2013
Ѕидовите на кулата Галата кријат големи, но тивки мистерии

Знаете дека понекогаш еден ѕид, значи повеќе од еден ѕид… Затоа има поговорка која вели „Да имаат ѕидовите јазик, па да можат да проговорат“… Бидејќи ѕидовите и објектите во себе кријат тајни, кои никој од нас не ги знае. Од време на време размислувам што ли би раскажувале ѕидовите на старите објекти во Истанбул. Од нив би сакал да ја слушнам вистинската приказна за Истанбул…

Таков објект е Кулата Галата во Истанбул. Средновековната кула е сместена во населбата Галата, во близина на Златниот рог. Видлива е од крајот на секоја улица која се протега од Каракој до познатата Истиклал Џадеси. Ако се возите со ферибот, покрај големиот број објекти, таа како рубински бисер ќе ви намигне, да тука сум со сета моја историја и раскош. Малку е несреќна. Како да копнее по старите денови.

Кулата Галата е полна со мистерија. Го набљудува Истанбул од самиот врв, го гледа тоа што никој друг не може да го види, го знае тоа што никој не го знае. Една таква сторија е самоубиството на младиот Ведат, син на поетот Умит Јашар Огузџан. Тој не успеал да го спаси својот син, кој се фрлил од кулата на 23-годишна возраст. Кој би можел да знае каква болка е вградена во камените ѕидови на кулата.

Поетот длабоката болка за својот син ја изразил вака:

6-ти јуни, 1973 година,

Прекрасен топол летен ден,

Светот беше прекрасен, светол,

Тој ден од кулата падна еден човек,

Така наеднаш се фрли во просторот,

Во пролетта на својот живот,

Заедно со сите свои надежи,

Беше во парчиња,

Еден човек падна од Кулата Галата,

Тој човек беше мојот син.

Факт е дека ако ја посетите Кулата и ако преку нејзините „очи“ не го разгледате Истанбул, всушност не сте го виделе вистинскиот Истанбул. Една од најпознатите легенди за кулата е онаа за Хезарфен Ахмет Челеби. Во текот на 17 век, тој се обидел да лета од кулата до Ускудар со крилја прикачени на рацете. По неколку обиди успеал да го направи тоа со помош на ветрот кој го одвел преку Босфорот до Ускудар. По овој настан кулата се нарекувала и кулата на Хезарфен. И покрај сите доживувања, таа денес тивко, безгласно се издига во срцето на Истанбул. Ако патувате во Истанбул, посетете ја. Потсетете се на приказната за Хезарфен, за трагичната смрт на Ведат. На нејзиниот највисок кат денеска има ресторан кој дополнително дава еден величествен поглед на Истанбул и на Босфорот. Влезот ќе ве чини 10 турски лири (околу 4.5 евра). Тогаш поточно ќе сфатите дека објектот е нешто повеќе од само куп наредени камења.

3Д прошетка на следниот линк: http://www.3dmekanlar.com/en/galata-tower.html

Неколку фотографии од објективот на Балкон3 , чиј новинар неодамна ја посети Кулата Галата.

Хусамедин Гина

February 15, 2013
Човештвото бара спас во Турција и во Франција за судниот ден

Колони возила од цел свет возат кон турското село Ширинџе и француското село Бугарах, кои според пророштвото на Маите единствени ќе бидат поштедени за судниот ден закажан за 21 12 2012. Меѓу оние што се упатија кон Ширинџе е и американскиот актер Том Круз, сциентолог кој верува дека има вистина во старото пророштво.

Долго најавуваниот крај на светот би требало да се случи за само неколку дена. Според календарот на Маите Апокалипсата е закажана за 21-ви декември 2012. Но сепак, крај на светот нема да има само во измирското село Ширинџе и селото Бугарах во јужниот дел на Франција. “Ако стигнат толкав број на туристи како што се најавува, тек тогаш во селото ќе има суден ден” велат хотелиерите во селото.

Малото измирско село Ширинџе кое има само 687 жители ги заврши подготовките за пречекување на илјадниците луѓе кои сакаат да ја преживеат апокалипсата. На 21 декември се очекува во селото да стигнат десетици илјади туристи, кои нај сериозно го сфатиле доаѓањето на Апокалипсата.

Обезбедување на највисоко ниво

Ширинџе е подготвена за 21 Декември изјави Гувернерот на Селџук Ајхан Бојаџи и додаде: “Хотелските резервации се енормно зголемени, Ширинџе секогаш била туристички атрактивна но оваа побарувачка е нешто сосема друго. Ние ги преземавме вообичаените безбедносни мерки. Здравствените услуги, јавната безбедност, сообраќајот се подготвени. Истотака решени се и паркинг просторите. Сигурносните и безбедносните сили се подготвени за `судниот ден`” изјави тој.

Резерви на храна и вода

Граданочалникот на општината е многу среќен, Ширинџе ќе има прилика да биде запознаена од целиот свет. “Тоа ќе биде една од најголемите и најчудната организација во регионот. Не можам да предвидам колку инфраструктурата ќе го издржи сето тоа. Превземени се мерки за складирање на вода и храна. За да се избегнат проблемите во комуникацијата контактирани се и мобилните оператори. Треба да се инсталираат дополнителни мобилни страници. Исто така ќе се организира и едносмерен сообраќај, за да се намали гужвата” рече градоначалникот Вефа Улгур.

Соба илјада лири (450 евра)

Преголемата побарувачка ги зголеми и цените. Сопственикот на конаците (преноќиштата) Киркинџа во Ширинџе Мустафа Јилдирди вели: “Сместувањата во Ширинџе обично се мали. Има неколку соби и легла. Ние имаме 17 соби. Помеѓу 18-24 демекври слободни места веќе нема. Речиси пред два месеци се е резервирано. Ние не ги зголемивме цените, изнајмувањето соба дневно изнесува 150 лири (65 евра). Сепак слушнавме дека во другите конаци цените се зголемени на 1000 лири (450 евра). ” додаде Мустафа.

“Треба да се превземат рационални мерки. Ако стигнат толкав број на туристи како што се најавува, тек тогаш во селото ќе има суден ден. Јас сакам да поставам шатори за 2000 луѓе, но се откажав. Ширинџе има капацитет за 400-500 луѓе. Можеби треба да се регулира сообраќајот. Да не се дозволи да се влезе во селото. Тој ден хотелот ќе ми биде бесплатен, тоа го прогласив пред три недели. Веднаш се наполни.” изјави Шеван Нишанјан, сопственик на хотел. (Х.Г.)

December 18, 2012
Фестивалот на маслинките во Ајвалик

Го посетив турското крајбрежје на Егејското море за првпат вон летната сезона. Претпоставив дека ќе биде прилично тивко и еднолично во есен, но за преубавиот Ајвалик традицијата повторно оживеа и оваа година – фестивалот на маслинките на почетокот на бербата на маслинки.

Трговската Комора на Ајвалик и Градското Собрание организираа еднонеделна отворена изложба на штандови поставени на централниот плоштад на Ајвалик. Учествуваа сите големи произведувачи од егејското крајбрежје промовирајќи ги своите брендови на маслиново масло, маслинки и широкиот асортиман на производи како што се сапуни и козметика.

Близу 80% од производството на маслиновото масло во Турција доаѓа од егејското крајбрежје. Прастарата култура на одгледување маслинови дрва ја одржаа во живот бегалците “на размена” кои го населија Ајвалик во 1923 доаѓајќи од Крит и Лезбос (подрачја чие главно производство е маслиново масло). Денес нивните наследници го чинат мнозинството жители на Ајвалик.

“Fotograflar Nostalji Ayvalik” FB page

Сите се поврзани со старите и нови маслинови насади на некој начин – како сопственици, одгледувачи, производители или трговци (вклучувајќи глинени садови и колачиња!), и на крај како потрошувачи и консументи. Мала прошетка по улиците на Ајвалик и соседниот остров Кунда (Мошиниси) ќе ви посведочи за тоа.

Официјалниот почеток на настанот помина во празнична атмосфера. Познатиот Зејбек танц кој потекнува од овој регион, беше изведен од локалното фолклорно друштво. Локалната музичка група ѝ додаде една носталгична нота на целата атмосфера.

„Ayvalik Guzel“ или „Убавиот Ајвалик“ ја отпеа водачот на групата како потсетник на љубовта кон својот град. Тој гордо истакна дека веќе имале два концерти на Лезбос, родното место на неговите родители. Инаку, решив да присуствувам на фестивалот на негова покана.

Традиционалната прослава помеѓу маслиновите дрва беше организирана и за локалното население и за туристите, а превозот го обезбеди општината Ајвалик. Изгледаше како целиот град да се преселил таму.

И повторно имав среќа. Се договорив со пријателите од компанијата Тарис кои се погрижија за превозот до маслиновите насади и помогнаа околу подготвувањето на излетничките специјалитети на самото место.

Музичките инструменти кои ја вжештија атмосферата на отворениот собир имаат исто име и на грчки (daouli и zournas, тапан и зурли) често се присутни и на други собири од ваков вид. Посакував големиот број на грчки туристи кои редовно доаѓаат од Лезбос да дојдат и присуствуваат на настанот, но за жал, сите информации беа пренесувани само на турски јазик.

Според податоците од 2011 година светски лидери во производство на маслиново масло (во милиони галони годишно) се: 1. Шпанија (216); 2. Италија (147); 3. Грција (117); 4. Турција (59); 5. Тунис (44); 6. Сирија (34). Како долгогодишен проучувач на храна не можев да одолеам на поривот да направам едно истражување за тоа кои се проблемите и можностите на земјата која е четврторангирана во светот по количество производство, и што може повеќе да се стори, освен одличниот фестивал на кој присуствував. Домашната потрошувачка е споредбено пониска и не расте во текот на последната декада – едвај 1 кг годишно по глава на жител, (10 кг во Шпанија, 12 во Италија, 25 во Грција, 4,5кг е просекот на ЕУ) според податоците од официјалната статистика. Затоа многу компании и официјални лица имаат голема желба да создадат ефективни маркетинг кампањи кои ќе го промовираат користењето на маслиново масло во Турција.

Факт е дека надвор од егејското крајбрежје за готвење традиционално се користат путер и сончогледово масло, така да ова претставува културолошко прашање кое влијае на побарувачката, а со тоа и на проблемот со транспортот и цената на стоките кои доаѓаат од западот на Турција до останатите места во државата. Друг проблем претставуваат производството и извозот на големо, што е најчест случај со маслиновото масло и масло за готвење во Турција. Турција извезува голем дел од своето масло на големо во Италија, каде компаниите го продаваат по многу повисоки цени, на сличен начин како што прават Шпанија и Грција.

Турската Унијата на Извезувачи од Егејот (Turkey’s Aegean Exporters Union – EIP) известува дека во последната деценија извозот драстично се намалува а со тоа и приходите од него. Лошиот квалитет, високата цена која ја одредува државата (двојно повисока од цените во светот), несигурна финансиска поддршка и скапата имплементација имаат голем удел во намалувањето на извозот, велат експертите. Според Унијата, постојат две важни прашања кои се забележани во последно време, а тоа се: а) извозот на големо треба да се намали а наместо тоа да се промовираат брендови затоа што тие претставуваат висока додадена вредност на регионот и компаниите, б) значителна помош од државата за земјоделците, мерки за зголемување на производството и квалитетот (вклучувајќи поддршка во механизација) и промовирање и прифаќање на политика на стандардно географско обележување.

Беше повеќе од очигледно дека компаниите кои учествуваа на овој настан во Ајвалик ја имаа прифатено оваа агенда, а локалната Трговска Комора (основана 1923 со 1200 членови во моментов) работи многу на тоа поле. Географското обележување на маслиновото масло од Ајвалик е имплементирано во 2007 година.

На затворањето на тридневната прослава компанијата Комили организираше ручек за официјални гости и професионалци во оваа бранша. Во 2012 година Комили прославува 135 годишнина од своето основање.

Комили има една интересна случка од својата историја која локалните жители многу сакаат да ја раскажуваат – еден земјоделец од Крит, од селото Коми, се доселил на Лезбос за време на Отоманската Империја. Тој одгледувал маслинки и правел масло кое некако стигнало до палатата на Султанот во Истанбул во лимена кутија. Султанот го пробал и бил воодушевен од неговиот квалитет. Наредил целиот род од неговите насади да се носи само во палатата. Критскиот земјоделец на ова одговорил – „Не можам да го сторам тоа затоа што мора да ги нахранам моите луѓе. Можам да ви испраќам само олку, инаку ќе гладуваме.“ Можете ли да замислите некој на таков начин да разговара со Султанот? Но во овој случај тоа се исплатело – Султанот се согласил да му додели повеќе земја на која ќе одгледува маслинки исклучиво за палатата.

„Komili“ – човекот од Коми е компанија која го добила името по овој истраен Критјанин. На прославата на својата годишнина тие го резервираа најубавото место на ридот на Шејтан Софраси, најпопуларното место во Ајвалик кое има прекрасен панорамски поглед кон заливот и островите.

Како и секогаш, фестивалите завршуваат со добра храна, музика и одлично друштво. Додека гостите уживаа во храната и пијалокот “Aegean Band” од Истанбул ги забавуваше со својот широк репертоар на песни од егејското крајбрежје и Балканот.

ЕПИЛОГ: ПОВЕЌЕ ОД АРТИКЛИ ЗА ТРГУВАЊЕ…

Постојат околу 750 милиони плодни маслинови дрва на светот и околу 99 насто од нив се наоѓаат на во медитеранските држави. Маслинките биле за првпат култивирани во Палестина околу 4000 години пне. и се прошириле кон Сирија и Анадолија, стигнувајќи до Египет преку Синај околу 1500 години пне. (Египјаните користеле маслиново масло купено од Палестина долго пред тоа). Феничаните ги однеле маслинките во Картагена а пак Грците до југот на Шпанија, Франција и Сицилија. Божицата Атена му подарила маслиново дрво на градот наречен Атина во нејзина чест. Олимписките атлетичари се мачкале со маслиново масло пред игрите, слично на денешните пеливани. Од времето на Ное монотеистичките религии во Средоземјето го сметаат маслиновото дрво за симбол на надеж и Божја поткрепа. Исус бил помазан со маслиново масло (Христос значи Помазаникот), а видови на маслинка кои датираат од Римската Империја сè уште можат да се најдат во Палестина и Израел. За источното Христијанство помазувањето со маслиново масло е најчесто поврзано со крштевањето и прифаќањето на Христијанската вера. Маслиновото масло има значење и во Исламот. Спомнато е во еден од најубавите и најмистични стихови од Куранот каде маслиновото дрво симболизира земја на мир и спокој. Во исламската култура, особено во Либан, Палестина и Сирија, зимзелените маслинови дрва се симбол на вечниот Животодавец. Најстариот исламски универзитет во Тунис се вика al-Zitouna – Маслиново Дрво.

Софија Николау

November 27, 2012